Morze Egejskie

Morze Egejskie (gr. Αιγαίο Πέλαγος - Egeo Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze wewnątrz-kontynentalne we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpatos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim. Linia brzegowa tego morza jest doskonale rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a powierzchnię wodną urozmaicają liczne wyspy (archipelagi Cyklad, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Limnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne). Dodatkowo wyróżniono więc trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Pochodzenie nazwy jest najczęściej wiązane z postacią Egeusza, mitycznego króla Aten.

Morze Egejskie
Obraz satelitarny Morza Egejskiego

Obraz satelitarny Morza Egejskiego
Kontynent Europa i Azja
Państwa  Grecja
 Turcja
Powierzchnia 196 350 km²
Średnia głębokość 377 m
Największa głębia 2529 m
Zasolenie od 33 do 39
Temperatura w zimie 11 do 16 °C
w lecie 22 do 25 °C
Wyspy Cyklady, Dodekanez, Sporady i wiele innych
Położenie na mapie Grecji
Mapa lokalizacyjna Grecji
Morze Egejskie
Morze Egejskie
Ziemia39°N 25°E/39,000000 25,000000
Aegean Sea map bathymetry-fr

Informacje ogólne

Geografia

Obszar Morza Egejskiego podzielony jest pomiędzy Grecję i Turcję. Pomiędzy tymi państwami istnieje poważny spór dotyczący zarówno przynależności państwowej niektórych wysp Morza Egejskiego (powstały wskutek pewnych nieścisłości w traktatach międzynarodowych z początku XX w.), jak i interpretacji przepisów prawa międzynarodowego dotyczących zasięgu wód terytorialnych i szelfu kontynentalnego i związanych z tym praw do eksploatacji zasobów ekonomicznych morza (Turcja m.in. sprzeciwia się poszerzeniu przez Grecję pasa wód terytorialnych do 10 mil morskich)[1]. Spór ten jest jednym z czynników wpływających na pojawianie się napięć w stosunkach grecko-tureckich, w jego trakcie dochodziło do szeregu incydentów międzynarodowych, niekiedy skutkujących ofiarami w ludziach[2].

Pod względem budowy geologicznej Morze Egejskie leży na obszarze płyty tektonicznej (mikropłyty) egejskiej.

Fauna

W morzu poławia się makrele i sardynki. Morze Egejskie zamieszkuje około 35 gatunków rekinów[3].

Zobacz też

Przypisy

  1. Por. m.in.: John C. K. Daly: [tt_news=34146 Greece and Turkey Spar over Offshore Oil Exploration]. W: Eurasia Daily Monitor Volume: 5 Issue: 222 [on-line]. The Jamestown Foundation, 2008-11-19. [dostęp 2010-12-02].; William Mallinson: Cyprus: A Modern History. London: I.B. Tauris, 2005, s. 126–130. ISBN 1-85043-580-4.; Constantinos Stephanopoulos: Aegean peace: international law and the Greek-Turkish conflict. W: Harvard International Review [on-line]. AllBusiness.com, 1998-12-22. [dostęp 2010-12-02].; Deniz Bölükbaşı: Turkey and Greece: The Aegean Disputes: A Unique Case in International Law. London/Portland: Cavendish Publishing, 2004. ISBN 1-85941-953-4.
  2. Np.: William Mallinson: Cyprus: A Modern History. London: I.B. Tauris, 2005, s. 126. ISBN 1-85043-580-4.; Greek, Turkish jetfighters collide over Aegean Sea. Embassy of Greece, Press Office, 2006-05-24. [dostęp 2010-12-02].
  3. Rekiny Morza Egejskiego - forum.gazeta.pl
Bitwa koło Lemnos (1913)

Bitwa koło Lemnos – bitwa morska, stoczona 5 stycznia?/18 stycznia 1913 roku na Morzu Egejskim pomiędzy flotami grecką i osmańską, podczas I wojny bałkańskiej.

