Iwrupa Huñu

Iwrupa Huñu, IH nisqaqa (inlish simipi: European Union, EU, kastilla simipi: Unión Europea, UE) mama llaqtakunap tantanakuynimi, kunanqa iskay chunka qanchisniyuqmi wankurisqa Iwrupapi mama llaqta kachkan. 1 ñiqin ayamarq'a killapi 1993 p'unchawpim kamasqa karqan, Iwrupa Huñu Rimanakusqa (Tratado de la Unión Europea) chanirikuptin, 1957 watapi kamasqa Iwrupa Musiku Huñup qatiqnin.

Enlargement of the European Union 77
Iwrupa Huñup mast'akuyninpa wiñay kawsaynin.
UE-EU-ISO 3166-1
Iwrupa Huñupi wankurisqa mama llaqtakuna.
Flag of Europe
Iwrupa Huñup unanchan.

Hawa t'inkikuna

Aliman simi

Aliman simi (Deutsch, Deutsche Sprache) nisqaqa huk germanu simim, pachak iskay chunka hunuchá rimaqniyuq. Aliman simitaqa Alimanya, Awstiriya, Suysa, Luksimbur mama llaqtakunapim, anti Bilhikapi, chinchaysapa Italyapipas (uralan Tirulpi) rimanku.

Grigu simi

Grigu simi (Ελληνική γλώσσα) nisqaqa grigukunap rimayninmi. Ñawpa pacha lliw anti Iwrupapim rimarqanku, aswan yachaqkuna Grisyapi kaptinmi. Grigu simitaqa grigu siq'i llumpa nisqawan qillqanku.

Chay rimaypiqa achka chaninchasqa qillqakunatam rurarqanku, ahinataq Platon-pa qillqasqan Politeia (Πολιτεία: mama llaqta tantari) icha Aristotelis-pa qillqasqan Organon (Όργανον).

Dyuspa Simin Qillqap Musuq Rimanakuynin (Καινή Διαθήκη) grigu simipi qillqasqam. Ñawpa Rimanakuy iwriyu simipi kaptinmi, grigu rimaq hudyukuna grigu simiman t'ikrarqan (latin simipi septuaginta, "qanchis chunka").

Bisantyu qhapaq suyup simin karqan. Turkukuna Bisantyu llaqtata atipaptin, grigu simip chaninchasqa kaynin chinkarqan.

Kunanqa musuq grigu simi nisqaqa Grisya, Kipru mama llaqtakunap tukri siminmi.

Huñu

Huñu nisqaqa ima hukllachasqa, huñunakusqa kaqkunapas.

Yupay yachaypiqa kaytam niyta munan:

Tantachisqa;

Huñuy, tantachisqakunata hukllachay;Kawpaypitaq kaytam niyta munan:

Huñunakusqa runakuna:

Tantanakuy;

Partidu;

Huk mama llaqtapi huñunakusqa suyukuna, ahinataq:

Suwit Huñu;

Hukllachasqa Amirika Suyukuna;

Hukllachasqa Qhapaq Suyu;

Huk tantanakuypi huñunakusqa suyukuna, ahinataq:

Huñusqa Nasyunkuna;

Iwrupa Huñu.

Inlish simi

Inlish simi (English language) nisqaqa huk germanu simim, tukuy Tiksimuyuntinpi mast'arisqam. 456.000.000-chá rimaqninkuna kachkan.

Hukllachasqa Qhapaq Suyu (United Kingdom), Ilanda

Hukllachasqa Amirika Suyukuna (USA), Kanada, Shamayka, Bahamas, Burinkin (Puerto Rico), Bilisi, Wayana

Awstraliya, Musuq Silanda

Uralan Afrika

Kastilla simi

Kay qillqapis Waylas Qichwachawmi kaykan: Kastilla shimi.Kastilla simi icha Kastillanu (Español, Castellano) nisqaqa huk romanu simim, latin simimanta paqarisqa. Ispaña mama llaqtapi yurispa, ispañul atipaqkunaqa lliw Tiksi muyuntinpi, tukuy chawpiwan uralan Awya Yalapi mast'arqan, chaypi rimasqa simikunata kastillanuchay nisqawan anchuchispa.

