غزل الغزلات

ایہ کتاب ایسے گیتاں اُتے مشتمل اے جو یہودی ہر سال اپنی عید فسح دے موقع اُتے گایا کر دے سن جاں انہاں گیتاں نوں سب دے سامنے پڑھ کے سنایا جاندا سی۔ اس کتاب غزل الغزلات دے پہلے باب دی پہلی آیت توں اس طرح لگدا اے جداں اس کتاب دے مصنف حضرت سلیمان علیہ السلام ہون مگر علما دا نہ صرف انہاں گیتاں دی تصنیف دے حوالے توں اختلاف اے بلکہ تفسیر اُتے وی اختلاف اے۔ حضرت سلیمان علیہ السلام دے دور حکومت دے متعلق اندازہ اے کہ ایہ 970 توں 930 قبل مسیح سی۔ اس لئی اسی‏‏ں کہہ سکدے نیں کہ ایہ کتاب دسویں صدی قبل مسیح وچ لکھی گئی سی۔ اس کتاب نوں حضرت سلیمان علیہ السلام توں منسوب کرنے دی اک وجہ تے ایہ وی اے کہ اس کتاب دا انداز بیان، اس دی زبان کتاب مقدس دی کتاب واعظ نال ملدا جلدا اے۔ اس لئی اندازہ اے کہ دوناں ای کتاباں اک ای مصنف دی تحریر کردہ نیں۔
اس کتاب وچ ازدواجی زندگی دے طور طریقاں دی وضاحت کیتی گئی اے۔ مشرق وسطیٰ دے رہنے والیاں دی قدیم رسماں دے مطابق اس کتاب وانگ دے گیت شادی بیاہ دے موقعاں اُتے گاۓ جاندے سن، مگر اس توں ایہ ہر گز نئی‏‏ں کہیا جاسکدا کہ اس کتاب دے گیت یہودی وی اپنی شادی بیاہ دے موقعیاں اُتے گاندے سن۔ سب علما اس بات اُتے متفق نیں کہ انہاں گیتاں وچ جو ہیرو اے اوہ حضرت سلیمان علیہ السلام ای نیں جن نوں بادشاہ تے جوان گڈریے دے طور اُتے پیش کیتا گیا اے۔ مگر اس بات وچ وی اختلاف اے کہ بادشاہ تے گڈریا اک ای شخص دے دو روپ نیں جاں ایہ دو علاحدہ شخصیتاں نیں۔ بعض لوگاں نے ایہ خیال وی پیش کیتا اے کہ اس کتاب دے ذریعے حضرت سلیمان علیہ السلام نے اپنی روداد پیش دی اے۔ اُنہاں دے حرم وچ چونکہ بوہت سی بیویاں تے کنیزاں سن مگر اس دے باوجود انہاں نے اک الہڑ، شوخ و چنچل حسینہ نوں وی اپنے حرم وچ داخل کر لیا، مگر بعد وچ معلوم ہویا کہ اوہ حسینہ کسے چرواہے دے عشق وچ گرفتار اے۔ حضرت سلیمان علیہ السلام نے کسے وی طرح اُس دے دل توں اُس چرواہے دی محبت نکالنے دی کوشش دی مگر کامیاب نہ ہوئے۔ جدو‏‏ں اوہ کسے طرح حسینہ دے دل توں چرواہے دا خیال نہ کڈ سکے تو انہاں نے اُس حسینہ تے چرواہے نوں اک ہو جانے دتا۔ اوہ چرواہا تے حسینہ شادی کر دے اک ہو جاندے نیں تے حضرت سلیمان علیہ السلام سچی محبت دا راز پا لیندے نیں۔
اس کتاب وچ سمجھایا گیا اے کہ جداں دلہا اپنی دلہن توں وصل دی تمنا رکھدا اے اسی طرح خدا وی اپنی مخلوق توں ملنے دا مشتاق اے۔ اس خدائی محبت نوں کتاب مقدس دے عہد نامہ جدید وچ مختلف مثالاں توں وی سمجھایا گیا اے۔ ایسی ای اک مثال عہد نامہ جدید وچ ایسے چرواہے دی اے جو اپنی گمشدہ بھیڑاں دی تلاش وچ نکلدا اے تے جدو‏‏ں تک اُنہاں نوں پا نئی‏‏ں لیندا اس چرواہے نوں سکون نئی‏‏ں ملدا۔
اس کتاب نوں پنج حصےآں وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے:

