Ze’ew Żabotyński

Ze’ew Żabotyński, imię rosyjskie Władimir (alternatywny zapis nazwiska: Jabotinsky, Zhabotinski, heb. זאב ז'בוטינסקי, ros. Зеэв/Владимир Евгеньевич Жаботинский; ur. 18 października 1880 w Odessie, zm. 4 sierpnia 1940 w Nowym Jorku) – żydowski lider syjonistyczny, dziennikarz i pisarz, założyciel Legionu Żydowskiego walczącego w czasie I wojny światowej.

W latach 30. ostrzegał Żydów przed agresją ze strony Niemców.

Ze’ew Żabotyński
Władimir Żabotyński

זאב ז'בוטינסקי
Зеэв (Владимир Евгеньевич)
Жаботинский
Ze’ew Żabotyński (po 1935)

Ze’ew Żabotyński (po 1935)
Data i miejsce urodzenia 18 października 1880
Odessa
Data i miejsce śmierci 4 sierpnia 1940
Nowy Jork
Miejsce spoczynku Wzgórze Herzla w Jerozolimie
Zeev Jabotinsky uniform
Ze’ew Żabotyński w mundurze Legionu Żydowskiego
ZEEV JABOTINSKY (BOTTOM R) MEETING WITH BETAR LEADERS IN WARSAW. BOTTOM LEFT MENAHEM BEGIN. זאב ז'בוטינסקי נפגש עם מנהיגי בית"ר בורשה, פולין. משמאל למD705-081
Włodzimierz Żabotyński na spotkaniu przywódców Betaru w Warszawie (w pierwszym rzędzie pierwszy z prawej). Pierwszy z lewej Menachem Begin

Życiorys

Dzieciństwo

Urodził się w Odessie. Jego ojciec był zamożnym właścicielem firmy spedycyjnej, ale zmarł przed pierwszymi urodzinami syna. Spowodowało to znaczne obniżenie stopy życiowej rodziny, a matka zmuszona była otworzyć sklep z materiałami piśmiennymi i przeniosła się z synem na jego zaplecze. Choć żyli skromnie, to matka zadbała o wykształcenie syna.

Wykształcenie

Mimo wprowadzonego w rosyjskich szkołach i na rosyjskich uczelniach numerus clasus, Żabotyński dostał się po kilku nieudanych próbach do elitarnego Gimnazjum Richelieu. Już jako uczeń wykazywał się zdolnościami dziennikarskimi; w wieku 16 lat opublikował pierwsze artykuły w gazetach odeskich. Po maturze, w 1898 roku, Żabotyński został wysłany jako korespondent „Odiesskogo Listka” do Berna w Szwajcarii, a później do Włoch. Pisał pod pseudonimem Altalena. Podczas pobytu we Włoszech podjął studia prawnicze na jednym z uniwersytetów w Rzymie. W 1901 roku Żabotyński wrócił do Odessy, gdzie zaczął pisywać felietony i recenzje dla liberalnych „Odiesskich Nowosti”. W Rosji został przyjęty do palestry adwokackiej.

Syjonizm

W roku 1903 w czasie Wielkiego Tygodnia w okolicach Kiszyniowa (obecnie Mołdawia) odnaleziono zwłoki chłopca. Lokalna gazeta wyraziła pogląd, że dziecko zostało zamordowane przez Żydów. Reakcją na publikację był pogrom, który zaczął się 6 kwietnia podczas prawosławnych świąt Wielkanocy. Podczas zamieszek zginęło kilkudziesięciu Żydów, a prawie stu zostało rannych. Władze rosyjskie nie powstrzymały pogromu; dopiero po trzech dniach policja powstrzymała rozjuszony tłum.

Antysemickie wydarzenia w Kiszyniowie wstrząsnęły 22-letnim Żabotyńskim, który postanowił wstąpić do organizacji syjonistycznej, gdzie zyskał uznanie jako utalentowany mówca oraz przywódca młodzieżowy. Żabotyński uczestniczył w organizowaniu oddziałów samoobrony żydowskiej, która miała chronić przed kolejnymi pogromami. W prasie wypowiadał się w obronie praw społeczności żydowskiej. Latem 1903 roku Żabotyński był delegatem na VI Światowy Kongres Syjonistyczny w Bazylei, zorganizowanego przez Theodora Herzla, który promował pomysł utworzenia żydowskiego państwa w Palestynie. Żabotyński doszedł wtedy do przekonania, że jest to jedyny sposób uchronienia ludności żydowskiej przed szerzącym się w całej Europie antysemityzmem. Po powrocie do Rosji Żabotyński zamieszkał w Petersburgu.

