Nowa Organizacja Syjonistyczna

Nowa Organizacja Syjonistyczna (hebr. הסתדרות ציונית חדשה – Histadrut Cijonit Chadasza, w skrócie hebr. הצ''ח, Ha-Cach) – organizacja założona przez syjonistów rewizjonistów z Ze’ewem Żabotyńskim na czele, powstała jako sprzeciw i opozycyjna struktura wobec polityki prowadzonej przez Światową Organizację Syjonistyczną i Chaima Weizmana w latach 30. XX wieku.

Nowa Organizacja Syjonistyczna

(הסתדרות ציונית חדשה (הצ"ח

Hazach
Lider Ze’ew Żabotyński

Józef Schechtman (w Polsce)

Data założenia 1935
Data rozwiązania 1946
Adres siedziby Wiedeń (1935), później Warszawa
Ideologia polityczna Syjonizm rewizjonistyczny, nacjonalizm
Liczba członków 150 000–200 000 (1938)
Młodzieżówka Bejtar

Tło powstania

Koniec lat 20. XX wieku i początek lat 30. wiązały się z niezadowoleniem rewizjonistów z tempa i kierunku w jakim podążały prace Światowej Organizacji Syjonistycznej aby utworzyć w Palestynie siedzibę narodową Żydów. Żabotyński krytykował zachowawczą politykę syjonistycznego przywództwa i Jiszuwu. Postulował przyspieszenie i zwiększenie nacisków na Wielką Brytanię oraz lobbowanie w jej parlamencie na rzecz postaw prosyjonistycznych. Doceniał on pracę organiczną socjalistów jaką prowadzili wśród osadników, ale nalegał na adaptację polityki, która doprowadziłaby do szybkiego zwiększenia liczby Żydów w Palestynie. Tylko taka sytuacja umocniłaby państwotwórcze dążenia syjonistów. Żabotyński nalegał żeby wyjść poza pracę i gospodarkę i umocnić polityczną pozycję syjonizmu. Dodatkowo rewizjoniści dążyli do odtworzenia Legionu Żydowskiego, który miałby być żydowskimi siłami zbrojnymi oraz zapewniałby ochronę Jiszuwowi[1].

Poczucie pewności Żabotyńskiego budowane było na rosnącej popularności rewizjonizmu. Na XIV Kongresie Syjonistycznym we Wiedniu (1925) rewizjoniści posiadali reprezentację 5 delegatów (na 311 miejsc). Z kolei w Bazylei, na XVII Kongresie Syjonistycznym ich reprezentacja wzrosła do 52 delegatów, co stanowiło już 21% wszystkich miejsc. Kolejnym czynnikiem byli Żydzi z Polski. Dla nich syjonizm był nie tylko ruchem mającym na celu zbieranie funduszy na różne grupy pionierów wyjeżdżających do Palestyny. Dla wielu z nich miał być przede wszystkim rozwiązaniem problemu żydowskiego w Europie. Wielu z nich, w szczególności w latach 30., stykało się coraz częściej z nieprzychylną i wrogą postawą partii politycznych (w szczególności prawicowych) oraz społeczeństwa. Dyskryminacja dotykała Żydów w edukacji, administracji, handlu czy też pracy zawodowej[2].

W 1931 roku rewizjoniści stwierdzili, że naczelnym i bezdyskusyjnym celem syjonizmu powinno być utworzenie państwa żydowskiego wyłącznie w Palestynie. Sprzeciwili się także Weizmanowi, który twierdził, że można osiągnąć kompromis z Arabami i żyć z nimi wspólnie w Palestynie. Sprzeciw Kongresu na te propozycje doprowadził do podarcia przez Żabotyńskiego swojej karty delegata. Cześć z rewizjonistów popierających Żabotyńskiego chciała stworzyć własne struktury, w których mogłaby realizować cele swojego ruchu. Reszta chciała pozostać w ramach ŚOS i tam walczyć o swoje postulaty. W 1933 roku Żabotyński zwołał specjalne posiedzenie Unii Syjonistów Rewizjonistów w Katowicach. Nie przyniosło ono skutków, a Żabotyński pojechał na następny dzień do Łodzi, gdzie wydał manifest, w którym rozwiązał organy wykonawcze, ogłosił osobiste przywództwo nad ruchem i ogłosił zwołane plebiscytu mającego na celu ustalenie kierunku polityki rewizjonistów. Organizację tego ostatniego powierzono Me’irowi Grossmanowi. Wiec zakończył się masowym poparciem przywództwa Żabotyńskiego[3][4][5].

