Wojna żydowska (66–73)

Wojna żydowska (66-73 n.e.) rozpoczęła się od wybuchu żydowskiego powstania przeciwko panowaniu rzymskiemu w Judei. Powstańcze walki przemieniły się w regularną wojnę, która zakończyła się klęską Żydów i doprowadziła do zniszczenia całego kraju[1].

To jest artykuł z cyklu
Starożytny Izrael

  
Star of David
Sack of jerusalem
Relief z Łuku Tytusa: pochód z trofeami zdobytymi w Jerozolimie m.in. menora ze zniszczonej świątyni Salomona

Tło historyczne

Po śmierci Heroda Wielkiego królestwo Judei zostało podzielone między jego synów, ale żaden z nich nie otrzymał tytułu królewskiego. Jeden z nich, Archelaos utracił swoje władztwo w środkowej Judei i Samarii z powodu nazbyt despotycznego postępowania i Judea została przekształcona w rzymskie terytorium, na którym, na skutek nieudolnych rządów rzymskich urzędników i konfliktów wewnętrznych, szybko zaczęły narastać napięcia. Z Rzymianami współpracowali saduceusze, sprzeciwiało się im natomiast wiele grup wywodzących się z ortodoksyjnych lub mesjanistycznych odłamów judaizmu, jak radykalni faryzeusze i zeloci, lub nacjonalistyczni sykariusze[2]. Podczas surowych rządów prokuratora Poncjusza Piłata (ok. 25-36 n.e.) doszło do kilkukrotnych zamieszek i buntów w Jerozolimie i okolicach[3]. W kolejnych dziesięcioleciach na sytuację w prowincji i na stosunki rzymsko-żydowskie rzutowały też pośrednio konflikty żydowsko-greckie w Aleksandrii i wielu miastach nadmorskich Lewantu[4]. Po kilku latach spokoju, jakie zapewniło panowanie Agryppy I, destabilizacja ekonomiczna oraz klęska głodu pod koniec lat 40. doprowadziły do sytuacji, w której kraj pełen był zwalczających się grup, proroków mesjańskich, bandytów i rewolucjonistów, nad którymi rzymscy namiestnicy nie byli w stanie zapanować[5].

Przebieg wojny

W 66 roku doszło w Cezarei do buntu ludności żydowskiej przeciwko panowaniu rzymskiemu w Judei. Wybuch powstania został sprowokowany przez Greków, którzy ofiarowali ptaki przed wejściem do lokalnej synagogi[6][7]. Powstanie szybko rozprzestrzeniło się na cały kraj.

Rzymianie wysłali przeciwko Żydom XII Legion rzymski (Legio XII Fulminata) stacjonujący w Syrii, został on jednak pokonany i zmuszony do odwrotu. W walkach Rzymianie stracili 6 tys. ludzi i złotego orła legionu.

W 67 roku do Galilei wkroczył XIII Legion rzymski wzmocniony przez kohorty z V i X Legionu. Dowódcą był konsul Tytus Flawiusz. W czerwcu 67 Rzymianie zdobyli i zrównali z ziemią twierdzę Jotopata (broniła się przez 47 dni). Zginęło w niej 40 tysięcy Żydów. V Legion trybuna Cerealisa otoczył siły powstańców w Samarii, na górze Garizim, gdzie zginęło ogółem 11 tys. Żydów. X Legion opanował Tyberiadę, Tarycheę i Joppe. Nie licząc zabitych, do niewoli wzięto 10 tysięcy Żydów. Szczególnie dramatycznym epizodem całej wojny była obrona żydowskiej twierdzy Gamali. Broniło się w niej 9 tysięcy zelotów i tłum ludności cywilnej. Przez cztery tygodnie trwała obrona twierdzy. W chwili upadku 5 tysięcy Żydów popełniło samobójstwo. Pozostałe 4 tysiące wymordowali Rzymianie. Z pogromu ocalały zaledwie dwie kobiety. Twierdzę na górze Tabor Rzymianie zdobyli fortelem, mordując całą załogę. Maleńka twierdza Giskhala broniła się krótko i upadła. Wszystkich obrońców wymordowano. W ten sposób upadła cała Galilea.