Legiony

Podczas I wojny światowej przedstawiciele wielu narodów dążących do niepodległości próbowali utworzyć narodowe oddziały w armiach wielkich mocarstw (np. Legiony Piłsudskiego). Żabotyński podczas pobytu w Egipcie zaproponował wraz z brytyjskim oficerem pochodzenia żydowskiego, Josephem Trumpeldorem podobny pomysł władzom brytyjskim. Legion Żydowski miał walczyć u ich boku z Imperium osmańskim. W Egipcie znajdowało się wtedy wielu Żydów, którzy zostali wygnani z Palestyny przez tureckie wojska. Pierwszy oddział nazwany Zion Mule Corps został utworzony w latach 1915–1916 i pod dowództwem Trumpeldora wziął udział w bitwie o Gallipoli. Drugim oddziałem były ochotnicze bataliony Fizylierów Królewskich.

Kiedy oddział został rozwiązany, Żabotyński jako oficer pojechał do Londynu, gdzie promował ideę przeniesienia żydowskich oddziałów do walk w Palestynie. W sierpniu 1917 roku brytyjskie władze ogłosiły utworzenie regimentu żydowskiego, do którego wstępowali młodzi syjoniści z całej Europy. Żabotyński wraz z innymi legionistami został przerzucony w roku 1918 do Doliny Jordanu. Brał udział w walkach z wojskami tureckimi w pobliżu Jerozolimy. Żabotyński dowodził oddziałami podczas desantu przez rzekę Jordan, za co został odznaczony przez Brytyjczyków. Brytyjczycy starali się jednak ograniczyć działania żydowskich oddziałów na terenie Palestyny, aby nie spowodować konfliktu z Arabami. Do roku 1919 wojska żydowskie zostały w dużej części zdemobilizowane.

Syjonizm rewizjonistyczny

Po wojnie Żabotyński został wybrany członkiem parlamentu założonego przez żydowskich osadników w Palestynie. W roku 1920 wybuchły wśród Arabów zamieszki skierowane przeciw Żydom. Aby się bronić, osadnicy utworzyli Haganę, do której Żabotyński przystąpił. Brał udział w potajemnym dostarczaniu broni dla jej oddziałów. W roku 1921 został wybrany do rady wykonawczej Organizacji Syjonistycznej (obecnie Światowa Organizacja Syjonistyczna). W roku 1923 na skutek konfliktu z jej przewodniczącym Chaimem Weizmanem Żabotyński ustąpił z tej funkcji.

W roku 1925 stał się założycielem jednej z partii związanej z nurtem syjonizmu rewizjonistycznego – Unii Syjonistów Rewizjonistów (heb. Ha-Cohar). Potem Żabotyński zorganizował młodzieżówkę tej partii, Bejtar (skrót od Liga Josepha Trumpeldora). Jego poglądy miały charakter prawicowy. Nowa partia wzięła za cel rozwój osadnictwa na obu brzegach Jordanu. Żabotyński sądził, że podstawą walki o niepodległość powinien być sojusz z Brytyjczykami. Jako ustrój, na którym miało wzorować się przyszłe państwo Izrael, preferował liberalną demokrację, wzorowaną na angielskiej. Chciał do niej włączyć również Arabów. Nie jest jasne, czy popierał czystki etniczne wśród arabskiej ludności, ale nie przeciwstawiał się takim poglądom w ruchu syjonistycznym. W odróżnieniu od polityków z partii pracy według Żabotyńskiego podstawą nowego społeczeństwa miała być klasa średnia. Dla Żabotyńskiego wzorem walki o niepodległość były polskie doświadczenia oraz osoba Józefa Piłsudskiego. Także duże wsparcie organizacja rewizjonistycznych syjonistów znalazła wśród polskich Żydów.