Po zwycięstwie taktycznym, jakie odniosła marynarka wojenna Grecji w bitwie koło przylądka Elli, flota turecka, pod dowództwem nowego admirała, Ramis Beya, rozpoczęła intensywne akcje dywersyjne, obliczone na wywołanie chaosu w greckiej flocie, stacjonującej na kotwicowisku w zatoce wyspy Lemnos. W nocy z 13 na 14 stycznia 1913 roku (według nowego kalendarza) turecki krążownik pancernopokładowy "Hamidiye" niespostrzeżenie minął linie patrolowe u wejścia do Dardaneli i dokonał niespodziewanych ataków na greckie linie zaopatrzeniowe, m.in. na Síros, w Bejrucie i Port Saidzie. Celem tureckiej dywersji było zmuszenie głównodowodzącego flotą grecką, kontradmirała Pawlosa Kunduriotisa, do wykorzystania w pościgu za rajderem nowoczesnego krążownika pancernego "Georgios Averof", najgroźniejszego okrętu marynarki greckiej.

Jednak admirał Kunduriotis, pomimo rozkazów Ministra Marynarki, zdecydował o pozostaniu najwartościowszego okrętu, jakim rozporządzał, na kotwicowisku w zatoce Mudros. Przewidywał on, ze dowództwo tureckie planuje wydanie walnej bitwy flocie greckiej, z zamiarem wyparcia jej z północnej części Morza Egejskiego i odbicia zajętych wcześniej przez Grecję wysp.

18 stycznia 1913 roku turecka flota wypłynęła z Dardaneli na Morze Egejskie. W jej skład wchodziły przeddrednoty: "Barbaros Hayreddin", "Turgut Reis", "Mesudiye" i "Asar-ı Tevfik" (ten ostatni pozostał u wejścia do cieśniny) oraz jako osłona krążownik pancernopokładowy "Mecidiye" i 5 kontrtorpedowców. Turcy liczyli na zaskoczenie Greków na kotwicowisku. Zauważył ich patrolujący morze grecki kontrtorpedowiec "Leon". Powiadomiony Pavlos Kountouriotis wykorzystał tę okoliczność do przyjęcia bitwy na korzystnych dla siebie warunkach, z dala od tureckich baterii nadbrzeżnych.

Flota grecka opuściła kotwicowisko o godzinie 10.25. Jako pierwszy płynął "Georgios Averof", za nim pancerniki obrony wybrzeża "Spetsai", "Hydra" i "Psara", z osłoną 5 kontrtorpedowców. Turcy otworzyli ogień o godzinie 11.32., przy odległości ok. 8000 metrów. Po kilku minutach ogniem odpowiedziała flota grecka. Celny ogień greckich artylerzystów i śmiałe działanie dowodzącego grecką flotą admirała Kountouriotisa zmusiły Turków do wykonania zwrotu w kierunku Dardaneli. Grecy rozpoczęli pościg, w trakcie którego "Georgios Averof" samodzielnie dochodził okręty tureckie, korzystając z przewagi prędkości, podczas gdy pozostałe, powolniejsze okręty greckie pozostawały jeszcze z tyłu. Pościg i walkę przerywano dopiero ok. godz. 15.00.

W efekcie celnego ostrzału Greków, poważne uszkodzenia odniósł flagowy pancernik "Barbaros Hayreddin". Zginęło 41 tureckich marynarzy, 104 zostało rannych (w tym 68 zabitych bądź rannych na krążowniku "Mecidiye"). Grecy nie ponieśli strat w ludziach, jedynie jeden marynarz został ranny. Strategiczne zwycięstwo w bitwie pod Lemnos odniosła flota grecka, potwierdzając stan posiadania i swe panowanie na Morzu Egejskim. Marynarka turecka już do końca I wojny bałkańskiej chroniła się w Dardanelach, nie wypływając niemal na Morze Egejskie.

