Robert Mugabe

Robert Gabriel Mugabe (wymowa shona [muɡaɓe], wymowa angielska [muˈɡɑbi]; ur. 21 lutego 1924 w Salisbury[2][3], zm. 6 września 2019 w Singapurze[4]) – zimbabweński polityk, premier Zimbabwe w latach 1980–1987, prezydent Zimbabwe w latach 1987–2017[5]. Od 30 stycznia 2015 do 30 stycznia 2016 sprawował funkcję przewodniczącego Unii Afrykańskiej[6].

Robert Gabriel Mugabe
Robert Mugabe (2015)

Robert Mugabe (2015)
Data i miejsce urodzenia 21 lutego 1924
Salisbury
Data i miejsce śmierci 6 września 2019
Singapur
Zimbabwe 2. Prezydent Republiki Zimbabwe
Okres od 31 grudnia 1987
do 21 listopada 2017
Przynależność polityczna ZANU-PF
Poprzednik Canaan Banana
Następca Emmerson Mnangagwa
Zimbabwe 1. Premier Republiki Zimbabwe
Okres od 18 kwietnia 1980
do 31 grudnia 1987
Przynależność polityczna ZANU
Poprzednik urząd utworzony
Następca Morgan Tsvangirai[1]
Signature of Robert Mugabe clear
Odznaczenia
Łańcuch Zimbabweńskiego Orderu Zasługi (z urzędu) Medal Wyzwolenia – srebrny (Zimbabwe) Medal Niepodległości (Zimbabwe) Odznaka Wyzwolenia (Zimbabwe) Order Jamajki Order Joségo Martí Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA) Order Gwiazdy Rumuńskiej

Życiorys

Edukacja i początki kariery

Urodził się w dystrykcie Zvimba miasta Salisbury (obecne Harare) w ówczesnej brytyjskiej kolonii, Rodezji Południowej. Syn ubogiego cieśli z Malawi[7] pochodzącego z plemienia Szona[8]. Wczesną edukację pobierał w misji jezuickiej, co ukształtowało go na gorliwego katolika[7]. Naukę kontynuował na University College of Fort Hare w Republice Południowej Afryki gdzie poznał działaczy Afrykańskiego Kongresu Narodowego[7] i przyjął nacjonalistyczne poglądy polityczne[8][9]. W latach 1956–1960 pracował jako nauczyciel w Ghanie[9][10]. W czasie pobytu w Ghanie, znalazł się pod ideologicznym wpływem ówczesnego premiera kraju, Kwame Nkrumaha. Ponadto wraz z niektórymi działaczami rodezyjskim przeszedł przeszkolenie na Instytucie Ideologicznym Kwame Nkrumaha w miejscowości Winneba na południu Ghany[11]. Do Rodezji powrócił w 1960 roku[9].

W 1963 roku był współzałożycielem Afrykańskiego Narodowego Związku Zimbabwe (ZANU)[9][10]. W 1964 roku za działalność opozycyjną względem reżimu białej mniejszości, został aresztowany i skazany na więzienie gdzie spędził dziesięć lat[9]. Do 1966 roku formalnie zostawał sekretarzem generalnym partii którą zakładał[8]. Po wyjściu na wolność w 1974 roku wyjechał z kraju i udał się na emigrację do Londynu. Tam ukończył studia prawnicze[9]. W 1975 roku został politycznym liderem partyzanckiej Afrykańskiej Armii Narodowego Wyzwolenia Zimbabwe biorącej udział w wojnie rodezyjskiej[8]. Od 1976 roku objął przywództwo w ZANU[8]. W latach wojny podjął się współpracy z konkurencyjną grupą narodowowyzwoleńczą Afrykański Ludowy Związek Zimbabwe (ZAPU) i wziął udział w spotkaniu z jej liderem Joshuą Nkomo zorganizowanym przez prezydenta Tanzanii, Juliusa Nyerere[12].