W roku 1929 Żabotyński wyjechał do Europy, aby wziąć udział w XVI Kongresie Syjonistycznym. Na skutek presji arabskiej społeczności Brytyjczycy odmówili mu wizy powrotnej do Palestyny. Partia polityczna założona przez Żabotyńskiego podzieliła się na trzy frakcje, z których ta kierowana przez Żabotyńskiego uważana była za umiarkowaną. Najbardziej znacząca była organizacja Irgun, założona przez Dawida Razi’ela, w której znajdowali się również tacy syjoniści jak Uri-Cewi Grinberg i Abba Achimeir. Opowiadali się oni za niezależnymi działaniami na terenie mandatu brytyjskiego w Palestynie i walką przeciwko żydowskim ruchom lewicowym, Brytyjczykom i Arabom (podczas gdy Żabotyński chciał współpracować z Brytyjczykami). Irgun został potem przekształcony w Herut i ostatecznie Likud. Lider Irgun oraz Bejtar Menachem Begin został potem premierem Izraela.

Ostrzeżenie przed Holocaustem

Zeev Jabotinsky Beitar obituary
Nekrolog Żabotyńskiego

W latach 30. największe poparcie ruch Żabotyńskiego miał w Polsce. W obliczu narastającego zagrożenia ze strony III Rzeszy w roku 1936 Żabotyński zaproponował swoisty plan ewakuacji do Palestyny Żydów zamieszkujących w ziemiach Rzeczypospolitej. Pomysł ten wzbudził kontrowersje wśród zainteresowanych, którzy stwierdzili, że jest on po myśli antysemitów. Plan zyskał pewną akceptację wśród kół rządowych, co wzbudziło dalsze spory.

W roku 1938 Żabotyński stwierdził, że polscy Żydzi „żyją na krawędzi wulkanu”. Ostrzegał przed nadciągającą, jego zdaniem, falą superpogromów, które będą miały miejsce w niedalekiej przyszłości w okupowanej przez Niemców Polsce. Żabotyński chciał przestrzec Żydów w Europie, aby emigrowali do Palestyny, tak szybko, jak to możliwe. Kasandryczne wizje Żabotyńskiego nie znalazły szerokiego odzewu, bo Żydzi nie sądzili, że Niemcy mogą zgładzić miliony ludzi.

W 1939 roku Żabotyńskiemu udało się namówić rząd II Rzeczypospolitej na zorganizowanie szkolenia wojskowego dla członków Nowej Organizacji Syjonistycznej, a także do udzielenia kredytu w wys. 212 tys. złotych na jej potrzeby. Ową pomoc Żabotyński traktował jako dług honorowy, będący do zwrotu po zdobyciu przez Palestynę niepodległości[1].

W drugiej połowie lat trzydziestych jego sekretarzem był Szemu’el Kac[2]

Kiedy niemieckie wojska ruszyły na podbój Europy, Żabotyński znalazł się w Stanach Zjednoczonych, gdzie zmarł na zawał serca w roku 1940. Młodzi Żydzi z założonej przez niego organizacji Bejtar stali się później członkami Żydowskiego Związku Wojskowego, który stawił opór podczas powstania w getcie warszawskim. W roku 1948 Irgun zorganizował potajemny transport broni do nowo utworzonego państwa Izrael, łamiąc tym samym rezolucję ONZ. Statek zakupiony przez Żydów do tego celu nosił nazwę Altalena (pseudonim Żabotyńskiego).

Po śmierci Żabotyńskiego, organizacja B’nai B’rith zażądała od rządu izraelskiego, ażeby ten zezwolił na sprowadzenie jego ciała do Erec Israel (Ziemi Izraela). Jednak prośba ta została odrzucona przez lewicowego premiera Dawida Ben Guriona, który 7 maja 1958 roku pisał do sędziego Josepha Lamma z Tel Awiwu, wiceprezesa B’nai B’rith, iż: „Izrael nie potrzebuje martwych Żydów, ale żyjących Żydów, nie widzę potrzeby mnożenia grobów w Izraelu.” W roku 1964 ciało Żabotyńskiego zostało jednak przeniesione na cmentarz na Wzgórzu Herzla w Jerozolimie. Zezwolił na to dopiero nowy premier, Lewi Eszkol.