W czerwcu 1933 roku doszło do zabójstwa Chaima Arlosoroffa w Tel Awiwie. O zabójstwo oskarżono niechętnych mu rewizjonistów. W rezultacie doszło do głębokich podziałów między Żabotyńskim a Ben Gurionem i socjalistami, których nie udało się zażegnać. W ramach dochodzenia Brytyjczycy dokonali wielu przeszukań i zatrzymań wśród rewizjonistów w Palestynie. Sprawa przyczyniła się do wzrostu popularności socjalistów w ramach ruchu syjonistycznego, a rewizjoniści zostali zepchnięcia na margines[6][7].

Pogłębiające się animozje doprowadziły w 1935 roku do głosowania, w którym aż 167 000 uczestników zagłosowało za oderwaniem się od Światowej Organizacji Syjonistycznej i utworzeniu oddzielnej, tylko 3000 były przeciw. We wrześniu 1935 we Wiedniu doszło do kongresu założycielskiego Nowej Organizacji Syjonistycznej. Ogłoszono, że w jej ramach Żydzi będą mieli prawo głosu bez względu na to, czy wpłacali fundusze na konto organizacji, czy też nie[8]. Rząd Wielkiej Brytanii odmówił międzynarodowego uznania NOS[7]. 19 lipca 1935 roku w „Trybunie Narodowej” pojawiła się odezwa do wszystkich członków Bejtaru, Brit he-Chajal oraz innych afiliowanych przy rewizjonizmie organizacji, że wszyscy ich członkowie muszą poświęcić się w celu budowy i umacniania struktur NOS. Nakazano zorganizowanie odpowiednich prelekcji i spotkań, na których zaprezentować miano wszystkie materiały otrzymane z centrali[9].

Plan dziesięcioletni

Zaraz po powstaniu NOS na kongresie we Wiedniu nakazano opracowanie planu nazwanego planem dziesięcioletnim, który miałby wyznaczyć cele NOS. Został on oficjalnie zaadaptowany przez organizację w 1938 roku[10][11]. Najważniejszym postulatem planu była emigracja żydowska do Palestyny. Miała ona zakładać, że w ciągu 10 lat, ok. 1,5 miliona Żydów wyjedzie z Europy Środkowo-Wschodniej. Uchroniłoby to Europę od napięć panujących między społecznością Żydów a ugrupowaniami nacjonalistycznymi. W myśl tego plany, dzięki tej emigracji Żydzi mieliby stać większością w Mandacie Palestyny[12].

Najważniejszym postulatem było jednak utworzenie niepodległego państwa żydowskiego po obu stronach rzeki Jordan. Zakładano, że zasiedlenie Transjordanii zapewni Żydom zaplecze gospodarcze. Co więcej, był to obszar słabo zaludniony i mógłby pomieścić przyszłą imigrację żydowską. Rewizjoniści postrzegali urbanizację, industrializację i rolnictwo za główne narzędzia rozwoju żydowskiego osadnictwa w Mandacie Palestyny[13]. Powiązana ze środowiskiem rewizjonistów gazeta „Jerozolima Wyzwolona” na swoich łamach publikowała teksty informujące o sztuczności pojęć Wschodnia Palestyna czy Transjordania. Rewizjoniści uważali, że są to obszary 90 000 km2 chaosu i bezładu. Są to biblijne tereny przynależne Żydom, a rząd brytyjski oddał je Arabom. W myśl publikowanych artykułów były to obszary nadające się do rozwoju rolnictwa i absorpcji dużych mas ludzi[14][15]. Żabotyński chciał także utworzenia zarządu kolonizacyjnego oraz Legionu Żydowskiego jako elementów tworzących żydowską państwowość[13]. Oprócz tego NOS postulowała utworzenie państwa żydowskiego z Żydami jako większością zdolną do rządzenia, wykorzystanie wszystkich ziem Palestyńczyków, przy odpowiedniej rekompensacji, pod kolonizację[16].

