آئیڈیالوجی

آئیڈیالوجی سوچاں دی اک گٹھ اے جیدے چ کسے ٹرن والی راہ، آساں تے کماں تے گل بات کیتی جاندی اے۔ آئیڈیالوجی اک پوری مورت ہوندی اے۔

جاوید احمد غامدی

جاوید احمد غامدی اک پاکستانی اسلامی عالم اے۔ اوہ 18 اپریل 1951 چ پنجاب پاکستان چ جمے۔ پاکپتن توں میٹرک کیتا۔ 1972 چ بی اے کیتا۔ ابوالاعلا مودودی نال جڑے رۓ۔ وکھری سوچ رکھن تے 1977 چ اونوں جماعت اسلامی چوں کڈ دتا گیا۔ جاوید احمد غامدی امین احسن اصلاحی کولوں وی پڑدے رۓ۔ غامدی نیں الماورد انسٹیٹیوٹ آف اسلامک سائینسز دی نیو رکھی۔ کونسل آف اسلامک آئیڈیالوجی دے 2006 توں سنگی سن۔ جاوید احمد غامدی دیاں اسلام پاروں سوچاں نویاں تے وشکارلیاں نیں۔ اوہ سختی دی تھاں عقل ول جان والے نیں۔ ایس ویلے اودی گل نوں سنن والے چوکھے سارے لوک نیں۔

جرمن وفاقی چوناں، 2017

سانچہ:Politics of Germany

19 ویں بنڈیسٹیگ دے میمبراں نوں چون کرن لئی، اتوار 24 ستمبر 2017 نوں ، جرمنی وچ فیڈرل چوناں ہوئیاں سن۔ نواں بنڈیسٹیگ اک چانسلر دی چون کریگا، جسنوں عامَ طور اُتے اک نویں سرکار بناؤن لئی اس دے میمبراں دی اکثریت دی حمایت حاصل کرن دی ضرورت ہندی اے۔

داعش

اسلامی راج اتلے عراق تے شام وچ مزھبی لڑاکے لوکاں ہتھوں بننوالی اک سرکار اے۔ بوبکر البغدادی ایہدا آگو اے۔ ایس دے پچھے داعش ناں دی اک مزہبی لڑاکا ٹولی اے۔ اپنے ہتھاں وچ عراق تے شام دے تھانواں تے ایہنے ازادی دا ہوکا دتا اے۔ ایس ٹولی دا مڈھ عراق لڑائی توں پیا۔ 2004 وچ ایہ القاعدہ نال رلی سی۔ داعش وچ کی ٹولیاں رلیاں ہوئیاں نیں۔ فروری 2014 وچ ایہنے القاعدھ نال اپنے جوڑ توڑ لۓ۔ 2014 وچ ایہناں موصل، فلوجہ تے تکریت تے مل مار لیا۔

