Order Łaźni

Order Łaźni (pełna nazwa ang.: The Most Honourable Order of the Bath) – brytyjskie odznaczenie wprowadzone przez króla Jerzego I 18 maja 1725, aczkolwiek początków odznaczenia szukać należy w średniowieczu, prawdopodobnie nie wcześniej niż w 1128 roku. Nazwa odznaczenia pochodzi z rycerskiego ceremoniału, na który składały się post, modły i kąpiel poprzedzające dzień pasowania. Order Łaźni otrzymują monarcha, książę Walii i dekorowani, w trzech klasach: Krzyż Wielki (GCB), Krzyż Komandorski (KCB lub DCB) i Krzyż Towarzyski (CB). Istnieją dwie kategorie orderu: cywilna (w formie owalnego medalionu) i wojskowa (w formie krzyża).

Pomyślany wstępnie jako odznaczenie za męstwo, obecnie nadawany jest także cywilom, mężczyznom i kobietom. Zawołaniem orderu jest łacińska maksyma Tria iuncta in uno (trzy złączone w jednym), co może odnosić się do Trójcy Świętej, jak i do (co bardziej prawdopodobne) unii Anglii, Szkocji i Irlandii. Drugim mottem jest staroniemieckie Ich dien (służę) – dewiza księcia Walii, ale odnosi się wyłącznie do dekorowanych wojskowych.

Order Łaźni jest czwartym – jeśli chodzi o znaczenie – odznaczeniem brytyjskim, po Orderze Podwiązki, Orderze Ostu i Orderze św. Patryka (ten ostatni, związany z Irlandią, istnieje wyłącznie w teorii; nikt nie został nim odznaczony po 1934, a ostatni kawaler zmarł w 1974)[1].

Odznaczenie Orderem Łaźni połączone jest z uroczystością w kaplicy orderowej, którą jest kaplica Henryka VII w Opactwie Westminsterskim. Chór kaplicy jest ozdobiony herbami kawalerów i dam wszystkich klas orderu, a odznaczeni wyższymi klasami są zaszczycani umieszczeniem w kaplicy ich klejnotów herbowych naturalnej wielkości, rzeźbionych w drewnie lipowym, polichromowanym i pozłacanym. Ponieważ przyznanie orderu równoznaczne jest z nadaniem szlachectwa, taką reprezentację heraldyczną otrzymują także odznaczeni nieposiadający wcześniej własnych herbów. Przywilej nadania herbu przysługuje również obcokrajowcom odznaczonym orderem, lecz bez nobilitacji i prawa używania tytułu sir przed imieniem[2].

Liczba osób odznaczonych orderem, tj. członków orderu, jest ściśle określona jego statutami, które przewidują:

  • 120 kawalerów i dam wielkiego krzyża (GCB) łącznie z Wielkim Mistrzem Orderu;
  • 355 komandorów (KCB) i dam krzyża komandorskiego (DCB);
  • 1925 kawalerów orderu (CB).[3]

Wśród Polaków odznaczonych Orderem Łaźni można wymienić Pawła Edmunda Strzeleckiego jako jednego z pierwszych cywili, który otrzymał ten order, gen. Władysława Andersa, gen. Stanisława Maczka, gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego, gen. Stanisława Szeptyckiego, gen. Stanisława Tatara i gen. Bronisława Regulskiego oraz prezydentów RP: Lecha Wałęsę[4] i Aleksandra Kwaśniewskiego.

Order Łaźni
Order of the Bath
Awers

Awers insygniów orderu cywilnego (GCB)
Awers

Awers insygniów orderu wojskowego (GCB)
Baretka

Baretka
Ustanowiono 18 maja 1725
Dewiza – order cywilny: TRIA IUNCTA IN UNO (Trzy złączone w jedno)
– order wojskowy: ICH DIEN (Służę)

Odznaczeni

Przypisy

  1. The Monarchy Today: Order of the Bath, Honours
  2. The Most Honourable Order of the Bath
  3. The Monarchy Today: Order of the Bath
  4. W 1991 roku – na podstawie The Monarchy Today: Order of the Bath
Aleksander Cambridge

Aleksander Cambridge, 1. hrabia Athlone, właśc. Alexander Augustus Frederick William Alfred George Cambridge, 1st Earl of Athlone, urodzony jako Aleksander z Teck (ur. 14 kwietnia 1874 w Londynie, zm. 16 stycznia 1957 tamże) – brytyjski arystokrata i polityk, gubernator generalny Związku Południowej Afryki, gubernator generalny Kanady, kanclerz Uniwersytetu Londyńskiego, książę Teck.

Syn księcia Franciszka i księżniczki Marii Adelajdy. Jego dziadkami byli książę Aleksander Wirtemberski i hrabina Claudine Rhédey von Kis-Rhéde, oraz Adolf Hanowerski, książę Cambridge i Augusta Wilhelmina Heska.

Uczęszczał do Eton College. Następnie rozpoczął karierę wojskową i wziął udział w II wojnie burskiej.