W marcu 68 roku Jan z Gishali na czele Żydów z Galillei wkroczył do Jerozolimy i przejął władzę w Judei. Był on zwolennikiem fanatycznych zelotów. W walkach w mieście zginęło 10 tys. Żydów[7]. Jerozolima została rozerwana wewnętrzną wojną domową pomiędzy czterema frakcjami: zeloci jerozolimscy pod wodzą Eleazara Ben-Szymona (2400 ludzi), zeloci galilejscy pod wodzą Jana z Gishali (6000 ludzi), sykariusze pod wodzą Szymona Bar Giora (10 000 ludzi) i Idumejczycy pod wodzą Jakuba Bar-Sosa i Szymona Bar-Katla (5000 ludzi).

W 70 roku do Judei wkroczył XII Legion rzymski pod wodzą konsula Tytusa Flawiusza. Oblężona Jerozolima padła 11 września 70 roku. Miasto zostało zburzone, a Świątynia Jerozolimska spalona. W Jerozolimie zginęło 600 tys. Żydów (według Tacyta)[potrzebny przypis].

W okresie od 11 września 70 roku do 1 kwietnia 73 roku upadły żydowskie twierdze Herodion (poddała się bez walki) i Machaerus (poddała się po kilkudniowym oblężeniu). W Machaeus Rzymianie wymordowali 1700 mężczyzn, a wszystkie kobiety i dzieci sprzedali w niewolę. Uciekających ocalałych z pogromu zelotów otoczyli i zabili nad Jordanem.

Na wiosnę 73 roku Rzymianie prowadzili oblężenie i zdobyli twierdzę Masada. Dowodzący obroną Eleazar ben Jair nakłonił towarzyszy broni, by najpierw zabili swoje żony i dzieci, a następnie samych siebie. Następnego dnia Rzymianie znaleźli 960 trupów z wyjątkiem dwóch kobiet i pięciorga dzieci, ukrytych w pieczarach, gdzie biegł wodociąg dostarczający wodę pitną[8].

Skutki wojny

Józef Flawiusz podaje, że podczas wojny żydowskiej 66 – 73 zginęło 1 100 000 ludzi[9]. Do niewoli trafić miało ponad 97 tys. Żydów, z czego 17 tys. zmarło z głodu[9].

O ile liczba jeńców jest prawdopodobna, o tyle liczba zabitych została przez Flawiusza wyolbrzymiona. Paweł Orozjusz z powołaniem się na Tacyta i Swetoniusza podał liczbę dwakroć mniejszą: 600 tys. ofiar[10].

Alexander Mittelstaedt, współczesny historyk, szacuje liczbę ofiar na 80 000[11].

Książęta i przedstawicieli znakomitych judzkich rodów odesłano do Rzymu. Starszych wysłano do egipskich kopalń, a najsilniejszą młodzież rozdano po rzymskich prowincjach, aby występowała w cyrkach walcząc z dzikimi zwierzętami. Podczas jednego cyrkowego spektaklu potrafiono zgładzić nawet 2 tys. ludzi. Dzieci i kobiety sprzedano.

Cesarz Wespazjan ogłosił Judeę swoją własnością prywatną i nakazał rzymskim urzędnikom rozprzedać ją małymi działkami, a dotychczasowy podatek na świątynię, płacony przez Żydów, cesarz nakazał odtąd pobierać na rzecz świątyni Jowisza Kapitolińskiego, (Fiscus Judaicus)[12]. Podatek ten został uznany przez tannaitę Jochanana ben Zakkai jako kara Boża za żydowski grzech[potrzebny przypis]. Żydom nie odmówiono dostępu na teren wzgórza zniszczonej świątyni, jak to miało miejsce po późniejszym powstaniu Bar Kochby[13].