Premier Zimbabwe

Pierwsze wolne wybory w 1980 roku przyniosły zwycięstwo ZANU, które uzyskało poparcie największej narodowości kraju – Szona (24% głosów w skali kraju) i Mugabe otrzymał urząd premiera. Władzę objęła koalicja ZANU, ZAPU i partii białych – Frontu Zimbabwe[13]. Większość ważnych stanowisk pozostało w rękach białych. Premier, w celu zminimalizowania skutków rozbicia czarnych mieszkańców kraju, dążył do porozumienia z konkurencyjnym ruchem ZAPU reprezentującym ludność Ndebele. Ten okres rządów Mugabe cechował pragmatyzm polityczny, ostrożność i staranie o dobry wizerunek państwa[14]. W polityce gospodarczej, choć pozostawał krytykiem zagranicznych modeli gospodarczych (uważał że „gospodarcza dominacja jest gorszym zjawiskiem niż dominacja polityczna”), jedynie nieznacznie zwiększył kontrolę państwa w ekonomii, zarzucając jakiekolwiek plany nacjonalizacji. Ekipa rządowa choć wywodziła się z kręgów marksistowskich, wspierała także wielkie plantacje białych (posiadających 70% ziemi w kraju) oraz drobne gospodarstwa i prywatne własności czarnych[14]. Większe reformy przeprowadzano głównie w dziedzinie oświaty i zdrowia. Próbowano realizować programy Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Pierwsze lata rządów Mugabe wiązały się z wysokim stopniem rozwoju gospodarczego[15]. Jako premier podjął się reform mających wymazać kolonialną przeszłość Zimbabwe i przeprowadził nieznaczny proces afrykanizacji kraju, który objął jedynie nazewnictwo – wiele nazw miast zostało zmienionych np. z Salisbury na Harare[14]. W polityce zagranicznej prowadził politykę wspierania rządu sąsiedniego Mozambiku, wspierając tamtejszy Front Wyzwolenia Mozambiku w walkach z opozycyjnym Narodowym Ruchem Oporu Mozambiku. Na gruncie tej polityki doszło do starć zimbabweńskiej armii z mozambicką partyzantką na terenach przygranicznych[16].

Pomimo prób załagodzenia napięcia wewnętrznego przez Mugabe, w kraju narastał konflikt zaostrzony poprzez działalność radykalnych frakcji Alfreda „Nikity” Mangeny w ZAPU i Edgara Tekerego w ZANU. W 1982 roku rozpadła się rządowa koalicja, a ZANU przejęła pełnię władzy. Od 1982 do 1987 miały miejsce starcia zbrojne wojska z powstańcami Ndebele. Walki spowodowała ucieczka Nkomo reprezentującego Ndebele z kraju po tym, gdy ujawniono gromadzenie broni przez jego ugrupowanie oraz kontakty z RPA i ZSRR w celu możliwego zamachu stanu skierowanego przeciw Mugabe. Kryzys doprowadził do wzrostu poparcia dla Mugabe[17][18]. W celu ochrony rządu Mugabe powołał paramilitarne zaplecze partii – Młodzieżowe Brygady ZANU-PF działające na przełomie lat 1984–1985. W 1985 roku odbyły się wybory parlamentarne wygrane przez ZANU z wynikiem 19%. ZAPU dostała niewielki procent głosów co skłoniło jej przywódców do rozmów na temat zjednoczenia ZAPU i ZANU. Kompromis z 1987 roku obejmował połączenie ZANU i ZAPU w jednolitą partię Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe – Front Patriotyczny (ZANU-PF) i zmianę ustroju na prezydencki. Mugabe został w 1987 roku prezydentem kraju, a dotychczas opozycyjny Nkomo został ministrem, ogłoszono również amnestię dla wszystkich dysydentów[19].

Prezydentura

Zakończenie walk międzyplemiennych ustabilizowało sytuację Zimbabwe. W 1988 roku kraj w ramach pielgrzymki odwiedził papież Jan Paweł II. Robert Mugabe utrzymał rząd w kolejnych wyborach w 1990 roku, partia Mugabe zyskała również przewagę w wyborach parlamentarnych, w których opozycyjny Zimbabweński Ruch Jedności zdobył 18%. Rok później w Harare miał miejsce szczyt państw członkowskich brytyjskiej Wspólnoty Narodów (Zimbabwe było członkiem organizacji), na którym przyjęto „Deklarację z Harare” definiującą normy przestrzegania praw człowieka w krajach Wspólnoty[20]. W tym samym roku Mugabe i jego rząd zrezygnowali z lewicowych haseł przyjętych w 1984 roku. W 1995 roku w wyborach parlamentarnych zdecydowaną większość zdobyła ZANU-PF, natomiast główna siła opozycji ZANU-Ndonga jedynie 7%[21]. W 1996 roku Mugabe ponownie został wybrany prezydentem. W 1997 roku w związku z niezrealizowaną reformą rolną i słabnącą gospodarką doszło do strajku generalnego kierowanego przez Kongres Związków Zawodowych Zimbabwe na czele którego stał Morgan Tsvangirai[22]. W 1998 roku w trakcie II wojny domowej w Kongu, rząd Zimbabwe wysłał wojska na pomoc rządowi Laurenta-Désiré Kabili[23]. Decyzja o wysłaniu do Konga wojsk (około 11 tysięcy żołnierzy) podzieliła w znaczący sposób zwolenników rządu i opozycji oraz przyczyniła się do powstania zjednoczonej opozycji (głównie związków zawodowych) – Ruchu na rzecz Demokratycznej Zmiany z Tsvangiraiem na czele[24].

