Zilpa

Zilpa (hebr. זִלְפָּה „Wiotczejąca[1]) – postać biblijna z Księgi Rodzaju. Niewolnica Lei, której została podarowana przez ojca w dniu zamążpójścia (Rdz 29,24). Została nałożnicą Jakuba, dając mu dwóch synów: Gada i Asera (Rdz 30,9-13).

Zilpa
Występowanie Księga Rodzaju
Rodzina
Dzieci Gad i Aser

Przypisy

  1. John Baldock: Kobiety w Biblii. Warszawa: Bellona, 2008, s. 52.

Bibliografia

  • Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne. Warszawa: Iskry, 1983.
Aser

Aser (hebr. אָשֵׁר) – postać biblijna z Księgi Rodzaju, syn Jakuba i Zilpy. Miał sześciu synów oraz jedną córkę (Serach). Od niego wywodzi się jedno z pokoleń Izraela. Według tradycji dożył 123 lat.

Beniamin (postać biblijna)

Beniamin (hebr. ‏בִּנְיָמִין‎) – postać biblijna z Księgi Rodzaju.

Najmłodszy syn Jakuba (nazywanego też Izraelem) i Racheli, która umarła w czasie porodu, lecz zdążyła nadać synowi imię Benoni, co oznacza „syn mojej boleści". Imię Beniamin („syn szczęścia") nadał mu później Jakub, dla którego był najmłodszym, ulubionym synem (stąd późniejsze określenie beniaminek).

Wraz ze swoim bratem, Józefem, cieszył się szczególnymi względami ojca. Zazdrośni bracia sprzedali Józefa do Egiptu. Kiedy po latach zamieszkali w Egipcie na dworze u Józefa, ten postanowił sprawdzić ich, czy będą tak samo okrutni wobec Beniamina jak wobec niego, ale bracia się zmienili.

Według Księgi Rodzaju synami Beniamina byli: Bela, Beker, Aszbel, Gera, Naaman, Echi, Rosz, Muppim, Chuppim i Ard. Księga Liczb podaje, że Naaman i Ard byli synami Beli, natomiast Echi nazwany jest Achiramem, a Rosz Szefufamem. Występuje też imię Chufam, zapewne chodzi o Chuppima. Beker, Gera i Muppim nie są wymienieni.

Pierwsza Księga Kronik ma jeszcze inną wersję. Tam Echi (Achiram) nazwany jest Achrachem, a synami Beli byli również Gera i Rosz (Szefufam). Pojawiają się też imiona Noch i Raf. Jedno z dwunastu pokoleń Izraela zostało nazwane od imienia Beniamina.

Potomkami Beniamina byli m.in.: król Saul, Mardocheusz krewny Estery i Paweł z Tarsu.

Dan (postać biblijna)

Dan (hebr. „sędzia”) – postać biblijna z Księgi Rodzaju.

Syn Jakuba i Bilhy – niewolnicy Racheli. Jest on ojcem jednego z najmniejszych pokoleń Izraela – Danitów.

Plemię Dana jako jedyne nie jest wymienione w księdze Apokalipsy 7,5-8 (jest mowa o 144 000 opieczętowanych z wszystkich plemion Izraela). Wykluczono je prawdopodobnie dlatego, że popadło w bałwochwalstwo (por. Sdz 17) i dlatego nie mogło być już dłużej zaliczane do ludu Bożego. Zarówno w tradycji żydowskiej (Testament Daniela 5,6nn), jak i wczesnochrześcijańskiej (Ireneusz, Adversus haereses V,30,2), pojawiały się poglądy, że apokaliptyczny przeciwnik (w chrześcijaństwie antychryst) będzie pochodził z pokolenia Dana.

Dina (postać biblijna)

Dina (hebr. דִּינָה) – postać biblijna występująca w Księdze Rodzaju (Rdz 34). Córka Jakuba i Lei.