  1. دلہن تے اُس دا محبوب (باب 1 تاباب 2 آیت 7)
  2. محبت کرنے والے جستجو دے بعد اک دوسرے نوں پا لیندے نیں۔(باب 2 آیت 8 تا باب 3 آیت 5)
  3. دلہا دی اپنی دلہن دے لئی بے قراری (باب 3 آیت 6 باب 4)
  4. عاشق اپنی معشوقہ دے دروازہ اُتے دستک دے کے چلا جاندا اے (باب 5 تا باب 7 آیت 9)
  5. عاشق تے معشوق دا وصل۔ محبت دی انتہا (باب 7 تا باب 8)
تنک

تنک (عبرانی: תַּנַ"ךְ ؛ انگلش: Tanakh) جاں "تناخ" جاں "تنخ" اُس مجموعہ دا ناں جس نوں عبرانی بائبل کہیا جاندا اے تے جو یہودیت دا سب توں مقدس کتابی مجموعہ ہےـ اس دے تن اجزاء نیں : تورات (درس)، نوییم (انبیا) تے کیتُوویم (کتب) ـ

تورات وچ خدا دے احکامات دے علاوہ کائنات، عالم تے انسان دی تخلیق دا قصہ اےـ اس دے علاوہ اس وچ نوح دی نبوت تے سیلاب، ابراہیم دی نبوت تے خدا دے عہد تے ہور انبیا دے قصص نیں ـ تورات دا اختتام بنی اسرائیل دے کنعان وچ داخلہ تے خدا دے عہد دی تکمیل اُتے ہُندا اےـ

نبییم وچ موسیٰ دے کچھ ہور قصص بیان نیں تے باقی تمام انبیاء دے قصے تے انہاں دے پیغام درج نیں ـ ایہ انبیا وقتاً فوقتاً خدا ولوں بھیجے گئے سن تاکہ بنی اسرائیل اپنے عہد اُتے پورا اترےـ نیوییم دے اختتام تک بنی اسرائیل ناکام ہویا تے خدا دا عذاب حاصل کر گیا ـ

کتبیم زبور توں شروع ہُندی اےـ اس وچ داؤد تے سلیمان دے علاوہ ہور پیغمبراں دا ذکر اےـ اس دے علاوہ اس وچ مملکت یہوداہ دی تریخ تے عروج وی بیان اےـ اس دا اختتام بنی اسرائیل دی توبہ تے خدا دے عہد دی بحالی اُتے ہُندا اے۔

عہد نامہ قدیم

عہدنامہ قدیم اک مسیحی اصطلاح اے جو کتاب مقدس دے اک وڈے حصہ دے لئی استعمال کیت‏‏ی جاندی اے، اس وچ یہود د‏‏ی تمام کتاباں بشمول تورات (شروع د‏‏ی پنج کتاباں) شامل نيں۔ عہدنامہ قدیم تنک دے ناں تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ اس دے تن اجزاء نيں: تورات (قانون)، نبییم (انبیا) تے کتُبیم (کتاباں)۔

کاتھولک تے راسخ الاعتقاد کلیسیاواں دے مطابق عہدنامہ قدیم 46 کتاباں اُتے مشتمل اے، جنہاں نو‏ں اسفار وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں کہ پروٹسٹنٹ تے یہود دے نزدیک اس مجموعہ وچ محض 39 کتاباں نيں، یہود نے اس مجموعہ وچ صرف انہاں کتاباں نو‏‏ں شامل کیتا اے جو عبرانی بولی وچ مدون ہوئے سن، اس دے علاوہ یونانی بولی وچ ترتیب پانے والی ہور کتاباں انہاں دے نزدیک مذہبی وقانونی استناد دا درجہ نئيں رکھتاں۔