Chrześcijanie wobec wojny

Judeochrześcijanie, kierując się zawartymi w Ewangeliach wskazaniami Jezusa (por. Mk 13,14), w chwili wybuchu powstania przeciwko Rzymianom w 66 r. opuścili Jerozolimę. Według Euzebiusza z Cezarei schronili się w Pelli, na wschód od Jordanu[14].

Jak pisze Benedykt XVI w 2. tomie Jezusa z Nazaretu, w ostatnich latach przed 70 r. wokół świątyni jerozolimskiej unosiło się tajemnicze przeczucie zbliżającego się jej końca.

Józef Flawiusz opisuje jedno z wydarzeń zapowiadających koniec kultu w świątyni. Miało ono miejsce w 66 r. „Kiedy w czasie święta, które zowie się Pięćdziesiątnicą, kapłani weszli nocą, jak to jest ich zwyczajem, do wewnętrznego dziedzińca świątynnego, aby pełnić służbę Bożą, najpierw zauważyli, jak sami oświadczyli, ruch i huk, a potem dało się słyszeć wołanie różnymi głosami: Wyjdźmy stąd!”[15].

W lecie 66 r. na głównego stratega wojny został wybrany Annasz syn Annasza, który wcześniej skazał na śmierć Jakuba Sprawiedliwego. Wybór ten judeochrześcijanie mogli bez wątpienia uznać za sygnał do ucieczki[16].

Chronologia

66 n.e.-67 n.e.

  • Powstanie w Jerozolimie
  • Potyczka pod Chabulonem (powstańcy rozbili w zasadzce tylną straż rzymską zabijając 2000 żołnierzy)
  • Zdobycie Joppy (Rzymianie pod wodzą Cestiusza wymordowali 8000 mieszkańców)
  • Potyczka w Górach Asamon (Rzymianie rozbili oddział żydowski, straty: 2000 zabitych powstańców, 200 rzymskich legionistów)
  • Bitwa pod Jerozolimą
  • Bitwa w wąwozie Beth Horon
  • Bitwa pod Askalonem
  • Oblężenie Jotopaty
  • Masakra Samarytan na górze Gerizim (3600 Rzymian pod wodzą legata Sekstusa Cerialisa dokonało masakry 11 600 Samarytan w świątyni na górze Gerizim)
  • Zdobycie Jafy (miasto galilejskie – nie mylić z Jaffą) – 3000 Rzymian po zdobyciu miasta dokonało masakry mieszkańców - w wyniku rzezi zginęło 15 000 ludzi, 2130 osób, głównie kobiet i dzieci dostało się do niewoli
  • Zdobycie Joppy
  • Zdobycie Tarychei
  • Oblężenie Gamali
  • Zdobycie Gischali (Rzymianie pod wodzą Tytusa zdobywają miasto, straty żydowskie: 6000 zabitych i 3000 jeńców - kobiet i dzieci).
  • Bitwa pod Betennabris
  • Zdobycie Gerazy (Rzymianie zdobywają miasto, zabijając tysiąc obrońców)

70 n.e.

71 n.e.

73 n.e.

