Musiku

Musiku, Atika icha Ikunumiya (grigu simipi: Οικονομικά, chaymanta kastilla simipi: economía) nisqaqa kañinamanta, qhatuymanta, qhatuna ruraymantapas yachaymi.

Apurimaq suyu

Apurimaq suyu (aymara simipi: Apurimaq jach'a suyu; kastilla simipi: Departamento de Apurímac) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Awankay llaqtam.

Ashaninka

Ashaninka nisqakunaqa (ashaninka simipi; qhichwa simipi Kampa nisqapas) piruwanu Amarumayu sach'a-sach'a suyupi (Hunin, Pasqu, Wanuku, Ukayali suyukunapi: Apurimaq, Iniy, Tampu, Piriniy, Pichis mayukunap, hanaq Ukayali mayuppas suyunpi), brasilyanu Akri suyupas tiyaq runa llaqtam, ashaninka simita rimaq.

Awahun

Awaruna icha Awahun (awahun simipi: Awajún) nisqakunaqa Piruwpi, Amarumayu suyupi, Kashamarka suyupi, Luritu suyupi, San Martin suyupipas tiyaq runa llaqtam, awahun simita rimaq.

Awriq mayu

Awriq mayu (kastilla simimanta: Marañón) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Amarumayu suyupi, huk hatun mayum.

Aykili

Aykili nisqaqa (kastilla simipi: Aiquile) Buliwya suyupi, Quchapampa suyupi, huk llaqtam. Narciso Campero pruwinsyap uma llaqtanmi.

Kay llaqtap sutinqa aymara simim, "ukhupi".

Aymara runa

Aymara runa nisqaqa lliw aymara simita rimaq runakunam, Piruw, Buliwya, Chili mama llaqtakunapi tiyaq.

Chakarilla munisipyu

Chakarilla (kastilla simipi: Chacarilla) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Gualberto Villarroel pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Chakarilla llaqtam.

Jayupaya llaqta

Jayupaya, Ayupaya icha Indipindinsya llaqta (kastilla simipi: Ayopaya / Villa Independencia) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi, Quchapampa suyupi, huk llaqtam, Jayupaya pruwinsyap uma llaqtanmi.

Kapinuta

Kapinuta (kastilla simipi: Villa Capinota) nisqaqa Buliwya mamallaqtapi, Quchapampa suyupi, huk llaqtam, Kapinuta pruwinsyap uma llaqtam.

Quchapampa: 66 km

Kashamarka suyu

Kashamarka suyu (Qusqu runasimipi Qasamarka suyu; kastilla simipi Cajamarca) nisqaqa huk suyum Piruw mama llaqtapi. Kashamarka suyupiqa 1.359.023 runakunam kawsachkanku (2005). Uma llaqtanqa Kashamarka llaqtam.

Kañina

Kañina icha Suñaya icha Llaqtaqullqi (kichwapi Llaktakullki) (kastilla simipi: moneda, inlish simipi: currency) nisqaqa huk mama llaqtap icha mama llaqtakunap kañinapaq rantina qullqinmi.

Kunan pachaqa iskaynintin hinam kañinata llamk'achinchik:

Q'illay kañina icha Q'illay suñaya nisqaqa q'illaymanta - qurimanta, qullqimanta, antamanta - rurasqa p'allta muyu hina last'achakunam, iskaynintin larunpi rikch'achakunayuq, sananchakunayuq.

P'anqa kañina icha P'anqa qullqi nisqaqa papilmanta rurasqa p'anqakunam, mana chawkachanalla, iskaynintin larunpi rikch'achakunayuq, sananchakunayuq.

Lampalliqi suyu

Lampalliqi suyu (kastilla simipi: Departamento de Lambayeque) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Chiklayum.

Qhichwa runa

Qhichwa runa nisqaqa lliw Qhichwa simita rimaq runakunam, Piruw, Buliwya, Ikwadur, Kulumbya, Arhintina, Chili mama llaqtakunapi tiyaq.

Qhichwa runakunaqa achka ñawpaq runa llaqtakunamantam paqarin, ahinataq Wankakuna, Chankakuna, K'anakuna, Qanchikuna, Inkakuna, Kallawayakuna, Qullakuna, Kañarikuna hukkunamantapas.

Manaraq huk Qhichwa runa llaqta kaptinpas, huk Qhichwa pusaqkunam chay hina huk runa llaqtapaq rimapuykunku.

Piruwpiqa manam lliw Qhichwa runakunapaq tantanakuyninchu kan. Ikwadur mama llaqtapitaq ECUARUNARI tantanakuymi lliw Kichwa runakunata rikuchiykun. Chay ECUARUNARI-qa hatun CONAIE sutiyuq, lliw indihina nisqa runa llaqtakunata rikuchiykuq tantanakuypim wankurisqa. Buliwyapiqa lliw Qhichwa runakuna yaqa kaqllatam Qhichwa siminkuta rimanku. Manaraq huk tantanakuyninku kaptinpas, ñam Yachay Ministiryupiqa huk kunayninku CENAQ nisqa kachkan.

Quchapampa suyu

Quchapampa suyu (aymara simipi: Quchapampa jach'a suyu; kastilla simipi: Departamento de Cochabamba) nisqaqa Puliwya mama llaqtapi huk suyum. Uma llaqtanqa Quchapampa llaqtam. Quchapampa suyu tarikun chawpipi Puliwya suyupi. Antiman kantun Santa Krus suyuwan, qullaman kantun Chuqichaka suyuwan, P'utuqsi suyuwan, kuntiman kantun Uru Uru suyuwan, Chuqiyapu suyuwan, chinchamantaq kantun Beni suyuwan.

Surat'a

Surat'a (kastilla simipi: Sorata) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Chuqiyapu suyupi, huk llaqtam, Lariqaqa pruwinsyap uma llaqtanmi.

Achakachi

Chuqiyapu: 140 km

Suriki wat'a

Suriki nisqaqa (aymara simi suri suri, iki puñuy, "suri puñuy", kastilla qillqaypi: Suriqui) Titiqaqa quchapi, Buliwya mama llaqtapi, huk taram, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Ch'ililaya munisipyupi, Suriki kantunpi.

Tapaqari

Tapaqari nisqaqa Buliwya mamallaqtapi, Quchapampa suyupi, huk llaqtam, Tapaqari pruwinsyap uma llaqtanmi.

Tunari llaqta

Tunari llaqtaqa (kastilla simipi: Villa Tunari) Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Tunari munisipyupi, Chapari pruwinsyapi, Quchapampa suyupi.

Quchapampa: 165 km

Santa Krus llaqta: 312 km

Wankawillka suyu

Wankawillka suyu icha Wank'a Willka suyu nisqaqa (aymara simipi: Wankawillka jach'a suyu; kastilla simipi: Departamento de Huancavelica) Piruw mama llaqtap suyunmi. 2007 watapiqa Wankawillka suyupi 477.102 runakunam kawsachkanku. Uma llaqtanqa Wankawillka (icha Wank'a Willka) llaqtam.

Wiyacha

Wiyacha (kastilla simipi: Viacha) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Chuqiyapu suyupi, Inkawi pruwinsyapi, Wiyacha munisipyupi, huk llaqtam, Inkawi pruwinsyap uma llaqtanmi.

Chuqiyapu: 22 km

Huk simikunapi

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.