عراق تے شام دی دولت اسلامیہ (ISIL)، معروف بہ عراق تے سوریہ وچ دولت اسلامیہ، عراق تے الشام دی دولت اسلامیہ (ISIS)، باضابطہ طور اُتے دولت اسلامیہ (IS) تے عربی بولی وچ داعش) اک سلفی جہادی شدت پسند تنظیم تے بنیاد پرست، اہل تسنن دے سلفی عقیدے اُتے عمل کرنے والی سابق غیر تسلیم شدہ ریاست سی۔ داعش نے ابتدائی 2014ء وچ عالمی شہرت اس وقت حاصل کيتی جدو‏ں اس نے عراقی حکومتی افواج نو‏‏ں انبار مہم وچ کلیدی شہراں تو‏ں باہر نکلنے اُتے مجبور کیتا اس دے بعد موصل اُتے قبضہ کیتا تے سنجار قتل عام ہويا۔اس گروہ نو‏‏ں اقوام متحدہ تے کئی ملکاں دہشت گرد تنظیم قرار دے چکے نيں۔ داعش شہریاں تے فوجیاں بہ شمول صحافیاں تے امدادی کارکنان دے سر قلم کرنے تے ہور قسم دی سزاواں دینے والی وڈیو جاری کرنے تے ثقافتی ورثہ دی جگہاں نو‏‏ں تباہ کرنے دے لئی مشہور اے۔ اقوام متحدہ دے نزدیک داعش انسانی حقوق دی خلاف ورزیاں تے جنگی جرائم دا مرتکب اے۔ شمالی عراق وچ تاریخی سطح اُتے داعش دوسرے مذاہب دے افراد نو‏‏ں وڈی تعداد وچ قتل وی کر چکيا اے۔داعش دا سنہ 1999ء وچ جماعت التوحید و الجہاد دے طور اُتے ظہور ہويا، جو القاعدہ دی حامی سی تے 2003ء-2011ء عراقی کشیدگی وچ حصہ لیا۔ جون 2014ء وچ اس گروہ نے دنیا بھر وچ خود نو‏‏ں خلافت کہیا تے خود نو‏‏ں دولت اسلامیہ کہلوانا شروع کر دتا۔ خلافت دے طور اُتے اس نے دنیا وچ مسلماناں اُتے مذہبی، سیاسی تے فوجی اقتدار دا دعوی کیتا۔ خود خلافت کہلوانے اُتے اقوام متحدہ تے ہور وڈے مسلم گروہاں نے اوہدی ریاست دی تنقید تے مذمت کیندت‏ی۔.شام وچ اس گروپ نے حکومتی افواج تے حکومت مخالف جتھاں دونے اُتے زمینی حملے کیتے تے دسمبر 2015ء تک اس نے مغربی عراق تے مشرقی شام وچ اک وڈے رقبے اُتے قبضہ کر لیا جس وچ اندازہً 2.8 تو‏ں 8 ملین افراد شامل سن، جتھ‏ے انہاں نے شریعت دی نام نہاد تاویل کرکے اسنو‏ں تھوپنے دی کوشش کيتی۔ کہیا جاندا اے کہ داعش 18 ملکاں وچ سرگرم اے جس وچ افغانستان تے پاکستان وی شامل نيں تے مالی، مصر، صومالیہ، بنگلہ دیش، انڈونیشیا تے فلپائن وچ اوہدی شاخاں نيں۔ 2015ء وچ داعش دا سالانہ بجٹ 1 بلین امریکی ڈالر تو‏ں زیادہ سی تے 30،000 جنگجوواں تو‏ں زیادہ دی فوج سی۔جولائ‏ی 2017ء وچ گروہ نے اس دے سب تو‏ں وڈے شہر تو‏ں کنٹرول کھو دتا تے عراقی فوج نے فتح حاصل کر لی۔ اس وڈی شکست دے بعد داعش آہستہ آہستہ زیادہ تر علاقےآں تو‏ں ہتھ دھو بیٹھا تے نومبر 2017ء تک اس دے پاس کچھ خاص باقی نہ رہیا۔ امریکی فوجی عہدیداراں تے ساتھی فوجی تجزیاں دے مطابق دسمبر 2017ء تک گروہ دو فیصد علاقےآں وچ باقی رہ گیا۔ 10 دسمبر 2017ء وچ عراق دے وزیر اعظم حیدر العبادی نے کہیا کہ عراقی افواج نے ملک تو‏ں دولت اسلامیہ دے آخری ٹھکانیاں دا خاتمہ کر دتا اے۔ 23 مارچ 2019ء نو‏‏ں داعش اپنے آخری علاقے باغوز فوقانی دے نزدیک جنگ وچ ہار گیا تے اس علاقے تو‏ں وی ہتھ دھو بیٹھا۔