Grace Mugabe with Robert Mugabe 2013-08-04 11-53.jpeg
Robert Mugabe z żoną Grace, 4 sierpnia 2013
Mugabe 1979 a
Robert Mugabe, 19 października 1979

W ostatnich latach (od 1999) Mugabe zradykalizował stanowisko, próbując siłą odebrać białym farmerom ziemię i popierając dawnych towarzyszy broni – partyzantów, urządzających okupacje gospodarstw białych. Wskutek tego nastąpił poważny gospodarczy kryzys i wzrost napięć społecznych. Po wyborach w 2002 roku, w których zdobył 56,2% (główny kontrkandydat zdobył 42%)[25], silny Mugabe przystąpił do zwalczania opozycji. Był oskarżany przez wiele rządów i organizacji międzynarodowych (także afrykańskich) o łamanie praw człowieka czy brak wolności słowa (aresztowania dziennikarzy). Sam Mugabe uważał jednak swoich przeciwników za inspirowanych przez kolonialistów, którzy chcą zachować ziemię zagrabioną rdzennym mieszkańcom kraju. W 2004 roku Zimbabwe wdało się w konflikt w prowincji Kiwu w którym poparło Demokratyczną Republikę Konga[26]. W związku z krytyką prezydenta, Stany Zjednoczone i Unia Europejska wprowadziły u progu XXI wieku ograniczone sankcje, co jednak nie zmniejszyło wpływów Zimbabwe w regionie ze względu na poparcie 79 państw tzw. „biednego południa” oraz Rosji i Chin[27][14].

29 marca 2008 w Zimbabwe odbyły się połączone wybory prezydenckie i parlamentarne. Kandydowali w nich Mugabe, lider opozycyjnej partii Ruch na rzecz Demokratycznej Zmiany Morgan Tsvangirai oraz kandydat niezależny Simba Makoni. Opozycja oraz niezależni obserwatorzy na własną rękę policzyli głosy. Na tej podstawie ogłosili, że Morgan Tsvangirai uzyskał w granicach 48–49% głosów i powinien spotkać się w II rundzie z Mugabe, którego wynik wyniósł 41–43% głosów. Komisja Wyborcza do 2 kwietnia ogłosiła jedynie wyniki z połowy okręgów wskazujące na nieznaczną przewagę opozycji[28]. Druga runda wyborów prezydenckich miała się odbyć 27 czerwca. W tym czasie Robert Mugabe zdecydował się na zakup 3 000 000 sztuk chińskiej amunicji do karabinów AK-47 i 3000 do moździerzy[29]. Przed drugą turą wyborów Morgan Tsvangirai w obawie o swe życie przebywał czasowo w RPA, a następnie wobec nasilającej się fali przemocy wobec jego zwolenników – zamordowano około 90 opozycyjnych działaczy – wycofał się z kandydowania. Druga tura wyborów odbyła się 28 czerwca 2008. Według oficjalnych wyników Robert Mugabe zdobył 85,51% głosów i pozostał prezydentem na kolejną kadencję. Liczenie głosów po pierwszej turze wyborów zajęło cztery miesiące, po drugiej 48 godzin. Wybory opozycja nazwała „farsą”, a wspólnota międzynarodowa uznała je za nielegalne[30]. W efekcie sytuacji politycznej w Zimbabwe Unia Europejska wprowadziła sankcje polityczne polegające na zamrożeniu aktywów zimbabweńskich notabli i objęcia ich zakazem wjazdu na teren Unii[31].

W 2011 roku rząd Mugabe wysłał wojskowe wsparcie libijskiemu rządowi w czasie trwającej w tym kraju wojny domowej[32]. 16 marca 2013 z inicjatywy Mugabe odbyło się referendum konstytucyjne, w którym około 95% głosujących opowiedziało się za nową ustawą zasadniczą. Według nowej konstytucji jedna osoba może być prezydentem tylko przez dwie kadencje. Zmniejszono także uprawnienia prezydenta[33]. 31 lipca 2013 Mugabe zwyciężył już w I turze wyborów prezydenckich, zapewniając sobie siódmą reelekcję. Pokonał Morgana Tsvangiraia (33,94%) uzyskując 61,09% głosów. Wybory zostały uznane przez niezależnych obserwatorów za sfałszowane[34].

30 stycznia 2015 został wybrany na okres jednego roku przewodniczącym Unii Afrykańskiej[6].

Odsunięcie od władzy

15 listopada 2017 wskutek przeprowadzonego przez armię zamachu stanu, prezydent Mugabe został umieszczony w areszcie domowym w Harare. Rozpoczęto próby negocjacji w celu pokojowego zrzeczenia się przez niego urzędu[35]. 18 listopada w Harare doszło do masowych demonstracji przeciwko prezydentowi Mugabe[36]. 19 listopada władze partii ZANU-PF odwołały prezydenta Mugabe z funkcji przewodniczącego ugrupowania, jednocześnie mianując na ten urząd byłego wiceprezydenta Emmersona Mnangagwę[37]. 21 listopada w oficjalnym liście do parlamentu, Robert Mugabe ogłosił swoją rezygnację ze stanowiska prezydenta[38]. Zmarł 6 września 2019 w Singapurze, po długiej chorobie[39].

