عبرانی

عبرانی اک سامی بولی اے اینون یہودیان دی بولی وی اکھیا جاندا اے۔ ایدے بولن والے اک کرور دے نیڑے نیں۔

عبرانی اوہ لوک سن ، جہڑے کنعان دی سلطنت چ کنعانیاں دے نال نال رہندے سن پر اینہاں دی رہتل تے بولی الگ سی ۔ ایہہ لوک موجودہ اسرائیل ، فلسطین تے لبنان دے کجھ علاقیاں چ آباد سن ۔ اینہاں دی زبان وی عبرانی کہلاندی سی ۔ یہودی نسل دا تعلق وی اینہاں لوکاں نال اے ۔ موجودہ اسرائیل چ وسن والے یہودی عبرانی نسل چوں نیں تے اینہاں دی موجودہ زبان وی عبرانی اے ۔

ابراہیم

ابراہیم (عبرانی: אַבְרָהָם, جدید اوراہم طبری ابراہام, عربی: إبراهيم)، اصلاً اورام جاں ابرام (عبرانی: אַבְרָם, جدید ʾAvram طبری ʾAḇrām) تن ابراہیمی مذاہب (یہودیت، مسیحیت تے اسلام) دی اک برگزیدہ شخصیت نیں۔ خدا تے یہودیاں دے درمیان خاص تعلقات قائم کروانے دی وجہ توں اوہ یہودیت وچ ”میثاق“ دے بانی سمجھے جاندے نیں۔ مسیحیت وچ انہاں تمام معتقدین (یہودیاں و غیر یہودیاں) دا نقش اول تصور کیتا جاندا اے۔ اسلام وچ اوہ تمام انبیا دے باپ (ابو الانبیاء) نیں۔

حضرت ابراہیم علیہ السلام، ابراہیم خلیل دے ناں توں مشہور تے دوسرے اولوالعزم پیغمبر نیں۔ تسی‏‏ں (ع) اپنے بیٹے حضرت اسماعیل دے ذریعے تمام عرب تے اپنے دوسرے بیٹے حضرت اسحاق دی وجہ بنی اسرائیل دے جد امجد منے جاندے نیں۔

ابصان

ابصان (عبرانی: אִבְצָן) ’Iḇṣān; (قدیم یونانی Ἀβαισσάν;) (لاطینی: ابیصان)، مطلب "نامور") دا ذکر عبرانی بائبل وچ بنی اسرائیل دے قاضی دے ناں سے آیا اے۔

—قاضیاں 8-12:10 (نسخہ سلاطین جیمس)

اسرائیل

اسرائیل لیندے ایشیاء دا اک پارلیمانی لوکراج دیس اے۔ ایہ رومی سمندر دے چڑھدے اتری کنڈیا تے وس ریا اے۔ اسرائیل 14 مئی 1948 نوں بنیا۔ پہلاں ایدا راجگڑھ تل ابیب سی تے اج کل یروشلم اے۔ اسرائیل نوں ساری دنیا توں آکے یہودیاں نیں وسایا۔ اسرائیل چ فلسطینی عرب وی وسدے نیں۔ اسرائیل دی فوج نوں نویں سپارٹا کیا جاندا اے۔

14 مئی 1948 نوں ڈیوڈ بن گوریان نے اسرائیل دے برطانیہ توں ازادی دی دس دتی۔ ایس دے اگلے دن گوانڈی عرب دیساں نیں فلسطینی عرباں دا ساتھ دیندیاں ہویاں اسرائیل تے ہلہ بول دتا۔ ایس دے مگروں ہون والیاں لڑائیاں چ اسرائیل نے سینا، گولان دیاں اچایاں، غزہ تے لیندے اردن تے مل مار لیا۔

بائبل

بائیبل مسیحی (اتے یہودی) دھرم دی دھارمک کتاب ہے۔ یہودی دھرم وچّ بائیبل نوں 'تنخ' جاں 'ابرانی بائیبل' آکھیا جاندا ہے۔ مسیحی بائیبل وچّ تنخ دے نال-نال انجیل اتے رسولاں دیاں پتریاں وی ہن۔