NOS a II Rzeczpospolita Polska

Elementem zapewniającym realizację ambicji NOS i planu miała być tzw. polityka sojuszy. Jej celem miało być nawiązywanie relacji z państwami Europy Środkowo-Wschodniej. Szczególne miejsce w polityce zagranicznej NOS zajmowała II Rzeczpospolita Polska, ponieważ wg spisu z 1931 roku żyło w niej 3 113 900 Żydów[17]. Mimo to, Żabotyński nie był w stanie nadzorować bezpośrednio całej działalności NOS w Polsce. Polscy rewizjoniści nie byli jednolitym środowiskiem, co wg Weinbauma, nie ułatwiało w ustanowieniu stabilnych relacji z rządem. W związku z tym na przedstawiciela Nowej Organizacji Syjonistycznej w Polsce wybrano Józefa Schechtmana – przewodniczącego egzekutywy NOS w Warszawie. Sprawiało to problemy w relacjach z władzami II RP, które nie pozwalały oficjalnie na w pełni swobodną działalność palestyńskich członków NOS rewizjonistów z innych państw. Mimo to wielu polskich Żydów, którzy otrzymali paszporty Mandatu Palestyny, działało w strukturach organizacji w Polsce lub rewizjonistycznych tytułach prasowych[18].

Szczególnie dobre relacje Żabotyński nawiązał z rządami Sanacji. Wykorzystano to, że rząd polski postrzegał masowe emigracje Żydów z kraju za element niwelujący napięcia polsko-żydowskie oraz mogący rozwiązać tzw. problem żydowski na prawicy. Z kolei rewizjoniści postrzegali to za możliwość poszerzania swoich wpływów wśród polskich Żydów[19]. Z kolei Timothy Snyder twierdzi, że wspólne relacje zostały nawiązane na wspólnym doświadczeniu carskiego prześladowania. Dodatkowo Polacy mieli postrzegać rewizjonistów jako ruch antysocjalistyczny, co zwiększało przychylność rządu polskiego[20]. Żabotyński spotkał się nawet dwa razy z ministrem spraw zagranicznych Józefem Beckiem w celu przedyskutowania planu dziesięcioletniego. Z kolei hrabia Edward Raczyński wielokrotnie odbywał spotkania w Wielkiej Brytanii na rzecz emigracji żydowskiej, a hrabia Jerzy Potocki obiecał lobować na rzecz planów NOS w Waszyngtonie[21]. Doszło także do spotkania Żabotyńskiego z premierem gen. Felicjanem Sławojem-Składkowskim, w trakcie którego premier poparł dążenia syjonistów do utworzenia państwa żydowskiego w Palestynie[22].

Kwestie gospodarcze

Rozwój gospodarki w Palestynie sprawiał, że jawiła się ona jako obiecujący obszar i rynek dla Polski. Wielu Żydów rozpoczynających tam swoją działalność miała polskie korzenie. Polski eksport do Mandatu Palestyny notował tendencje zwyżkowe. W 1934 roku jego wartość wyniosła 475 375 funtów, a w 1935 roku – 770 000 funtów. Z kolei import, w tym samym okresie, wzrósł z 31 900 do 122 245 funtów. Palestyna stała się jednym z najważniejszych rynków handlu w Azji. Polskie statki od 1933 roku pływały do portu w Hajfie, a w 1937 roku PLL LOT ustanowił połączenie lotnicze z Hajfą. Swój oddział w Tel Awiwie miał także PKO Bank Polski. Wszystkie te czynniki były wykorzystywane w argumentacji w relacjach z Polską przez NOS[23].