Zobacz też

Przypisy

  1. Józef Flawiusz, Wojna żydowska, II.8.11, II.13.7, II.14.4, II.14.5.
  2. Grant 1991 ↓, s. 269-270.
  3. Grant 1991 ↓, s. 271-272.
  4. Grant 1991 ↓, s. 272-273.
  5. Grant 1991 ↓, s. 274-275.
  6. Józef Flawiusz, Wojna II.14.5.
  7. a b [„Jews, God and History” by Max I. Dimont]
  8. Józef Flawiusz, Wojna VII.9.1.
  9. a b Józef Flawiusz, Wojna VI.9.3
  10. Orozjusz 7.9.5. W rzeczywistości Tacyt (Dzieje 5,13) pisał o 600 tysiącach oblężonych w Jerozolimie, pomijając liczbę poległych (brak danych o niezachowanej części). Zaś Swetoniusz pominął jedno i drugie.
  11. Benedykt XVI, Jezus z Nazaretu, cz. 2. Wydawnictwo Jedność, Kielce 2011. s. 42
  12. Kasjusz Dion, Historia Rzymska 65,7,2.
  13. Jerzy Ciecieląg, Powstanie Bar Kochby 132 - 135 po Chr., Inforteditions, Zabrze 2008, s. 24, 25.
  14. Euzebiusz, Historia Kościelna, 3.5.3.
  15. Józef Flawiusz, Wojna, VI.5.3.
  16. Benedykt XVI, Jezus z Nazaretu, cz. 2. Wydawnictwo Jedność, Kielce 2011. s. 40

Bibliografia

  • Michael Grant: Dzieje dawnego Izraela. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1991. ISBN 83-06-02154-1.
Bitwa pod Betennabris

Bitwa pod Betennabris – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 68 n.e.

Równocześnie z trwającymi w Jerozolimie sporami miejscowych stronnictw, Wespazjan zdecydował się zlikwidować pozostałe ośrodki powstańcze przed ostatecznym szturmem miasta. Pierwszym celem stało się miasto Gadara położone na wschód od Jordanu. Po zdobyciu miasta Wespazjan pozostawił w nim 3 500 ludzi, a z resztą sił pomaszerował do Cezarei nadmorskiej. Ponieważ jednak wielu powstańcom z Gadary udało się zbiec, wódz rzymski nakazał Placidusowi pościg za uciekinierami. Rzymianie dogonili przeciwnika w rejonie umocnionej wsi Betennabris, gdzie doszło do bitwy. Oddziały żydowskie przypuściły atak na Rzymian, którzy umiejętnie wycofali się na otwarte pole. Tutaj legioniści Placidusa okrążyli atakujących, obrzucając ich oszczepami. Rozbity oddział powstańczy poszedł w rozsypkę, a uciekających Żydów, Rzymianie wycięli. Kolejny szturm w kierunku wsi zakończył się zdobyciem murów i wybiciem większości obrońców. Po zdobyciu Betennabris, Rzymianie splądrowali i spalili wioskę. Około 15 000 uciekinierów wojska rzymskie dopadły nad rzeką Jordan, gdzie wszystkich zabito w walce. Do niewoli rzymskiej dostało się 2 200 ludzi.

Bitwa pod Gabao

Bitwa pod Gabao – starcie zbrojne Żydów z Rzymianami pod dowództwem Cestiusza, które miało miejsce w 66 roku 10 km na północny zachód od Jerozolimy.

Fiscus Judaicus

Fiscus Judaicus (łac. fiscus Iudaicus) – urząd powołany do zbierania podatku od Żydów mieszkających w imperium rzymskim. Podatek był konsekwencją wojny żydowskiej (66–73) i wprowadzono go po zdobyciu Jerozolimy, dokonanym w roku 70.

Gdy w roku 6 Judea została włączona do prowincji Syrii, na jej mieszkańców nałożono następujące podatki: tributum, annona i publicum. Oprócz tego Żydzi składali roczną daninę na rzecz świątyni w wysokości połowy sykla (dwie drachmy). Podatek ten był płacony zarówno przez Żydów mieszkających w Palestynie, jak i diasporze, płacił go każdy mężczyzna po przekroczeniu 20. roku życia. Po zburzeniu świątyni Wespazjan zarządził, by podatek ten był przeznaczany na rzecz świątyni Jowisza Kapitolińskiego w Rzymie.