10 lutego 1904 roku ożenił się ze swoją kuzynką, wnuczką królowej Wiktorii Alicją z Albany (1883–1981). Para miała trójkę dzieci:

Maja Cambridge (1906–1994)

Rupert Cambridge (1907–1928) i Maurycy Teck (1910), zmarli na hemofilięW 1893 roku starsza siostra Maria wyszła za mąż za księcia Jerzego, przyszłego króla Wielkiej Brytanii.

Na początku 1914 roku miał zostać mianowany gubernatorem Kanady, jednak w obliczu zbliżającej się wojny jego szwagier król Jerzy V przekonał go do pozostania w kraju i dalszej służby wojskowej. Dowodził 2nd Life Guards. W 1918 roku został mianowany generałem. Po koniec wojny był dowódcą misji brytyjskiej w Belgii.

W czasie I wojny światowej antyniemieckie nastawienie Anglików spowodowało, że król Jerzy V postanowił zmienić rodowe nazwisko z Sachsen-Coburg-Gotha na Windsor. Również rodzina książąt Teck postanowiła zrezygnować z tego tytułu i przybrała nazwisko Cambridge. Starszy brat Aleksandra – Adolf otrzymał tytuł markiza Cambridge, zaś on sam otrzymał tytuł Earl Althone.

Po wojnie w 1924 roku Aleksander został mianowany generalnym gubernatorem Związku Południowej Afryki. W 1928 roku został odznaczony Orderem Podwiązki. Funkcję gubernatora pełnił do 1931 roku, gdy zastąpił go George Villiers.

W 1940 roku ponownie zaproponowano mu pełnienie funkcji gubernatora Kanady po zmarłym John Buchan. Sceptyczny wobec tej kandydatury był premier Kanady William Lyon Mackenzie King. Aleksander wraz z małżonką na pokładzie RMS Queen Mary przypłynęli do Kanady, spędzili tam 6 lat. W tym czasie zorganizował w Quebec dwie konferencje, w których uczestniczyli prezydent Franklin Delano Roosevelt i premier Winston Churchill, w trakcie których omawiano plany aliantów.

Powrócił do kraju i zamieszkał w pałacu Kensington.

Odznaczenia:

Order Podwiązki

Order Łaźni

Order św. Michała i św. Jerzego

Królewski Order Wiktoriański

Distinguished Service OrderPełnił funkcje:

członka Royal Society

przewodniczącego Angielskiej Federacji Piłki Nożnej

kanclerza Uniwersytetu Londyńskiego

Dallas Brooks

Dallas Brooks (własc. Reginald Alexander Dallas Brooks; ur. 22 sierpnia 1896 w Cambridge, zm. 22 marca 1966 w Melbourne) – brytyjski krykiecista, żołnierz i urzędnik państwowy, generał. W latach 1946-1949 głównodowodzący Royal Marines, zaś w latach 1949-1963 gubernator Wiktorii.

David Anderson

David Murray Anderson (ur. 11 kwietnia 1874 w Newton-by-Chester, zm. 30 października 1936 w Sydney) – brytyjski żołnierz i działacz polityczny, admirał. W latach 1932-1936 gubernator Nowej Fundlandii, następnie od sierpnia 1936 do śmierci gubernator Nowej Południowej Walii.

Donald Martin Stewart

Donald Martin Stewart GCB, GCSI, CIE (ur. 1 marca 1824 w Mount Pleasant w Szkocji, zm. 26 marca 1900 w Algierze) – brytyjski wojskowy, naczelny dowódca wojsk w Indiach.

Był synem Roberta Stewarta. Wykształcenie odebrał w szkołach w Findhorn, Dufftown i Elgin, oraz na Uniwersytecie Aberdeen. W 1840 r. rozpoczął służbę w Armii Bengalu. W 1854 i 1855 r. brał udział w wyprawach Mohmandom oraz plemionom Afridi. Podczas powstania sipajów brał udział w oblężeniu Dehli i odsieczy Lucknow. Za postawę podczas walk otrzymał medal i rangę podpułkownika.

Przez następne 9 lat był zastępcą adiutanta generalnego Armii Bombaju. W 1867 r. dowodził brygadą podczas kampanii w Abisynii. Otrzymał za to Order Łaźni. W 1868 r. otrzymał stopień generała-majora. W 1872 r. zreformował kolonię karną Port Blair na Wyspach Andamańskich po zabójstwie wicekróla lorda Mayo. Następnie Stewart dowodził garnizonem Lahaur i w 1877 r. otrzymał rangę generała-porucznika.

Po wybuchu II wojny brytyjsko-afgańskiej Stewart otrzymał komandę nad Siłami Polowymi Południowego Afganistanu. Na ich czele 8 stycznia 1879 r. zdobył Kandahar za co otrzymał podziękowania od parlamentu i Krzyż Komandorski Orderu Łaźni. Wiosną 1880 r. wyruszył ze swoją armią do Kabulu, wygrywając po drodze bitwę pod Ahmed Khel. Po przybyciu do stolicy Afganistanu przejął, jako starszy stopniem, dowództwo sił brytyjskich na tym obszarze z rąk generała-majora Robertsa.