Izraelska partia Herut (od lat siedemdziesiątych XX wieku tworząca, a w 1988 ostatecznie wchłonięta przez Likud), jak również Ruch Herut oraz młodzieżówka Herut, odwoływały się do tradycji Żabotyńskiego. 23 marca 2005 roku Kneset uczcił jego pamięć specjalną uchwałą.

Kontrowersje

Twórca włoskiego faszyzmu Benito Mussolini miał powiedzieć m.in.: Aby syjonizm mógł odnieść sukces, potrzeba żydowskiego państwa, z żydowską flagą i z żydowskim językiem. Osobą, która to rozumie, jest wasz faszysta Żabotyński[3].

Kontrowersje dotyczyły również organizacji tworzonych przez Żabotyńskiego:

Faszystowski mainstream nie ominął również Żydów: z syjonistycznego pnia wyrosła w okresie międzywojennym, działająca w Polsce i w innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej, jak również w Palestynie, rozłamowa Nowa Organizacja Syjonistyczna, zwana potocznie Syjonistami-Rewizjonistami, na której czele stał Władimir Ze’ew Żabotyński (1880-1940); umundurowani w koszule koloru piaskowego członkowie jej oddziałów szturmowych Bejtar, witali swego wodza „rzymskim pozdrowieniem”, tzn. salutując mu wyciągniętą przed siebie ręką; „syjoniści-rewizjoniści” mieli doskonałe stosunki z faszystami włoskimi, a nawet, pomimo antysemityzmu hitlerowców, z nazistami, i byli przez nich szkoleni w niemieckich obozach treningowych[4].

Publikacje

Książki

  • Turkey and the War. London, T.F. Unwin, Ltd. 1917
  • Sampson the Nazarite. London: M. Secker, 1930
  • The War and The Jew. New York, The Dial Press 1942
  • The Story of the Jewish Legion. New York, B. Ackerman, incorporated 1945
  • The Battle for Jerusalem. Vladimir Jabotinsky, John Henry Patterson, Josiah Wedgwood, Pierre Van Paassen explain why a Jewish army is indispensiple for the survival of a Jewish nation and preservation of world civilization. American Friends of a Jewish Palestine, New York, The Friends, 1941

Teksty Żabotyńskiego

Zobacz też

Przypisy

  1. Znak.
  2. Dennis Hevesi: Shmuel Katz, an opponent of Begin's peace effort, dies at 93 (ang.). nytimes.com, 14 maja 2008. [dostęp 2017-11-07].
  3. MOST.org.pl / ECO.pl / EKO.ORG.PL – serwer organizacji pozarządowych
  4. Jacek Bartyzel. Faszyzm, [w:] Encyklopedia Białych Plam.

Bibliografia

  • Lone Wolf: a Biography of Vladimir (Ze’ev) Jabotinsky. by Shmuel Katz; New York: Barricade Books, [c1996] (Katz był uczniem Żabotyńskiego)
  • The Vladimir Jabotinsky Story. by Joseph B Schechtman; New York, T. Yoseloff [c. 1956-1961]
  • Ja’akow Szawit: Jabotinsky and the Revisionist Movement, 1925-1948 London, England; Totawa, N.J.:F. Cass, [1988]
  • Charles King: Odessa. Geniusz i śmierć w mieście snów, przeł. Hanna Pustuła-Lewicka, Wołowiec, Wydawnictwo Czarne, 2016 ​ISBN 978-83-8049-3​

Linki zewnętrzne

Alija

Alija (hebr. עלייה, dosłownie: wstąpienie) – żydowska imigracja do Palestyny, a po 1948 roku do współczesnego państwa Izrael. Tak Żydzi określają „powrót do ojczyzny swoich ojców”.