Palestyna jako polska kolonia

Pod koniec lat 30. XX wieku NOS podjęła szereg zabiegów politycznych w celu przekonania rządu polskiego do przejęcia Mandatu Palestyny przez Polskę. Orędownikiem tego był Władysław Studnicki, który uważał, że właśnie od Palestyny Polska powinna zacząć realizować swoje ambicje kolonialne. Twierdził, iż problemy etniczne w tym obszarze jakie trapiły Wielką Brytanię ułatwiłyby przejęcie mandatu[24]. Rewizjoniści postrzegali Polskę, ze względu na bliskie relacje z Wielką Brytanią, jako naturalnego nadzorcę Mandatu Palestyny. W 1939 roku Żabotyński zasugerował przejęcie przez II RP Syrii. Weinbaum zaznacza jednak, że rząd polski nie traktował poważnie tych propozycji[25].

Relacje wojskowe

Rewizjoniści zaczęli szmuglować broń do Palestyny w latach 30. XX wieku. Była ona pozyskiwana z prywatnych funduszy i wysyłana w bagażach. Osoba odpowiedzialną za negocjacje w sprawie broni i amunicji w Polsce był Henryk Strasman. Badania Weinbauma wykazują, że Wojsko Polskie sprzedawało do Palestyny, prawdopodobnie odbiorcą był Irgun, amunicję, karabiny, LKM-y i CKM-y. Łącznie Irgun miał nabyć broń i amunicję na kwotę 212.000 złotych, w ramach pożyczki lub grantu[26].

W 1936 roku doszło do spotkań Między Żabotyńskim a hrabią Raczyńskim dotyczących obozów szkoleniowych dla członków Bejtaru i Irgunu. Przywódca NOS poprosił Raczyńskiego o następujące rzeczy:

  • szkolenie oficerskie dla wybranych 100 członków Bejtaru (jeżeli zechce tego rząd polski, to będą to wyłącznie obywatele II RP),
  • kandydaci zostaną wybrani przez Bejtar,
  • szkolenie zostanie zapewnione przez rząd, ale koszty poniesie strona żydowska,
  • rząd II RP zapewni, że zaraz po szkoleniu rekruci wyjadą do Palestyny.

W notatce z tego spotkania Raczyński miał zapisać, że nie można kwestionować praw Żydów do ich ojczyzny oraz do obrony jej. Taki wysiłek wymaga odpowiedniej broni, czy przeprowadzenia szkoleń. Jednak Beck stwierdził, że sytuacja wewnętrzna Polski nie pozwala na oficjalne szkolenie i tworzenie oddziałów paramilitarnych. Mimo to, Bejtar brał udział w szkoleniach paramilitarnych prowadzonych przez Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przygotowania Wojskowego[27][28].

Żona Henryka Strasmana, Alicja, miała potwierdzić, że w 1938 roku w Zofiówce na Wołyniu i koło Łodzi miały odbyć się kursy dla członków Irgunu z Palestyny. Miały być one prowadzone przez polskich oficerów pod obserwację Ministerstwa Wojny. Na wiosnę 1939 r. został zorganizowany w Bolęcinie – sołectwie w Sułkowicach w rejonie Andrychowa w Beskidzie Małym obóz wojskowy dla Bejtaru, który był utrzymany w ścisłej tajemnicy. Miał on trwać 4-6 tygodni i objąć 1000 Żydów. Polski rząd pozwolił także NOS na potajemne zbieranie funduszy na rzecz szkoleń wojskowych dla członków Irgunu. Henryk Strasman miał zebrać ok. 100 000 złotych[29][30].