Kiedy do Kabulu dotarły wieści o klęsce pod Maiwandem, Stewart wyprawił generała Robertsa na odsiecz Kandaharowi, a sam przeprowadził ewakuację reszty armii do Indii przez przełęcz Khyber. Otrzymał za to Krzyż Wielki Orderu Łaźni, Krzyż Towarzyski Orderu Imperium Indyjskiego, tytuł baroneta oraz podziękowania od parlamentu.

W 1881 r. otrzymał pełny stopień generalski. W latach 1881-1885 był naczelnym dowódcą brytyjskich wojsk w Indiach. Po odejściu ze stanowiska otrzymał Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Indii oraz został członkiem rady przy ministrze ds. Indii. W 1894 r. został awansowany do stopnia marszałka polnego. W 1895 r. został gubernatorem Chelsea Hospital. Zmarł w 1900 r.

Eldred Pottinger

Eldred Pottinger CB (ur. 1811, zm. 15 listopada 1843 w Hongkongu) – brytyjski wojskowy i dyplomata.

W 1827 r. rozpoczął służbę w artylerii Armii Bombaju. Po kilku latach służby został przydzielony do departamentu politycznego, kierowanego przez pułkownika Henry’ego Pottingera. W 1837 r. został wysłany do Afganistanu. Po przybyciu do Heratu, zagrożonego przez armię perską, zaoferował swoje usługi afgańskiemu dowódcy i wziął udział w zakończonej sukcesem obronie miasta. Otrzymał za to podziękowania od gubernatora generalnego lorda Aucklanda, stopień majora oraz Order Łaźni, a także stanowisko oficera politycznego w Heracie.

Po wybuchu I wojny brytyjsko-afgańskiej został oficerem politycznym w Kohistanie. Po wybuchu rebelii w 1841 r. wycofał się do Czarikaru. Na czele oddziału Gurkhów wytrzymał tam 14-dniowe oblężenie, po czym przebił się do głównych sił w Kabulu. Pottinger został wówczas ranny w nogę. Tam wobec śmierci Williama Macnaghtena, został wysłannkiem brytyjskim na dwór afgański i prowadził z Akbarem Chanem negocjacje na temat ewakuacji Armii Indusu.

Podczas odwrotu wojsk brytyjskich w styczniu 1842 r., Pottinger został jednym z zakładników wydanych Akbarowi Chanowi, dzięki czemu uniknął śmierci podczas maskary wojsk na przełęczy Khyber. Uwolniony jesienią przez Armię Retrybucyjną generała Pollocka powrócił do Indii. Zmarł w 1843 r. podczas wizyty w Hongkongu.

George Pollock

sir George Pollock, 1. baronet GCB, GCSI (ur. 4 czerwca 1786, zm. 6 października 1872 w Eastry w Kencie) – brytyjski wojskowy.

21 stycznia 1801 r. rozpoczął naukę w Royal Military Academy w Woolwich. We wrześniu 1803 r. wstąpił do Artylerii Bengalskiej i wyruszył do Indii. Swój chrzest bojowy przeszedł pod Deig w listopadzie 1804 r. w bitwie z Marathami. Brał również udział w oblężeniu Bharatpur na początku 1805 r. Następnie rozpoczął pracę sztabowca. W latach 1814-1816 wziął udział w wojnie z Nepalem, a następnie powrócił do pracy sztabowej.

W 1824 r. otrzymał stopień podpułkownika i rozkaz powrotu do Wielkiej Brytanii. Pollockowi udało się jednak uzyskać stanowisko w siłach brytyjskich w Birmie. Za złużbę w tej prowincji otrzymał Order Łaźni. W 1827 r. wyjechał do Wielkiej Brytanii. Do Indii powrócił w 1830 r. W 1835 r. został pułkownikiem, a w 1838 r. generałem-brygadierem w Dinapore. W tym samym roku został generałem-majorem w Agrze.

Po masakrze brytyjskiej armii w Afganistanie w styczniu 1842 r. Pollock otrzymał komendę nad tzw. „Armią Retrybucyjną”. W kwietniu 1842 r. wyruszył do Afganistanu. W Dżalalabadzie w połowie maja dotarły do niego rozkazy odwrotu do Indii, jednak w lipcu nakazano mu maszerować do Kabulu. Pollock pokonał pod murami miasta armię afgańską i 15 września wkroczył do Kabulu. 17 września przybył tam z Kandaharu generał William Nott. W październiku Pollock i Nott, zniszczywszy Kabul, powrócili do Indii.

W 1844 r. Brytyjczycy ufundowali Medal Pollocka, przyznawany najlepszym kadetom Addiscombe Military Academy. Pollock odszedł na emeryturę w 1870 r. w randze marszałka polnego. W 1871 r. został konstablem Tower of London. W 1861 r. otrzymał Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Indii, a w 1873 r. Krzyż Wielki Orderu Łaźni. W 1872 r. został baronetem. Zmarł w tym samym roku i został pochowany w Opactwie Westminsterskim.

Hugh Binney

Thomas Hugh Binney (ur. 9 grudnia 1883 w Douglas, zm. 8 stycznia 1953 w Colchester) – brytyjski żołnierz, admirał, w latach 1945–1951 gubernator Tasmanii.

James Henry Craig

Generał James Henry Craig (ur. 1748 w Gibraltarze, zm. 12 stycznia 1812 w Londynie) – brytyjski żołnierz i administrator, gubernator generalny Brytyjskiej Kanady w latach 1807-1811.