Księga Rodzaju wspomina o Dinie przy okazji incydentu, do jakiego doszło w mieście Sychem. Jakub przybył do Sychem z zamiarem osiedlenia się. Pewnego dnia jego córka Dina wybrała się do miasta. Została tam porwana i zgwałcona przez syna tamtejszego władcy Chamora, który nosił imię Sychem (tak jak miasto). Chamor przybył do Jakuba i jego synów z przeprosinami. Tłumaczył, że jego syn zakochał się w Dinie i prosi o jej rękę. Obiecał zapłacić rekompensatę. Oprócz tego zaprosił rodzinę Jakuba, by osiedliła się w jego ziemi i by jego synowie wzięli sobie za żony mieszkanki Sychem. Synowie Jakuba Symeon i Lewi oświadczyli wówczas obłudnie, że wyrażają zgodę, ale by tak się stało, mężczyźni mieszkający w Sychem muszą się obrzezać. Chamor przystał na to. Gdy na trzeci dzień po obrzezaniu mężczyźni z Sychem „doznawali wielkiego bólu”, Symeon i Lewi zdradziecko wdarli się do bezbronnego miasta, mordując wszystkich mężczyzn, a kobiety i dzieci uprowadzając w niewolę. Równocześnie złupili miasto ze wszelkich bogactw. Jakub, dowiedziawszy się o dokonanej zbrodni, rzekł do synów: „Sprowadziliście na mnie nieszczęście, bo przez was będą mnie mieć w nienawiści mieszkańcy tego kraju, Kananejczycy i Peryzzyci […] jeżeli oni wystąpią razem przeciwko mnie, poniosę porażkę - zginę ja i cała moja rodzina”. Synowie odpowiedzieli: „Czyż [mieliśmy pozwolić na to, by] się obchodzono z naszą siostrą jak z nierządnicą?”.

Według Encyklopedii Biblijnej opowiadanie to odzwierciedlać może próby ustalenia przez Izraelitów właściwych granic społecznych, w obrębie których można zawierać małżeństwa.

Dwanaście Plemion Izraela

Dwanaście Plemion Izraela (hebr. שבטי ישראל Szewtej Jisrael – "Plemiona Izraela"; także Dwanaście Pokoleń Izraela) – tradycyjny, geograficzny i genealogiczny podział Izraela z czasów biblijnych. Lud Izraela dzielił się na plemiona, których nazwy pochodziły od imion synów Jakuba.

W tekście Biblii hebrajskiej zapisano, że Jakub (nazwany Izraelem) miał dwunastu synów z czterema różnymi kobietami. Wspomniano też imiennie jedną jego córkę o imieniu Dina.

Od dwunastu synów Jakuba wywodzi się dwanaście plemion Izraela, pomiędzy które została podzielona ziemia Izraela za czasów Jozuego. Jedynie plemię Lewiego, którego członkowie byli kapłanami (zob. lewici), nie otrzymało własnego terytorium. Dodatkowo, gdy porówna się "listę" plemion z czasów podziału ziemi i z czasów czterdziestoletniej wędrówki po pustyni, plemię Józefa zastępują plemiona Efraima i Manassesa (obaj byli synami Józefa i jego egipskiej żony Asenat), których potomków Jakub podniósł do rangi pełnoprawnych plemion). Stąd można wyróżnić dwa podziały:

Plemię Lewiego, do którego należeli m.in. Mojżesz i Aaron, stało się klasą kapłanów. Nie posiadali oni własnego terytorium i byli rozproszeni wśród innych plemion.

Po śmierci króla Salomona i rozpadzie zjednoczonego państwa pokolenie Judy wraz z pokoleniem Beniamina utworzyły Królestwo Judy, a pozostałe plemiona - Królestwo Izraela. Obecnie, od czasów powrotu z tzw. Niewoli babilońskiej, plemiona należące do Królestwa Izraela uważane są za zaginione plemiona Izraela.

Gad (syn Jakuba)

Gad (hebr. גָּד - szczęście[potrzebny przypis]) – postać biblijna z Księgi Rodzaju. Siódmy syn Jakuba i Zilpy (niewolnicy Lei), od którego wywodzi się pokolenie Izraela – Gadyci. Posiadał siedmiu synów: Sifiona, Chaggiego, Szuniego, Esbona, Eriego, Arodiego i Areliego.

Według rastafarian każdy rasta urodzony w listopadzie należy do domu Gad.

Haran

Haran (hebr. הָרָן) – postać biblijna ze Starego Testamentu, syn Teracha, brat Abrahama i Nachora.