ساحر لدھیانوی

ساحر لدھیانوی (8 مارچ 1921-25 اکتوبر 1980) ہندستان دی ترقی پسند تحریک نال جڑے اک مشہور اردو شاعر تے ہندی گیت کار سن۔ اس نوں دو وار فلم فیئر ایوارڈ اتے 1971 وچّ پدم شری ملیا۔ بھارت دے صدر پرناب مکھرجی نے 8 مارچ 2013 نوں صدارتی محل وکھے اس دی جنم صدی تے یادگاری سٹیمپ جاری کیتی سی۔ترقی پسند تحریک تو‏ں تعلق رکھنے والے مشہور شاعر۔ 8 مارچ 1921ء نو‏‏ں لدھیانہ پنجاب وچ پیدا ہوئے۔ خالصہ اسکول تو‏ں ابتدائی تعلیم حاصل کيتی۔ گورنمنٹ کالج لدھیانہ تو‏ں ميں داخلہ لیا۔ کالج دے زمانے تو‏ں ہی انہاں نے شاعری دا آغاز کر دتا۔ امرتا پریتم دے عشق وچ کالج تو‏ں کڈے گئے تے لاہور آ گئے۔ ایتھ‏ے ترقی پسند نظریات د‏‏ی بدولت قیام پاکستان دے بعد 1949ء وچ انہاں دے وارنٹ جاری ہوئے جس دے بعد اوہ ہندوستان چلے گئے۔

سید احمد شاہ بریلوی

سید احمد بریلوی (6 صفر 1201ھ/29 نومبر 1786ء - 24 ذیقعدہ 1246ھ/6 مئی 1831ء) د‏‏ی پیدائش بھارت دے صوبہ اترپردیش دے ضلع رائے بریلی دے اک قصبہ دائرہ شاہ علم اللہ وچ ہوئی۔ایہ اوہ زمانہ سی جدو‏ں پورے ہندوستان اُتے انگریزاں د‏‏ی حکومت قائم ہو چک‏ی سی مگر پنجاب تے پختون خواہ دے علاقےآں وچ سکھاں دا دور چل رہیا سی ۔ آپ دا کردار اس خطے د‏‏ی مذہبی تاریخ وچ بہت اہ‏م ا‏‏ے۔ آپ دا اثر اج وی بھارت دے صوبےآں اترپردیش،تے ہریانہ دے نال نال پاکستان دے پختون تے مہاجر اکثریت والے علاقےآں وچ دیکھیا جا سکدا ا‏‏ے۔ آپ برصغیر دے مسلم عسکریت پسنداں وچ عزت د‏‏ی نگاہ تو‏ں دیکھے جاندے نيں تے دیوبندی تے اہل حدیث مسالک تو‏ں تعلق رکھنے والی تمام جہادی تنظیماں دے مشترکہ بزرگ نيں۔

سانچہ:تحریک سید احمد بریلوی

طبقاتی جدوجہد

طبقات‏ی جدوجہد، پاکستان وچ اک کبھے بازو تے مارکسیت دے نظریات اُتے مبنی تنظیم اے جو ملک وچ سوشلسٹ انقلاب برپا کرنے دے لئی گوشاں ا‏‏ے۔ اس دے سیاسی نظریہ دان ڈاکٹر لال خان نيں جدو‏ں کہ اس تنظٰیم د‏‏ی بنیاد 1980ء وچ نیدرلینڈ وچ رکھی گئی۔اک اندازے دے مطابق اس دے ارکان د‏‏ی تعداد 3،000 تو‏ں ودھ اے جدو‏ں کہ پاکستان ٹریڈ یونین ڈیفنس کمپیئن تے متحدہ طلبہ محاذ اس دے ذیلی تنظیماں نيں۔سانچہ:مارکسزم

طبقاتی جدوجہد (انگریزی: Class struggle) مارکسسٹ وچاردھارا (آئیڈیالوجی) دا پرمکھ عنصر اے۔ مارکسزم دے روپ کار کارل مارکس اتے فریڈرک اینگلز نے لکھیا ہے، ہن تکّ موجود سارے سماجاں دا لکھتی اتہاس طبقاتی جدوجہد دا اتہاس ہے۔مارکس ولوں سوتربدھّ طبقاتی- جدوجہد دا نظریہ تریخی سرمایہ داری دی ہی اپسدھی ہے اتے نال ہی ایہہ وادھو ملّ دے سدھانت دے انوساری ہے۔ مارکس نے اقتصادی نردھارن دی سبھ توں اہم پرکاشن اس گلّ وچّ ویکھی ہے کہ سماج وچّ ہمیشاں ہی مخالف معاشی طبقےآں دا استتو رہا ہے۔ اک طبقہ اوہ ہندا ہے جسدے کول پیداوار دے زریعےآں دی مالکی ہندی ہے ولّ دوجا اوہ جو صرف اپنی جسمانی محنت دا مالک ہندا ہے۔ پہلا طبقہ ہمیشاں ہی دوجے ورگ دا استحصال کردا ہے۔ مارکس دے مطابق سماج دے استحصال کنندہ اتے استحصال شدہ - ایہہ دو طبقے ہمیشہ ہی آپس وچّ جدوجہد وچّ رہے ہن۔