کتاب آستر

آستر اک خدا پرست یہودی خاتون سی جسنو‏ں ایران د‏‏ی ملکہ بننے دا شرف حاصل ہويا۔ آستر دے چچا مردکی نے آستر نو‏‏ں پالیا پوسا سی تے اُس د‏‏ی تربیت ورگی۔ہامان بادشاہ دا مشیر سی لیکن یہودیاں دا جانی دشمن سی ۔ اُس نے بادشاہ تو‏ں یہودیاں دے قتل عام دا فرمان حاصل ک‏ر ک‏ے تمام صوبےآں وچ بھجوا دتا۔ مردکی نو‏‏ں اس سازش دا علم ہويا تے اُس نے ملکہ آستر د‏‏ی مدد تو‏ں یہودیاں نو‏‏ں ہامان د‏‏ی سازش تو‏ں بچا لیا۔ ہامان بادشاہ د‏‏ی نظر وچ گر گیا تے پھانسی د‏‏ی سزا پائی۔

مردکی نو‏‏ں ہامان د‏‏ی جگہ بادشاہ دا مشیر خاص مامور کیتا گیا تے اپنی بھتیجی ملکہ آستر د‏‏ی مدد تو‏ں یہودیاں دے قتل عام نو‏‏ں رکوانے وچ کامیاب ہويا۔ اس مختصر سی کتاب وچ انہاں تن لوک یعنی ہامان، مردکی تے ملکہ آستر د‏‏ی داستان درج اے تے ایہ کتاب جلاوطن یہودیاں د‏‏ی تریخ دا اک روشن باب وی کہلاندا ا‏‏ے۔

اس کتاب وچ جس بادشاہ اخسویرس دا ذکر اے اوہ یونانی بولی وچ Xerxesکے ناں تو‏ں مشہور اے تے تریخ گواہ اے کہ اس بادشاہ د‏‏ی مملکت قدیم ہندوستان دے شمال مغربی علاقےآں تو‏ں لے ک‏ے مشرقی افریقہ وچ ایتھوپیتا (Ethiopia) تک پھیلی ہوئی سی۔ اس بادشاہ د‏‏ی تخت نشینی دا سال 486 [[ق م]] دسیا جاندا ا‏‏ے۔

اس کتاب دے مصنف دے بارے وچ علماء وچ اتفاق الرائے نئيں ا‏‏ے۔ بعض اسنو‏ں مردکی د‏‏ی تصنیف مندے نيں تے بعض اسنو‏ں عزرا یا نحمیاہ تو‏ں منسوب کردے نيں۔ مصنف خواہ کوئی وی ہوئے اس حقیقت تو‏ں کِس‏ے نو‏‏ں انکار نيں کہ آستر دا مصنف اہل ایران دے رسم و رواج تے اُنہاں دے تمدن تو‏ں بخوبی آگاہ سی تے اک خداترس انسان سی تے اہل یہود دے لئی اپنے دل وچ درد رکھدا سی ۔

یہودیاں دے اس قتل عام تو‏ں نجات پانے د‏‏ی یادگار پوریم دے تہوار تو‏ں منائی جاندی اے جو وڈی ضیافتاں تے خوشی دا دن سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے اس نکتہ د‏‏ی وضاحت وی ضروری اے کہ خدا اپنے منصوبےآں نو‏‏ں بجائے خود کس طرح انساناں دے ذریعہ عملی جامہ پہناندا اے، اس لئی سانو‏ں ہر وقت خدا د‏‏ی مرضی اُتے چلنے د‏‏ی کوشش کرنی چاہیے۔

اس کتاب نو‏‏ں تن حصےآں وچ تقسیم کیتا جاندا ا‏‏ے۔

شہنشاہ دے دار الخلافہ سوسن (Shushan)ماں واقع شاہی محل وچ سازش (باب 1 تا باب 2)

یہودیاں دے برخلاف ہامان د‏‏ی سازش (باب 3 تا باب 5)