Urodził się w Ur chaldejskim, zmarł jeszcze za życia ojca, przed udaniem się Abrahama w wędrówkę do Ziemi Obiecanej. Miał syna Lota oraz córki Milkę i Jiskę (Rdz 11,26-32).

Issachar

Issachar (hebr. יִשָּׂשכָר) – bohater biblijny pojawiający się w Starym Testamencie w początkowych księgach historycznych.

Był synem Jakuba i Lei, od którego wywodzi się jedno z pokoleń Izraela. Według tradycji miał dożyć 122 lat.

Jakub (postać biblijna)

Jakub (hebr. ‏יַעֲקֹב‎, Yaʿăqōḇ, Yaʿaqov, arab. ‏يعقوب‎, Yaʿqūb, od aqeb – „pięta”), nazywany też Izraelem (hebr. יִשְׂרָאֵל – Israel „Walczący z Bogiem”) – patriarcha biblijny, którego dzieje przedstawia Księga Rodzaju.

Jakub był synem Izaaka i Rebeki, bratem-bliźniakiem Ezawa. Dzieci walczyły ze sobą już w łonie matki, co Jahwe objaśnił jej słowami „Dwa narody są w twym łonie, dwa odrębne ludy wyjdą z twych wnętrzności; jeden będzie silniejszy od drugiego, starszy będzie sługą młodszego” (Rdz 25,23).

Biblia określa Jakuba jako człowieka spokojnego, a Ezawa – jako zręcznego myśliwego. Ezaw był faworyzowany przez ojca, a Jakub – przez matkę. Ezaw był pierworodnym, jednak lekceważył ten przywilej i odstąpił go bratu za potrawę z gotowanej soczewicy. Również ojcowskie błogosławieństwo Jakub uzyskuje podstępem od niedowidzącego ze starości Izaaka. Z powodu gniewu brata był zmuszony udać się do Charanu, do brata swojej matki Labana, którego obie córki – Rachelę i Leę – poślubił.

Księga Rodzaju opisuje walkę Jakuba z tajemniczą postacią, która powiedziała: „Odtąd nie będziesz nazywał się Jakub, ale Izrael (ישׂראל), bo walczyłeś z Bogiem i z ludźmi i zwyciężyłeś.” (Rdz 32,29). Józef Flawiusz w Dawnych dziejach Izraela k1 331-334 opisuje powrót Jakuba do brata swego Ezawa, podczas której natknął się on na zjawę i walczył z nią ciężko, odnosząc zwycięstwo. Zwyciężona zjawa przedstawiła się jako Anioł Boży.

Po 17 latach pobytu w Egipcie zmarł w wieku 147 lat, pochowany został w jaskini Makpela.

Jakub miał dwunastu synów:

z pierwszą żoną Leą – Rubena, Symeona (Szymona), Lewiego, Judę, Issachara i Zebulona;

z drugą, ukochaną żoną Rachelą – Józefa i Beniamina;

z niewolnicą Bilhą – Dana i Naftalego;

z niewolnicą Zilpą – Gada i Asera.Ponadto Lea urodziła mu jedyną córkę – Dinę.

Potomstwo dwunastu synów Jakuba tworzyło dwanaście plemion izraelskich; do których jednak nie zalicza się nieposiadających własnych ziem potomków Lewiego – lewitów, natomiast rozróżniając dwóch synów Józefa – Efraima i Manassesa, którzy zostali przez Jakuba adoptowani.

Juda (postać biblijna)

Juda (hebr. יְהוּדָה) – postać biblijna z Księgi Rodzaju. Był to czwarty syn Jakuba i Lei. Miał pięciu synów: trzech ze swoją żoną, Kananejką Bat-Szuy – Era, Onana i Szelę oraz dwóch ze swoją synową Tamar – Peresa i Zeracha.

Przekonał on swoich braci, aby sprzedać najmłodszego z nich, Józefa handlarzom ismaelickim udającym się do Egiptu, a nie zabijać go (gdyż planowali go zabić, a ciało wrzucić do studni).

Po tych wypadkach Juda pojął za żonę Kananejkę, z którą miał trzech synów. Dalsze okoliczności sprawiły, że począł dwóch synów bliźniaków ze swojej synowej Tamar (Peresa i Zeracha).