Po wybuchu II wojny światowej

Ja’akow Szawit twierdzi, że wybuch II wojny światowej sprawił, że NOS stała się organizacją bez większego znaczenia. Straciła ona na rzecz Irgunu oraz Lechi, które oprócz działalności paramilitarnej prowadziły działalność polityczną w Palestynie. Śmierć Żabotyńskiego w 1940 roku pozostawiła ruch bez najważniejszego i najbardziej wpływowego przywódcy. Doszło do wielu wewnętrznych podziałów osłabiających NOS. W rezultacie w 1946 roku przeprowadzono referendum wewnętrzne, w którym aż 70% członków opowiedziało się za powrotem do Światowej Organizacji Syjonistycznej. Ruch ten został nieprzychylnie przyjęty wśród członków Irgunu, uważających ten ruch za przejaw słabości i poddaństwa[31].

Po klęsce wojny obronnej 1939 rewizjoniści, którzy nie wyjechali do Palestyny, zostali zamknięci, jak wszyscy Żydzi, w gettach. W 1942 roku współtworzyli Żydowski Związek Wojskowy. Kulminacją jego działalności był udział wraz z Żydowską Organizacją Bojową w powstaniu w getcie warszawskim w kwietniu-maju 1943 roku. Po zakończeniu wojny rewizjoniści-syjoniści, którzy pozostali w Polsce, podjęli próbę pod koniec 1945 r. legalizacji działalności pod nazwą Związek Żołnierzy Żydów Uczestników Walki z Faszyzmem, ale już w lutym 1946 r. władze państwowe odmówiły rejestracji tej organizacji. Wobec tego podjęto nielegalną pracę, często przenikając do szeregów innych organizacji żydowskich, takich jak Aguda, Ichud, czy Mizrach.

Osoby związane z Nową Organizacją Syjonistyczną

Przypisy

  1. Laurence Weinbaum, A Marriage of Convenience. The New Zionist Organization and the Polish Government, Boulder: Eastern European Monographs, 1993, s. 41-42.
  2. Laurence Weinbaum, op.cit,, s. 1-7, 42.
  3. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 43.
  4. Colin Shindler, The Rise of Israeli Right. From Odessa to Hebron, New York: Cambridge University Press, 2015, s. 138-139.
  5. Ja’akow Szawit, Jabotinsky and the Revisionist Movement 1925-1948, London-Totowa N.J.: Frank Cass & Co. Ltd., 1988, s. 60.
  6. Colin Shindler, op.cit., s. 110-111, 140.
  7. a b Ja’akow Szawit, op.cit., s. 70.
  8. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 44.
  9. Zarządzenie Komisarjatu N.O.S. dla Małopolski Zachodniej, „Trybuna Narodowa”, 19 lipca 1935, s. 12.
  10. Laurence Weinbaum, A Marriage of Convenience. The New Zionist Organization and the Polish Government 1936–1939, Boulder: East European Monographs, 1993, s. 45.
  11. Ja’akow Szawit, Jabotinsky and the Revisionist Movement 1925-1948, London-Totowa N.J.: Frank Cass & Co. Ltd., 1988, s. 187.
  12. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 45.
  13. a b Ja’akow Szawit, op.cit., s. 190, 196-198.
  14. Tajemnica Wschodniej Palestyny, „Jerozolima Wyzwolona”, 19 lutego 1939, s. 6-8.
  15. Tajemnica Wschodniej Palestyny, „Jerozolima Wyzwolona”, marzec 1939, s. 7-10.
  16. Hillel Halkin, Jabotinsky. A Life, New Haven-London: Yale University Press, 2014, s. 158.
  17. Laurence Weinbaum, The New Zionist Organization and the Polish Government 1936–1939, Boulder: East European Monographs, 1993, s. 1, 58.
  18. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 49, 51-52.
  19. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 60-61.
  20. Timothy Snyder, Czarna ziemia. Holokaust jako ostrzeżenie, Kraków: Znak Horyzont, 2015, s. 89-112.
  21. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 61, 64.
  22. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 62.
  23. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 101-105.
  24. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 110-111.
  25. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 113-116.
  26. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 133-142.
  27. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 143-144.
  28. Daniel Kupfert Heller, Jabotinsky’s Children. Polish Jews and the Rise of Right-wing Zionism, Princeton-Oxford: Princenton University Press, 2017, s. 151-161.
  29. Laurence Weinbaum, op.cit., s. 145-155.
  30. Moshe Arens, The Jewish Military Organization (ŻZW) in the Warsaw Ghetto, „Holocaust and Genocide Studies”, 19 (2), 2005, s. 206.
  31. Ja’akow Szawit, Jabotinsky and the Revisionist Movement 1925-1948, London-Totowa N.J.: Frank Cass & Co. Ltd., 1988, s. 72.
Alija