Alija Bet

Alija Bet (hebr. 'עלייה ב) – nielegalna imigracja Żydów do Palestyny w okresie II wojny światowej oraz w ostatnich latach istnienia Brytyjskiego Mandatu Palestyny/

Nazwa Alija Bet (litera „bet” jest drugą w alfabecie hebrajskim) odnosi się do drugiej fali żydowskiej imigrantów napływających do Palestyny pomimo sprzeciwu brytyjskich władz mandatowych. W porównaniu, nazwa Alija Alef (litera „alef” jest pierwszą w alfabecie hebrajskim) odnosi się do wcześniejszych fal żydowskiej imigrantów napływających do Brytyjskiego Mandatu Palestyny.

Antysyjonizm

Antysyjonizm – postawa sprzeciwu wobec ideologii i praktyki syjonizmu niekiedy prowadząca do sprzeciwu wobec samego faktu istnienia państwa Izrael.

Ten punkt widzenia charakteryzuje różne grupy o zróżnicowanych motywach, m.in. środowiska komunistyczne, anarchistyczne, pewne środowiska żydowskie i przeważającą część organizacji palestyńskich, a także środowiska antysemickie, np. nacjonalistów arabskich i fundamentalistów islamskich.

Flaga Izraela

Flaga Izraela – biały prostokąt z dwoma poziomymi niebieskimi pasami i umieszczoną na środku niebieską gwiazdą Dawida. Niebieski kolor jest dopuszczony wyłącznie jako „ciemny błękit”. Występują różnice w odcieniach od barwy czystego niebieskiego do ciemnego granatu.

Gershom Scholem

Gershom Scholem (ur. 5 grudnia 1897 w Berlinie zm. 21 lutego 1982 w Jerozolimie) – badacz żydowskiego mistycyzmu, filozof, profesor Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie.

Hajnt

Hajnt (הײַנט, pol. ‘Dzisiaj’) – dziennik społeczno-polityczny w języku jidysz ukazujący się od 1908 do 1939 roku, wydawany w Warszawie.

Gazetę założyli w roku 1908 Noach Finkielsztejn i Samuel Jackan. Później redakcją kierowali Izaak Grünbaum i Jehoszua Gotlieb.

„Hajnt” był jedną z najbardziej poczytnych gazet żydowskich. Dziennik od początku miał zabarwienie syjonistyczne, a od objęcia stanowiska redaktora naczelnego przez Grünbauma na początku lat dwudziestych stał się w zasadzie organem polskiej Organizacji Syjonistycznej.

Z dziennikiem współpracowali między innymi: Dawid Ben Gurion, Jerzy Borejsza, Chaim Finkelsztajn, Jehoszua Gotlieb, Izaak Grünbaum, Apolinary Hartglas, Menachem Kipnis, Bernard Singer, Ze’ew Żabotyński. Jednym z najbardziej znanych redaktorów naczelnych był Abraham Goldberg, ojciec Jerzego Borejszy.

W latach 1929–1939 przy „Hajnt” wydawano popularną popołudniówkę הײַנטיקע נײַעס („Hajntike Najes”) o nakładzie 75 tysięcy egzemplarzy. Przynoszony przez sensacyjne pismo dochód był podporą finansową „Hajntu”, pozwalającą mu utrzymać wysoki poziom.

Stali prenumeratorzy „Hajntu” otrzymywali bezpłatnie dzieła klasyków literatury żydowskiej. Gazeta organizowała ważne akcje społeczne i interwencyjne.

Dziennik ukazywał się jeszcze w pierwszych dniach wojny. Ostatni numer, ograniczony do dwóch stron, ukazał się 23 września 1939 roku, już po zbombardowaniu budynku redakcji.

Histadrut

Histadrut (hebr. ההסתדרות הכללית של העובדים בארץ ישראל, HaHistadrut HaKlalit shel HaOvdim B'Eretz Yisrael; Federacja właściwie Powszechna Federacja Pracowników w Ziemi Izraela) – ogólnoizraelski związek zawodowy powstały w 1921 dla obrony praw pracowniczych żydowskich robotników w Brytyjskim Mandacie Palestyny. Po powstaniu w 1948 państwa Izraela przekształcił się w federację związkową o ideologii socjalistycznej, dążącej do zjednoczenia żydowskich robotników w Izraelu. Obecnie jest największym i najważniejszym związkiem zawodowym w Izraelu.