Wespazjan zmusił do płacenia podatku Żydów, którzy bezpośrednio lub pośrednio uczestniczyli w powstaniu. Domicjan zaostrzył wymagania podatkowe i nałożył na wszystkich Żydów mieszkających w cesarstwie. Cesarz Nerwa przywrócił pierwotną interpretację aktu, zabronił też przyjmowania donosów na poszczególnych Żydów i zapewne innych nadużyć (fisci Judaei calumnia sublata).

Podatek ściągany był z pewnością w drugim i trzecim wieku, brak danych kiedy został zniesiony. Wedle przypuszczenia części historyków nastąpiło to za cesarza Juliana Apostaty bądź wcześniej, w czasie kryzysu III wieku.

Hebrajczycy

Hebrajczycy (‏עברים‎) – lud biblijny, o którym informacje pochodzą z zapisów w Biblii, potomkowie Jakuba, zwani także „Ludem Bożym”.

Był to lud semicki złożony z 12 plemion. Hebrajczycy nazywali siebie Izraelitami, tj. potomkami Izraela (Jakuba), jednego z trzech patriarchów, czyli założycieli. Posługiwali się językiem hebrajskim.

Masada

Masada (hebr. ‏מצדה‎ Mecada; zlatynizowana forma מצודה – „forteca”) – nazwa starożytnej twierdzy żydowskiej położonej na szczycie samotnego płaskowyżu na wschodnim skraju Pustyni Judejskiej nad Morzem Martwym w Izraelu. Dostęp do płaskiego szczytu w kształcie rombu jest trudny, a twierdzy bronią strome kilkusetmetrowe zbocza – do 410 metrów ponad poziom Morza Martwego.

Obecnie można na szczyt Masady wejść pieszo lub wjechać kolejką.

Oblężenie Jerozolimy (70)

Oblężenie Jerozolimy – jeden z decydujących epizodów pierwszego powstania żydowskiego. Rzymska armia pod wodzą przyszłego cesarza Tytusa Flawiusza i prokuratora Tyberiusza Juliusza Aleksandra obległa znajdującą się pod kontrolą Żydów od 66 roku n.e. Jerozolimę. Po trwającym od lutego oblężeniu wojskom rzymskim udało się w maju pokonać dwie z trzech linii murów miejskich, a w lipcu zdobyć Twierdzę Antonia. Wkrótce potem spłonęła Druga Świątynia, a wraz z nią spora część gęstej zabudowy śródmieścia. Ostatnie punkty oporu na Wzgórzu Świątynnym broniły się do sierpnia. Wraz z upadkiem Jerozolimy szala zwycięstwa przechyliła się na stronę Rzymian, choć Masada, ostatni izolowany punkt oporu, padła dopiero w 73 n.e.

W wyniku walk i złupienia miasta Jerozolima została zniszczona, a spora część jej mieszkańców zginęła lub została wymordowana. Zniszczenie świątyni do dziś upamiętnia żydowskie święto Tisza be-Aw. Jedną z pamiątek oblężenia jest Łuk Tytusa zbudowany w Rzymie dla uczczenia zdobycia Jerozolimy.

Oblężenie Macherontu

Oblężenie Macherontu – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 71 n.e.

W roku 71 n.e. nowym dowódcą wojsk rzymskich w Judei, został legat Lucyliusz Bassus. Po zajęciu twierdzy Herodion, Bassus na czele swoich oddziałów skierował się ku twierdzy Macheront obsadzonej przez zelotów. Silnie obsadzona twierdza położona była na wysokiej skalistej górze za Jordanem w pobliżu Morza Martwego. Po dojściu w pobliże góry Bassus nakazał zasypać żołnierzom jeden z wąwozów, utrudniający dostęp do miasta. Podczas pracy Rzymianie atakowani byli przez grupy wypadowe obrońców, a największe straty zadawał im oddział pod wodzą młodego wojownika o imieniu Eleazar. Gdy w końcu Rzymianom udało się pochwycić odważnego powstańca, Bassus nakazał wychłostać go w miejscu widocznym dla obrońców. Zagroził też jego ukrzyżowaniem, co skłoniło resztę zelotów do podjęcia rozmów kapitulacyjnych. W ich wyniku zeloci wraz z Eleazarem mieli odejść wolno. Układ nie dotyczył zwykłych mieszkańców, którzy w obawie przed represjami podjęli próbę ucieczki z miasta. Podczas tej ucieczki 1 700 mężczyzn padło od mieczy Rzymian, innym udało się uciec. Uciekinierów Rzymianie otoczyli później w lesie niedaleko miasta, zabijając 3 000 z nich, w tym ich dowódcę Judę syna Ariego. Straty rzymskie wyniosły 12 zabitych. Pozostałe w mieście kobiety z dziećmi sprzedano w niewolę. Zelotom wraz z puszczonym wolno Eleazarem pozwolono odejść.