Pochodził ze szkockiej rodziny. Był synem Hew Craiga, sędziego. W 1763 roku rozpoczął karierę wojskową, zaciągając się do 30. Regimentu Piechoty. W 1770 roku został awansowany do stopnia adiutanta. Następnie przeszedł do 47. Regimentu Piechoty. Od 1774 roku służył w tej jednostce w brytyjskich koloniach w Ameryce Północnej. Po stronie brytyjskiej brał udział w wojnie o niepodległość. W 1775 roku został ranny w bitwie pod Bunker Hill. W 1776 roku wraz ze swoim udziałem walczył z Amerykanami pod Trois-Rivières. W 1777 roku został dwukrotnie ranny. Generał-major John Burgoyne awansował go do stopnia majora 82. Regimentu Piechoty. W latach 1778-1781 James Henry Craig wraz z tą jednostką walczył w Nowej Szkocji, w Penobscot i w Północnej Karolinie. W 1781 roku został podpułkownikiem.

W 1794 roku służył w Niderlandach, gdzie został generałem-adiutantem, a później generałem-majorem. W 1795 roku w Kolonii Przylądkowej walczył z Holendrami. Od tego roku do 1797 był brytyjskim gubernatorem Kolonii Przylądkowej.

Następnie otrzymał Order Łaźni i został wysłany do Indii. W styczniu 1801 roku został generałem broni, a następnie powrócił do Anglii. Przez trzy lata był dowódcą Eastern District. W 1805 roku, mimo słabego zdrowia, został wysłany przez brytyjski rząd do regionu Morza Śródziemnego. Jako dowódca korpusu ekspedycyjnego we Włoszech miał połączyć się z armią rosyjską. Po bitwach pod Ulm i Austerlitz plany te okazały się nie do zrealizowania i Craig musiał wycofać się na Sycylię. Ze względów zdrowotnych w 1806 roku powrócił do Anglii.

W 1807 roku został mianowany gubernatorem Brytyjskiej Ameryki Północnej, zastępując na tym stanowisko Roberta Shore'a Milnesa. 18 października tego roku James Henry Craig dotarł do Québecu. Od początku urzędowania nowy gubernator borykał się ze zdrowotnymi problemami.

Craig obejmował swój urząd w krytycznym momencie dla nowej kolonii. Frankofoni, choć ich sytuacja znacznie się poprawiła, oczekiwali znacznie więcej. Brytyjscy mieszkańcy kolonii liczyli na rozwój sytuacji w przeciwnym kierunku. Nowy gubernator musiał manewrować pomiędzy obiema społecznościami, dążąc jednocześnie do asymilacji frankofonów w społeczeństwie kolonii.

Główną jednak troską nowego gubernatora były sprawy militarne. Wzrastające napięcie pomiędzy Wielką Brytania a Stanami Zjednoczonymi groziło wybuchem, który ostatecznie nastąpił już po zakończeniu kadencji Craiga. Poświęcił on wiele uwagi przygotowaniu kolonii do obrony, a przede wszystkim rozbudowy sieci fortyfikacji. Rozumiał też, że wynik ewentualnej wojny będzie w dużej mierze zależał od postawy Indian, starał się więc utrzymywać z nimi jak najlepsze stosunki.

John Jervis

John Jervis, 1. hrabia St Vincent GCB (ur. 9 stycznia 1735 w Meaford w hrabstwie Staffordshire, zm. 14 marca 1823) – brytyjski polityk, admirał Royal Navy.

Wykształcenie odebrał w Burton on Trent Grammar School i w prywatnej szkole w Greenwich. Do marynarki wojennej wstąpił w 1749 r. W 1755 r. osiągnął rangę kapitana (Lieutenant). Brał udział w wyprawie przeciwko Quebecowi w 1759 r. W 1760 r. został mianowany komandorem (Post-Captain) i dowodził kilkoma jednostkami na Morzu Śródziemnym i kanale La Manche. W 1770 r. otrzymał podziękowania od Admiralicji, kiedy uratował od rozbicia HMS „Alarm”, którego sztorm rzucił na skały niedaleko Marsylii. Jervis służył podczas amerykańskiej wojny o niepodległość i brał udział w bitwie pod Ushant w 1778 r. Za zdobycie francuskiego okrętu „Pegase” w 1782 r. otrzymał Order Łaźni.

W 1783 r. został deputowanym do Izby Gmin z ramienia partii wigów. Początkowo reprezentował okręg wyborczy Launceston, ale już w 1784 r. przeniósł się do okręgu Great Yarmouth. Od 1790 r. reprezentował okręg wyborczy Wycombe. W 1787 r. uzyskał rangę oficera flagowego. W 1788 r. poślubił swoją kuzynkę, Marthę Parker. Po wybuchu wojen z rewolucyjną Francją został wysłany do Indii Zachodnich, gdzie brał udział w podboju francuskich kolonii. Po powrocie do Wielkiej Brytanii w 1795 r. otrzymał rangę admirała. W listopadzie otrzymał komendę na Morzu Śródziemnym, gdzie odpowiadał za blokadę Tulonu oraz wsparcie dla antyfrancuskich działań we Włoszech.