Życie prywatne

Był żonaty z Sally, a po jej śmierci z Grace[40][41].

Odniesienia w kulturze

Był prawdopodobnie pierwowzorem postaci Edmunda Zuwanie prezydenta fikcyjnego państwa Matobo (w rzeczywistości park narodowy na terenie Zimbabwe), który jako przywódca przeszedł drogę od idola i bohatera-wyzwoliciela do znienawidzonego tyrana, ukazanej w filmie Tłumaczka w reżyserii Sydneya Pollacka z 2005 roku[42].

Odznaczenia

W 1994 roku Elżbieta II odznaczyła go Orderem Łaźni, którego w 2008 roku został pozbawiony[46].

Przypisy

  1. Od 31 grudnia 1987 do 11 lutego 2009 urząd premiera nie istniał.
  2. biography.com – Robert Mugabe Biography (ang.) [dostęp 2012-09-28].
  3. encyclopedia.com – Robert Gabriel Mugabe (ang.) [dostęp 2012-09-28].
  4. Nie żyje Robert Mugabe – wieloletni prezydent Zimbabwe, gazeta.pl [dostęp 2019-09-06] (pol.).
  5. Zimbabwe’s President Mugabe resigns. W: BBC [on-line]. 2017-11-17. [dostęp 2017-11-21].
  6. a b Robert Mugabe assumes African Union helm with familiar rallying cry. theguardian.com/.
  7. a b c Jacek Pawlicki: Robert Mugabe: Najstarszy tyran świata (pol.). newsweek.pl.
  8. a b c d e Mugabe Robert Gabriel (pol.). Encyklopedia PWN/.
  9. a b c d e f Robert Mugabe (ang.). britannica.com.
  10. a b Mugabe Robert Gabriel (pol.). portalwiedzy.onet.pl.
  11. I am still a disciple of Nkrumah– Mugabe (ang.). ghanaweb.com.
  12. Shelley Klein, Najgroźniejsi dyktatorzy w historii, Jolanta Sawicka (tłum.), Warszawa: Wyd. Muza SA, 2008, s. 202, ISBN 978-83-7495-323-8, OCLC 749811259.
  13. Zimbabwe. Historia. (pol.). encyklopedia.pwn.pl.
  14. a b c d dr Krystian Chołaszczyński: Afrykański model autorytaryzmu – Zimbabwe czasów Roberta Mugabe (pol.). konserwatyzm.pl.
  15. H. Zins, Historia Zimbabwe, Warszawa 2003, s. 252–253.
  16. Audrey Kalley, Jacqueline. Southern African Political History: a chronological of key political events from independence to Mid-1997, 1999. s. 739.
  17. H. Zins, Historia Zimbabwe, Warszawa 2003, s. 254.
  18. M. Meredith, The State of Africa. A History of Fifty Years of Independence, London 2006, s. 620–621.
  19. M. Meredith, The State of Africa. A History of Fifty Years of Independence, London 2006, s. 620–621.
  20. T. M. Mashingaidze, The Zimbabwean Entrapment: An Analysis of the Nexus between Domestic and Foreign Policies in a „Collapsing” Militant State, 1990s – 2006, w: Alternatives. Turkish Journal Of International Relations, Vol. 5, Nr 4, Wiosna 2006, s. 58.
  21. M. W. Solarz, Walka o władzę w Zimbabwe w latach 2000–2002, Warszawa 2006, s. 18.
  22. D. Blair, Degrees in Violence. Robert Mugabe and the struggle for power in Zimbabwe, London – New York 2002, s. 40.
  23. 'No Zim soldiers in DRC'.
  24. M. Meredith, The State of Africa. A History of Fifty Years of Independence, London 2006, s. 635,638.
  25. Zimbabwe Presidential Election 9–11 marca 2002. The Report of the Commonwealth Observer Group s. 41.
  26. Maciej Konarski: Regionowi Wielkich Jezior grozi kolejny wielki konflikt (pol.). afryka24.pl, 2008-11-13. [dostęp 13 listopada 2008].
  27. Rosja i Chiny zawetowały sankcje wobec Zimbabwe. rp.pl, 2008-07-12. [dostęp 23 września 2008].
  28. Mugabe przegrał wybory w Zimbabwe, Gazeta Wyborcza, 2.04.2008.
  29. 3 mln chińskich kałasznikowów dotarło do Zimbabwe gazeta.pl [dostęp 2010-05-20].
  30. title, Robert-Mugabe-po-raz-szosty-prezydentem-Zimbabwe Robert Mugabe po raz szósty prezydentem Zimbabwe wp.pl [dostęp 2010-05-20].
  31. UE zaostrza sankcje wobec Mugabe gazeta.pl [dostęp 2010-05-20].
  32. Mugabe manda a mercenarios en apoyo del régimen de Gadafi, según un rotativo (hiszp.). ABC, 27 lutego 2011. [dostęp 11 marca 2011].
  33. Zimbabwe ma nową konstytucję. Prezydent będzie rządził krócej (pol.). [dostęp 2013-03-19].
  34. Komisja wyborcza: Robert Mugabe wygrał wybory prezydenckie. wp.pl, 2013-08-08. [dostęp 8 sierpnia 2013].
  35. Zimbabwe coup latest updates: Robert Mugabe ‘fate uncertain’ amid calls for RESIGNATION (ang.). express.co.uk, 16 listopada 2017. [dostęp 2017-11-16].
  36. Zimbabwe: demonstracje przeciwko Robertowi Mugabe
  37. Robert Mugabe sacked as Zanu-PF party leader, Grace Mugabe expelled (ang.). [dostęp 2017-11-19].
  38. Zimbabwe: Robert Mugabe ustąpił z urzędu. Mnangagwa nowym prezydentem. onet.pl. [dostęp 2017-11-21].
  39. Robert Mugabe nie żyje. Były prezydent Zimbabwe miał 95 lat, TVN24, 6 września 2019 [dostęp 2019-09-06].
  40. President ‘Gucci Grace’ Mugabe? (ang.). City Press, 2014-12-04. [dostęp 2014-12-16].
  41. Robert Stefanicki: Żona Mugabego idzie po władzę (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2014-12-13. [dostęp 2014-12-16].
  42. AP, Zimbabwe claims CIA behind Nicole Kidman 'Interpreter' movie, Jamaica Observer, 4 września 2005 [dostęp 2019-09-08] (ang.).
  43. a b c d Robert Mugabe – fotografia [dostęp 2013-1104].
  44. South African History Online • 1994 National Orders Awards [dostęp 2013-11-04].
  45. 津巴布韦总统穆加贝获2015年孔子和平奖. world.huanqiu.com, 29 września 2015. [dostęp 5 października 2015].
  46. A. Porter, Robert Mugabe to be stripped from knighthood, „The Telegraph”, 25 czerwca 2008 [dostęp 2012-02-02].

