Setnik

Setnik to:

1590 w literaturze

Wydarzenia literackie w 1590 roku.

Achacy z Kapadocji

Achacy, męczennik konstantynopolitański lub Agacjusz, setnik, ros. Акакий Каппадокиянин, Византийский, Agatus, Akacjusz (ur. ? w Kapadocji, zm. ok. 303 w Konstantynopolu) – męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, żołnierz legionów rzymskich.

Prawdopodobnie był prostym żołnierzem, choć wedle innych przekazów centurionem lub setnikiem. Oskarżony został o wyznawanie wiary chrześcijańskiej i aresztowany w trackim Perinthus. Poddany torturom nie wyrzekł się wiary, następnie przewieziony został do Konstantynopola, gdzie po kolejnych mękach, odcięto mu głowę.

Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest w Kościele katolickim 8 maja.Cerkiew prawosławna wspomina męczennika Achacego 7/20 maja, tj. 20 maja według kalendarza gregoriańskiego.

Centurion (Rzym)

Centurion (łac. centurio) w antycznym Rzymie miał dwa znaczenia:

w znaczeniu wojskowym – niższy oficer, dowódca centurii, najmniejszej jednostki taktycznej legionu, inaczej – setnik, gdyż początkowo centuria liczyła 100 żołnierzy (później znacznie mniej). W czasach republiki centuriona wybierali żołnierze, a w czasach cesarstwa mianowany był przez legata. Najczęściej centurionami zostawali najbardziej doświadczeni i zasłużeni żołnierze w legionie. Centurioni również byli zhierarchizowani w zależności od tego, którą centurią w legionie dowodzili. Głównym centurionem legionu był dowódca I centurii I kohorty - primus pilus lub primipilus. II centurią dowodził princeps, III centurią – hastatus, IV centurią – princeps posterior, V centurią – hastatus posterior. W zasadzie na centurionach podczas bitwy spoczywała główna odpowiedzialność za przebieg walki, gdyż to oni bezpośrednio realizowali zamierzenia dowództwa.w znaczeniu cywilnym – przywódca centurii, jako jednostki podziału ludności – reprezentował on swoją centurię i zbierał jej głosy podczas głosowania na np. komicjach centurialnych.

Gmina Dobrova-Polhov Gradec

Gmina Dobrova-Polhov Gradec (słoweń.: Občina Dobrova-Polhov Gradec) – gmina w Słowenii. W 2002 roku liczyła 6700 mieszkańców.

Gordiusz

Gordiusz – imię męskie pochodzenia łacińskiego, oznaczające „pochodzący z Gordion” (miasta we Frygii, w Azji Mniejszej).

Patronem tego imienia jest św. Gordiusz, setnik, zm. ok. 304 roku w Cezarei.

Gordiusz w innych językach:

rosyjski – Гордий.Gordiusz imieniny obchodzi 3 stycznia.

Por. też: Gordias (Gordios, Gordius)

Helena Chmielnicka

Motrona Chmielnicka, primo voto Czaplińska zwana Heleną Chmielnicką, Heleną z Dzikich Pól (zm. 1651 w Subotowie) – druga żona Bohdana Chmielnickiego

Iwan Gonta

Iwan Gonta, ukr. Іва́н Ґо́нта (ur. 1705 w Rososzkach, zm. 1768 w Serbach) – setnik nadwornej milicji magnata Franciszka Salezego Potockiego, jeden z przywódców (począwszy od rzezi humańskiej) koliszczyzny w 1768 na Ukrainie Prawobrzeżnej.

Jan Tuczyński (zm. 1864)

Jan Tuczyński (zm. 20 listopada 1864 roku w Łodzi) – majster tokarski, uczestnik powstania styczniowego.

Setnik w organizacji powstańczej, oskarżony o bycie pomocnikiem powstańczego naczelnika Łodzi. Stracony przez powieszenie przez władze rosyjskie.

Jenisejsk

Jenisejsk (Jenisiejsk, ros. Енисейск) – miasto w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, przystań nad Jenisejem. Około 20,4 tys. mieszkańców.

Założony w 1619 roku jako jedno z najstarszych rosyjskich miast na Syberii. Prawa miejskie otrzymał w 1676.

Korneliusz (setnik rzymski)

Św. Korneliusz (gr. Κορνήλιος) – według Dziejów Apostolskich (rozdział 10) rzymski setnik w Cezarei w I wieku n.e., oficer kohorty Italskiej. Mimo nieizraelskiego pochodzenia był "pobożny i bojący się Boga" (ευσεβης και φοβουμενος τον θεον) tj. wierzył on, wraz z całą rodziną, w Boga Izraela. Nieustannie modlił się oraz wspomagał biednych (Dz 10,1-2). Dostał w wizji polecenie od Boga, aby sprowadzić do swojego domu św. Piotra. Gdy Apostoł przybył do domu setnika i przekazał mu naukę Ewangelii, na Korneliusza wraz z rodziną i przyjaciółmi zstąpił Duch Święty, co było powtórzeniem czasu Pięćdziesiątnicy. Zaskoczony tym Piotr stwierdził, że nie może odmówić chrztu wodnego ludziom, którzy otrzymali Ducha Świętego (Dz. 10,44-48).

