تونس

تونېس د افريقا لوی وچه په شمالي کې پروت هېواد دی چې پلازنینه یې د تونس ښار او رسمی ژبه یې عربي ژبه ده. تونس ۶۱۰'۱۶۳ کیلومتره مربع مساحت او ۳۳۹'۴۸۶'۱۰ میلیونه وګړي لري. د تونس دینار دیاد هیواد د پیسو واحد دی.

الجمهورية التونسية
al-Jumhūriyya at-Tūnisiyya
République Tunisienne
د تونس بيرغ Coat of arms تونس نښان
د تونس
نخشه
موقعيت
حکومت
 -  ولسمشر موقف مارزوکی
 -  لومړی وزیر مهدی جمعه
جوړښت
 -  from Vichy فرانسه مارچ له فرانسی ۲۰, ۱۹۵۶ 
ارتوالی
 -  ټولټال ۱۶۳۶۱۰ کيلومتر2 (۹۲nd)
۶۳۱۷۰ sq mi 
 -  اوبه (%) ۵.۰
د وگړو شمېر
 -  جون ۱, ۲۰۰۹ estimate ۱۰,۴۳۲،۵۰۰[۱] (79th)
 -  ۲۰۰۴ census ۹,۹۱۰,۸۷۲[۱] 
نا خالص داخلي تولید (PPP) ۲۰۰۹ اټکل
 -  ټولټال $86.086 billion[۲] 
 -  پر کس $۸,۲۵۴[۳] 
GDP (nominal) ۲۰۰۹ اټکل
 -  ټولټال $۴۰.۱۶۸ میلیارده[۳] 
 -  پر کس $۳,۸۵۱[۲] 
Gini (۲۰۰۰) ۳۹.۸ (medium
بشري پرمختيا (۲۰۰۷) 0.769[۴] (medium) (۹۸th)
د وخت سيمه (UTC+۱)
 -  اوړی (DST) not observed (UTC+۱)
د موټر چلولو سمت right
د انټرنټ مخکښ شپول .tn
پيل گڼ ۲۱۶

سرچينې

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ (په July 2009 کې). National Statistics Online. National Statistics Institute of Tunisia کينډۍ:Ar icon
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ . Tunisia. International Monetary Fund
  3. ۳٫۰ ۳٫۱
  4. . Human Development Report 2009. Human development index trends: Table G. The United Nations

آمان

امان Amman) د اردن هیواد پلازمینه او ترټولو لوی ښار دی د ۲۰۰۶م کال د اټکل له مخی یاد ښار ۰۰۰'۰۰۲'۲ اوسیدونکي لرل.

ابن خلدون

دا ليکنه نابشپړه ده، تاسې ددې ليکنې په بشپړولو کې د ويکيپېډيا سره مرسته کولای شئ.

د ابن خلدون بشپړ نوم ابو زيد عبدالرحمن بن محمد بن خلدون او لقب يې ولي الدين ؤ.

د پيداېښت کال يې ۷۳۲هجري د روژې مبارکې مياشتې لومړېنۍ نيټۀ، چې د ۱۳۳۲ز د مى له ۲۷مې سره سمون خوري، په تونس زېږېدلې دى.

دده د نسب لړۍ له بنو وائل سره نښلي. د ځينو تاريخليکونکو دا خيال دى، چې دده غور نيکه په درېيمه هجري پيړۍ کې له يمن څخه هجرت وکړ، او د اندلس پر لور وخوځېد. او بيا د اوومې پېړۍ په منځ کې له اندلس څخه د تونس پر لور وکوچېدل.

تاشکند

تاشكند د اوزبكستان جمهوريت پلازمېنه او د تاشكند ولايت اداري منځۍ ده . دغه ښار د وگړو د زياتوالي له پلوه د اوزبكستان تر ټولو لوى ښار دى . تاشكند د هېواد سياسي ، وټندويه ( اقتصادي ) ، كولتوري او پوهنيزه منځۍ ده . د تاشكند ښار په يوولسو حوزو وېشل شوى دى .

تصوف

د الرساله القشېريه ليکوال (امام ابو القاسم القشېري) ليکي چې په هره ژبه کې پاکي د تعريف وړ ده، او ناپاکي چې ددې ضد دى، د رټلو ده.

نوموړې د رسول الله صلى الله عليه وسلم يو حديث (ذهب صفو الدنيا) او کدورت باقي پاتې شو، نو ځکه اوس مرگ د هر مومن لپاره يوه ډالۍ ده.