Jervis był naczelnym dowódcą floty w basenie Morza Śródziemnego w latach 1796–1799. W 1797 r. pokonał flotę hiszpańską koło Przylądka św. Wincentego, za co otrzymał parowskie tytuły hrabiego St Vincent i barona Jervis, dzięki którym zajął miejsce w Izbie Lordów. W tym czasie w bazach Royal Navy w Wielkiej Brytanii doszło do buntów wśród marynarzy. Aby przeciwdziałać podobnym zajściom w swoich jednostkach, lord St Vincent zaostrzył dyscyplinę na okrętach. Nie oszczędzał także swoich oficerów, za co jeden z nich, sir John Orde, wyzwał go na pojedynek.

W 1799 r. lord St Vincent tymczasowo złożył dowodzenie flotą z powodu złego stanu zdrowia. W 1801 r. otrzymał tytuł 1. wicehrabiego St Vincent, który mógł być dziedziczony przez krewnych niebędących zstępnymi. W latach 1801–1804 był pierwszym lordem Admiralicji w rządach Pitta Młodszego i Addingtona. W latach 1806–1807 dowodził flotą na kanale La Manche. Służbę w Royal Navy zakończył w 1811 r. Z okazji koronacji Jerzego IV w 1821 r. otrzymał rangę admirała floty.

Lord St Vincent zmarł w 1823 r. Wraz z jego śmiercią wygasły tytuły hrabiego St Vincent i barona Jervis. Tytuł wicehrabiego St Vincent odziedziczył jego siostrzeniec, Edward.

Jego nazwisko zostało uwiecznione w nazwie zatoki (Zatoka Jervis) na wybrzeżu Nowej Południowej Walii w Australii.

Louis Mountbatten (1. markiz Milford Haven)

Louis Mountbatten, 1 markiz Milford Haven wł. Louis Alexander Battenberg (ur. 24 maja 1854 w Grazu, zm. 11 września 1921 w Londynie) – brytyjski arystokrata i admirał floty, spokrewniony z brytyjską rodziną królewską, w latach 1917-1921 markiz Milford Haven.

Choć urodził się w Austrii, a dorastał w Niemczech i Włoszech, w wieku 14 lat wstąpił do brytyjskiej Royal Navy. Królowa Wiktoria i jej syn książę Walii, a późniejszy król, interweniowali okazjonalnie w jego karierze. Po ponad czterdziestoletniej służbie na morzu, w 1912 został mianowany Pierwszym Lordem Morskim. Po wybuchu I wojny światowej musiał jednak, ze względu na niemieckie pochodzenie, odejść z wojska. W 1917 za namową króla Jerzego V zmienił nazwisko rodowe Battenberg na jego angielski odpowiednik: Mountbatten. Zrzekł się również wówczas niemieckiego tytułu księcia von Battenberg, a 7 listopada został kreowany przez króla markizem Milford Haven w parostwie Zjednoczonego Królestwa. Dodatkowo otrzymał tytuły: hrabiego Medyny i wicehrabiego Alderney.

Ożenił się z wnuczką królowej Wiktorii, Wiktorią Heską i miał czworo dzieci, w tym Louisa, również admirała i Pierwszego Lorda Morskiego. Jego wnukiem jest brytyjski książę-małżonek Filip, mąż Elżbiety II.

Martin Charteris

Martin Charteris, baron Charteris of Amisfield (ur. 7 września 1913, zm. 23 grudnia 1999 w Wood Stanway) – brytyjski żołnierz i dworzanin królewski, wieloletni bliski współpracownik królowej Elżbiety II, w tym w latach 1972-1977 jako jej główny sekretarz osobisty. Od 1978 par dożywotni.

Philip Game

Philip Woolcott Game (ur. 20 marca 1876 w Streatham, dziś części Londynu – zm. 4 lutego 1961 w Sevenoaks) – brytyjski żołnierz i działacz polityczny, w latach 1930-1935 gubernator Nowej Południowej Walii, a następnie w latach 1935-1945 dowódca londyńskiej policji metropolitalnej.

Reginald Tyrwhitt

Sir Reginald Yorke Tyrwhitt, 1. baronet Terschelling i Oksfordu /ˈtɪrɪt/ GCB, DSO (ur. 10 maja 1870 w Ketelby w Wielkiej Brytanii, zm. 30 maja 1951 w Sandhurst) – brytyjski admirał, podczas I wojny światowej dowódca Harwich Force, zespołu lekkich okrętów floty operującego u wschodnich wybrzeży Anglii.

Reginald Yorke Tyrwhitt urodził się 10 maja 1870 roku jako piąty syn wielebnego Richarda St Johna Tyrwhitta a czwarty jego drugiej żony Caroline. Karierę w Royal Navy rozpoczął jako kadet na statku szkolnym HMS "Britannia" w Dartmouth w 1883 roku. W 1892 roku otrzymał awans na porucznika marynarki i rozpoczął służbę na śrubowej korwecie HMS "Cleopatra". W 1896 roku otrzymał pierwsze dowództwo okrętu: niszczyciela HMS "Hart". W 1903 roku otrzymał awans na komandora podporucznika. W tym samym roku ożenił się z Sarą Corbally, z którą miał troje dzieci: syna i dwie córki.