Całe to wydarzenie było bardzo ważne w historii chrześcijaństwa, gdyż Korneliusz i jego dom byli pierwszymi poganami, którzy zostali włączeni w poczet chrześcijan, którzy do tej pory twierdzili, że tylko Żydzi, lub ewentualnie (Dz. 8,14-25) Samarytanie (poprzez częściowe pochodzenie od Izraelitów) mogą być ochrzczeni Duchem Świętym. Rozdział 11 Dziejów Apostolskich opisuje kontrowersję, jaka wynikła po tych wydarzeniach w Jerozolimie, jednak po wyjaśnieniach Piotra wszyscy wierzący pochodzenia żydowskiego z radością stwierdzili, że i poganie mogą być zbawieni (Dz 11,18).

Longin z Cezarei Kapadockiej

Longin, męczennik z Cezarei Kapadockiej, również: Lucjan, z łac. Longinus, Longin Setnik – żyjący w I wieku rzymski żołnierz o imieniu Kasjusz (setnik), uczeń apostolski, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, uważany w czasach pierwotnego Kościoła za pierwszego męczennika.

Opis tej postaci znajduje się w Ewangeliach, listach Ojców Kościoła, apokryfach (po raz pierwszy w Ewangelii Nikodema), a także w dziełach Grzegorza z Nyssy. Wspólne dla tradycji Kościoła Wschodniego jak i Kościoła Zachodniego jest to, że rzymski pogański żołnierz pochodzący z Kapadocji, włócznią przebił bok Jezusa Chrystusa (J 19, 31-37 BT) i nawrócił się:

Stał na straży Grobu Pańskiego, by za pieniądze składać fałszywe świadectwo o wykradzeniu ciała Jezusa przez jego uczniów. Ochrzczony został imieniem Longin. Porzuciwszy służbę wojskową prowadził działalność apostolską w Kapadocji.

Był przez wczesnych chrześcijan czczony jako pierwszy męczennik, który miał zginąć ścięty mieczem z rozkazu Piłata.

W Bazylice św. Piotra na Watykanie znajduje się relikwia, mianowicie grot „Włóczni św. Longina”, która przeszyła bok Chrystusa.

W ikonografii przedstawiany jest pod krzyżem w zbroi rzymskiego legionisty, w hełmie i z włócznią w ręce nazwaną „Włócznią Przeznaczenia”, a także od czasów wczesnochrześcijańskich jest na ikonach „Ukrzyżowania Chrystusa”. Niekiedy ukazywany jest, jak wbija włócznię w bok ukrzyżowanego Jezusa Chrystusa. Na wizerunkach gdzie przedstawiany jest samodzielnie ubrany jest w czerwony płaszcz, w prawej ręce trzyma zwój, w lewej włócznię.

Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest w Kościele katolickim 15 marca lub 16 października (wcześniej m.in. 23 października, 22 listopada).

Cerkiew prawosławna wspomina Longina 16/29 października, tj. 29 października według kalendarza gregoriańskiego.

Marcin Błażewski

Marcin Błażewski, Marcin Błażowski (ur. na ziemi samborskiej, zm. ok. 1628) – polski pisarz, tłumacz i wydawca.

W 1606 przełożył na polski kontynuację Eneidy Wergiliusza – O Aeneaszu trojańskim księgę XIII Maffea Vegiusa.

W 1607 podczas rokoszu Zebrzydowskiego, opowiadając się po stronie króla Zygmunta III, napisał wierszowany traktat Tłumacz rokoszowy powiatu ruskiego. W 1608 wydał, oraz prawdopodobnie przetłumaczył, zbiór bajek Giovanniego Marii Verdizottiego Setnik przypowieści uciesznych.

W 1611 przełożył na polski O sprawach, dziejach i wszystkich innych potocznościach koronnych polskich ksiąg XXX – kronikę Marcina Kromera.

Okręg wyborczy nr 25 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (1993–2001)

Okręg wyborczy nr 25 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (1993–2001) obejmował województwo lubelskie. W ówczesnym kształcie został utworzony w 1993. Wybieranych było w nim 10 posłów w systemie proporcjonalnym.

Siedzibą okręgowej komisji wyborczej był Lublin.

Ryszard Setnik

Ryszard Jacenty Setnik (ur. 20 stycznia 1948 w Lublinie) – polski polityk, nauczyciel akademicki, poseł na Sejm I i II kadencji.