امام قشېري وايي چې دا نوم د صوفيانو په ډله باندې راغبرگ شو. نو ځکه د يو سړي لپاره ويل کېږي، چې (صوفي سړى). او د ډلې لپاره د (صوفيان سړي) او هغه څوک چې ځان دې ډلې سره نښلوي، د (متصوف) په نامه سره يادېږي (صوفي ورته نشي ويل کېداى)، او د ډلې لپاره د (متصوفه) ؤ لفظ استعمالېږي.

تونس ښار

تونس ښار په انګلیسي Tunis) د افریقایي هیواد تونس پلازمینه او لوی ښار دی. د تونس ښار د وګړو شمیر په ۲۰۰۳م کال د اټکل له مخی کابو ۷۰۰ زره تنه دی، یاد ښار د تونس خلیج په غاړه موقیعت لري.

د اسلامي همکاريو سازمان

د اسلامي همکاریو سازمان (په عربي ژبه: منظمه التعاون الاسلامي، په انگرېزي ژبه: Organisation of Islamic Cooperation) یو نړیوال سازمان دی چې ۵۷ هېوادونه یې غړیتوب لري. د دې سازمان موخه دا ده چې د ټولو مسلمانانو ټولیز غږ و اوسي او همدارنگه د غړیو هېوادونو ملي گټې وساتي او د هغو پرمختگ او سمون په نړیواله کچه او سوله یزه فضا کې را منځ ته کړي. د اسلامي همکاریو سازمان یو دایمي غړی په ملگرو ملتونو کې لري. د دې سازمان رسمي ژبې عربي، انگلیسي او فرانسوي دي.

د افریقایي هیوادونو د پلازمینو نوملړ

د ۵۴ افریقایي هیوادونو د پلازمینو نوملړ.

(د افریقایي هیوادونو نوملړ)

الجزیره

لوآندا

نوی پورتو

ګابورون

آواګادوګو

بوجومبورا

یایونده

پرایا

بانګویی

انجامنا

مورونی

کینشاسا

برازاویل

یاموسوکرو

جیبوتی ښار

قاهره

مالابو

اسمره

آدیس آبابا

لیبرویل

بانجول

آکرا

کوناکری

بیساو

نایروبی

ماسرو

مونروویا

ترابلس

آنتاناناریوو

لیلونګوه

باماکو

نواکشوت

پورت لویس

رباط

ماپوتو

ویندهوک

نیامی

آبوجا

کیګالی

سایوتومه

داکار

ویکتوریا

فری ټاون

موګادیشو

کیپ ټاون

جوبا

خرطوم

لوبامبا

مبابانه

دودوما

لومه

تونس ښار

کامپالا

لوساکا

هراره

د افریقایي هیوادونو نوملړ

د افریقا لویه وچه ۵۴ هیوادونه لري.

د افریقایي هیوادونو د پلازمینو نوملړ

د خپلواکو هېوادونو لړليک

دا د نړۍ د ۱۹۳ هیوادونو د نومونو لړلېک دی. کیدای شی د ځینو هیوادونو نومونه پدی لړلیک کې نه وي راغلي.