Bibliografia

Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe – Front Patriotyczny

Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe – Front Patriotyczny (ang. Zimbabwe African National Union – Patriotic Front, ZANU-PF) – zimbabweńska lewicowa partia polityczna, rządząca w kraju nieprzerwanie od 1987 roku.

Canaan Banana

Canaan Banana (ur. 5 marca 1936 w Esipchezini, zm. 10 listopada 2003 w Londynie) – zimbabweński pastor metodystów i polityk, pierwszy prezydent Zimbabwe od 18 kwietnia 1980 do 31 grudnia 1987.

Emmerson Mnangagwa

Emmerson Mnangagwa (ur. 15 września 1942 lub 1946 w Zvishavane) – zimbabweński polityk, minister sprawiedliwości, prawa i spraw parlamentarnych od 11 września 2013 do 9 października 2017, pierwszy wiceprezydent Zimbabwe od 12 grudnia 2014 do 6 listopada 2017, przewodniczący Afrykańskiego Narodowego Związku Zimbabwe – Frontu Patriotycznego (ZANU-PF) od 19 listopada 2017, prezydent Zimbabwe od 24 listopada 2017.

Konflikt polityczny w Zimbabwe

Konflikt polityczny w Zimbabwe – trwał od 29 marca 2008, czyli wyborów prezydenckich, które odbyły się tego dnia w Zimbabwe, do lutego 2009. W wyborach brali udział Langton Towungana, Simba Makoni, Robert Mugabe, Morgan Tsvangirai, lecz liczyli się ci dwaj ostatni. Robert Mugabe to prezydent, który sprawuje rządy od 1980 w sposób dyktatorski. Zarówno opozycja, jak i obserwatorzy Unii Afrykańskiej stwierdzili, że w czasie wyborów doszło do fałszerstw, ponadto z wynikami długo zwlekano.

Oficjalne wyniki ogłoszono 2 maja 2008. Wygrał kandydat opozycji Morgan Tsvangirai z 47,2%, drugi był sprawujący rządy Robert Mugabe z wynikiem 43,2%. Żaden kandydat nie osiągnął wymaganego 50% głosów i konieczna była II tura głosowania. II turę zaplanowano na 27 czerwca, lecz nie odbyła się ponieważ kandydat opozycji wycofał się z nich, ponieważ grożono mu śmiercią. W tych okolicznościach lider zimbabweńskiej opozycji Morgan Tsvangirai 22 czerwca schronił się przed prześladowaniami w ambasadzie Holandii. W tym samym czasie władze wierne prezydentowi Robertowi Mugabe rozprawili z pozostałymi przeciwnikami.