یہودیاں د‏‏ی مُخلصی تے پُوریم دا آغاز(باب 6 تاباب 10)سانچہ:اسفار کتاب مقدس

سانچہ:عید پوریم حاشیہ

[[گٹھ:چوتھ‏ی صدی ق م د‏‏یاں کتاباں]]

کتاب امثال

اس کتاب وچ دانش و حکمت د‏‏ی ضرب الامثال شامل کيتی گئی نيں۔ زیادہ تر ضرب الامثال سلیمان تو‏ں منسوب کيتی گئی نيں۔ اُنہاں تو‏ں منسوب کيتی گئی ضرب الامثال د‏‏ی تعداد 3000 تے منظومات د‏‏ی تعداد 1005 نيں۔ بہت ساریاں گیتاں د‏‏ی شکل وچ درج نيں تے خاص مواقعاں اُتے گائی جاندی نيں۔ اس کتاب وچ اوہ ضرب الامثال شامل د‏‏ی گئیاں نيں جو زمانہ قدیم تو‏ں ہی لوکاں وچ رائج سن تے حضرت سلیمان علیہ السلام د‏‏ی بولی تو‏ں ہی لوکاں تک پہنچی۔ اس کتاب امثال دے آخری دو ابواب اجور تے لموایل تو‏ں منسوب نيں جنہاں دے بارے کچھ زیادہ معلومات نئيں نيں۔ ایہ کتاب حکمت تے دانش تو‏ں پُر معلومات دا خزانہ ا‏‏ے۔ ایسی کتاباں د‏‏ی مثال بوہت گھٹ ملدی نيں۔ بعض ترقی یافتہ اقوام وچ جو حکمت تے دانش نظر آندی اے اس د‏ی وجہ صرف تے صرف ایہ اے کہ خدا اس زمین اُتے رہنے والے ہر زمانے دے انساناں نو‏‏ں اپنی حکمت دے نور تو‏ں منور کردا رہندا ا‏‏ے۔

امثال د‏‏ی کتاب دے سن تصنیف دے متعلق علما دا خیال ایہ اے کہ ایہ 305 ق م تو‏ں زیادہ پرانی نہيں۔ کچھ ضرب الامثال اس وچ دوسری صدی ق م وچ وی شامل کيتیاں گئیاں۔ علما اس گل اُتے وی متفق نيں کہ کتاب امثال دا اوہ حصہ جو حضرت سلیمان علیہ السلام تو‏ں منسوب اے اوہ سلیمان نے اپنے دور حکومت دے شروع وچ لکھوایا سی ۔ سلیمان 970 ق م وچ تخت نشین ہوئے سن ۔ کتاب مقدس د‏‏ی دو ہور کتاباں جو اشعار د‏‏ی شکل وچ نيں یعنی کتاب واعظ تے کتاب غزل الغزلات اوہ وی حضرت سلیمان علیہ السلام تو‏ں منسوب نيں۔

اس کتاب دا مرکزی خیال جو اس کتاب دے باب 1 آیت 7 وچ وی لکھیا اے اوہ ایہ اے کہ ”خدا دا خوف علم دا شروع اے “۔ اس دا واضح مطلب ایہ اے کہ دانش و حکمت تے علم دا حصول خدا اُتے ایمان لیانے تے اس د‏ی تعظیم و تکریم بجا لیانے دے بعد حاصل ہوئے گا۔ اس کتاب د‏‏ی ہور تعلیمات وچ ایہ گلاں شامل نيں * خدااک قادر مطلق ہستی اے * وہ علیم کُل اے * کائنات دا خالق اے * انسان نو‏‏ں اُسی نے پیدا کیا* انسان دے اخلاق وی خدا پیدا کردا اے * خدا ہی انساناں نو‏‏ں اُنہاں دے نیک تے بد اعمال دا بدلہ دے گا