•آذربایجان

•ارجنټاین

•سویلي افریقا

•د منځنۍ افریقا ولسمشریزه

•البانیا

•آلمان

•انتیګوا او باربودا

•ګاندورا

•آنګولا

•اتریش

•ایتوپیا

•اردن

•ارمنستان

•اروګوای

•اریتریا

•ازبکستان

•اسپانیا

•استرالیا

•ایستونیا

•سلواکیا

•سلوانیا

•افغانستان

•اکوادور

•الجزایر

•ال سلوادور

•عربي متحده امارات

•اندونیزیا

•اوکراین

•اوګاندا

•د امریکا متحده ایالات

•ایتالیا

•ایران

•آیرلنډ

•آیسلنډ

•باربادوس

•باهاما

•بحرین

•برازیل

•برونای

•بریتانیا

•بلاروس

•بلجیم

•بلغاریا

•بلیز

•بنګله دیش

•بنین

•بوتان

•بوتسوانا

•بورکیناپاسو

•بوروندی

•بوسنیا هرزګوینا

•بولیویا

•پاپوا نیو ګینه

•پاراګوای

•پاناما

•پاکستان

•پرتگال

•پیروهیواد

•پورتوریکو

•تاجیکستان

•تانزانیا

•تایلند

•چین

•ترکمنستان

•ترکیه

•ترینیداد او توباګو

•توګو

•تونس

•تونګا

•تووالو

•ختیځ تیمور

•جامایکا

•سلیمان ټاپوګان

•د مارشال جزایر

•چک جمهوریت

•دومینیکن

•جیبوتی

•چاد جمهوریت

•چین

•ډنمارک

•دومینیکا

•رواندا

•روسیه

•رومانیا

•زامبیا

•نوی زیلاند

•زمبابوی

•کانګو دیموکراتیک جمهوریت

•جاپان

•سائوتومه و پرینسیپ

•عاج ساحل

•لویدیځه ساموآی

•سان مارینو

•سریلانکا

•سنت کیتس او نویس

•سنګاپور

•سینګال

•سویډن

•سویس

•سوازیلند

•سوډان

•جنوبي سوډان

•سورینام

•سوریه

•سومالیا

•سیرالیون

•سیشل

•چېلی

•صربیا

•عراق

•سعودي عربستان

•عمان

•ګانا

•فرانسه

•فلسطین

•فنلنډ

•فیجي

•فیلیپین

•قبرس

•قرغزستان

•قزاقستان

•قطر

•کمبودیا

•کامرون

•کاناډا

•جنوبی کوریا

•شمالی کوریا

•کروشیا

•کاستاریکا

•کلمبیا

•کانګو جمهوریت

•کینیا

•کیوبا

•مجمع‌الجزایر قمر

•کویټ

•کیپ ورد

•کیریباتی

•ګابون

•ګامبیا

•گرجستان

•ګرناګا

•ګرینلند(د دنمارک له مستعمراتو

•ګواتیمالا

•ګویان

•ګینه

•استوایی ګینه

•بیسائو ګینه

•لاووس

•لبنان

•لتوانیا

•لسوتو

•پولنډ

•لوکزامبورک

•لیبریا

•لیبیا

•لیتوانیا

•لیختن‌ اشتاین

•مادا ګاسکار

•مالاوی

•مالتا

•مالدیف

•مالیزیا

•مالي

•مجارستان

•مراکش

•مصر

•منګولیا

•مقدونیه

•مکسیکو

•موریتانیا

•موریشس

•موزمبیق

•مولداویا

•موناکو

•میانمار

•میکرونزی فدرال ایالات

•نایورو

•نامیبیا

•نیپال

•ناروی

•نایجر

•نایجیریا

•نیکاراګوای

•واتیکان

•وانواتو

•ونزویلا

•ویتنام

•هایتي

•هالنډ

•هندوراس

•هند

•یمن

•یونان

د مسجدونو لړلیک

لاندې لړلیک په ټوله نړۍ کې مشهور مساجد را په گوته کوي.

دوحه

دوحه د قطر مهم ښار او پلازمېنه ده. دا ښار د فارس د خليج ختيځ ته پروت دى. د دوحې درې پر پینځه برخې وگړي په ښار کې ميشت دي. دوحه يو مهم سوداگرېز بندر دى، چې له ١٩٧٠ څخه وروسته يې ډېر ستر نوم وگاټه.

په ١٨٦٧ کې دوحه کوچنۍ قصبه وه. د بحرين او قطر تر منځ د جگړې پر مهال يې ډېر زيان وليد. له دې يو کال وروسته انگلستان په دې ښار کې خپل والي محمد ابن ثاني وټاکه. په ١٩١٦ کې انگلستان خپل سياسي دفتر په دې ځاى کې جوړ او پرانيست. په ١٩٧١ کې دوحه د قطر پلازمېنه وټاکل شوه. دا يو کوچنى ښار و، چې خلکو د ماهي نيونې لپاره غوره کړى و. وروسته ددې ځاى خلکو بېړۍ جوړونه پېل کړه، چې اوس يې د ښار اقتصاد په همدې کار روان دى.

د دوحه د خلکو شمېر يي 796,947 دي. دا د قطر له ټولو لويې ښار دی او د ټول قطر 60% وگړي دوحه کې مېشت دي۔

ربات

ربات په انګلیسي Rabat) ښار د مراکش پلازمينه ده. دا ښار اقيانوس ته نږدې د بايورگرگ په غاړه پروت دى. دا ښار د هېواد په شمال لويديځ کې پروت دى. دا ښار يو ستر بندر او سوداکرېز مرکز دى، چې رختونه، خوړو توکي، تعميراتي توکي او ... په کې جوړېږي.