Alija (hebr. עלייה, dosłownie: wstąpienie) – żydowska imigracja do Palestyny, a po 1948 roku do współczesnego państwa Izrael. Tak Żydzi określają „powrót do ojczyzny swoich ojców”.

Alija Bet

Alija Bet (hebr. 'עלייה ב) – nielegalna imigracja Żydów do Palestyny w okresie II wojny światowej oraz w ostatnich latach istnienia Brytyjskiego Mandatu Palestyny/

Nazwa Alija Bet (litera „bet” jest drugą w alfabecie hebrajskim) odnosi się do drugiej fali żydowskiej imigrantów napływających do Palestyny pomimo sprzeciwu brytyjskich władz mandatowych. W porównaniu, nazwa Alija Alef (litera „alef” jest pierwszą w alfabecie hebrajskim) odnosi się do wcześniejszych fal żydowskiej imigrantów napływających do Brytyjskiego Mandatu Palestyny.

Antysyjonizm

Antysyjonizm – postawa sprzeciwu wobec ideologii i praktyki syjonizmu niekiedy prowadząca do sprzeciwu wobec samego faktu istnienia państwa Izrael.

Ten punkt widzenia charakteryzuje różne grupy o zróżnicowanych motywach, m.in. środowiska komunistyczne, anarchistyczne, pewne środowiska żydowskie i przeważającą część organizacji palestyńskich, a także środowiska antysemickie, np. nacjonalistów arabskich i fundamentalistów islamskich.

Flaga Izraela

Flaga Izraela – biały prostokąt z dwoma poziomymi niebieskimi pasami i umieszczoną na środku niebieską gwiazdą Dawida. Niebieski kolor jest dopuszczony wyłącznie jako „ciemny błękit”. Występują różnice w odcieniach od barwy czystego niebieskiego do ciemnego granatu.

Gershom Scholem

Gershom Scholem (ur. 5 grudnia 1897 w Berlinie zm. 21 lutego 1982 w Jerozolimie) – badacz żydowskiego mistycyzmu, filozof, profesor Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie.

Histadrut

Histadrut (hebr. ההסתדרות הכללית של העובדים בארץ ישראל, HaHistadrut HaKlalit shel HaOvdim B'Eretz Yisrael; Federacja właściwie Powszechna Federacja Pracowników w Ziemi Izraela) – ogólnoizraelski związek zawodowy powstały w 1921 dla obrony praw pracowniczych żydowskich robotników w Brytyjskim Mandacie Palestyny. Po powstaniu w 1948 państwa Izraela przekształcił się w federację związkową o ideologii socjalistycznej, dążącej do zjednoczenia żydowskich robotników w Izraelu. Obecnie jest największym i najważniejszym związkiem zawodowym w Izraelu.

Hymn Izraela

Hatikwa (hebr. הַתִּקְוָה, Ha-Tikwa – Nadzieja) – hymn państwowy Izraela. Jego autorami są Naftali Herc Imber (słowa) i Samuel Cohen (muzyka). Treścią hymnu jest nadzieja, syjonistyczne pragnienie utworzenia państwa żydowskiego w Ziemi Izraela. Jest to jeden z nielicznych hymnów państwowych napisanych w tonacji molowej.