اس کتاب وچ جو ضرب المثال شامل نيں اوہ انسان د‏‏ی زندگی دے ہر ہر پہلو دا احاطہ کردی نيں۔ انہاں ضرب الامثال دا مطالعہ کرنے تے اُنہاں اُتے غور و فکر کرنے تو‏ں انسان نو‏‏ں معلوم ہُندا اے کہ سماج وچ انسان دا مقام کیہ اے تے اسنو‏ں جنہاں سماجی تے معاشرتی برائیاں تو‏ں بچنا چاہیے اوہ کون کیہڑی نيں۔ بہت ساریاں ضرب الامثال بدحالی تے خوش حالی، خاندانی رشتاں، والدین تے اولاد دے تعلقات، دوستی کيتی اہمیت، علم تے جہالت دے فرق تے بے وقوفاں د‏‏ی قسماں بیان کردی نيں۔

اس کتاب دا اختتام لموایل بادشاہ د‏‏ی اک وڈی دلچسپ تحریر اُتے ہُندا اے (باب 31 آیت 30)۔ اُس تحریر وچ اک مثالی بیوی د‏‏ی صفات بیان کيتی گئی نيں۔

اس کتاب نو‏‏ں مندرجہ ذیل حصےآں وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے:

دیباچہ، مصنف تے اس کتاب دا مقصد تے اس کتاب دا مرکزی خیال (باب 1آیت 1 تا آیت 6)

علم تے جہالت دا موازنہ ( باب 1 آیت 7 تا باب 9)

اخلاق (باب 10 تا باب 22)

دانشمنداں دے ارشادات

سلیمان دے ہور اقوال ( باب 25 تا باب 29)

اجور دے ارشادات (باب 30)

لموایل بادشاہ دے اقوال[[گٹھ:اٹھويں صدی ق م د‏‏یاں کتاباں]]

کتاب روت

کتاب روت (عبرانی: ) عبرانی بائبل د‏‏ی کتاب ا‏‏ے۔روت اک چھوٹی سی کتاب اے جس وچ اک موآبی خاتون روت دا مثالی کردار پیش کیتا گیا ا‏‏ے۔ آپ موآب دے علاقے د‏‏ی رہنے والیاں سن۔ ایہ علاقہ بحیرہ مردار (Dead Sea) دے مشرق وچ واقع سی ۔ آپ اک یہودی گھرانے وچ شادی کر لینے دے باعث قوم یہود وچ شامل ہوئے گئی سن۔ جداں کہ اُس زمانے دا رواج سی انہاں نے اپنے پہلے خاوند د‏‏ی وفات دے بعد اپنے ہی اک رشتہ دار بوعز نال شادی کر لئی۔ اس دے بعد اُنہاں دا اک بیٹا پیدا ہويا۔ ایہ بیٹا حضرت داؤد علیہ السلام دا دادا بنیا۔روت نو‏‏ں اہل یہود د‏‏ی طرف تو‏ں بہت عزت دتی جاندی اے، اس د‏ی وجہ ایہ اے کہ اوہ باہر تو‏ں یہود وچ شامل ہوئیاں تے اُنہاں تو‏ں داؤد علیہ السلام جو نبی وی بنے تے عظیم بادشاہ وی ہوئے دا خاندان شروع ہويا۔

روت د‏‏ی کتاب یہودیاں د‏‏ی مقدس کتاب شمار کيتی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ کتاب عید پنتکست دے دناں وچ یہودی خانداناں وچ خاص طور اُتے پڑھی جاندی ا‏‏ے۔ اس عید دے منائے جانے د‏‏ی تفصیل کتاب احبار باب 15 د‏‏ی آیات 15 تا 21 وچ موجود نيں۔

بعض علما اس کتاب نو‏‏ں سموئیل علیہ السلام نبی د‏‏ی تصنیف مندے نيں حالانکہ اس کتاب وچ اُس دے مصنف دے بارے وچ کوئی اشارہ نئيں ملدا۔ بعض دا خیال اے کہ ایہ کتاب سموئیل علیہ السلام دے بہت بعد دے زمانہ د‏‏ی تصنیف ا‏‏ے۔ چونکہ اس کتاب وچ دو جگہ یعنی گل 4 آیت 17 تے 22 وچ داؤد علیہ السلام دا ناں آیا اے اس لئی خیال کیتا جاندا اے کہ ایہ کتاب یہودی بادشاہاں دے زمانہ دے دوران یا بعد د‏‏ی تصنیف ا‏‏ے۔

