Coordinà geogràfiche

Drapò piemontèis Vos an lenga piemontèisa
Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Le coordinà geogràfiche a servo për trové un sit o na posission an sla Tèra. A son la latitùdin (distansa angolar da l'equator) e la longitùdin (distansa angolar arlongh ël paralel d'un meridian arbitrari d'arferiment). Dal 1884, për convension, ël meridian d'arferiment a l’é col ch’a passa për Greenwich, bele se l’osservateuri a l’é stèit tramirà dël 1948 a Herstmonceux, Svìssera. N’Italia, coma meridian d’arferiment, as dovrava col ch’a passa për l’osservateuri ‘d Mont Mario a Roma. Cost sistema ëd coordinà, dovrà da l’Istitù Geogràfich Militar, a l’é ‘dcò stèit la base për ël Sistema ‘d Posissionament Global (GPS).

Ij meridian

Un meridian a l'é 'l pì gròss sercc otnù da l'intersession antra la surfassa dla tèra e n' ipotétich pian ch'a passa për l'Ass ëd la tèra. A-i son infinì meridian e për minca pont sla surfassa dla tèra a-i passa mach un meridian, e soa posission a l'é marcà da la longitùdin. Ël meridian d'arferiment për determiné le coordinà geogràfiche a l'é col ëd Greenwich.

Ël prim a misuré 'l meridian a l'é stèit Erastòtene ëd Ciren-e.

La paròla meridian a deriva dal latin meridies, ch'a veul di mesdì.

Ij paralej

Un paralel a l'é 'l leu 'd pont ëd la surfassa dla tèra ch'a l'han la midema latitùdin. Ël paralel 0 a l'é l'equator e a spartiss la tèra an doi emisfer (mesebije): Boreal e Austral. L'arch comprèis antra equator e pòlo nòrd a forma n'àngol ëd 90° (l'istess a val për ël pòlo sud). Bele ch'a-i son infinì paralej, soens as deuvro j'89 paralej ch'a l'han për latitùdin un nùmer antregh ëd gré, ch'a son distant, l'un da l'àutr, 111 km.

A së s-ciamo parèj pròpi përchè, a diferensa dij meridian, a son paralej antra 'd lor.

A smija che 'l geògraf Giovanni Battista Nicolosi a sìa stèit ël prim a dovré ij paralej ën geografìa.

Aiuto perla lettura
Ayuda parala lectura
Help forReading
Rintré ant la Piòla
Contaté j'Aministrator
Lìber për Amprende
Coression ortogràfica
Tastadura piemontèisa
Portaje Proget
Agiut pr'ijContributor
Travajòtsempi

Àutre lenghe

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.