22 czerwca na opozycyjnym wiecu doszło do starć, podczas których kilkadziesiąt osób zostało pobitych. Według rzecznika MDC 23 czerwca policja przeprowadziła rajd na Harverst House, siedzibę partii w stolicy Zimbabwe. Aresztowano ponad 60 osób z opozycji.

Morgan Tsvangirai

Morgan Tsvangirai (wym. ang. [ˈtʃæŋɡɪraɪ], wym. shona: [ts͎aŋɡira.i]; ur. 10 marca 1952 w Gutu w prowincji Masvingo, zm. 14 lutego 2018 w Johannesburgu) − zimbabweński polityk i związkowiec, działacz na rzecz praw człowieka, przewodniczący Ruchu na rzecz Demokratycznej Zmiany od 30 września 1999 do 14 lutego 2018, premier Zimbabwe od 11 lutego 2009 do 11 września 2013.

Pokojowa Nagroda Konfucjusza

Pokojowa Nagroda Konfucjusza (chiń. upr. 孔子和平奖; chiń. trad. 孔子和平獎; pinyin: Kǒngzǐ Hépíngjiǎng) – wyróżnienie przyznawane od 2010 roku. Według oficjalnych deklaracji jej twórców przyznawana za działalność na rzecz pokoju światowego rozumianego wedle filozofii dalekowschodniej. Faktycznie została ustanowiona jako chińska reakcja na przyznanie Pokojowej Nagrody Nobla dysydentowi Liu Xiaobo. Laureat otrzymuje pozłacaną statuetkę Konfucjusza oraz 15 tysięcy USD.

Nagrodę ufundował chiński biznesmen Tan Changliu. Pierwszym laureatem nagrody został Lien Chan, były premier Republiki Chińskiej, działający na rzecz dialogu chińsko-tajwańskiego. Przyznanie nagrody odbyło się w atmosferze skandalu: okazało się, że Lien o otrzymaniu nagrody dowiedział się dopiero z mediów i w dodatku odmówił jej przyjęcia. Ostatecznie podczas uroczystej ceremonii nagrodę odebrała dziewczynka, której tożsamości organizatorzy nie zdradzili.

Społeczność międzynarodowa zareagowała krytycznie na chińską nagrodę, postrzegając ją jako jedynie zabieg propagandowy chińskich władz. Zwracano uwagę na podobieństwo do Nagrody Narodowej III Rzeszy, ufundowanej jako odpowiedź na przyznanie Pokojowej Nagrody Nobla Carlowi von Ossietzky'emu, oraz reakcji władz ZSRR na Nobla dla Andrieja Sacharowa.

Kontrowersyjne okoliczności towarzyszyły także przyznaniu nagrody po raz drugi. We wrześniu 2011 roku chińskie Ministerstwo Kultury wydało oświadczenie, że komitet przyznający nagrodę został rozwiązany i nie będzie ona już więcej przyznawana. Wkrótce potem pojawiła się nieznana szerzej organizacja pozarządowa z Hongkongu, która powołała nowy komitet. W skład 16-osobowego komitetu wszedł Kong Qingdong, profesor Uniwersytetu Pekińskiego, bezpośredni potomek Konfucjusza w 73. pokoleniu, znany głównie ze swoich licznych kontrowersyjnych wypowiedzi. Nagrodę za sprzeciw wobec interwencji NATO w Libii otrzymał premier Rosji Władimir Putin. Podobnie jak rok wcześniej laureat nie pojawił się jednak w Pekinie na uroczystej ceremonii, a nagrodę wręczono dwóm rosyjskim studentkom. Analogiczne sytuacje powtarzały się w kolejnych latach: w imieniu odznaczonego w 2014 roku emerytowanego kubańskiego przywódcy Fidela Castro statuetkę odebrał kubański student, zaś uhonorowany w 2015 roku prezydent Zimbabwe Robert Mugabe odmówił przyjęcia nagrody.

Porozumienie w Lancaster House

Porozumienie w Lancaster House w Londynie położyło kres rządom potomków białych kolonizatorów w Rodezji (obecnie Zimbabwe). Pakt podpisano po zakończeniu negocjacji pomiędzy reprezentantami Frontu Patriotycznego, składającego się z ZAPU (Afrykańskiej Unii Ludowej Zimbabwe - Zimbabwe African Peoples Union) i ZANU (Afrykańskiej Unii Narodowej Zimbabwe - Zimbabwe African National Union) a delegatami rządu Rodezji: biskupem Abelem Muzorewą oraz Ianem Smithem. Porozumienie podpisano 21 grudnia 1979 roku.