Kunanqa kastilla simitaqa kay mama llaqtakunapim rimanku:

IspañaKuba, Duminikana (Ayti wat'api), Burinkin (Puerto Rico)Mishiku (de facto), Watimala, El Salvador, Honduras, Nikarawa, Kustarika, PanamaArhintina, Bulibya, Chili, Ikwadur, Kulumbiya, Parawayi, Piruw, Uruwayi, WiniswilaHukllachasqa Amirika Suyukuna (USA) (aslla simi)Chawpi Pacha Winiya (Ikwaturyal Winiya), Kunti Sahara, chinchay MarukuPhilipina wat'akuna (aslla simi)

Konrad Adenauer

Konrad Hermann Joseph Adenauer sutiyuq runaqa (5 ñiqin qhulla puquy killapi 1876 watapi paqarisqa Köln llaqtapi; 19 ñiqin ayriway killapi 1967 watapi wañusqa Rhöndorf barriyupi, Bad Honnef llaqtaman kapuq) Alimanya mama llaqtayuq pulitiku runam karqan, Alimanyap Dimukrata Kristiyanu Unyunninpi (CDU) wankurisqa, kunti Alimanyap ñawpaq kaq kansillirnin.

Konrad Adenauerqa Freiburg im Breisgau llaqtap yachay sunturninpi chiqarimaytam yachaqarqan. Achka watakunam Köln llaqtap kurakanmi karqan, Alimanyap Chawpi Partidun (Zentrumspartei) nisqapi wankurisqa kaspa. Adolf Hitler Alimanyap kansillirnin tukukuptin, nazi nisqakuna tukuy partidukunata champarqan NSDAP nisqa nazi partidu ch'ulla partidu tukunanpaq. Chayrayku Adenauer chay pacha manañam kawpaq runachu karqan.

Nazi kamachina 1945 watapi iskay ñiqin pachantin maqanakuypa p'uchukayninpi urmaptinmi, Konrad Adenauer huk masinkunawan Alimanyap Dimukrata Kristiyanu Unyunnin (CDU) nisqata kamarirqan. Chay partiduwan 1949 akllanakuykunapi atiparqaspa kansillirmi akllasqa karqan. 1949 watamanta 1963 watakama kunti Alimanya mama llaqtap ñawpaq kaq kansillirninmi karqan, 1951 watamanta 1955 watakamataq tuyllalla mama llaqtap hawa ministrunmi. Kumunistakunap, Suwit Huñup, Aliman Dimukratiku Republikap ancha sinchi hayun kaspa Kunti Iwrupap mama llaqtankunawan, Hukllachasqa Amirika Suyukunawanpas llamk'anakurqan, NATO, Iwrupa Huñu nisqa mamallaqtakunap tantanakuyninkunata kamarispa, kunti Alimanyata musuqmanta ayñichaspa (Wiederbewaffnung). Chaywanpas Suwit Huñuwan rimanakuspa 1955 watapi Rusiyapi wichq'asqa aliman awqaqkunata qispichirqan Alimanyaman kutimunanpaq.

Leymah Gbowee

Leymah Roberta Gbowee sutiyuq warmiqa (* 1 ñiqin hatun puquy killapi 1972 watapi paqarisqa Monrovia llaqtapi - ). huk Libirya mama llaqtayuq pulitiku.

Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 2011 watapiqa chiqniq (Ellen Johnson-Sirleaf wan Tawakkul Karman).

Taytan: ; Maman: . Ñawpaq qusan: . Churinkunaː 6.

Yachaywasi:

Alma materː .

Nobel Suñay Qasikaypi

Nobel Suñay Chaqllisinchipi nisqaqa Alfred Nobelpa tistamintunpi sananchasqan pichqantin Nobel Suñaypura huk suñaymi, thakpaq ancha allin aypasqakunapaq.

Huk Nobel Suñaykuna Stockholm llaqtapi qusqa kaptin, kay thakpaq suñaytataq Oslo llaqtapim quykunku.

Tawakkul Karman

Tawakkul Karman sutiyuq warmiqa , Tawakel Karman ( arabya simia: توكل كرمان Tawakul Karmān) (* 7 ñiqin hatun puquy killapi 1979 watapi paqarisqa Ta'izz, llaqtapi - ). huk Yaman mama llaqtayuq pulitiku.

Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 2011 watapiqa chiqniq (Ellen Johnson-Sirleaf wan Leymah Gbowee).

Taytan: ; Maman: . Ñawpaq qusan: . Churinkunaː 6.

Yachaywasi:

Alma materː .

Urasuyu simi

Urasuyu simi icha Nirlandis simi nisqaqa huk germanu simim.

25.000.000 rimaqkuna

Urasuyu, Bilhika (Flander), Surinam, Nirlandis Chawpi Abya Yalap Wat'ankuna

Huk simikunapi

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.