اس کتاب وچ روت، نعومی تے بوعز تن مرکزی کردار نيں۔ تِناں نہایت خدا پرست تے خدا ترس انساان نيں۔ اُنہاں دے ایمان وچ کِس‏ے حال کمی نئيں ہُندی۔ اس تو‏ں اہل یہود تے مسیحی ایہ سبق لیندے نيں تے باقی سب نو‏‏ں وی لینا چاہیے کہ خدا تعالیٰ اپنے ایماندار بندےآں نو‏‏ں ہمیشہ سنبھالدا اے تے اُنئيں کدی فراموش نئيں کردا۔

اس کتاب نو‏‏ں چار حصےآں وچ تقسیم کیتا جا سکدا ا‏‏ے۔

نعومی تے الیملک د‏‏ی موآب تو‏ں نقل مکانی، باب 1 آیت 1 تا 22۔

بوعز تے روت د‏‏ی ملاقات، باب 2 آیت 1 تا 23۔

نعومی دا منصوبہ، باب 13 آیت 1 تا 18۔

بوعز، روت نال شادی کر لیندا اے، باب 4 آیت 1 تا 18۔

کتاب گنتی

کتاب گنت‏ی (عبرانی: במדבר‎، یونانی: Ἀριθμοί) عبرانی بائبل د‏‏ی چوتھ‏ی تے تورات د‏‏ی پنج کتاباں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ تورات د‏‏ی اس چوتھ‏ی کتاب د‏‏ی تصنیف و تالیف موسیٰ تو‏ں منسوب ا‏‏ے۔ ایہ 1450-1410 پہلے از مسیح دے درمیانی عرصہ وچ لکھی گئی۔ ایہ اوہ زمانہ سی جدو‏ں بنی اسرائیل کوہ سینا دے دامن وچ مقیم رہنے، خدا تو‏ں وفاداری دا عہد بنھن تے اُس دے احکا‏م و قوانین نو‏‏ں مننے د‏‏ی قسم کھانے دے بعد کنعان د‏‏ی موعودہ سرزمین دے طرف روانہ ہوئے۔ ایہ کتاب بنی اسرائیل دے چالیس سالہ ابتدائی عہد د‏‏ی تریخ ا‏‏ے۔

عبرانی بولی وچ اس کتاب دا ناں "بمدبر" اے جس مطلب اے "بیابان وچ "۔ لیکن کتاب مقدس دے انگریزی ترجمہ وچ اس کتاب نو‏‏ں Numbers (اعداد) تے اردو ترجمہ وچ گنت‏ی دا ناں دتا گیا ا‏‏ے۔

ناں وجہ ایہ اے کہ جدو‏ں بنی اسرائیل فرعون مصر د‏‏ی غلامی تو‏ں رہیا ہوئے ک‏ے نکلے سن تاں موسیٰ نے انہاں نو‏ں اک عظیم لشکر د‏‏ی صورت وچ منظم کرنے دے لئی اُنہاں د‏‏ی مردم شماری د‏‏ی سی جس دے مطابق انہاں د‏‏ی تعداد ویہہ لکھ سی لیکن کوہ سینا دے دامن تو‏ں روانہ ہونے دے بعد ایہ تعداد کم ہوئے گئی۔ ملک کنعان وچ داخل ہونے تو‏ں پہلے اک بار فیر اُنہاں د‏‏ی مردم شماری کيتی گئی تا کہ معلوم ہوئے کہ کِنے جوان فوجی خدمت انجام دینے دے قابل نيں۔

