Samogłoska średnia

Samogłoska średnia – typ samogłoski występujący w niektórych językach. Charakteryzuje się tym, że w trakcie wymawiania język jest ułożony dokładnie w połowie wysokości między pozycjami, w których wymawia się samogłoski otwarte i samogłoski przymknięte. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA tylko jedna samogłoska średnia posiada odrębny symbol:

Istnieją też cztery samogłoski średnie, które nie posiadają odrębnych symboli w IPA. Z reguły zapisywane są one przy pomocy symboli samogłosek półprzymkniętych [e, ø, ɤ, o]:

Przednie Centralne Tylne
Przymknięte
Blank vowel trapezoid.png
i • y
ɨ • ʉ
ɯ • u
ɪ • ʏ
• ʊ
e • ø
ɘ • ɵ
ɤ • o
ɛ • œ
ɜ • ɞ
ʌ • ɔ
æ • 
a • ɶ
ɑ • ɒ
Prawie przymknięte
Półprzymknięte
Średnie
Półotwarte
Prawie otwarte
Otwarte

Bibliografia

  • International Phonetic Association: Handbook of the International Phonetic Association. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. ISBN 978-0-521-65236-0. (ang.)
Klasyfikacja samogłosek

Samogłoski klasyfikuje się według następujących cech artykulacyjnych

stopień otwarcia jamy ustnej względem jej osi pionowej, im bardziej grzbiet języka zbliża się do podniebienia twardego tym bardziej przymknięta samogłoska.

położenia języka względem poziomej osi jamy ustnej, im bardziej język zbliża się do podniebienia miękkiego tym bardziej tylna samogłoska

udział warg w artykulacji, które mogą być zaokrąglone lub niezaokrąglone.

Samogłoska centralna

Samogłoska centralna, samogłoska środkowa – samogłoska wymawiana bez przesunięcia języka ku przodowi lub tyłowi jamy ustnej.

W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA przewidziano odrębne symbole dla 8 samogłosek centralnych:

samogłoska przymknięta centralna niezaokrąglona [ɨ]

samogłoska przymknięta centralna zaokrąglona [ʉ]

samogłoska półprzymknięta centralna niezaokrąglona [ɘ]

samogłoska półprzymknięta centralna zaokrąglona [ɵ]

samogłoska średnia centralna bez zdefiniowanego zaokrąglenia [ə]

samogłoska półotwarta centralna niezaokrąglona [ɜ]

samogłoska półotwarta centralna zaokrąglona [ɞ]

samogłoska prawie otwarta centralna bez zdefiniowanego zaokrąglenia [ɐ]

Samogłoska półprzymknięta przednia niezaokrąglona

Samogłoska półprzymknięta przednia niezaokrąglona - typ samogłoski spotykany w językach naturalnych. Symbol, który przedstawia ten dźwięk w Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to e (zwykłe e).

Samogłoska półprzymknięta przednia zaokrąglona

Samogłoska półprzymknięta przednia zaokrąglona – typ samogłoski spotykany w językach naturalnych. Symbol, który przedstawia ten dźwięk w Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to ø (ukośnie przekreślone o).

Samogłoska półprzymknięta tylna niezaokrąglona

Samogłoska półprzymknięta tylna niezaokrąglona jest to typ samogłoski spotykany w językach naturalnych. Symbol, który przedstawia ten dźwięk w Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to ɤ ("rogi barana" podobne do greckiego γ).

Samogłoska półprzymknięta tylna zaokrąglona

Samogłoska półprzymknięta tylna zaokrąglona - typ samogłoski spotykany w językach naturalnych. Symbol, który przedstawia ten dźwięk w Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to o (zwykłe o).

Szwa

Szwa – w językoznawstwie, zwłaszcza w fonetyce i fonologii, określenie samogłoski średnio centralnej (zaokrąglonej lub niezaokrąglonej) znajdującej się w środku diagramu samogłoskowego, oznaczaną w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem ə lub inną samogłoską bliską tej pozycji. Dla przykładu w języku angielskim litera a w wyrazie about jest wymawiana przez szwę. W języku angielskim szwa występuje głównie w sylabach nieakcentowanych, ale w innych językach może pojawiać się częściej w sylabach akcentowanych. W polszczyźnie standardowej szwa nie występuje w ogóle. Można ją spotkać tylko w niektórych dialektach lokalnych.

W odniesieniu do niektórych języków, nazwa „szwa” oraz symbol ə mogą być używane do określania innych nieakcentowanych samogłosek średnich, niekoniecznie samogłoski średnio centralnej.

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.