عبرانی تنخ دے 14،000 توں ودھ ہتھ نال لکھے قلمی نسخے اس ویلے موجود نے۔ اویں ہی سیپتوئگنت (یونانی بولی وچّ بائیبل دا پہلا التھاؤ) دے وی بتھیرے نسخے نے۔ نویں عہد نامے (انجیل) دے وی 5،300 نسخے نے۔

تنک

تنک (عبرانی: תַּנַ"ךְ ؛ انگلش: Tanakh) جاں "تناخ" جاں "تنخ" اُس مجموعہ دا ناں جس نوں عبرانی بائبل کہیا جاندا اے تے جو یہودیت دا سب توں مقدس کتابی مجموعہ ہےـ اس دے تن اجزاء نیں : تورات (درس)، نوییم (انبیا) تے کیتُوویم (کتب) ـ

تورات وچ خدا دے احکامات دے علاوہ کائنات، عالم تے انسان دی تخلیق دا قصہ اےـ اس دے علاوہ اس وچ نوح دی نبوت تے سیلاب، ابراہیم دی نبوت تے خدا دے عہد تے ہور انبیا دے قصص نیں ـ تورات دا اختتام بنی اسرائیل دے کنعان وچ داخلہ تے خدا دے عہد دی تکمیل اُتے ہُندا اےـ

نبییم وچ موسیٰ دے کچھ ہور قصص بیان نیں تے باقی تمام انبیاء دے قصے تے انہاں دے پیغام درج نیں ـ ایہ انبیا وقتاً فوقتاً خدا ولوں بھیجے گئے سن تاکہ بنی اسرائیل اپنے عہد اُتے پورا اترےـ نیوییم دے اختتام تک بنی اسرائیل ناکام ہویا تے خدا دا عذاب حاصل کر گیا ـ

کتبیم زبور توں شروع ہُندی اےـ اس وچ داؤد تے سلیمان دے علاوہ ہور پیغمبراں دا ذکر اےـ اس دے علاوہ اس وچ مملکت یہوداہ دی تریخ تے عروج وی بیان اےـ اس دا اختتام بنی اسرائیل دی توبہ تے خدا دے عہد دی بحالی اُتے ہُندا اے۔

جدعون

جدعون (Gideon یا Gedeon) (تلفظ: /ˈɡɪd.iː.ən/; عبرانی: גִּדְעוֹן, جدید Gid'on طبری Giḏʻôn)

جس دے معنی تباہ کرن والا، زبردست جنگجو یا ڈیگن والا (درخت) دے نیں، عبرانی کتاب مقدس دے مطابق بنی اسرائیل دا اک قاضی یا منصف سی۔ اس دا بیان کتاب قضاۃ دے چھینویں توں اٹھویں باب تک اے۔

اس دے علاوہ عبرانیاں دے نام خط دے گیارہویں باب وچ وی اس دا تذکرہ اے۔

خلیج عقبہ

خلیج عقبہ جاں عقبہ دی کھاڑی (عربی بولی: خليج العقبة) لال سمندر دے سرے اتے واقع اک وڈی کھاڑی ہے جو جزیرہ نما سینا دے چڑھدے اتے جزیرے ورگا عرب دے پچھم ولّ واقع ہے۔ اس دا ساحلی پٹی چار دیساں - مصر، اسرائیل، اردن اتے سعودی عرب - وچّ ونڈی ہوئی ہے۔ اسرائیل وچّ ودھیرے کر کے اسنوں ایلات دی کھاڑی کیہا جاندا ہے؛ ایہہ ناں ایلات، اس کھاڑی دے اتری سرے اتے واقع اک پرمکھ اسرائیلی شہر، مگروں پیا ہے (عبرانی: מפרץ אילת, لپانترت: مفرتز ایلات)۔

دبورہ

دبورہ (انگریزی: Deborah)

(عبرانی: דְּבוֹרָה, جدید Dvora طبری Dəḇôrā ; "شہد دی مکھی") بنی اسرائیل دی اک نبیہ سن۔

