تنک

تنک (عبرانی: תַּנַ"ךְ ؛ انگلش: Tanakh) جاں "تناخ" جاں "تنخ" اُس مجموعہ دا ناں جس نوں عبرانی بائبل کہیا جاندا اے تے جو یہودیت دا سب توں مقدس کتابی مجموعہ ہےـ اس دے تن اجزاء نیں : تورات (درس)، نوییم (انبیا) تے کیتُوویم (کتب) ـ

تورات وچ خدا دے احکامات دے علاوہ کائنات، عالم تے انسان دی تخلیق دا قصہ اےـ اس دے علاوہ اس وچ نوح دی نبوت تے سیلاب، ابراہیم دی نبوت تے خدا دے عہد تے ہور انبیا دے قصص نیں ـ تورات دا اختتام بنی اسرائیل دے کنعان وچ داخلہ تے خدا دے عہد دی تکمیل اُتے ہُندا اےـ

نبییم وچ موسیٰ دے کچھ ہور قصص بیان نیں تے باقی تمام انبیاء دے قصے تے انہاں دے پیغام درج نیں ـ ایہ انبیا وقتاً فوقتاً خدا ولوں بھیجے گئے سن تاکہ بنی اسرائیل اپنے عہد اُتے پورا اترےـ نیوییم دے اختتام تک بنی اسرائیل ناکام ہویا تے خدا دا عذاب حاصل کر گیا ـ

کتبیم زبور توں شروع ہُندی اےـ اس وچ داؤد تے سلیمان دے علاوہ ہور پیغمبراں دا ذکر اےـ اس دے علاوہ اس وچ مملکت یہوداہ دی تریخ تے عروج وی بیان اےـ اس دا اختتام بنی اسرائیل دی توبہ تے خدا دے عہد دی بحالی اُتے ہُندا اے۔

Targum
گیارہویں صدی دے تنک دا اک صفحہ مع ترجُم

ہور ویکھو

حوالے

سانچہ:یہود تے یہودیت سانچہ:آسمانی کتب

اسرائیلی قضاۃ

اسرائیلی قضاة (جز ۔سانچہ:Lang-he-nשופט‬ šōp̄êṭ/shofet, pl. שופטים‬ šōp̄əṭîm/shoftim) عبرانی بائبل (تنک) تے اکثر کتاب قضاة وچ اسرائیلی بادشاہت دے قیام توں پہلے روحانی ( قرآن دے مطابق بارہ تے اسرائیلیات دے مطابق پندرہ) قضاة جاں ائمہ بیان کیتے گئے نیں اسلامی علوم دے مطابق حضرت موسیٰ جدو‏‏ں سرکشاں نال لڑنے دے لئی گئے تد بنی اسرائیل دے ہر قبیلہ وچوں اک اک سردار منتخب کر گئے سن جنہاں وچوں قضاة بنی اسرائیل دے مختلف قبائل تے ادوار وچ آئے۔ ایہ بنی اسرائیل نال انہاں دی بیعت نوں پورا کراندے سن کہ تاکہ ایہ اللہ تے رسول دے تابع فرمان رہن تے کتاب اللہ دی اتباع کر دے رہن تے بحراناں وچ عسکری رہنما و سپہ سالار بندے سن۔ توراۃ دے چوتھے جز وچ بنو اسرائیل دے قبیلےآں دے سرداراں دے ناں مذکور نیں۔

جبرائیل

جبرائیل (انگریزی:Gabriel؛ عبرانی:גַּבְרִיאֵל

گبرائیل ”خدا میری طاقت اے“،یونانی: Γαβριήλ، جبرائیل؛ آرمینی، گیز تے ٹگرینیا: ገብርኤል، عربی: جبريل جاں جبرائيل Jibril جاں Jibra'il)، ابراہیمی مذاہب وچ اک فرشتہ، جو عام طور اُتے اللہ دے پیامبر دے طور اُتے کم کردا رہیا۔ عہد نامہ قدیم تے عہد نامہ جدید وچ جبرائیل دا تذکرہ کیتا گیا اے۔ کتاب دانی ایل وچ تے متی دی انجیل وچ ناں دے نال دو دو بار ذکر آیا اے۔

خزر سلطنت

خزر سلطنت جاں خزر خاگانیت وچکارلے ویلےآں وچ یوریشیا دی اک ترکی نسل لوکاں دی وڈی سلطنت سی ، جہڑی اجوکے روس دے یوروپی حصے ، لہندے قازقستان , چڑھدے یوکرین , آذربائیجان , شمالی قفقاز ( چرکیسیا , داغستان ) , گرجستان , کریمیا اتے اتلے چڑھدے ترکی اتے پھیلی ہوئی سی ۔ اسدا راجگڑھ وولگا دریا دے کنڈے بسیا آتیل شہر سی ۔ خزر خاگانیت سنّ 448 توں 1048 تکّ چلی ۔ اسوچّ کئی دھرماں دے لوک اتے ، ترکی قبیلےآں دے علاوہ ، یورالی ، سلاوی اتے ہور نسلاں دے لوک وی رہندے سن ۔ خزر خاگانت ریشم رستہ اتے اک اہم پڑاؤ سی اتے دکھن - لہندے ایشیا نوں اتلے یورپ توں جوڑن والی اک مکھ کڑی سی ۔