Wzgórze na którym znajdowała się twierdza Macheront

Oblężenie Masady

Oblężenie Masady – oblężenie, które miało miejsce w roku 73, w końcowym okresie wojny żydowskiej z lat 66-73.

Masada była twierdzą żydowską znajdującą się nad Morzem Martwym. Wybudowana na zlecenie Heroda Wielkiego, była twierdzą prawie niedostępną, jedną z trzech największych żydowskich twierdz. Zamknęła się w niej grupa najbardziej radykalnych żydowskich przeciwników Rzymu - grupa sykariuszy pod wodzą Eleazara ben Jaira.

Jesienią roku 72 Rzymianie, chcący sobie ostatecznie podporządkować całą Judeę, podjęli próbę zdobycia twierdzy. Stroną rzymską, w której główną siłę stanowił X Legion, dowodził namiestnik Flawiusz Silwa. Początkowo Rzymianie opasali masyw góry łańcuchem wałów i umocnień, co miało spowodować śmierć głodową Żydów, co jednak nie odniosło skutku, gdyż Żydzi posiadali duże ilości wody w cysternach i żywności w składach (zboże, oliwa, daktyle i wino pochodziły podobno z czasów Heroda Wielkiego, a zachowały się dzięki suchemu i czystemu powietrzu).

Rzymianie musieli więc obrać inną taktykę - rozpoczęli uciążliwe prace, sypiąc siłami tysięcy żydowskich jeńców wysokie rampy ziemne i podsuwając machiny stromą ścieżką od strony zachodniej. 1 maja 73 roku Rzymianie zdołali skruszyć za pomocą tarana mur na jednym odcinku, ale Żydzi wznieśli w wyrwie drewnianą barykadę, którą Rzymianie próbowali spalić. W osiągnięciu tego celu przeszkadzał im wiatr, jednakże, gdy zmienił kierunek, udało się Rzymianom wzniecić jej pożar.

Ponieważ zapadała noc, Flawiusz Silwa zdecydował, iż ostateczny szturm będzie miał miejsce następnego dnia. Wtedy jednak okazało się, że twierdza nie była przez nikogo broniona - zbiorowe samobójstwo popełniło 960 osób.

Do samobójstwa powstańców skłonił ich przywódca, Eleazar ben Jair. Najpierw każdy mężczyzna zabił swoją żonę i dzieci, a następnie wylosowano spośród nich dziesięciu, którzy zabili pozostałych mężczyzn. Z tych dziesięciu wyznaczono jednego, który zabił dziewięciu mężczyzn, a na końcu sam popełnił samobójstwo. Według tradycji życie zdołało uratować 7 osób - 2 kobiety i ich dzieci, które ukryły się w kanałach doprowadzających wodę do cystern.

Zakończenie oblężenia Masady jest równoznaczne z zakończeniem wojny żydowskiej (66–73).

Państwo Machabeuszy

Państwo Machabeuszy powstało w roku 142 p.n.e., gdy Demetriusz II Nikator przyznał Judzie niezależność. Uzyskanie autonomii terytorialnej było wynikiem zwycięstwa żydowskiego powstania Machabeuszów (lata 167-160 p.n.e.).