سلیمان علیہ السلام

سلیمان

اللہﷻ

دے وڈے نیک نبی سی۔ سلیمان

داؤد علیہ السلام دے پتر سن۔

سموئیل علیہ السلام

ان نو شموئیل دے ناں سے بھی جانا جاندا اے۔ ان دا عہد 1020 سے 1100 قبل مسیح اے۔ ملک شام قدیم وچ اک کوہستانی علاقہ افرائیم دے ناں سے سی۔ اس دے شہر رامہ وچ آپ رہتے سیگے۔

شمشون

شمشون (Samson) (تلفظ: /ˈsæmsən/;(عبرانی: שִׁמְשׁוֹן)(عبرانی تلفظ: Shimshon،Šimšôn)، (ناں دا مطلب: سورج دا آدمی), Shamshoun (عربی بولی: شمشون Shamshūn/Šamšūn)،(یونانی: Σαμψών)

بنی اسرائیل دا آخری قاضی سی جس دا ذکر عبرانی کتاب مقدس دی کتاب قضاۃ دے تیرہویں توں سولہویں باب تک ہے۔

عبرانی بائبل

عبرانی بائبل (Hebrew Bible جاں Hebrew Scriptures) (لاطینی: Biblia Hebraica) بائبل دے علما دی جانب توں تنک (عبرانی: תנ"ך‎) دے لئی استعمال کیتی جانے والی اصطلاح اے۔

عبرانی لپی

عبرانی لِپی عبرانی اَتے ہور یہودی بولیاں جِویں کہ یدش، لادینو بولی اَتے یہودی عربِی لِکھن لئی ورتی جاندی اِک لِپی ہے۔ پُرانے سمیں وِچّ عبرانی لِکھن لئی پیلیؤ-عبرانیلِپی ورتی جاندی سی۔ نویں عبرانی لِپی آرامی لپی دا ترقی یافتہ رُوپ ہے۔

ہِبرو لِپی دے کُلّ 22 اکّھر ہَن جِہناں وِچّوں 5 اکّھر انتلی ستِھتی وِچّ اپنی شکل بدل لَیندے ہَن۔ ایہہ لِپی سجّے توں کھبّے ولّ لِکھی جاندی ہے۔ مُول رُوپ وِچّ ایہہ لِپی ابجد سی بھاوَ اِس وِچّ صِرف وِئنجن مجود سن۔ بعد وِچّ ہور ابجد لِپیاں، جِویں کہ عربِی لِپی، وانگُوں اِس وِچّ کُجھ وی سوَر دھُنیاں درساؤن لئی نُقطیاں دی ورتوں شُرُوع ہوئی جِسنوں ہِبرو وِچّ نِکود کہندے ہَن۔

عبرانی کیلنڈر

عبرانی کیلنڈر ، یہودیاں دا کیلنڈر اے جہڑا یہودیت چ سال دے مہینےآں تے دناں دے حساب لئی ورتیا جاندا اے ۔ اس نال توارح (یہودی عبادتاں دے دن تے ویلے) ، یہودی چھٹیاں دے دن ، یارزیت ( مرن آلےآں دی برسی تے اینہاں دے متعلق دعا) تے مذہبی کتاباں دے پڑھن دے ویلے دا اندازہ لایا جاندا اے ۔ اس تقویم چ دناں دا اندازہ لان دے دو طریقے نیں ۔ اک سن 70ء چ پہلی رومی یہودی جنگ چ دوجے ہیکل دی تباہی توں پہلے دا جہڑا چند دیاں شکلاں ویکھ دے دناں دے حساب دا اے تے دوجا مامونائیٹس دا بنیاد اصول تے وضع کردہ طریقہ اے جہڑا سن 70ء توں 1178ء تک دے عرصے چ مرتب کیتا گیا ۔

موجودہ تقویم بنیاد اصول دی قمری تے شمسی تقویم اے ، جہڑی چینی کیلنڈر دی طرز تے مرتب کیتی گئی اے ، جس چ دناں دا حساب چند دی شکلاں تے سالاں دا حساب سورج دے چکر تے کیتا جاندا اے ۔ جہڑا اک پاسے تے اسلامی کیلنڈر توں مختلف تے دوجے پاسے گریگوری دے شمسی کیلنڈر توں وی مختلف اے ۔ قمری سال دے شمسی سال نالوں 11 دن دے فرق پاروں عبرانی کیلنڈر 19 سالاں دے 235 مہینےآں دے چکراں دی شکل چ اے ، جس چ ہر دوجے یاں تیجے سال چ اک اضافی مہینہ شامل کیتا جاندا اے ۔ اینج 19 سالاں چ ست سال ایہوجہے ہندے نیں جنہاں چ اک مہینہ وادھو یعنی 12 دی بجائے 13 مہینے ہندے نیں ۔ جداں کہ عبرانی کیلنڈر رومی سمندر دے چڑھدے علاقے چ مرتب کیتا گیا سی اس لئی موسم شمالی کرہ ارض دی ترجمانی کردے نیں ۔