W 1908 roku Reginald Tyrwhitt został awansowany na komandora, zaś w 1912 roku otrzymał dowództwo 2. Flotylli Niszczycieli Home Fleet. W rok później został przełożonym całości sił niszczycieli Home Fleet a w 1914 roku awansował do stopnia komodora.

Po wybuchu I wojny światowej Reginald Tyrwhitt dowodził lekkimi siłami Royal Navy bazującymi w Harwich na wschodnim wybrzeżu Anglii, znanymi jako Harwich Force. Jako ich dowódca wziął czynny udział w bitwach koło Helgolandu w 1914 i na Dogger Bank w 1915 roku. W 1916 roku został odznaczony Distinguished Service Order. W tym samym roku otrzymał Order Łaźni, a rok później jego Krzyż Komandorski. W 1918 roku został awansowany do stopnia kontradmirała. Na mocy postanowień rozejmu w Compiègne przyjmował w Harwich poddające się niemieckie U-Booty.

Po zakończeniu I wojny światowej admirał Tyrwhitt otrzymał tytuł baroneta i przydział do Gibraltaru. Następnie dowodził między innymi dywizjonem krążowników na Morzu Śródziemnym oraz, już w stopniu wiceadmirała, China Station w latach 1926–1928. Podczas służby w Chinach został kawalerem Krzyża Wielkiego Orderu Łaźni. W 1934 roku został mianowany admirałem floty.

Po wybuchu II wojny światowej, pomimo podeszłego wieku, wstąpił do służby w Home Guard. Zmarł w posiadłości Ellenden w Sandhurst w hrabstwie Kent. Na jego cześć w 1918 roku otrzymał swą nazwę szczyt Mount Tyrwhitt (2874 m n.p.m.) w paśmie Canadian Rockies w kanadyjskiej prowincji Alberta.

Richard Owen

Sir Richard Owen (ur. 20 lipca 1804, zm. 18 grudnia 1892) – angielski biolog, anatom porównawczy zwierząt i paleontolog.

Urodził się w angielskim Lancaster i tam uczył się w Królewskim Gimnazjum. W 1820 terminował u miejscowego chirurga i aptekarza, a w 1824 kontynuował medyczne studia na uniwersytecie w Edynburgu. Porzucił uniwersytet w następnym roku i ukończył medyczny kurs przy szpitalu św. Bartłomieja w Londynie pod kierunkiem wybitnego chirurga Johna Abernethy.

Początkowo rozważał, czy rozpocząć tam swoją zawodową karierę, ale jego zainteresowania zmierzały w kierunku anatomii naukowej. John Abernethy nakłonił go do przyjęcia stanowiska asystenta Williama Clifta, konserwatora muzeum przy Królewskim Kolegium Chirurgicznym. I wkrótce Owen porzucił plany medycznej praktyki, oddając się całkowicie pracy naukowej. Opracował zbiory katalogów zgromadzonych tam okazów, a zdobyta przy tej pracy wiedza dotycząca anatomii porównawczej wzbogaciła inne działy nauki i znacznie ułatwiła badanie szczątków wymarłych zwierząt. W 1836 został profesorem, a w 1849 przejął od Clifta obowiązki konserwatora. Pozostawał na tym stanowisku do 1856, kiedy został kierownikiem działu historii naturalnej British Museum.

Poświęcił dużo energii realizacji planu przenoszenia eksponatów do nowego budynku przy South Kensington, gdzie powstało Muzeum Historii Naturalnej. Po ukończeniu tego zadania w 1884 w uznaniu zasług otrzymał Order Łaźni (K.C.B.) i przeszedł na emeryturę. Do śmierci mieszkał przy Sheen Lodge, Richmond Park.

Napisał History of the British Fossil Mammalia and Birds (1846), Reptiles (1849), On the Classification of Mammalia (1859) i in.

Robert Windsor-Clive (1. hrabia Plymouth)

Robert George Windsor-Clive, 1. hrabia Plymouth GBE, CB (ur. 27 sierpnia 1857, zm. 6 marca 1923) – brytyjski arystokrata i polityk, członek Partii Konserwatywnej, minister w rządach lorda Salisbury'ego i Arthura Balfoura.

Był synem Roberta Windsora-Clive'a i lady Mary Louisy Bridgeman, córki 2. hrabiego Bradford. Był wnukiem 13. baronowej Windsor, po śmierci której w 1869 odziedziczył tytuł 14. barona Windsor i, po osiągnięciu pełnoletniości, zasiadł w Izbie Lordów.

Ukończył St John’s College na Uniwersytecie w Cambridge; od 1919 sprawował honorowy urząd wysokiego namiestnika (ang. High Steward) na tej uczelni. W 1890 został lordem namiestnikiem Glamorganshire. Był również honorowym pułkownikiem 2 Pułku Ochotniczej Artylerii Glamorganshire, 2 Batalionu Pułku Worcestershire i 3 Batalionu Pułku Walijskiego. W latach 1890–1892 pełnił funkcję paymaster general. Był burmistrzem Cardiff w latach 1895–1896 i pierwszym komisarzem ds. prac publicznych w latach 1902–1905.