Powstanie Machabeuszów

Powstanie Machabeuszy – żydowskie powstanie narodowowyzwoleńcze w latach 167–160 p.n.e., skierowane przeciwko rządzącej z Syrii hellenistycznej dynastii Seleucydów. Powstanie wybuchło wskutek wydanego przez Antiocha IV rozkazu wybudowania w Świątyni Jerozolimskiej ołtarza Zeusa i stworzenia przez niego aparatu urzędniczego, który miałby pilnować składania mu ofiar.

Powstanie w Jerozolimie (66)

Powstanie w Jerozolimie – zbrojne wystąpienie, które miało miejsce w roku 66 n.e.

W roku 66 n.e. w wyniku zamieszek do jakich doszło w Jerozolimie, miasto opuściło 3000 Rzymian pod wodzą prokuratora Gesjusza Florusa. W mieście pozostały jedynie niewielkie siły centuriona Metiliusza, które po negocjacjach z Żydami złożyły broń. Tymczasem przeciwko walkom opowiedzieli się przedstawiciele miejscowej arystokracji, którzy o pomoc poprosili króla Chalkis Heroda Agryppę II.

Po wyjeździe Florusa z miasta, w trakcie burzliwych dyskusji Żydzi nakazali Herodowi Agryppie opuszczenie miasta szykując się do powstania. Po dotarciu do swoich posiadłości nad górnym Jordanem Agryppa wysłał do Jerozolimy 2000 jazdy, która miała wzmocnić siły rzymskie Metiliusza w świątyni, obleganej przez 10 000 powstańców pod wodzą Eleazara. Jednocześnie zeloci dowodzeni przez Manahema, zawziętego wroga Rzymian, wydostali się z miasta i skierowali się ku twierdzy Masada, gdzie po rozbiciu kohorty rzymskiej zdobyli znaczne ilości broni. Po powrocie do Jerozolimy siły Manahema wsparły wojska Eleazara oblegające świątynię.

W szeregi powstańców wstępowały rzesze mieszkańców miasta. Po ośmiu dniach walk, powstańcy wdarli się w końcu do świątyni wypierając broniących ją żołnierzy Heroda Agryppy. Ci schronili się w pałacu Heroda, zajmowanym przez legionistów Metiliusza. Następny atak powstańców Eleazara skierował się na bronioną przez 250 Rzymian twierdzę Antonia. Po wdarciu się rebeliantów do twierdzy wszyscy legioniści zginęli. Po tym sukcesie Eleazar zaatakował pałac Heroda broniony przez 230 legionistów oraz 2000 ludzi Heroda Agryppy. W trakcie walk o pałac na stronę Eleazara przeszło wielu żołnierzy Agryppy, co zmusiło legionistów Metiliusza do wycofania się do trzech wież pałacowych.

W trakcie walk w szeregach powstańców doszło do konfrontacji, w wyniku której zwolennicy Eleazara zabili Manahema i część jego ludzi. W tej sytuacji Eleazar samodzielnie objął dowództwo nad powstaniem. Po odcięciu Rzymian w wieżach od dostaw żywności, Metiliusz zgodził się na kapitulację. Dwustu ocalałym żołnierzom obiecano zachowanie życia. W trakcie marszu ku bramom miasta, zostali oni jednak zaatakowani przez ludzi Eleazara, którzy nie oszczędzili nikogo z Rzymian. Ocalał jedynie centurion Metiliusz, który przyrzekł że nawróci się na judaizm.

Powstanie w Jerozolimie zapoczątkowało pogromy Żydów w większości miast Palestyny, gdzie zginęło kilkadziesiąt tysięcy osób, a na czele wojsk rzymskich stanął Wespazjan.

Starożytny Izrael

Starożytne państwo żydowskie istniejące z długimi przerwami na Bliskim Wschodzie (tereny dzisiejszego Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii).

