Syria starożytna

Syria starożytna – terytorium, którego granice w okresie od około VII tys. p.n.e. do około 330 roku p.n.e. zakreślały od zachodu Morze Śródziemne, od wschodu – Eufrat, od północy – góry Taurus, od południa – linia graniczna starożytnej Palestyny. Terytorium to nie pokrywa się obszarowo ze współczesną Syrią.

Syria starożytna dzięki swojemu położeniu łączy cywilizacje egipską, mezopotamską, anatolijskie i egejską. Ukształtowanie geologiczne powierzchni nie sprzyjało rozwojowi większych organizmów państwowych, a brak naturalnych granic powodował łatwe zdobywanie terenów przez kolejnych najeźdźców, co z kolei było przyczyną braku ciągłości polityczno-kulturowej. Obszar bogaty był w drzewa, co powodowało rozwój handlu z państwami, pozbawionymi tego surowca, przede wszystkim z Egiptem i Mezopotamią[1].

Granice historyczne

Najstarsze odkrycia archeologiczne z obszaru Syrii starożytnej są datowane na VII tys. p.n.e. Syryjskie źródła pisane mają stosunkowo młodą metrykę. Najstarsze pochodzą z pierwszej połowy II tys. p.n.e. W piśmiennictwie mezopotamskim i egipskim najwcześniejsze informacje dotyczące regionu pochodzą z połowy III tys. p.n.e. Górna granica historii Syrii starożytnej przypada na czasy podboju Aleksandra Wielkiego, który po wygranej bitwie pod Issos w 333 roku p.n.e. wyruszył do Syrii i w 332 roku p.n.e. zdobył Tyr. Po podboju Egiptu ogłosił się oswobodzicielem Syrii spod władzy Persów[2].

Geografia Syrii starożytnej

Granice zakreślające obszar Syrii starożytnej nie pokrywają się z granicami współczesnego państwa. Nie należy do niej obszar na wschód od Eufratu, pod względem geografii historycznej zaliczany do Mezopotamii. Ponadto tereny Syrii starożytnej obejmują należące do Turcji obszary pomiędzy Gaziantep i Kilis oraz pomiędzy zatoką İskenderun a ujściem Orontesu, a także ziemie współczesnego Libanu. Od zachodu naturalną granicą jest wybrzeże Morza Śródziemnego.

Pod względem ukształtowania krajobrazu Syria starożytna dzieliła się na trzy obszary. Wzdłuż wybrzeża ciągnął się bogaty w surowce górzysty pas przerywany równinami i ujściami rzek płynącymi na zachód, co stwarzało dogodne warunki do powstawania miast portowych oraz komunikację z obszarami położonymi w głąb kraju. Druga strefa obejmowała górzysty kraj ciągnący się wąskim pasem od północy do południa i przerywany licznymi rzekami. Warunki przyrodnicze nie sprzyjały do powstawania na tych terenach osiedli. Trzeci obszar obejmował żyzne równiny na północy w okolicach Aleppo i pastwiska w pobliżu Damaszku na południu[3].

Zobacz też

Przypisy

  1. R. Ranoszek, Wstęp, w: H. Klengel, Historia i kultura starożytnej Syrii, Warszawa 1971, s. 5–6.
  2. H. Klengel, Historia i kultura starożytnej Syrii, Warszawa 1971, s. 13–14.
  3. H. Klengel, Historia i kultura starożytnej Syrii, Warszawa 1971, s. 11–13.
Euzebiusz z Samosaty

Euzebiusz z Samosaty, cs. Swiaszczennomuczenik Jewsiewij, jepiskop Samosatskij (zm. ok. 379 w Dolikha w Kommagenie) – biskup Samosaty (od. ok. 360), oponent arianizmu, męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Historia Syrii

Historia Syrii sięga osadnictwa okresu paleolitu.

Muzeum Narodowe w Damaszku

Muzeum Narodowe w Damaszku (arab. المتحف الوطني بدمشق) – główna placówka muzealna w Damaszku, stolicy Syrii. Jako instytucja funkcjonuje od 1919 r. W 1939 r. muzeum przeniesione zostało do nowoczesnego budynku z dziedzińcem, w którym pozostaje do dzisiaj. Budynek zwraca na siebie uwagę imponującą fasadą. Jest w nią wbudowana oryginalna brama do pustynnego pałacu (obozu wojskowego) przeniesiona z Kasr al-Hajr al-Gharbi niedaleko Palmyry, datowana na 688 r..

