Pałac Mniszchów w Warszawie

Pałac Mniszchówpałac, znajdujący się przy ul. Senatorskiej 38/40 w Warszawie.

Pałac Mniszchów
Widok od ulicy Senatorskiej

Widok od ulicy Senatorskiej
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Adres ul.Senatorska 34
Zniszczono 1944
Pierwszy właściciel Józef Wandalin Mniszech
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Mniszchów
Pałac Mniszchów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Mniszchów
Pałac Mniszchów
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Pałac Mniszchów
Pałac Mniszchów
52°14′37,0″N 21°00′13,5″E/52,243611 21,003750

Historia

1714–1939

Teren, na którym wznosi się pałac w 1714 zakupił marszałek wielki koronny Józef Wandalin Mniszech[a]. W następnym roku przystąpiono do budowy pałacu. Robotami kierował Burkhard Christoph Münnich. Był on zapewne projektodawcą późnobarokowej rezydencji, składającej się z korpusu głównego i dwóch prostopadłych skrzydeł bocznych, ujmujących wielki dziedziniec honorowy. W pracach we wnętrzach prawdopodobnie uczestniczył Karol Bay[1].

Przed 1762 pałac przebudowano według projektu Pierre’a Ricauda de Tirregaille'a.

Bellotto Mniszech Palace in Warsaw
Obraz Canaletto, ok. 1780

Około 1780 Canaletto uwiecznił go na swoim obrazie, skąd można czerpać wiedzę o jego ówczesnym wyglądzie.

W 1805 miał miejsce pożar pałacu. Po pożarze zakupił go Friedrich Wilhelm Mosqua, urzędnik pruski. Budynek został odnowiony w stylu klasycystycznym (projekt opracował Fryderyk Albert Lessel). Urządzono w nim salę koncertową. W pałacu mieściło się też Towarzystwo Muzyczne „Harmonia”, założone przez mieszkającego tu Ernesta Teodora Amadeusza Hoffmanna[1].

W 1829 właścicielem pałacu był Piotr Steinkeller. Na jego koszt dokonano gruntownej przebudowy budynku w stylu klasycystycznym, według projektu Adolfa Schucha[2]. W latach 1830–1939 był siedzibą Warszawskiej Resursy Kupieckiej (od 1839 – własność hipoteczna Resursy)[3]. Aż do 1939 odbywały się w nim zebrania, loterie, odczyty, bale i jubileusze.

1939–1944 – Szpital Maltański

Sen2DSC 1269

We wrześniu 1939 w pałacu utworzono Szpital Maltański, będący jedyną filią Szpitala Ujazdowskiego. Placówka działała w tym miejscu w czasie okupacji niemieckiej (1939–1944) i powstania warszawskiego (1944)[4][5]. Ranni zostali ewakuowani 14 sierpnia. Ewakuację organizowali: szef sanitarny AK – płk dr Leon Strehl „Feliks” i lekarz naczelny szpitala, kpt dr Jerzy Dreyza. We wrześniu gmach został spalony przez Niemców[5]. Współcześnie na frontowej ścianie budynku znajduje się tablica pamiątkowa. Uroczystość wmurowania tablicy odbyła się w dniu 50. rocznicy założenia Szpitala (7 września 1989), w obecności ambasadora Belgii, barona Thierry de Gruben, członków rodziny księcia Janusza Radziwiłła i osób, które w czasie wojny należały do personelu szpitala[1].

Okres powojenny

Po wojnie, w 1962, pałac odbudowano według projektu Mieczysława Kuźmy na siedzibę Ambasady Belgii[1].

Uwagi

  1. Wcześniej, na początku XVII w., znajdował się tym miejscu drewniany dwór Zygmunta Kazanowskiego, podkomorzego koronnego[1].

Przypisy

  1. a b c d e 50 lat rezydowania Ambasady Belgii w Pałacu Mniszchów w Warszawie. W: Materiały nt. wystawy dot. historii budynku i stosunków belgijsko-polskich [on-line]. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Handlu Zagranicznego i Współpracy na rzecz Rozwoju. [dostęp 2017-02-03].
  2. Tadeusz Władysław Świątek: Schuch (Szuch) Adolf Grzegorz Franciszek (1792-06-16 – 1880-12-01). W: iPSB; Biogram został opublikowany w latach 1995-1996 w XXXVI tomie Polskiego Słownika Biograficznego [on-line]. Narodowy Instytut Audiowizualny. [dostęp 2017-02-03].
  3. Ireneusz Zalewski: Echa dawnej Warszawy. Warszawa: Skarpa Warszawska, 2016, s. 192-193. ISBN 978-83-63942-08-6.
  4. Stanisław Bayer: Służba zdrowia Warszawy w walce z okupantem 1939–1945. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 17. ISBN 83-11-07170-5.
  5. a b Szpital Maltański. W: Portal Szpitale polowe 1944 [on-line]. Fundacja Warszawskie Szpitale Polowe. [dostęp 2017-01-27].