Starożytny Izrael w okresie babilońskim

Okres babiloński w starożytnym Izraelu trwał w latach 586 – 539 p.n.e.W 586 p.n.e. królestwo Judy zostało zajęte przez króla Babilonu, Nabuchodonozora II. Za opór stawiany przez stolicę Judy, Jerozolimę, miasto to zostało w 586 p.n.e. złupione, Świątynia została zburzona, a znaczna część ludności uprowadzona w niewolę do Babilonii.

W kraju pozostała głównie ludność rolnicza, która wniosła niewiele do materialnej i duchowej kultury Żydów. Głównym ośrodkiem religii i kultury żydowskiej stały się Babilonia, oraz, w mniejszym stopniu, Egipt.

Okres babiloński w samej Judzie jest słabo poznany. Juda była spustoszona i opustoszała, jednak generalnie nie była zasiedlana, choć Edomici i Ammonici zgłaszali pretensje do tego obszaru.

Nabuchodonozor ustanowił w Judzie namiestnika Godoliasza. Skupiła się wokół niego ludność pozostawiona w kraju, a także ci Judejczycy, którzy po klęsce schronili się w państwach sąsiednich, a teraz powrócili. Godoliasz został jednak zamordowany przez Izmaela, po czym reszta ludności judzkiej, z obawy przed zemstą, uciekła do Egiptu.

Starożytny Izrael w okresie hellenistycznym

Okres hellenistyczny w Starożytnym Izraelu trwał w latach 332 p.n.e. – 63 p.n.e.

Starożytny Izrael w okresie perskim

Okres perski w starożytnym Izraelu trwał w latach 539 – 332 p.n.e.

Starożytny Izrael w okresie rzymskim

Starożytny Izrael pod panowaniem Rzymu przebywał w okresie od 63 p.n.e. do 395 n.e.

Tereny królestwa Izraela anektowane przez Asyrię

Tereny królestwa Izraela anektowane przez Asyrię.

W wyniku wojny syro-efraimskiej w 732 p.n.e. znaczne tereny królestwa Izraela zostały przyłączone do Asyrii. W roku 722 p.n.e. królowie Salmanasar V i Sargon II doprowadzili do upadku państwa północnego i przyłączyli do państwa asyryjskiego Samarię. Ziemie królestwa Izraela pozostały pod panowaniem państwa nowoasyryjskiego aż do jego upadku w 609 p.n.e.

Wojna żydowska

Wojna żydowska (66–73) - konflikt zbrojny

Wojna żydowska - dzieło Józefa Flawiusza

Zdobycie Joppy

Zdobycie Joppy – zajęcie i zniszczenie Joppy w roku 67 lub 68 n.e.

Po zdobyciu Jotopaty i Jafy, ostatnim punktem oporu na wybrzeżu pozostało miasto Joppa (Jafa), gdzie stacjonowała silna flota powstańcza. Atak Rzymian zakończył się sukcesem. Zaskoczeni obrońcy miasta zmuszeni zostali do wycofania się na okręty. Rankiem wszystkie jednostki dostały się jednak pod wielki sztorm, który zniszczył większość okrętów. Znajdujący się na nich ludzie potonęli, a część w obawie przed niewolą odebrała sobie życie. Nieliczni, którym udało się wydostać na brzeg, byli zabijani przez Rzymian. Po tej tragedii woda wyrzuciła na brzeg 4 200 ciał obrońców, jednak jeszcze więcej poszło na dno morza. Pozbawione obrońców miasto Rzymianie zrównali z ziemią.

Judaizm i Żydzi
Żydowskie ruchy religijne
Filozofia żydowska
Teksty religijne
Żydowscy przywódcy
Życie i kultura
Ważne miejsca i osoby
Modlitwy i przedmioty kultu
Języki
Historia
Polityka
Antysemityzm

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.