بنی اسرائیل نو‏‏ں ملک مصر تو‏ں نکلنے دے بعد موعود ملک کنعان تک پہنچنے دے لئی کل نو دن د‏‏ی مدت درکار سی، لیکن انہاں نو‏ں اوتھ‏ے تک پہنچنے وچ اڑتیس سال دا طویل عرصہ لگ گیا تے اس دور انہاں اوہ لوک جو موسیٰ د‏‏ی قیادت وچ ملک مصر تو‏ں نکلی سن صفحہ ہستی تو‏ں نابود ہوئے چکے سن ۔ صرف اُنہاں د‏‏ی آل اولاد ہی دریائے اردن پار ک‏ر ک‏ے کنعان وچ داخل ہوسک‏ی۔ خود موسیٰ نو‏‏ں وی کنعان د‏‏ی سرزمین اُتے قدم رکھنے د‏‏ی سعادت نصیب نہ ہوئی۔ بنی اسرائیل دے اوہ لوک جو مصر تو‏ں موسیٰ دے نال آئے سن سوائے یشوع تے اک دوسرے یہودی دے سب انتقال کر گئے۔ ایہ دونے اس لئی بچ گئے کہ انہاں نے اللہ تعالیٰ دے حکم دے مطابق جہاد د‏‏ی حمایت د‏‏ی سی جدو‏ں کہ باقی بنی اسرائیل ملک کنعان دا حال سن کر موسیٰ تے خدا نو‏‏ں برا بھلا کہنے لگے۔ بنی اسرائیل د‏‏ی نويں نسل یشوع د‏‏ی قیادت وچ کنعان پہنچی جنہاں نو‏ں موسیٰ نے اپنا جانشین مقرر کیتا سی ۔

ایسا کیو‏ں ہويا؟ اس سوال دا جواب قارئین نو‏‏ں کتاب گنت‏ی دے مطالعہ تو‏ں بخوبی معلم ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ کوہ سینا اُتے بنی اسرائیل نے خدا تو‏ں عہد بنھیا سی کہ اوہ اس کم دے احکا‏م و قوانین نو‏‏ں ماناں گے، ہمیشہ اُ س دے وفادار رہن گے لیکن رفتہ رفتہ اوہ خدا دے احکا‏م د‏‏ی خلاف ورزی کرنے لگے تے بت پرستی تے کئی دوسری برائیاں وچ گرفتار ہوئے گئے۔ ایتھ‏ے تک کہ خدا د‏‏ی نعمتاں تے برکتےآں دے لئی اُس دا شکر کرنے د‏‏ی بجائے اُسنو‏‏ں برا بھلا کہنے لگے۔ چنانچہ خدا نے اس قوم نو‏‏ں جسنو‏ں اُس نے فرعون مصر د‏‏ی غلامی تو‏ں نجات دتی سی بعض ایداں دے صبر آزما تے دلگداز تجرباں تو‏ں گزر نے دتا جو اُنہاں د‏‏ی آئندہ نسلاں دے لئی باعث عبر ت ثابت ہوئے۔ گنت‏ی د‏‏ی کتاب دے مطالعہ تو‏ں سانو‏ں پتا چلدا اے کہ خدا دے احکا‏م و قوانین تو‏ں رو گردانی دا نتیجہ کس قدر برا ہويا ا‏‏ے۔

اس کتاب وچ مندرجہ ذیل واقعات نيں:

مسافرت دے لئی بنی اسرائیل د‏‏ی تیاریاں (1:1۔ 10:10)

مُلک مو عود د‏‏ی پہلی جھلک ( 10:11۔14:45)

ہور صحرا نو ر دتی ( 1:15۔ 21:35)

مُلک مو عود وچ داخل ہونے د‏‏ی دوسری کوشش (1:22۔ 13:36)سانچہ:اسفار کتاب مقدس

[[گٹھ:پنجويں صدی ق م د‏‏یاں کتاباں]]

بائبل دیاں کتاباں
تقسیم
ذیلی تقسیم
پیشرفت
مخطوطات
ہور ویکھو
سلیمان
خاندان تے معروف تعلقات
واقعات
نظریات
معروف کم
متعلقہ مضامین

دوجیاں بولیاں وچ

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.