Linki zewnętrzne

Karol Bay

Karol Antoni Bay (zm. ok. 1742 r.) – polski architekt i budowniczy epoki baroku.

W latach 1722-1737 wzmiankowany jako magnificius Sacrae Regiae Maiestatis Architectus. Jego twórczość to głównie budowle sakralne, a szczególnie trójnawowe bazyliki beztranseptowe z prezbiterium zbliżonym do kwadratu, w których duży akcent jest położony na fasadę. W jego realizacjach widoczny jest wpływ barokowej architektury rzymskiej Francesco Borrominiego, w tym doskonałe proporcje i monumentalizm. Projektował także wyposażenie wnętrza, w tym rozmieszczenie i wygląd ołtarzy, a także rozwiązania klasztornych założeń ogrodowo-urbanistycznych.

Najważniejsze projekty i realizacje:

Kościół Wniebowzięcia NMP w Siemiatyczach z lat 1719-1727 r. Fasadę przekomponowano w 1729 i 1732 r.

Klasztor misjonarzy w Siemiatyczach – w obecnym kształcie z lat 1719-1727 (w XX wieku rozebrano pawilon pn-wsch i wieżę)

Kościół Wizytek w Warszawie pw. Opieki św. Józefa Oblubieńca, budowę rozpoczęto 28 sierpnia 1728 r.

Kościół św. Marcina w Warszawie

Kościół i klasztor kapucynów w Lublinie

Pałac Mniszchów w Warszawie przy ul. Senatorskiej (udział w budowie, przebudowany w XIX w.)

Mniszchowie herbu własnego

Mniszchowie – polski ród magnacki herbu Mniszech (zwany też Kończyc), przydomku Wandalin, piszący się „z Wielkich Kończyc i Ossownicy”.

Za twórcę potęgi rodu uważa się Mikołaja Mniszcha (1484-1553), podkomorzego Zygmunta Augusta i burgrabiego krakowskiego, pochodzącego prawdopodobnie z Czech lub Śląska. Jego syn, Jerzy (1548-1613), wojewoda sandomierski, przysporzył rodowi sławy jako organizator wyprawy moskiewskiej, tzw. I Dymitriady. Wyniosła ona jego córkę Marynę, jako żonę Dymitra I Samozwańca, na tron moskiewski (1606). Jerzy Mniszech miał zostać udzielnym władcą Księstwa Smoleńskiego i Siewierskiego. Bunt rosyjskich poddanych przeszkodził realizacji tych planów, choć dzięki II Dymitriadzie, Maryna ponownie (1610-1612) zasiadła na moskiewskim tronie. Jej brat, Franciszek Bernard (zm. 1661), kasztelan sądecki, ustanowił główną siedzibę rodu w Dukli. W następnych pokoleniach, Mniszchowie należeli do elity politycznej Rzeczypospolitej. Syn Franciszka Bernarda, Jerzy (zm. 1693) został wojewodą wołyńskim, wnuk Józef (zm. 1747), marszałkiem wielkim koronnym i kasztelanem krakowskim, a prawnuk, Jerzy August (1715-1778), kasztelan krakowski, stał się przywódcą tzw. Kamaryli Mniszcha, najważniejszej koterii dworskiej za czasów panowania Augusta III. Jego brat, Jan Karol (1716-1759), podkomorzy wielki koronny, dzięki małżeństwu, wszedł w posiadanie Księstwa Wiśniowieckiego, które stało się nową siedzibą rodu. Jego młodszy syn, Michał Jerzy (1748-1806), zapoczątkował linię wiśniowiecką („wołyńską”), której ostatnim przedstawicielem był Andrzej Jerzy Mniszech (1823–1905). Starszy syn, Józef Jan Tadeusz (1742-1797), zapoczątkował linię „galicyjską”, której ostatnim przedstawicielem był Aleksander Emanuel Kazimierz (1871–1941) oraz jego adoptowany syn, Tadeusz Hubert (1910-1993), używający nazwiska Wandalin-Mniszech-Horoch.

W roku 1783 przedstawiciele rodu uzyskali tytuł hrabiów w Austrii.

Warszawska Resursa Kupiecka

Warszawska Resursa Kupiecka, czyli Stowarzyszenie Warszawskich Kupców – stowarzyszenie kupców założone w Warszawie 20 października 1820 w celach wspólnej, godziwej rozrywki i towarzyskich zebrań, na tle muzykalnych produkcyj oraz rozmów o sprawach zawodowych i potocznych.

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.