Jicchak Ben Cewi

Jicchak Ben Cewi, Icchak Ben Cwi (hebr. יצחק בן צבי, ur. 24 listopada 1884 w Połtawie, zm. 23 kwietnia 1963 w Jerozolimie) – izraelski polityk i działacz ruchu syjonistycznego, drugi prezydent Izraela (w latach 1952–1963).

Josef Sprinzak

Josef Sprinzak (hebr.: יוסף שפרינצק, ur. 8 grudnia 1885, zm. 28 stycznia 1959) – żydowski aktywista syjonistyczny i izraelski polityk, Poseł do Knesetu i jego pierwszy przewodniczący (speaker) latach 1949–1959.

Josef Trumpeldor

Josef Trumpeldor, hebr. יוסף טרומפלדור, ros.: Иосиф Трумпельдор (ur. 1 grudnia 1880, zm. 1 marca 1920) – syjonistyczny aktywista, znany z współudziału w organizacji Legionu Żydowskiego walczącego po stronie Brytyjczyków w czasie I wojny światowej i z pomocy w imigracji żydowskiej do Palestyny.

Kibuc

Kibuc (hebr. קִבּוּץ) – spółdzielcze gospodarstwo rolne w Izraelu, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną. Kibuce odegrały znaczącą rolę przy tworzeniu państwa Izrael i nadal odgrywają znaczącą rolę w narodowej gospodarce.

Ideowym podłożem powstawania kibucu jest połączenie syjonizmu z socjalizmem; wśród celów funkcjonowania kibucu ważne było przekształcenie świadomości Żydów poprzez nauczenie ich pracy fizycznej na roli oraz walki w obronie wspólnoty. Mieszkańcy kibucu nie mają własnego majątku, posiadają równe prawa i obowiązki; decyzje dotyczące strategii gospodarczej i podziału dochodów podejmuje walne zebranie kibucników; ono też wybiera komitet kierujący życiem kibucu między walnymi zebraniami. Przynależność do wspólnoty jest dobrowolna.

Legion Żydowski

Legion Żydowski (hebr. ‏הגדודים הַעִבְרִיים‎) był nazwą dla pięciu batalionów żydowskich ochotników utworzonych przez Armię Brytyjską. Bataliony nosiły kolejną numerację od 38 do 42 Batalionu Królewskich Fizylierów.

Meir Bar-Ilan

Meir Bar-Ilan, właściwie Meir Berlin (ur. 1880 w Wołożyniu, zm. 17 kwietnia 1949 w Jerozolimie) – litewski ortodoksyjny rabin i przywódca ruchu syjonizmu religijnego, lider organizacji Mizrachi w Stanach Zjednoczonych i brytyjskim mandacie Palestyny. Był inspiratorem założenia w Izraelu uniwersytetu, który nazwano na jego cześć.

Mizrachi

Mizrachi (hebr. wschodni) – organizacja syjonistyczno-ortodoksyjna założona w 1902 roku w Wilnie.

Głosiła konieczność budowy opartego na zasadach religijnych państwa żydowskiego w Palestynie, na gruncie polskim zaś postulowała pełne równouprawnienie ludności żydowskiej, ale też możliwie jak najszerszą lojalność Żydów wobec Polski. Uznawała hebrajski za jedyny język Żydów.

Działa do dziś w Izraelu i USA.

W drugim Knesecie znalazło się dwóch posłów wybranych w wyborach w 1951 z listy Mizrachi: Dawid-Cewi Pinkas i Mordechaj Nurok, w trakcie kadencji Pinkasa zmienił Szelomo-Jisra’el Ben-Me’ir.

Państwo żydowskie

Państwo żydowskie (niem.: Der Judenstaat) – książka Theodora Herzla, wydana w 1896 w Wiedniu, która odegrała olbrzymią rolę w rozwoju ruchu syjonistycznego. Autor postulował masową emigrację Żydów z państw, w których narażeni są oni na prześladowania do nowoczesnego państwa żydowskiego, które mogłoby powstać w Palestynie lub Argentynie. Tekst powstał w Paryżu, po spotkaniu Herzla z Maurice’em de Hirschem.