عبرانی بائبل

عبرانی بائبل (Hebrew Bible جاں Hebrew Scriptures) (لاطینی: Biblia Hebraica) بائبل دے علما دی جانب توں تنک (عبرانی: תנ"ך‎) دے لئی استعمال کیتی جانے والی اصطلاح اے۔

غزل الغزلات

ایہ کتاب ایسے گیتاں اُتے مشتمل اے جو یہودی ہر سال اپنی عید فسح دے موقع اُتے گایا کر دے سن جاں انہاں گیتاں نوں سب دے سامنے پڑھ کے سنایا جاندا سی۔ اس کتاب غزل الغزلات دے پہلے باب دی پہلی آیت توں اس طرح لگدا اے جداں اس کتاب دے مصنف حضرت سلیمان علیہ السلام ہون مگر علما دا نہ صرف انہاں گیتاں دی تصنیف دے حوالے توں اختلاف اے بلکہ تفسیر اُتے وی اختلاف اے۔ حضرت سلیمان علیہ السلام دے دور حکومت دے متعلق اندازہ اے کہ ایہ 970 توں 930 قبل مسیح سی۔ اس لئی اسی‏‏ں کہہ سکدے نیں کہ ایہ کتاب دسویں صدی قبل مسیح وچ لکھی گئی سی۔ اس کتاب نوں حضرت سلیمان علیہ السلام توں منسوب کرنے دی اک وجہ تے ایہ وی اے کہ اس کتاب دا انداز بیان، اس دی زبان کتاب مقدس دی کتاب واعظ نال ملدا جلدا اے۔ اس لئی اندازہ اے کہ دوناں ای کتاباں اک ای مصنف دی تحریر کردہ نیں۔

اس کتاب وچ ازدواجی زندگی دے طور طریقاں دی وضاحت کیتی گئی اے۔ مشرق وسطیٰ دے رہنے والیاں دی قدیم رسماں دے مطابق اس کتاب وانگ دے گیت شادی بیاہ دے موقعاں اُتے گاۓ جاندے سن، مگر اس توں ایہ ہر گز نئی‏‏ں کہیا جاسکدا کہ اس کتاب دے گیت یہودی وی اپنی شادی بیاہ دے موقعیاں اُتے گاندے سن۔ سب علما اس بات اُتے متفق نیں کہ انہاں گیتاں وچ جو ہیرو اے اوہ حضرت سلیمان علیہ السلام ای نیں جن نوں بادشاہ تے جوان گڈریے دے طور اُتے پیش کیتا گیا اے۔ مگر اس بات وچ وی اختلاف اے کہ بادشاہ تے گڈریا اک ای شخص دے دو روپ نیں جاں ایہ دو علاحدہ شخصیتاں نیں۔ بعض لوگاں نے ایہ خیال وی پیش کیتا اے کہ اس کتاب دے ذریعے حضرت سلیمان علیہ السلام نے اپنی روداد پیش دی اے۔ اُنہاں دے حرم وچ چونکہ بوہت سی بیویاں تے کنیزاں سن مگر اس دے باوجود انہاں نے اک الہڑ، شوخ و چنچل حسینہ نوں وی اپنے حرم وچ داخل کر لیا، مگر بعد وچ معلوم ہویا کہ اوہ حسینہ کسے چرواہے دے عشق وچ گرفتار اے۔ حضرت سلیمان علیہ السلام نے کسے وی طرح اُس دے دل توں اُس چرواہے دی محبت نکالنے دی کوشش دی مگر کامیاب نہ ہوئے۔ جدو‏‏ں اوہ کسے طرح حسینہ دے دل توں چرواہے دا خیال نہ کڈ سکے تو انہاں نے اُس حسینہ تے چرواہے نوں اک ہو جانے دتا۔ اوہ چرواہا تے حسینہ شادی کر دے اک ہو جاندے نیں تے حضرت سلیمان علیہ السلام سچی محبت دا راز پا لیندے نیں۔

اس کتاب وچ سمجھایا گیا اے کہ جداں دلہا اپنی دلہن توں وصل دی تمنا رکھدا اے اسی طرح خدا وی اپنی مخلوق توں ملنے دا مشتاق اے۔ اس خدائی محبت نوں کتاب مقدس دے عہد نامہ جدید وچ مختلف مثالاں توں وی سمجھایا گیا اے۔ ایسی ای اک مثال عہد نامہ جدید وچ ایسے چرواہے دی اے جو اپنی گمشدہ بھیڑاں دی تلاش وچ نکلدا اے تے جدو‏‏ں تک اُنہاں نوں پا نئی‏‏ں لیندا اس چرواہے نوں سکون نئی‏‏ں ملدا۔