د محمدي پوهنتون په ١٩٥٧ کې بشپړ شو. په نورو پوهنتونونوکې يې محلي موسيقي، نڅا، ادبيات او کرهنې پوهنځي فعاليت کوي. په دې ښار کې تر ټولو زړه راښونکى ځاى د ١٢مې پېړۍ د حسن ټاور دى، چې ١٨٠ پټه لوړوالى لري. د يعقوب المنصور جومات چې په ٩٩-١١٦٠ کې جوړ شوى و، تر اوسه هم شتون لري؛ خو اوس د او اثار په ډول پاتې دى او که سانته يې ونشي؛ نو شونتيا لري چې نښې به يې پاتى نه شي. دا هېواد يو مسلمان هېواد دى، چې خلک يې په عربي ژبې خبرې کوي. په ١٩٩٤ کې ددې ښار نفوس ١٣٨٥٨٧٢ وو.

زين العابدين بن علي

زين العابدين بن علي (۳ د سېپتمبر، ۱۹۳۶ ز. - ) (په انگرېزي: Zine El Abidine Ben Ali) د تونس دويم ولسمشر او پخوانی ديکتاتور و چې په تونس کې د عربي پاڅون په پايله کې دې ته اړ شو چې واک له لاسه ورکړي او د سعودي عرب په هېواد کې پناه سياسي پناه وغواړي.

بن علي د ١٩٨٧م کال د نومبر پر اوومه د تونس ولسمشر شو، چې د ٢٠١١م کال د جنورۍ پر ١٤مه د فشارونو په نتيجه کې اړ شو، چې واک پرېږدي.

بن علي تونس ته د ١٩٨٧م کال په اکتوبر کې صدراعظم يا لومړى وزير وټاکه.

د تونس دغه ولسمشر د وروستي ځل لپاره د ٢٠٠٩م کال د اکتوبر پر ٢٥مه بيا پر دې مقام وټاکل شو.

د ٢٠١١م کال د جنورۍ پر ١٤مه په تونس کې يوه انقلاب زين العابدين بن علي دېته اړ ايست چې له خپل هېواد څخه عربستان ته لاړ شي.

سانتیاګو

سانتیاګو د چیلي هیواد پلازمینه او لوی ښار دی یاد ښار دداټکل له مخی شپږ نبم میلیونه وګړي لري.

لېبيا

د لیبیا هېواد ( په عربي ژبه: الجماهيرية العربية الليبية الشعبية الاشتراكية العظمى ) يو هیواد دی چی په شمالی افریقا کی د انتلاکتیک سمندر نژدې پروت دی.

لیبیا په جنوب کی له چاد او نایجر سره، په شمالی لویدیز کی تونس سره، په لویدیز کی الجزایر سره، په ختیځ کی مصر سره او په جنوب ختیځ کی سوډان سره ګډې پولې لری. د لیبیا مساحت ۱۷۵۹۵۴۰ کلومترو مربع ده. دغه هېواد په اوس وخت کی ۶۳۱۰۴۳۴ نفوس لری.

پلازمینه یې ترابلس ښار دی.

مسکو

مسكو (ماسكو) د روسيې د فدراسيون پلازمېنه، د روسيې د مركزي فدرالي حوزې اداري او د ماسكو ولايت منځی دی. د وگړو د شمېر له پلوه د روسيې او اروپا تر ټولو لویې ښار دى. د ۲۰۰۹ز كال د جولاى د مياشتې د لومړۍ نېټې د شمارنو له مخې، په دغه ښار كې لس ميليونه پینځه لكه اووه ويشت زره وگړي ژوند كوي. ماسكو د نړۍ د لسو تر ټولو لويو ښارونو په کتار كې شامل دى. مسكو ښار د نړۍ له سیاحتي ښارونو گنل کېږي.

منامه

منامه په عربي ژبه (المنامة) د کویټ هیواد پلازمینه او لوی ښار دی چې د یاد هیواد په عاصمه (بحرین) ولایت کې پروت دی.

وين

وین په (الماني: Wien; انگريزي Vienna) د اتريش پلازمېنه ده.

پوهنتون

پوهنتون (په انگرېزي: University) د لوړو زده کړو او څېړنو يو داسې انستيتوت دی چې د بېلابېلو پوهو او علومو د څانگو اکادميک بريليکونه د پوهنتون زده کوونکو ته ورکوي. پوهنتون داسې يو ځای دی چې د فارغېدو او د فارغېدو پورته زده کوونکو ته زده کړې ورکوي.

د پوهنتون څانگو ته پوهنځي وايي.

په نورو ژبو کې

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.