مغربی کنارا

مغربی کنارا جاں لہندا کنڈھا (عربی بولی: الضفة الغربية اد-دفاہ ال-غربیاہ، عبرانی: הגדה המערבית‎، ہاگدا ہما'اروت، جاں عبرانی: יהודה ושומרון‎ یہودا وے-شومرن (یہودیہ اتے سماریا)) اک گھریا ہویا راجکھیتر اے جو مغربی ایشیا وچ واقع اے۔ ایہدیاں حداں لہندے ، اتلے اتے دکھن ول 1949 دی اردن-اسرائیلجنگ بندی سرحداں مطابق اسرائیل نال اتے مشرق ول اردن دریا دے پار اردن دی بادشاہی نال لگدیاں ہن۔ ایہدی بحیرہ مردار دے مغربی کنارے نال وی کافی لما ساحل اے۔

یائیر بن سیگب

یہودی صحیفہ ہور عیسائی صحیفہ وچ یائیر (عبرانی: יָאִיר Yā’îr, "اس نے روشن کتا") جلعاد دا رہن والا ہور مناسی قبیلہ دا فرد سی،(جلعاد دریائے اردن دے مشرق وچ واقع اک جگہ اے) جو تولع دے مرن دے مگروں 23 سالاں تک بنی اسرائیل دے قاضی رئے۔ان نوں جلعاد دی میراث مکیر دے زریعے ملی، مکیر جو کہ مناسی دا پتر سی۔ یائیر سیگب دا پتر سی ہور سیجب جو کہ حصرون دا اور مکیر دی پُتری دا پتر سی۔جس دا ذکر 1-تواریخ 2 وچ اے۔

یوشع بن نون

یوشع بن نون (/ˈdʒɒʃuːə/) یا جاہیشوا (عبرانی: יְהוֹשֻׁעַ) یاہوشوآ یا (عبرانی جدید: יֵשׁוּעַ) یشوعوا; (آرامی: ܝܫܘܥ ایشا)(یونانی:Ἰησοῦς)، (عربی: يوشع بن نون)، (لاطینی: یوسوے، یوشع ابن نون)، (ترکی:یوشع)، اک تورات وچ مذکور شخصیت ہے، جسنوں بطور جاسوس پیش کیتا گیا ہے (گنتی 13–14) تے کئی مقامات اُپر حضرت موسی علیہ السلام دے مددگار دے طور اُپر ۔ یوشع، اسلام دے مطابق، حضرت موسی علیہ السلام دے بھانجے تے جانشین سن تے اک جنگجو سورما سن، نڈر مگر دل وچ خوف خدا رکھدے سن۔ کنعان دے حالات دیکھن لئی جان والےآں وچ حضرت یشوع وی شامل سن مگر واپس آ کے جہاد کرن توں ڈرے نہیں۔ آپ نوں حضرت موسیٰ نے اپنا جانشین مقرر کیتا سی۔ اس جانشین مقرر کرن دا ذکر کتاب استثنا دے باب 31 وچ ہے۔اُنہاں دا عہد چودہویں صدی قبل مسیح دا ہے۔حضرت یشوع نال عہد نامہ قدیم دی اک کتاب یشوع وی منسوب اے۔قرآن کریم وچ بغیر نام لئے آپ دا ذکر سورۃ الکہف دی آیت 60 تے 62 وچ ہے کہ حضرت موسیٰ علیہ السلام اپنے نوجوان یا شاگرد نال مخاطب ہوئے۔ ایہ نوجوان تے شاگرد حضرت یشوع علیہ السلام ہی سن۔

دوجیاں بولیاں وچ

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.