Windsor otrzymał w 1905 tytuły 1. hrabiego Plymouth i wicehrabiego Windsor. W 1891 został członkiem Tajnej Rady. W 1905 otrzymał Order Łaźni, a w 1918 został kawalerem Krzyża Wielkiego Orderu Imperium Brytyjskiego. Także w 1918 został prezesem Birmingham Civic Society.

W 1913 podejmował księcia i księżną Argyll w swojej rezydencji Hewell Grange w hrabstwie Worcestershire. 23 kwietnia towarzyszył im w podróży do Birmingham, gdzie dokonał otwarcia Edward VII Memorial Hospital oraz odsłonił pomnik Edwarda VII na Victoria Square.

11 sierpnia 1883 poślubił Albertę Paget (7 sierpnia 1863 – 22 sierpnia 1944), córkę Augustusa Pageta i hrabiny Walburgi de Hohenthal, córki hrabiego Charlesa de Hohenthal. Robert i Alberta mieli razem trzech synów i córkę:

Other Robert Windsor-Clive (3 października 1884 – 23 grudnia 1908), wicehrabia Windsor

Phyllis Windsor-Clive (28 grudnia 1886 – ?), żona majora Hugh Bentona, miała dzieci

Ivor Miles Windsor-Clive (4 lutego 1889 – 1 października 1943), 2. hrabia Plymouth

porucznik Archer Windsor-Clive (6 listopada 1890 – 25 sierpnia 1914), zginął podczas I wojny światowej.Po śmierci Roberta George'a Windsora-Clive'a tytuły parowskie odziedziczył jego syn Ivor.

Thomas Robinson (1. baron Grantham)

Thomas Robinson, 1. baron Grantham,(ur. ok. 1695, zm. 30 września 1770) – brytyjski dyplomata i polityk, (jego ojcem był sir William Robinson, baronet Robinson (1655–1736) z Newby (hrabstwo Yorkshire). Robinson zasiadał w Parlamencie z okręgu York od 1697 do 1722 r.

Kształcony w Trinity College na Uniwersytecie Cambridge, Thomas Robinson zdobył w Paryżu doświadczenie dyplomaty. Później był brytyjskim ambasadorem w Wiedniu od 1730 do 1748 r. w roku 1741 na próżno próbował pogodzić Prusy i Austrię. W 1748 był obecny na kongresie w Akwizgranie. W roku 1742 otrzymał „Order Łaźni” (Knight of Bath).

Po powrocie z kontynentu piastował wiele stanowisk w Wielkiej Brytanii.

Poślubił Frances, córkę Thomasa Worsleya z Hovingham, 13 lipca 1737, i miał 2 synów i 6 córek. Parostwo odziedziczył jego najstarszy syn Thomas Robinson, 2. baron Grantham.

William Dickson

Sir William Forster Dickson GCB, KBE DSO, AFC (ur. 24 września 1898 w Northwood, zm. 12 września 1987 w Wroughton), brytyjski wojskowy, marszałek RAF.

Wykształcenie odebrał w Bowden House w Seaford oraz w Haileybury College. W 1916 r. wstąpił do Royal Naval Air Service. Brał udział w wielu operacjach powietrznych podczas I wojny światowej. W 1918 r. wstąpił do nowo utworzonego RAF-u. Za służbę został odznaczony Krzyżem Sił Powietrznych. Przez trzy lata pracował w ministerstwie lotnictwa. Następnie został pilotem w 56 szwadronie z bazą w Biggin Hill. Po pobycie w Indiach otrzymał dowództwo nad 25 szwadronem w 1935 r. Po wybuchu II wojny światowej został członkiem Dyrekcji Planowania.

W 1942 r. został dowódcą 9 Grupy RAF, a następnie grupy 10. W 1943 r. został dowódcą 83 Grupy, a w 1944 r. otrzymał dowodzenie nad Desert Air Force. Do Wielkiej Brytanii powrócił pod koniec 1944 r. i został asystentem szefa Sztabu Lotnictwa. W 1946 r. został wiceszefem Sztabu Lotnictwa. W 1948 r. wyjechał na Bliski Wschód, gdzie został naczelnym dowódcą RAF-u na Bliskim Wschodzie i w rejonie Morza Śródziemnego. W 1950 r. został członkiem rady zaopatrzenia i organizacji lotnictwa. W 1952 r. reprezentował Radę Lotnictwa na pogrzebie króla Jerzego VI. W 1953 r. został szefem Sztabu Lotnictwa, a w 1956 r. pierwszym szefem Sztabu Obrony. Był nim do 1959 r. kiedy to odszedł na emeryturę. Pracował dla różnych organizacji dobroczynnych. Zmarł szpitalu RAF w Wroughton w 1987 r.

Był kawalerem wielu orderów. 21 września 1918 r. otrzymał Distinghuished Service Order. 4 czerwca 1934 r. został oficerem Orderem Imperium Brytyjskiego. 5 lipca 1945 r. został komandorem tego orderu, a 1 stycznia 1946 r. Krzyżem Komandorskim. 11 czerwca 1942 r. otrzymał Order Łaźni, 1 stycznia 1952 r. Krzyż Komandorski, a 1 stycznia 1953 r. Krzyż Wielki tego orderu.