Jicchak Ben Cewi

Jicchak Ben Cewi, Icchak Ben Cwi (hebr. יצחק בן צבי, ur. 24 listopada 1884 w Połtawie, zm. 23 kwietnia 1963 w Jerozolimie) – izraelski polityk i działacz ruchu syjonistycznego, drugi prezydent Izraela (w latach 1952–1963).

Josef Trumpeldor

Josef Trumpeldor, hebr. יוסף טרומפלדור, ros.: Иосиф Трумпельдор (ur. 1 grudnia 1880, zm. 1 marca 1920) – syjonistyczny aktywista, znany z współudziału w organizacji Legionu Żydowskiego walczącego po stronie Brytyjczyków w czasie I wojny światowej i z pomocy w imigracji żydowskiej do Palestyny.

Kibuc

Kibuc (hebr. קִבּוּץ) – spółdzielcze gospodarstwo rolne w Izraelu, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną. Kibuce odegrały znaczącą rolę przy tworzeniu państwa Izrael i nadal odgrywają znaczącą rolę w narodowej gospodarce.

Ideowym podłożem powstawania kibucu jest połączenie syjonizmu z socjalizmem; wśród celów funkcjonowania kibucu ważne było przekształcenie świadomości Żydów poprzez nauczenie ich pracy fizycznej na roli oraz walki w obronie wspólnoty. Mieszkańcy kibucu nie mają własnego majątku, posiadają równe prawa i obowiązki; decyzje dotyczące strategii gospodarczej i podziału dochodów podejmuje walne zebranie kibucników; ono też wybiera komitet kierujący życiem kibucu między walnymi zebraniami. Przynależność do wspólnoty jest dobrowolna.

Legion Żydowski

Legion Żydowski (hebr. ‏הגדודים הַעִבְרִיים‎) był nazwą dla pięciu batalionów żydowskich ochotników utworzonych przez Armię Brytyjską. Bataliony nosiły kolejną numerację od 38 do 42 Batalionu Królewskich Fizylierów.

Mizrachi

Mizrachi (hebr. wschodni) – organizacja syjonistyczno-ortodoksyjna założona w 1902 roku w Wilnie.

Głosiła konieczność budowy opartego na zasadach religijnych państwa żydowskiego w Palestynie, na gruncie polskim zaś postulowała pełne równouprawnienie ludności żydowskiej, ale też możliwie jak najszerszą lojalność Żydów wobec Polski. Uznawała hebrajski za jedyny język Żydów.

Działa do dziś w Izraelu i USA.

W drugim Knesecie znalazło się dwóch posłów wybranych w wyborach w 1951 z listy Mizrachi: Dawid-Cewi Pinkas i Mordechaj Nurok, w trakcie kadencji Pinkasa zmienił Szelomo-Jisra’el Ben-Me’ir.

Muzeum Żabotyńskiego

Muzeum Żabotyńskiego (hebr. מוזיאון ז'בוטינסקי) – muzeum jest położone w osiedlu Lew ha-Ir, w Tel Awiwie, w Izraelu. Muzeum jest częścią Instytutu Żabotyńskiego, który został utworzony w celu zachowania dziedzictwa kulturowego Ze’ewa Żabotyńskiego, przywódcy syjonizmu rewizjonistycznego.

Muzeum gromadzi dokumenty, publikacje i zdjęcia związane z osobą Żabotyńskiego i ruchu rewizjonistycznego. Jest to obecnie jedno z najbardziej atrakcyjnych muzeów historycznych w mieście.

Nowa Organizacja Syjonistyczna

Nowa Organizacja Syjonistyczna (hebr. הסתדרות ציונית חדשה – Histadrut Cijonit Chadasza, w skrócie hebr. הצ''ח, Ha-Cach) – organizacja założona przez syjonistów rewizjonistów z Ze’ewem Żabotyńskim na czele, powstała jako sprzeciw i opozycyjna struktura wobec polityki prowadzonej przez Światową Organizację Syjonistyczną i Chaima Weizmana w latach 30. XX wieku.

Państwo żydowskie

Państwo żydowskie (niem.: Der Judenstaat) – książka Theodora Herzla, wydana w 1896 w Wiedniu, która odegrała olbrzymią rolę w rozwoju ruchu syjonistycznego. Autor postulował masową emigrację Żydów z państw, w których narażeni są oni na prześladowania do nowoczesnego państwa żydowskiego, które mogłoby powstać w Palestynie lub Argentynie. Tekst powstał w Paryżu, po spotkaniu Herzla z Maurice’em de Hirschem.