Po konferencji szefów rządów krajów, należących do brytyjskiej Wspólnoty Narodów, która odbyła się w Lusace (Zambia) w dniach 1-7 sierpnia 1979, rząd brytyjski zaprosił Muzorewę oraz przywódców Frontu Patriotycznego na Konferencję Konstytucyjną do posiadłości Lancaster w Londynie. Celem konferencji było uzgodnienie treści Deklaracji Niepodległości Zimbabwe (Independence Constitution). Przedstawiciele rządu brytyjskiego proponowali, by pierwsze wybory w niepodległym Zimbabwe odbyły się pod nadzorem Wielkiej Brytanii, aby Rodezja mogła w sposób w pełni legalny uzyskać niezależność i uczciwie wybrać nowe władze. Obecność brytyjskich obserwatorów zagwarantowałaby również przestrzeganie zasady pluralizmu wyborczego w kraju.

Konferencji przewodniczył Lord Peter Carrington, minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii. Obrady trwały od 10 września do 15 grudnia 1979 r. i składały się z 47 sesji plenarnych.

W trakcie konferencji osiągnięto porozumienie w sprawach:

podsumowania postanowień Deklaracji Niepodległości Zimbabwe

ustalenia zadań na okres przed proklamacją niepodległości

zawieszenia broni pomiędzy stronami konfliktuW wyniku porozumienia strony zobowiązały się:

zaakceptować zwierzchnictwo nowego rządu

przestrzegać zapisów Deklaracji Niepodległości

wywiązać się z zadań zaplanowanych na okres przed proklamacją niepodległości

przestrzegać warunków zawieszenia broni

prowadzić kampanię wyborczą w sposób pokojowy i uczciwy

zrezygnować z wykorzystania siły w celach politycznych

zaakceptować wyniki wyborów i zlecić podległym oddziałom przybocznych organizacji zbrojnych akceptację wybranej władzyNa mocy postanowień Deklaracji Niepodległości, 20% miejsc w parlamencie Zimbabwe zarezerwowanych zostało dla białych polityków.

Trwająca trzy miesiące konferencja mogła zakończyć się brakiem kompromisu, ze względu na różnice zdań w kwestii reformy gruntowej. Główną barierą dla Roberta Mugabego w drodze do podpisania traktatu była właśnie kwestia gruntów. Rządy brytyjski i amerykański zaproponowały, że wykupią majątki od chętnych białych osadników, którzy nie akceptowali ugody z czarną większością. Utworzono fundusz przeznaczony na wykup ziemi, z którego korzystano w latach 1980-90.

Porozumienie podpisali: Lord Carrington, Sir Ian Gilmour, Robert Mugabe, Joshua Nkomo, biskup Abel Muzorewa oraz dr S C Mundawarara,

Brytyjczycy uczestniczyli w zimbabwijskiej konferencji, dotyczącej odbudowy i rozwoju kraju, która odbyła się w roku 1981. Podczas konferencji rząd brytyjski obiecał władzom Zimbabwe pomoc finansową w wysokości ponad 630 milionów funtów. Pierwszy etap reformy gruntowej przeprowadzono w roku 1980, w dużej mierze - dzięki funduszom zgromadzonym w Wielkiej Brytanii. W wyniku reformy osiedlono ok. 70 tys. bezrolnych chłopów na terytorium o powierzchni 20 tys kilometrów kwadratowych.

Prawa człowieka w Zimbabwe

Prawa człowieka w Zimbabwe opierają się na konstytucji uchwalonej w 1980 roku. Od 18 kwietnia 1980 władzę w Zimbabwe sprawuje Robert Mugabe (początkowo jako premier, a od 31 grudnia 1987 roku jako prezydent). Zgodnie z opiniami międzynarodowych organizacji, walczących o prawa człowieka i demokrację (m.in. Amnesty International), w Zimbabwe dochodzi do nagminnego łamania praw człowieka. Organizacja Freedom House zaliczyła w 2016 Zimbabwe do grupy państw częściowo wolnych.

Premierzy Zimbabwe

Stanowisko Premiera Republiki Zimbabwe istniało w latach 1980–1987, po uzyskaniu przez państwo niepodległości. Zajmował je wówczas Robert Mugabe. W 1987 urząd został zlikwidowany, a szefem państwa i rządu został prezydent Zimbabwe.

Urząd premiera Zimbabwe został przywrócony na mocy porozumienia podpisanego 15 września 2008. Porozumienie kończyło, toczące się od końca lipca 2008, negocjacje polityczne między Mugabe a partią Morgana Tsvangirai po sfałszowanych wyborach prezydenckich z czerwca 2008. 5 lutego 2009 obie izby parlamentu przyjęły jednogłośnie poprawkę do konstytucji, przywracającą stanowisko premiera. Morgan Tsvangirai objął urząd szefa rządu 11 lutego 2009.