Sebastian Grabowiecki

Sebastian Grabowiecki OCist herbu Grzymała (ur. ok. 1540 w Mszczyczynie, zm. 19 października 1607 w Moskwie) – poeta późnorenesansowy zaliczany do grupy "polskich poetów metafizycznych", jeden z czołowych prekursorów baroku, petrarkista, sekretarz królewski Stefana Batorego.

Setnik (wieś)

Setnik – wieś w Słowenii, w gminie Dobrova-Polhov Gradec. W 2018 roku liczyła 174 mieszkańców.

Setnik pisarzy polskich

Scriptorum Polonicorum Hekatonias seu illustrium Poloniae scriptorum elogia et vitae – słownik bibliograficzny wydany we Frankfurcie w 1625 roku przez Szymona Starowolskiego. W 1624 r. autor zainteresował swoim dziełem drukarza w Wenecji i wydał u niego w 1627 r. drugie, pomnożone wydanie „Hekatonas”. Z tego wydania dokonał przekładu Jerzy Starnawski i wydał go ze swoim komentarzem pt. „Setnik pisarzów polskich, albo pochwały i żywoty stu najznakomitszych pisarzów polskich”. Wzorem dla Setnika było dzieło belgijskiego teologa i historyka Auberta Mireausa pt. „Elogia illustrum Belgiae scriptorum”.

Do opracowania Setnika skłoniły Starowolskiego dwa główne motywy. Jednym z nich był zamiar przedstawienia najwybitniejszych jego zdaniem polskich pisarzy i uczonych z okresu dwóch stuleci (z przewagą tych z XVI w.) głównie wychowanków Akademii Krakowskiej. Drugim zaś motywem była jego ambicja i chęć pokazania obcym obrazu kulturalnego polski. Dlatego pisał po łacinie i wydawał najpierw w Niemczech potem we Włoszech.

Wiadomości czerpał autor przede wszystkim z archiwum Akademii Krakowskiej, ale wspomina też inne archiwa i zbiory. Skrótowe i niedokładne opisy wskazują na rejestry i inwentarze księgarskie. Setnik to przede wszystkim słownik biograficzny nawet nie tyle pisarzy co wybitych uczonych. Pojęciem pisarz obejmował wszystkich piszących i publikujących (zawiera zaledwie ośmiu poetów). Książka zawiera indeks pisarzy, w pierwszym wydaniu 172 nazwiska w układzie alfabetycznym imion. W indeksie znajdują się też nazwiska pisarzy o których tylko wspomina w życiorysach innych autorów lub na marginesach dzieła. W drugim wydaniu indeks zawiera 220 nazwisk. Dodana jest także strona z biogramem danego pisarza.

Poszczególne hasła składają się z dwóch elementów: krótkiego życiorysu oraz pochwalnego epigramatu napisanego specjalnie dla Setnika. Informacje bibliograficzne w pierwszym wydaniu wplecione były w tok relacji życiorysowej, w drugim większość życiorysów jest poprawiona i uzupełniona, zaś w 25 hasłach wymienia dzieła autorów w formie wykazu. Setnik zawiera kilkaset nazwisk autorów i kilka tysięcy tytułów dzieł przez nich napisanych. Zawiera także dzieła rękopiśmienne i czasem literaturę przedmiotową. Przez 150 lat był to jedyny tego typu informator bibliograficzny o dawnej kulturze i literaturze polskiej.

Setnik rymów duchownych

Setnik rymów duchownych – zbiór poetycki wydany w 1590 roku przez Sebastiana Grabowieckiego, składający się dwóch części (setników) zawierających ponad dwieście wierszy.

Rymy duchowne są komentarzem do włoskich fascynacji literackich, duchowych przemian i do dramatów osobistych poety, np. do boleśnie przeżytej śmierci żony. W tym tomie obecne są rozrachunek z życiem oraz znamienny układ kompozycyjny rysujący katolicki wzorzec przemiany i odnajdywania wartości.

Kolejność motywów kompozycyjnych:

wiersze pokutne

wiersze oczyszczające

wiersze dziękczynne

wiersze pochwalne.Oba setniki zamykają się wierszami do Matki Boskiej, a całość wierszem do Anioła Stróża, a więc widoczne jest w zbiorze przeistoczenie od pokuty do konsolacji. Jednakże to tylko ogólny układ z różnymi odstępstwami, wewnętrznie bogacony poprzez dobierane sąsiedztwo wierszy, a więc znaczące konteksty czy ich wersyfikacyjne różnicowanie.

Sotnia

Sotnia – pododdział wojska. Nazwa wywodzi się od 100 żołnierzy (ros. setka, secina).

Konny oddział kozaków.

Konny oddział w Wielkim Księstwie Litewskim w XVI wieku

Administracyjno-wojskowa jednostka Hetmanatu.

W wojsku carskiej Rosji odpowiednik szwadronu.

Sotnia była podstawową jednostką organizacyjną UPA w okresie walk partyzanckich (1942-56). Odpowiadała kompanii.

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.