Syria

Syria (arab. ‏سوريا‎, trl. Sūriyā, trb. ‏Surija‎), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (ar. الجمهورية العربية السورية, trl. Al-Ǧumhūriyya ăl-ʿArabiyya ăs-Sūriyya, trb. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie.

Graniczy z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km). Długość wybrzeża wynosi 193 km. Najwyższym punktem jest Hermon (2814 m n.p.m.). Konstytucja pochodzi z 13 marca 1973 roku.

Nazwa Syria pochodzi od luwijskiego słowa, zapisanego VIII wieku p.n.e. jako „Sura/i” i starożytnej greki: Σύριοι, Sýrioi, lub Σύροι, Sýroi; oba pochodzą od jeszcze wcześniejszego słowa Aššūrāyu z północnej Mezopotamii.

Z historycznej perspektywy nazwa „Syria” odnosi się do regionów północnego Lewantu, obejmując także m.in. dzisiejszy Liban, Aleksandrettę (obecny İskenderun) i starożytne miasto Antiochię (stolicę syryjską z czasów przed-muzułmańskich). W jeszcze szerszym znaczeniu, jako Wielka Syria lub Syropalestyna, nazwa Syria obejmuje w języku polskim także tereny dzisiejszych Izraela, Palestyny, Jordanii, a także Synaju, Cylicji i innych ziem, od Taurusu (gór w Turcji) po Pustynię Syryjską i od Morza Śródziemnego po Eufrat. W tym znaczeniu jednak w języku arabskim używana jest nazwa الشام, trl. Aš-Šām, trb. Asz-Szam, co jest też potoczną nazwą obecnej stolicy regionu i państwa Syrii, czyli Damaszku.

Wielka Syria

Wielka Syria, lub Syria (w znaczeniu historycznym), ar. الشام, trl. Aš-Šām, trb. Asz-Szam, co jest też potoczną nazwą Wielkiej Syrii, Damaszku), to nazwa regionu na Bliskim Wschodzie, pokrywającego się właściwie z (odnoszonym raczej do starożytności) pojęciem Syropalestyny i, poza granicą wschodnią, z patriarchatem Antiochii sprzed wydzielenia z niej autokefalicznego biskupstwa Cypru i patriarchatu jerozolimskiego. Wielka Syria składa się z terenów dzisiejszych państw: Syrii, Libanu, Izraela, Terytoriów Palestyńskich, części Jordanii, półwyspu synajskiego i położonych w Turcji prowincji Hatay (z niegdysiejszą stolicą regionu Antiochią) i Cylicji oraz innych tureckich ziem na północ od współczesnych granic Syryjskiej Republiki Arabskiej, którą określa się inną nazwą, سوريا trl. Sūriyā, trb. Surija. Naturalnymi granicami Wielkiej Syrii są Morze Śródziemne i granice Egiptu na zachodzie a Eufrat (oddzielający ją od Dżeziry, czyli Górnej Mezopotamii) i Pustynia Syryjska na wschodzie, góry Taurus na północy a Pustynia Syryjska i, na krótkim odcinku, Morze Czerwone na południu.

W syryjskiej ideologii nacjonalistycznej, rozwiniętej przez założyciela Syryjskiej Partii Socjalno-Narodowej, Antuna Sa’adę (1904–1949), Wielka Syria jest środowiskiem geograficznym, w którym rozwinęło się państwo syryjskie. Sa’ada rozszerzył je dodatkowo o Irak, Kuwejt i Cypr, zwany „Gwiazdą Syrii”. Tak poszerzony region nazywa się niekiedy „Syrakią”. Sa’ada zaznaczał, iż naturalnymi granicami terytorium Wielkiej Syrii są: góry Taurus na północy, góry Zagros na północnym wschodzie, Morze Czerwone i Pustynia Syryjska na południu, Morze Śródziemne i Kanał Sueski na zachodzie oraz Wielki Nefud i Zatoka Perska na południowym wschodzie. Tereny te znane są także jako tzw. Żyzny Półksiężyc.

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.