William Elphinstone

William George Keith Elphinstone CB (ur. 1782, zm. 23 kwietnia 1842) – brytyjski wojskowy szkockiego pochodzenia, dowódca brytyjskiej armii w Afganistanie, zginął podczas odwrotu tej armii z Kabulu.

Był synem dyrektora Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej Williama Fullertona Elphinstone’a. Urodził się w Szkocji. W 1804 r. wstąpił do British Army w stopniu porucznika i brał udział w walkach na Półwyspie Iberyjskim. W 1813 r. został dowódcą 33 pułku piechoty w stopniu podpułkownika. Dowodził tym pułkiem w bitwie pod Waterloo. Za postawę na polu bitwy otrzymał Order Łaźni, holenderski Order Wojskowy Wilhelma oraz rosyjski Order Świętej Anny. W 1825 r. otrzymał stopień pułkownika. Był również adiutantem króla Jerzego IV.

W 1837 r. otrzymał awans na stopień generała-majora. W 1839 r. przybył do Indii, gdzie został dowódcą Dywizji Benaryjskiej. W 1841 r. otrzymał komendę nad brytyjskim garnizonem w okupowanym Kabulu. W stolicy Afganistanu przebywało wówczas 4500 żołnierzy, z czego 690 Brytyjczyków, oraz 12 000 cywili, głównie rodziny żołnierzy. Generał miał wówczas prawie 60 lat, cierpiał na wzdęcia, nietrzymanie moczu i podagrę (z tego powodu ledwie mógł się poruszać). Generał William Nott, dowodzący Brytyjczykami w Kandaharze opisał Elphinstone’a jako najmniej kompetentnego żołnierza spośród oficerów w odpowiednim stopniu.

Elphinstone nie chciał początkowo przyjąć nominacji na głównodowodzącego, ale gubernator generalny Indii lord Auckland pozostał nieugięty. Jednak pod koniec roku stan zdrowia Elphinstone’a tak bardzo się pogorszył, że Auckland zezwolił mu na powrót do Indii. W tym czasie jednak, wskutek błędnej polityki Brytyjczyków, w Afganistanie wybuchło powstanie, a nieudolnie dowodzący Elphinstone został oblężony w cytadeli w Kabulu. Z biegiem czasu generał coraz bardziej tracił ducha, a po zabójstwie oficera politycznego Williama Macnaghtena kompletnie stracił wolę walki. 1 stycznia 1842 r. skapitulował przed afgańskim wodzem Akbar Chanem. 6 stycznia 16 000 Brytyjczyków rozpoczęło odwrót z Kabulu.

Brytyjska kolumna była od początku atakowana przez Afgańczyków. Szybko porzucono bagaże. Wiele osób zmarło z zimna lub głodu. 11 stycznia Elphinstone udał się na rozmowy z Akbar Chanem, ale afgański przywódca odmówił mu zgody na powrót do jego oddziałów. Resztki wojsk brytyjskich zostały wkrótce zmasakrowane przez Afganów. Ranny i cierpiący na dyzenterię Elphinstone zmarł kilka miesięcy później. Został pochowany w Dżalalabadzie.

Yoshihito

Yoshihito (jap. 嘉仁 cesarz Taishō, 大正天皇 Taishō tennō) – 123. cesarz Japonii, panował w latach 1912-1926 (od 1921 roku regentem był jego syn Hirohito, późniejszy następca). W młodości nosił tytuł Haru no Miya (jap. 明宮). Wraz z jego wstąpieniem na tron przyjęto nową nazwę dla okresu jego panowania – Taishō. Nazwa ery staje się pośmiertnym imieniem cesarza. Wprowadził monogamię do nowożytnego systemu cesarskiego.

Syn cesarza Mutsuhito, od 1887 roku nosił oficjalnie tytuł następcy tronu. Przez całe życie nie cieszył się dobrym zdrowiem zarówno fizycznym, jak i psychicznym, prawdopodobnie pod wpływem przebytego w dzieciństwie zapalenia opon mózgowych. Do historii przeszło jedno z jego nielicznych wystąpień publicznych, uroczyste otwarcie parlamentu w 1913 roku, kiedy zamiast przemawiać rozglądał się po izbie przez zwiniętą w rulon kartę z przygotowaną mową.

Od 1919 roku nie pokazywał się publicznie, a wkrótce jego obowiązki przejął jako regent najstarszy syn, Hirohito.

Z małżeństwa z księżniczką Sadako (1884-1951) miał czterech synów.

Otrzymał zagraniczne odznaczenia, w tym m.in.: brytyjski Order Łaźni, polski Order Orła Białego (1923), duński Order Słonia, bawarski Order Świętego Huberta oraz japońskie: Order Chryzantemy i Order Wschodzącego Słońca, a także honorowy stopień brytyjskiego marszałka polnego.

Falerystyka
Rodzaj odznaczenia
Elementy insygniów
Formy zredukowane
Lista odznaczeń w
Lista baretek w
Prawo

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.