Jakub w ostatnich słowach do Judy obiecał mu przyszłe królestwo; ponadto przywileje pierworództwa przeszły na ród Judy z rodu Rubena, który "wszedł na łoże ojca swego".

Według Biblii z potomków Judy (tzw. pokolenia Judy) wywodzą się m.in. król Dawid, Salomon i Jezus Chrystus.

Józef (film 1995)

Józef (ang. Joseph) – film biblijny z 1995 w koprodukcji niemiecko-amerykańsko-włoskiej w reżyserii Rogera Younga.

Film jest ekranizacją historii biblijnego patriarchy Józefa opisanej w Księdze Rodzaju. Film jest częścią cyklu filmowego Biblia (The Bible), znany też jest w Polsce pod tytułem Biblia: Józef. W tytułowego Józefa wcielił się Paul Mercurio, w jego ojca Jakuba-Izraela Martin Landau, zaś w Potifara − Ben Kingsley.

Józef (postać biblijna)

Józef, Józef Egipski (hebr. יוֹסֵף; arab. يوسف Jusuf, skrócona forma imienia Josifiasz: [oby] Jah dodał [pomnożył]) – patriarcha biblijny, syn Jakuba i Racheli, według Biblii żył 110 lat. Jego historia jest opisana jedynie w Księdze Rodzaju, nie ma potwierdzenia w źródłach egipskich. Jednakże biblijny opis dostarcza spójnych i zbieżnych informacji z faktami historycznymi na temat okresu, na który datuje się pobyt Józefa w Egipcie takich jak cena niewolnika czy panujący władcy. Znamiennym faktem, który jest jednym z silnych dowodów potwierdzających pobyt Józefa w Egipcie jest znalezisko w Muzeum Egipskim w Kairze. Badacze z zespołu Sa’ida Muhammada Thabeta, prowadzący prace inwentaryzacyjne w muzeum, twierdzą, że odkryli monety z imieniem i wizerunkiem biblijnego patriarchy. Ich zdaniem mogą one pochodzić z czasów, kiedy Józef żył w Egipcie, co jednak spotyka się ze sceptycznymi komentarzami.

Józef z Egiptu

Józef z Egiptu (José do Egito) – brazylijski serial telewizyjny z 2013 roku. Serial jest opartą na Biblii biografią patriarchy Józefa.

Lewi

Lewi (hebr. לֵוִי) – postać biblijna z Księgi Rodzaju.

Jest to trzeci syn Jakuba i Lei. Jego potomkowie utworzyli plemię Lewitów. Zostali oni wybrani na miejsce wszystkich pierworodnych Izraelitów, by służyć Bogu w Przybytku, a później w Świątyni.

Księga Rodzaju wspomina o Lewim przy okazji incydentu, do jakiego doszło w mieście Sychem. Jakub przybył do Sychem z zamiarem osiedlenia się. Pewnego dnia jego córka Dina wybrała się do miasta. Została tam porwana i zgwałcona przez syna tamtejszego władcy Chamora, który nosił imię Sychem (tak jak miasto). Chamor, ojciec Sychema przybył do Jakuba i jego synów z przeprosinami. Tłumaczył mu, że jego syn zakochał się w Dinie i prosi o jej rękę. Obiecał zapłacić rekompensatę. Oprócz tego zaprosił rodzinę Jakuba, by osiedliła się w jego ziemi i by jego synowie wzięli sobie za żony mieszkanki Sychem.

Lewi i jego brat Symeon oświadczyli wówczas, że wyrażają zgodę, ale by tak się stało – mężczyźni mieszkający w Sychem muszą się obrzezać. Chamor przystał na to. Gdy na trzeci dzień po obrzezaniu mężczyźni z Sychem „doznawali wielkiego bólu”, Symeon i Lewi wdarli się do bezbronnego miasta mordując wszystkich mężczyzn, a kobiety i dzieci uprowadzając w niewolę. Równocześnie złupili miasto ze wszelkich bogactw.