Podtytuł książki to Poszukiwanie nowoczesnego rozwiązania kwestii żydowskiej (niem. Versuch einer modernen Lösung der Judenfrage).

Książka jeszcze w 1896 została przetłumaczona na hebrajski, angielski, rosyjski, francuski i rumuński, łącznie została przetłumaczona na co najmniej 18 języków. Na polski przetłumaczył ją w 1915 Jakub Appenszlak, . Ponownego przekładu dokonał w 2006 Jacek Surzyn.

Postsyjonizm

Postsyjonizm - idea popularna w izraelskich lewicowych środowiskach akademickich, głosząca, że syjonizm spełnił swoją misję i państwo Izrael powinno na nowo zostać zdefiniowane jako państwo liberalno-demokratyczne, a nie państwo narodowe.

Przedstawicielami tego kierunku są m.in. historyk Ilan Pappe, były przewodniczący Knesetu Awraham Burg, działacz pokojowy Uri Avnery.

Ruch Kibucowy

Ruch Kibucowy (hebr. התנועה הקיבוצית, Ha-Tenu’a ha-Kibbucit) – największy w Izraelu centralny organ reprezentujący kibuce w kontakcie z władzą państwową oraz zapewniający kibucom i ich członkom usługi związane z różnymi aspektami życia. Wyrażenie ruch kibucowy jako nazwa pospolita odnosi się do ogółu zjawisk związanych z zakładaniem kibuców w ramach osadnictwa żydowskiego na Ziemi Izraela.

Żydowski Fundusz Narodowy

Żydowski Fundusz Narodowy (Keren Kajemet LeIsrael) – żydowska instytucja finansowa utworzona w 1901 roku na V Kongresie Syjonistycznym w Bazylei (Szwajcaria). Fundusz gromadził środki finansowe na zakup ziemi oraz zasiedlenie Palestyny.

W 1909 roku Fundusz udzielił finansowego wsparcia przy budowie nowej osady na wydmach na północ od Jafy. Początkowo wybudowano 60 domów. Rok później osada otrzymała nazwę Tel Awiw.

W 1919 roku Fundusz kupił znaczne obszary bagien w dolinie Jezreel. Powstał tam jeden z pierwszych kibuców, znany jako Bet Alfa. Region doliny Jezreel stał się symbolem ruchu syjonistycznego.

W 1920 roku nowo powołana organizacja Keren ha-Jesod została zobowiązana do zgromadzenia 25 milionów funtów z przeznaczeniem na kolonizację żydowską w Palestynie. Ta suma miała być rozłożona na 5 lat, i stanowić około 20% wszystkich przychodów Żydowskiego Funduszu Narodowego.

Żydowski Trust Kolonialny

Żydowski Trust Kolonialny (Jewish Colonial Trust) - żydowski bank utworzony w 1899 roku w Wielkiej Brytanii.

Założycielem był Theodor Herzl. Było to finansowe ramię Światowej Organizacji Syjonistycznej. Bank gromadził środki finansowe od Żydów na całym świecie, które były przekazywane na wsparcie żydowskiej kolonizacji w Palestynie.

Działalność finansową bank rozpoczął w 1902 roku z kapitałem początkowym 2 milionów funtów szterlingów. Pierwszym prezesem został David Wolffsohn.

Trust przekształcono w 1902 roku w Anglo-Eretz-Israel Company Ltd., z utworzonym później obok Bankiem Anglo-Eretz-Israel Company Limited, przekształcony później w Bank Państwa Izrael (Bank Leumi le-Israel).

Syjonizm
Podstawowe pojęcia
Nurty syjonizmu
Organizacje syjonistyczne
Ruchy syjonistyczne
Syjoniści
Inni działacze i członkowie
Syjonizm rewizjonistyczny
Organizacje i ruchy
Organizacje paramilitarne
Partie polityczne
Postacie
Olej ha-Gardom
Wydarzenia
Prasa
Sport
Powiązane

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.