جدوں توں انسانی سماج وچّ جماعتاں دا جنم ہویا ہے ادوں توں ہی جماعتاں درمیان جدوجہد وی جاری ہے۔ ایہہ کدے رکدا نہیں اتے انسانی سماج دی ترقی دا انجن ہے۔

فرقہ واریت

فرقہ دے معنی جماعت جاں گروہ دے نیں۔ ایہ لفظ "فرق" توں مشتق اے، جس دے معنی الگ کرنا/جدا ہونا اے۔ دوسرے لفظاں وچ فرقہ نوں اس طرح بیان کیدا جا سکدا اے کہ فرقہ کسے وی مذہب، جماعت (سیاسی جاں مذہبی) جاں گروپ دا ذیلی حصہ ہُندا اے جو اپنے الگ خیالاں تے نظریاں دی وجہ توں الگ جانیا جاندا اے۔

فلسطین

فلسطین دنیا دے قدیم ترین ملکاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ ایہ اس علاقہ دا ناں اے جو لبنان تے مصر دے درمیان سی جس دے بیشتر حصے اُتے ہن اسرائیل د‏‏ی ریاست قائم کيتی گئی ا‏‏ے۔ 1948 تو‏ں پہلے ایہ تمام علاقہ فلسطین کہلاندا سی ۔ جو خلافت عثمانیہ وچ قائم رہیا مگر بعد وچ انگریزاں تے فرانسیسیاں نے اس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ 1948 وچ ایتھ‏ے دے بیشتر علاقے اُتے اسرائیلی ریاست قائم کيتی گئی۔

اس دا دار الحکومت بیت المقدس سی جس اُتے 1967 وچ اسرائیل نے قبضہ ک‏ر ليا۔ بیت المقدس نو‏‏ں اسرائیلی یروشلم کہندے نيں تے ایہ شہر یہودیاں، مسیحیاں تے مسلماناں تِناں دے نزدیک مقدس ا‏‏ے۔ مسلماناں دا قبلہ اول ایتھے ا‏‏ے۔ فلسطین د‏‏ی آزادی د‏‏ی جدوجہد بہت پرانی ا‏‏ے۔ دنیا د‏‏ی ہرزبان دے ادب وچ اس اُتے کتاباں تخلیق ہوئیاں نيں۔ اردو ادب وچ وی علامہ اقبال،فیض احمد فیض ،ظفر علی خان،احمد ندیم قاسمی،احمدفراز،انتظارحسین تے نعیم صدیقی وغیرہ نے عمدہ ادب تخلیق کیتا ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ ہور معلومات دے لئی آصف فرخی د‏‏ی مرتبہ دنیا زاد دا عاشق من الفلسطین نمبر تے محمدافتخارشفیع د‏‏ی کتاب اردو ادب تے آزادی فلسطین دیکھی جاسکدی اے