Kompetencje premiera zostały uszczuplone w porównaniu z poprzednim okresem. Premier, zgodnie z nowymi przepisami, kierował pracami rady ministrów, był także wiceszefem gabinetu (szefem gabinetu pozostał prezydent). Był również członkiem Rady Bezpieczeństwa Narodowego.

W następstwie wygranej ZANU-PF w wyborach generalnych w lipcu 2013, 11 września 2013 urząd został ponownie zniesiony.

Rolnictwo w Zimbabwe

Rolnictwo w Zimbabwe – dział gospodarki Zimbabwe.

Solomon Mujuru

Solomon Mujuru, znany także jako Rex Nhongo (ur. 1 maja 1949, zm. 15 sierpnia 2011) - generał, polityk Zimbabwe, uczestnik walk o niepodległość kraju.

Mujuru pochodził z klanu Zezuru. W latach 1980-1995 zajmował stanowisko dowódcy armii. Był członkiem parlamentu z okręgu Chikomba. Był jedną z najbardziej wpływowych osób w Zimbabwe. Jego żona, Joyce Mujuru jest wiceprezydentem kraju. Wraz z żoną i innymi oficjelami partii Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe – Front Patriotyczny został objęty sankcjami wprowadzonymi przez USA.

Mujuru w latach 1964-1974 dowodził siłami ZANLA (Zimbabwe African National Liberation Army) (wojska wyzwoleńcze), w czasie gdy Robert Mugabe przebywał osadzony w więzieniu.

W 2001 przejął znaczne posiadłości rolnicze w ramach akcji przejmowania ziemi od białych farmerów.

Stary Commonwealth

Stary Commonwealth (lub Biały Commonwealth) - potoczne określenie grupy państw członkowskich Wspólnoty Narodów o przeważającym udziale białej ludności, stanowiących zarazem rdzeń, z którego narodziła się organizacja. Do grupy tej zaliczana jest Wielka Brytania oraz większość jej byłych dominiów: Kanada, Australia i Nowa Zelandia. Dawniej do grupy tej zaliczano także Nową Fundlandię (do czasu połączenia z Kanadą), Irlandię (do wystąpienia ze Wspólnoty) oraz Południową Afrykę (do zniesienia apartheidu).

W ostatnich latach, gdy na forum Wspólnoty coraz wyraźniej zauważalny jest podział na bogatą Północ i biedne Południe, termin ten bywa używany jako pejoratywne określenie bogatszych członków organizacji, którzy nie troszczą się o interesy biedniejszych partnerów, a w ich działaniu widać rzekomo rasizm i neokolonializm. Tego rodzaju interpretację propagował w szczególności prezydent Zimbabwe, Robert Mugabe.

Wybory generalne w Zimbabwe w 2013 roku

Wybory generalne w Zimbabwe w 2013 roku odbyły się 31 lipca. Trzema głównymi kandydatami byli: dotychczasowy prezydent kraju Robert Mugabe (ZANU-PF), lider opozycyjnej MDC - Morgan Tsvangirai oraz Welshman Ncube. Wybory wygrał ponownie Mugabe, który stał na czele Zimbabwe przez 33 lata, początkowo jako premier, a od 1987 jako prezydent. Zwycięstwem zapewnił sobie władzę przez kolejną 5-letnią kadencję. Równolegle odbyły się wybory parlamentarne, które wygrała partia Mugabe - Narodowy Związek Zimbabwe - Front Patriotyczny (ZANU-PF).

Wybory prezydenckie w Zimbabwe w 2008 roku

Wybory prezydenckie w Zimbabwe w 2008 roku odbyły się 29 marca. Trzema głównymi kandydatami byli: obecny prezydent kraju Robert Mugabe (ZANU-PF), lider opozycyjnej MDC - Morgan Tsvangirai oraz były minister finansów - Simba Makoni. Wstępne wyniki wskazywały na zwycięstwo Morgana Tsvangirai. Drugą turę wyborów zaplanowano na 27 czerwca, jednak w obliczu zastraszania opozycjonistów Morgan Tsvangirai wycofał swoją kandydaturę.

29 marca przeprowadzone zostały również wybory parlamentarne i samorządowe.

Zamach stanu w Zimbabwe (2017)

Zamach stanu w Zimbabwe – przeprowadzony w nocy z 14 na 15 listopada 2017 roku przez armię zamach stanu, w wyniku którego obalono prezydenta Roberta Mugabe. Bezpośrednią przyczyną przewrotu było odwołanie wicepremiera Emmersona Mnangagwy.

Zimbabwe

Republika Zimbabwe (ang. Republic of Zimbabwe, dawniej Rodezja) – państwo położone w południowej Afryce, jego stolicą jest Harare.

Premierzy Zimbabwe
Prezydenci Zimbabwe

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.