Идеология

Идеология диэн биир сыаллаах өйдөбүллэр, дьулуhуулар уонна санаалар хомуурдара, сүрүннээн политикаҕа. Ылыллыбыт идеология (бастатан туран тоталитар тэриллээх дойдуларга) дьон-сэргэ бары эйгэлэригэр дьайар.

Ефремов Степан Павлович

Ефремов Степан Павлович (06.01.1905—24.03.1983) — драматург, Россия суруйааччыларын Түмсүүлэрин чилиэнэ (1937), суруйааччылар Бүтүн Союзтааҕы V съезтэрин делегата.

Киһи биирдэ олорор (арамаан)

«Киһи биирдэ олорор» арамаан: Саха сиригэр гражданскай сэрии тематын сонуннук, романтическайдык ис хоһоонноохтук арыйыы, роман сүрүн геройун быһаарыы. Дьиэ кэргэн дьылҕатын уус-ураннык сырдатыыга социальнай уонна психологическай ойуулааһыннар алтыһыылара. Кыыча уобараһыгар айымньы сюжета олоҕуруута. Кофликт сайдыытыгар традиционнай көстүүлэр уонна саҥа киллэриилрэ. Томмот – сонун персонаж. Ромаҥҥа лирическэй киллэһиктэр суолталара уонна уус-уран функциялара.

Софрон Данилов «Киһи биирдэ олорор» диэн афоризмҥа олоҕуран анаммыт эпическэй айымньыта романтическай тосхоллоох сюжеттаах, дириҥ ис хоһоонноох таайтарыылаах идеялаах. Автор олох уонна ХХ үйэ бастакы чиэппэринээҕи кэм туһунан санаалары сонун айымньынан ааҕааччыларыгар тириэрдэр. Ол эбэтэр роман жанрыгар саҥаны көрдөөһүннэр сүрүн хайысхаларын улахан прозаик саха литературатыгар ордук итэҕэтиилээхтик киллэрбитин бэлиэтиир тоҕоостоох. Бастакытынан, эпическэй айымньы ураты кыаҕын уйулҕаны арыйыыга табыгастаахтык туһанар – уобарастарис санаалара, мунаарыылара кинилэр киһи тбыһыытынан тус олохторугар, иэйиилэригэр сыһыаннаахтык ойууланаллар. Холобур, ийэ оҕолоругар сыһыана, баай-талым олохтоох киһи бэйэтин социальнай туругар, тутулугар сыһыаннаах санаалар, эдэр дьон тапталлара, уөрэхтээх киһи норуотун туһугар олорорго дьулуһуута. Иккиһинэн, идеология, кылаастар икки ардыларынааҕы утарылаһыылар – төһө даҕаны үтүөҕэ, саҥаҕа, тэҥ быраапка тардыһыынан саҕаламмыттарын иһин – сайдан, дириҥээн иһэр айылгыларыгар кырыктаах тыыннанан иһиллэрин автор уус-уран уобарастарга итэҕэтиилээхтик арыйар.

Национализм

Омугумсуйуу диэн бэлиитикэ идеологията, бас ылынар санаатынан буолар нация (ил) үрдүкү суолтата уонна кини ил (дойду) тэриллиитигэр алын сүһүөх буолуута. Омугумсуйуу иhигэр элбэх араас хамсааhыннардаах, олортон сорохторо бэйэ бэйэлириниин утарсыылаахтар. Бэлиитикэ хамсааhынын быhыытынан, омугумсуйуу нация (ил) туhаларын көмүскүүр.

Омугумсуйуу бэйэ илгэ (нацияҕа) бэриниилээх буолууга, бэлиитикэ тутулуга суох буолууга уонна бэйэ дьон туhугар үлэҕэ, ил (нация) бэйэни өйдөөһүнүн холбоhуутугар ыҥырар. Идеология быhыытынан, национализм дьон-сэргэ араас араҥалара уонна кылаастара бииргэ сомоҕолоһууларын ситиhэр.

Омугумсуйуу идеология уонна социал хамсааhын быhыытынан Эуропаттан төрүттээх.

Обол

Обо́л (был.-гириэк. ὀβολός) — манньыат аата уонна ыйааһын кээмэйэ.

манньыата ыйааһынын кээмэйэ 0,65 грамм, үрун көмүс эбэтэр алтан, боруонса манньыата.

боруонса манньыата Византияҕа IX—X үйэлэргэ тэҥнэһэр 1/2 фоллиска.

алтан манньыат Францияҕа IX уйэҕэ тэҥнэһэр 1/2 дениеҕа (былыргы бытархай манныат) эбэтэр 1/240 лирга XIX уйэҕэ дылы баар этэ. Үрүн көмүс манньыата 4 денье Филиппе IV (1285—1314) уонна 7 1/2 дение Карле IV (1322—1328).

Өссө обол Орто үйэлэргэ Голландияҕа, Италияҕа, Испанияҕа уонна Португалияҕа баара.

Спартаҕа обол уһун тимир боробулуоха курдуга (аата пеланоры), уорарга ыарахан этэ.

Расизм

Раси́зм — идеология санаалар түмүллүүлэрэ, кини олоҕор дьон раасалара тэҥэ суохтар диэн санаа сытар.

Романова Екатерина Назаровна

Романова Екатерина Назаровна — саха итэҕэлин, сиэрин-туомун үөрэтэр чинчийээччи, история билимнэрин доктора.

Сионизм

Сионизм (ивр. צִיּוֹנוּת‎, цийону́т — Иерусалимҥа баар Сион хайа аатыттан) — дьэбириэй омук интэриэһин көмүскүүр идеология. Бу идеология иһинэн араас таһымнаах уонна хайысхалаах хамсааһыннар бааллар — социалистыыттан ортодокс итэҕэлгэ тиийэ.

Терроризм

Терроризм диэн куттааhыны (террору) мэлдьи туттуу. Билигин, терроризм өйдөбүлэ омуктар икки ардыларынааҕы биир ылыныллыбыт быhаарыыта суох. Мантан ураты, терроризм диэн сокуону кэhэр күүһүлээһини уонна сэриини тэрийиини ааттыыллар. Араас террорист тэрилтэлэрэ эбэтэр соҕотох террористар тус туспа идеологиялаахтар уонна соруктаахтар.

Томтосов Алексей Александрович

Томтосов Алексей Александрович (төр. 1942, Ааллаах Үүн, Уус-Маайа улууһа) — биллиилээх политик.

Атын омук тылынан

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.