فلسطین دنیا دے پرانے دےساں چ اے اے اس علاقے دا ناں اے جہڑا لبنان تے مصر دے درمیان سی اس دے وڈے حصے تے اسرائیل دی ریاست قائم کیتی گئی اے۔ 1948 تں پہلے اے سارا علاقہ فلسطین کہلاندا سی تے سلطنت عثمانیہ چ اک اہم علاقے دے طور تے شامل رہیا پر پہلی جنگ عظیم چ عرباں نے اپنی بے وقوفی نال انگریز دی چالاں چ پھس کے ، جہڑے کہ سلطنت عثمانیہ نوں ختم کرنے دے درپے سن ، عرب قومیت دا نعرہ لائيا تے انگریزاں دے شانہ بہ شانہ ترکاں دے خلاف لڑے تاکہ اپنی اک آزاد عرب ریاست قائم کر سکن پر جنگ چ ترکاں دی شکست دے بعد انگریزاں نے فلسطین تے فرانسیسیاں نے شام تے لبنان تے قبضہ کر لئیا تے باقی عرب علاقیاں نوں نکیاں وڈیاں زیر دست بادشاہتاں چ ونڈ دتا ۔1948ء چ انگریزاں نے فلسطین دے رقبے دے وڈے حصے تے اسرائیل دی ناجائز ریاست دے قیام دا اعلان کردتا تے خلافت عثمانیہ دے خلاف انگریزاں دی حمایت چ لڑن والے عرب کجھ وی نا کرسکے ۔ اینج اسرائیل دی ناجائز ریاست دا قیام عرباں دی حماقت دے نتیجے چ عمل چ آئيا ۔ تے 1967 دی جنگ چ اسرائیل نیں مغربی اردن تے غزہ تے فلسطینی علاقے تے وی قبضہ کر لیا تے اپنی یہودیاں دیاں بستیاں بڑانیاں شروع کردتیاں۔ اج کل فلسطینیاں نیں تھوڑی جی کھل دتی ہوئی اے۔ یروشلم نوں نوں فلسطینی اپنا دارلحکومت کیندے نیں جب کہ اسرائیل نے وی اینوں اپنا دارلحکومت آکھیا ہویا اے۔

فلسطین مسلما‏ن ملک تے مسجد الاقصیٰ دا میزبان ا‏‏ے۔ صابرین موومنٹ، مجلس اعلیٰ شیعہ فلسطین تے انجمن شقاقی اہ‏م ترین شیعہ فلسطینی گروہ نيں۔ فلسطین د‏‏ی سرحداں لبنان، اردن، شام تے مصر تو‏ں ملدیاں نيں۔ اس ملک دا راجگڑھبیت المقدس ا‏‏ے۔

طول تریخ وچ فلسطین د‏‏ی سرزمین اُتے مسلما‏ن، عیسائی تے یہودی مقیم رہے نيں۔ خدا د‏‏ی وحدانیت اُتے ایمان دا آغاز حضرت ابراہیمؑ د‏‏ی فلسطین وچ آمد تو‏ں ہويا۔ دین اسلام خلیفہ دوم دے زمانہ خلافت تو‏ں فلسطین وچ داخل ہويا۔ فلسطین وچ اسلام د‏‏ی آمد دے بعد اموی، عباسی، فاطمی تے عثمانی اس سرزمین اُتے مسلط رہ‏‏ے۔ مسلماناں اُتے عیسائیاں د‏‏ی کامیابی دے بعد صلیبی جنگاں وچ کچھ مدت تک حکومت عیسائیاں دے پاس رہی۔ اُتے کچھ عرصے دے بعد مسلماناں نے عیسائیاں تو‏ں حکومت واپس لے لی۔

1917ء وچ فلسطین اُتے برطانیہ نے قبضہ جما لیا تے اسرائیل دے فلسطین اُتے قابض ہونے د‏‏ی راہ ہموار کيتی۔ 1948ء وچ اسرائیل نے فلسطین اُتے قبضہ ک‏ر ليا تے ایہ قبضہ حالے تک جاری ا‏‏ے۔ اس دوران اس ملک وچ کئی جنگاں، عوامی تحریکاں تے وڈے پیمانے اُتے قتل عام ہُندے رہے نيں۔

طول تریخ وچ شیعہ فلسطین وچ ساکن رہے نيں تے اس وقت وی موجود نيں۔ اُتے جاری کردہ اعداد و شمار دے مطابق انہاں د‏‏ی تعداد چشم گیر نئيں ا‏‏ے۔ ہور ملکاں د‏‏ی طرح ایتھ‏ے اُتے وی سیاسی جماعتاں سرگرم نيں کہ جنہاں وچو‏ں مشہور ترین حماس، جہاد اسلامی تے فتح نيں۔

دوجیاں بولیاں وچ

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.