اس کتاب نوں پنج حصےآں وچ تقسیم کیتا جا سکدا اے:

دلہن تے اُس دا محبوب (باب 1 تاباب 2 آیت 7)

محبت کرنے والے جستجو دے بعد اک دوسرے نوں پا لیندے نیں۔(باب 2 آیت 8 تا باب 3 آیت 5)

دلہا دی اپنی دلہن دے لئی بے قراری (باب 3 آیت 6 باب 4)

عاشق اپنی معشوقہ دے دروازہ اُتے دستک دے کے چلا جاندا اے (باب 5 تا باب 7 آیت 9)

عاشق تے معشوق دا وصل۔ محبت دی انتہا (باب 7 تا باب 8)

پنجاب دے لوک ناچ

پنجاب دے لوک-ناچ

"لوک-ناچ لوک-گروہ دی سرجن-کلاواں دی اک اہم صنف اے، جو لوکاں دے سمچے ہاواں-بھاواں نوں جسمانی اعضاء دے اظہار راہیں پیش کردی اے۔ لوک ناچ وی اسے پرکار دی اک لوک-کلا اے۔لوک-ناچ منورنجن دا زریعہ ہی نہیں، ایہہ کسے خطے دے لوکاں دی سماجی، تہذیبی، رہتلی، مذہبی، سیاسی اتے تریخی جیون-تورن دیاں وکھ وکھ پرتاں دا جسمانی اظہاراں دے زریعہ رانہیں آپ-مہارا، عام، خُشیاں-کھیڑیاں بھرپور اندرونی بھاوناواں دا باہری اظہار وی اے ۔پنجاب دے لوک-ناچ پنجابیاں دے جن-جیون دا اہم انگ ہن۔"

پنجاب دے لوک-ناچاں دی ونڈ دو پدھراں تے کیتی جا سکدی اے:

(ا) عورتاں دے لوک-ناچ

(ب) مرداں دے لوک-ناچپنجاب وچّ عورتاں تے مرداں ولوں سانجھے روپ وچّ لوک-ناچ نچن دی روایت، پرانے دور توں ہی نہی اے۔گدا سمچے پنجاب دیاں عورتاں دے چاواں، امنگاں، ولولیاں اتے الاس- بھاواں نوں ظاہر کرن والا حرمن-پیارا لوک-ناچ اے ۔اصل وچّ گِدا تالی ناچ اے۔نچن والیاں اتے گھیرے وچّ کھڑیاں ہور مٹیاراں تالی ماردیاں ہن۔ پنجابنا اپنے ہر پرکار دے کار-وہار وچوں گِدے واسطے موقعے سرج لیندیاں ہن۔اس طرحاں مٹئراں کول نہ بولیاں مکدیاں ہن، نہ تھکان ہندی اے۔ اسے کرکے گِدے نوں پنجاب دا سرتاج لوک-ناچ منیاں گیا اے۔گدا، سَمی اتے ککلی جہے مشہور لوک-ناچاں توں علاوہ پنجاب وچّ عورتاں دے ہور لوک-ناچ پرچلت رہے ہن۔

بھنگڑا پنجابی گبھروآں دا پرمکھ لوک-ناچ اے۔اس وچّ تکڑے تے گٹھے ہوئے سریر دا مظاہرہ، عام پر سندر پوشاک پہن کے، البیلے پن وچّ، جوش، بہادری اتے حوصلے بھرپور ناچ اظہاراں رہیں کیتا جاندا اے۔ لوک-ناچ بھنگڑا، لوک-دلاں دی دھڑکن دے نشان لوک-ساز ڈھول دی سرل تال تے نچیا جاندا اے۔بھنگڑے دے شروع ویلے ایہہ تال دھیمی دھیمی وجدی اے۔نچار بھنگڑے دے تال دے مطابق پیر اتے سریر دے ہور انگاں نوں ہلوندے ہوئے، اک روپ، کئی پرکار دیاں اظہاراں دا اظہار کردے ہن۔بھنگڑے وچّ نچاراں دی گنتی معین نہیں ہندی اتے ناں ہی خاص سازاں دی ودھیرے ورتوں کیتی جاندی اے۔پنجاب وچّ لگاتار بدلدے حالاتاں نے اتھوں دے لوک-ناچاں وچّ وی کافی بدلاو لے آندا اے۔

یہودی تریخ دی ٹائم لائن

یہ یہودیوں اور یہودیت کی ترقی کا تقویم اے ۔ تمام تاریخیں عبرانی تقویم کی بجائے زمانہ عام کے مطابق دی گئی ہیں ۔

یہودیوں کی تاریخ بھی دیکھیں جس میں انفرادی ملک کی یہودی تاریخ کے روابط شامل ہیں ۔ یہودیوں پر عقوبت کی تاریخ کے لئی سام دشمنی، تاریخ سام دشمنی اور ٹائم تقویم سام دشمنی دیکھیں۔

بائبل تےتاریخی بنی اسرائیل

دوجیاں بولیاں وچ

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.