Podtytuł książki to Poszukiwanie nowoczesnego rozwiązania kwestii żydowskiej (niem. Versuch einer modernen Lösung der Judenfrage).

Książka jeszcze w 1896 została przetłumaczona na hebrajski, angielski, rosyjski, francuski i rumuński, łącznie została przetłumaczona na co najmniej 18 języków. Na polski przetłumaczył ją w 1915 Jakub Appenszlak, . Ponownego przekładu dokonał w 2006 Jacek Surzyn.

Postsyjonizm

Postsyjonizm - idea popularna w izraelskich lewicowych środowiskach akademickich, głosząca, że syjonizm spełnił swoją misję i państwo Izrael powinno na nowo zostać zdefiniowane jako państwo liberalno-demokratyczne, a nie państwo narodowe.

Przedstawicielami tego kierunku są m.in. historyk Ilan Pappe, były przewodniczący Knesetu Awraham Burg, działacz pokojowy Uri Avnery.

Ruch Kibucowy

Ruch Kibucowy (hebr. התנועה הקיבוצית, Ha-Tenu’a ha-Kibbucit) – największy w Izraelu centralny organ reprezentujący kibuce w kontakcie z władzą państwową oraz zapewniający kibucom i ich członkom usługi związane z różnymi aspektami życia. Wyrażenie ruch kibucowy jako nazwa pospolita odnosi się do ogółu zjawisk związanych z zakładaniem kibuców w ramach osadnictwa żydowskiego na Ziemi Izraela.

Żydowski Fundusz Narodowy

Żydowski Fundusz Narodowy (Keren Kajemet LeIsrael) – żydowska instytucja finansowa utworzona w 1901 roku na V Kongresie Syjonistycznym w Bazylei (Szwajcaria). Fundusz gromadził środki finansowe na zakup ziemi oraz zasiedlenie Palestyny.

W 1909 roku Fundusz udzielił finansowego wsparcia przy budowie nowej osady na wydmach na północ od Jafy. Początkowo wybudowano 60 domów. Rok później osada otrzymała nazwę Tel Awiw.

W 1919 roku Fundusz kupił znaczne obszary bagien w dolinie Jezreel. Powstał tam jeden z pierwszych kibuców, znany jako Bet Alfa. Region doliny Jezreel stał się symbolem ruchu syjonistycznego.

W 1920 roku nowo powołana organizacja Keren ha-Jesod została zobowiązana do zgromadzenia 25 milionów funtów z przeznaczeniem na kolonizację żydowską w Palestynie. Ta suma miała być rozłożona na 5 lat, i stanowić około 20% wszystkich przychodów Żydowskiego Funduszu Narodowego.

Żydowski Trust Kolonialny

Żydowski Trust Kolonialny (Jewish Colonial Trust) - żydowski bank utworzony w 1899 roku w Wielkiej Brytanii.

Założycielem był Theodor Herzl. Było to finansowe ramię Światowej Organizacji Syjonistycznej. Bank gromadził środki finansowe od Żydów na całym świecie, które były przekazywane na wsparcie żydowskiej kolonizacji w Palestynie.

Działalność finansową bank rozpoczął w 1902 roku z kapitałem początkowym 2 milionów funtów szterlingów. Pierwszym prezesem został David Wolffsohn.

Trust przekształcono w 1902 roku w Anglo-Eretz-Israel Company Ltd., z utworzonym później obok Bankiem Anglo-Eretz-Israel Company Limited, przekształcony później w Bank Państwa Izrael (Bank Leumi le-Israel).

Syjonizm
Podstawowe pojęcia
Nurty syjonizmu
Organizacje syjonistyczne
Ruchy syjonistyczne
Syjoniści
Inni działacze i członkowie
Syjonizm rewizjonistyczny
Organizacje i ruchy
Organizacje paramilitarne
Partie polityczne
Postacie
Olej ha-Gardom
Wydarzenia
Prasa
Sport
Powiązane

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.