Jakub dowiedziawszy się o dokonanej zbrodni rzekł do synów: „Sprowadziliście na mnie nieszczęście, bo przez was będą mnie mieć w nienawiści mieszkańcy tego kraju, Kananejczycy i Peryzzyci […] jeżeli oni wystąpią razem przeciwko mnie, poniosę porażkę - zginę ja i cała moja rodzina”. Synowie odpowiedzieli: „Czyż [mieliśmy pozwolić na to, by] się obchodzono z naszą siostrą jak z nierządnicą?”.

Na łożu śmierci Jakub wyrzekł do Symeona i Lewiego następujące słowa:

Synami Lewiego byli Kehat, Gerszon i Merari, ponadto Lewi był dziadkiem Amrama oraz pradziadkiem Mojżesza.

Naftali (postać biblijna)

Naftali, Neftali (hebr. נַפְתָּלִי – dosł. „moja walka”) – postać biblijna z Księgi Rodzaju.

Syn Jakuba i Bilhy, niewolnicy Racheli. Imię nadała mu Rachela na znak swojego zwycięstwa ze swoją siostrą Leą. Protoplasta jednego z Dwunastu Plemion Izraela.

Według rastafarian każdy rasta urodzony w styczniu należy do domu Napthali.[potrzebny przypis]

Ruben (postać biblijna)

Ruben (hebr: רְאוּבֵן) – postać biblijna z Księgi Rodzaju. Najstarszy syn Jakuba i Lei.

Etymologia tego imienia jest ludowa, oparta na dalekim podobieństwie dźwięków hebrajskich (Re'uben) – "wejrzał na ucisk". Znaczenie imienia jest ściśle związane z okolicznościami, w jakich Ruben się narodził. Bóg Jahwe obdarował Leę synem, gdyż Jakub bardziej miłował Rachelę – jej siostrę (por. Rdz 29,16-32). Jahwe okazywał Lei łaskę, dzięki czemu Ruben i jego pięciu rodzonych braci – Symeon, Lewi, Juda, Issachar i Zebulon – dali początek połowie plemion izraelskich. Pozostałych sześciu synów Jakuba (Józef, Beniamin, Dan, Naftali, Gad i Aszer) było przyrodnimi braćmi Rubena (por. Rdz 35,23-26).

Ruben próbował uratować życie Józefa, kiedy jego bracia planowali jego zabicie (por. Rdz 37,18-22). Wiele lat później w Egipcie zaoferował swoich dwóch synów jako zakładników gwarantujących bezpieczeństwo Beniamina (por. Rdz 42,37). Ruben był ojcem pokolenia Izraela, nazwanego od jego imienia Rubenitami.

Wcześniej jeszcze Biblia (Rdz 35, 22) wspomina też, że kiedy Jakub rozbił swoje namioty koło Migdal-Eder, Ruben uwiódł jedną z drugorzędnych żon swojego ojca – niewolnicę Bilhę i obcował z nią. Jakub musiał boleśnie odczuć tę zniewagę, o czym świadczą słowa, jakie wypowiedział do syna na łożu śmierci:

Według rastafarian każdy rasta urodzony w kwietniu należy do domu Reuben.

Terach

Terach (hebr. תֶּרַח) − ojciec Abrahama.

Był synem Nachora, syna Seruga. Urodził się i żył w mieście Ur w Mezopotamii. Miał trzech synów: Abrama (znanego później pod imieniem Abrahama), Nachora i Harana. Córką Teracha była Saraj (znana później pod imieniem Sary), która poślubiła swojego przyrodniego brata Abrama.

Po śmierci najmłodszego syna Terach zdecydował się opuścić Ur i wyruszyć w kierunku Kanaanu. Zabrał ze sobą syna Abrama, córkę i synową Saraj oraz wnuka Lota. Po drodze zatrzymali się w Harranie (Charanie), gdzie zdecydowali się osiedlić. Terach umarł w Harranie, mając dwieście pięć lat. Według Pięcioksięgu samarytańskiego Terach żył sto czterdzieści pięć lat, gdyż samarytański pisarz zapewne uważał, że Abraham podjął drugi etap swojej podróży dopiero po śmierci ojca (Rdz 12:1).

Zabulon

Zabulon, Zebulon (hebr. זבולון) – postać biblijna z Księgi Rodzaju.

Był szóstym synem Jakuba i Lei. Założyciel jednego z dwunastu pokoleń Izraela.

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.