Lluqlla

Lluqllataqa kastilla simipi "huayco" ninku. Ama wayq'u nisqawan pantaychu.
Landslide
Karakorum Hatun Ñanpi lluqlla.
Hangrutsch Sanna2
Sanna wayq'upi (Awstiriyapi) lluqlla.
Doren Vlbg2
Doren llaqtapi (Awstiriyapi) lluqlla.

Lluqlla nisqaqa urqukunamanta lluchk'aspa suchumuq allpam, ancha hatun allpa chinkarim.

Lluqllakunaqa chakrakunatam, llaqtakunatapas p'ampachaspa llik'in, achka runakunatapas wañuchispa. Antikunapiqa, huk urqukunapipas lliwmanta aswan millay chikim. Rit'i urqukunapi chullunku nisyu utqaylla yukuyaptin chay yakuqa urqup allpanta apakuspa qhichwakunamanmi urman.

Waras thuñisqa 1941 watapi

13 ñiqin qhapaq raymi killapi 1941 p'unchawpi Anqash suyupi huk ancha hatun lluqlla Waras llaqtatas thuñichirqan. Huk hatun chullunku Pallqaquchap ukhunman urmaptin quchap patankuna thuñirqan, yakunkunataq wayq'uta llump'ispa achka allpata apakuspa lluqlla tukuspa, chunka pichqayuq minutumanta Waras llaqtata haywarqan, suqta icha qanchis waranqa runatatas wañuchispa.

Llaki tukuy

Llaki tukuy nisqaqa achka runakunata llakichiq tukuykunam, sallqa pachap icha runakunap paqarichisqan.

Llaki tukuykunaqa runakunata tuyllallam wañuchin icha qhipaq unquykunawan, yarqaywan llakichin.

Kaymi huk sallqa pachap paqarichisqan llaki tukuykuna:

Lluqlla

Pacha kuyuy

Hatun pillunkuy

Sinchi muyuq wayra

Nuyuy

Ch'akiyKaymi huk runap paqarichisqan llaki tukuykuna:

Iñuku huk'i llaki tukuy

Maqanakuy

Pallqaqucha

Pallqaqucha (kastilla simipi: Laguna Palcacocha) nisqaqa Piruw llaqtapi huk qucham, Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi, Independencia distritupi, Waras llaqtamanta 23 km karum.

Qhichwa

Qhichwa kaykunatapas niyta munanmi: Qhichwa runa, Qhichwa simi, Qhichwa suyu.

Qhichwa nisqaqa urqukunap chawpinpi hatun p'ukrum. Qhichwapiqa mayum purin.

K'ichki qhichwachukunataqa wayq'u ninchikmi.

Ama kastilla simipi "huayco" nisqa lluqlla nisqawan pantaychu.

Wayq'u nisqaqa urqukunap chawpinpi mayuchayuq k'ichki p'ukrum, k'ichki qhichwam.

Waras

Waras (kastilla simipi: Huaraz, manaqa Huarás) nisqaqa huk piruwki hatun llaqtam; Anqash suyupi, Waras wamanip, Waras listritupas uma llaqtanmi.

Waras llaqtapiqa 190 000 runakunam kasachkan.

Waras ñiqpiqa Willkawain nisqa mawk'a llaqtam. Wantar Chawinqa Waras llaqtamanta manam karuchu.

Wayq'u

Ama kastilla simipi "huaico" nisqa lluqlla nisqawan pantaychu.

Wayq'u nisqaqa urqukunap chawpinpi mayuchayuq k'ichki p'ukrum, k'ichki qhichwam.

Waqyaa ( huaico, aluvión): hirka uranpa yaku qitawan qayarar aywamun, tarinqanta qarachar ushan. (Ankash qalluchaw)

Raqra ( quebrada, acequia) ichik mayu aywan wallka yakuyuq.

Wila Lluxi

Wila Lluxi (Aymara simi wila puka, yawar, lluxi lluqlla, "puka lluqlla", kastilla qillqaypi Wila Lloje, Huilaroje) nisqaqa Antikunapi, Buliwya suyupi juk urqum. Pikchunqa mama quchamanta 5.596 mitrum aswan hanaq. Kay urquqa Qhapaq Wallapi tiyan, Chuqiyapu suyupi, Antikuna pruwinsyapi, Batallas munisipyupi, Janq'u Laya, Janq'u Uyu, Mullu Apachita, Pasu Mullu urqukunañiq.

Wila Lluxita

Wila Lluxita (Aymara simi wila puka, yawar, lluxi lluqlla, -ta Aymara sutipaq k'askaq (-manta), "puka lluqllamanta", kastilla qillqaypi: Wila Luxita, Wila Llojeta, Huilallojeta) nisqaqa Antikunapi, Buliwya suyupi huk urqum. Pikchunqa mama quchamanta 5.244 mitrum aswan hanaq. Kay urquqa Qhapaq Wallapi tiyan, Chuqiyapu suyupi, Lariqaqa pruwinsyapi, Wanay munisipyupi, Janq'u Quta qhichwapi, Janq'u Laya, Janq'u Uyu, Mullu Apachita, Pasu Mullu urqukunañiq.

Huk simikunapi

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.