Na cześć zwycięstwa w bitwie pod Lemnos otrzymał swoją nazwę pancernik, zakupiony przez rząd grecki w 1914 roku.

Bitwa morska przy Gallipoli

Bitwa morska przy Gallipoli – starcie zbrojne, które miało miejsce 29 maja 1416 r. w trakcie I wojny wenecko-tureckiej (1416–1430).

W starciu flota wenecka pod dowództwem admirała Piedro Loredany zwyciężyła siły tureckie.

W kwietniu 1416 r. flota wenecka pod wodzą admirała Loredano wpłynęła na Morze Egejskie, gdzie jej zadaniem było zwalczanie floty tureckiej. Turcy stacjonowali w porcie w Gallipoli a ich siły liczyły 32 okręty.

Dnia 29 maja 1416 r. Wenecjanie , prowadzący pościg za jednym z okrętów genueńskich pod flaga turecką wdarli się do portu i zaatakowali Turków. Bitwa trwała do rana dnia następnego i zakończyła się zwycięstwem Wenecjan, którzy zdobyli 14 okrętów a kilka zatopili. Reszta statków tureckich osiadła na mieliźnie. Turcy stracili 1 200 ludzi, wśród których kilkunastu będących chrześcijanami powieszono.

Bosfor

Bosfor (tur. Bogaziçi, İstanbul Boğazı; gr. Βόσπορος, bosporos – przejście, przeprawa dla bydła) – cieśnina łączącą Morze Czarne z Morzem Marmara, położona między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą, oddziela Europę od Azji. Wraz z cieśniną Dardanele (na południu) łączy Morze Egejskie z Morzem Czarnym. Obie cieśniny stanowią szlak morski o znaczeniu międzynarodowym. Zasady transportu morskiego w ich obrębie reguluje konwencja z Montreux (1936).

Podstawowe dane:

długość: ok. 30 km

szerokość: 0,7-3,7 km

głębokość: 30-120 m (w torze wodnym)W Bosforze płyną dwa prądy morskie: powierzchniowy o prędkości 4 km/h wynoszący wodę wysłodzoną z Morza Czarnego oraz przeciwnie skierowany prąd głębinowy o dużym zasoleniu.

Bosfor jest zalaną dawną doliną rzeczną o stromych i skalistych brzegach. Posiada liczne zatoki – nad największą z nich – Złotym Rogiem, leży Stambuł.

Cieśnina Davisa

Cieśnina Davisa (ang. Davis Strait, fr. Détroit de Davis) – cieśnina oddzielająca Grenlandię od Ziemi Baffina. Znajduje się na południowy wschód od Morza Baffina i na północny zachód od Morza Labradorskiego, na wysokości półwyspu Cumberland.

Otrzymała nazwę na cześć żeglarza i odkrywcy Johna Davisa.

Cieśniny tureckie

Cieśniny tureckie, cieśniny czarnomorskie – cieśniny Morza Śródziemnego w Turcji pomiędzy Azją Mniejszą a Tracją. Zbiorcza nazwa na: Dardanele, morze Marmara i Bosfor. Ich łączna długość wynosi 330 km.

Stanowią granicę pomiędzy Europą a Azją. Po obu stronach Bosforu i nad północną częścią morza Marmara rozpościera się największe i najludniejsze miasto Turcji – Stambuł, potężna metropolia już od czasów starożytnych (pierwotnie Bizancjum, a następnie Konstantynopol).

Cieśniny są ważnym szlakiem handlowym – jedynym połączeniem Morza Czarnego z Morzem Śródziemnym (poprzez Morze Egejskie). Od XIX wieku były przedmiotem rywalizacji pomiędzy Rosją, Turcją i mocarstwami zachodnimi. Prawo swobodnego przepływu statków handlowych przez cieśniny gwarantuje konwencja z Montreux.

Dardanele

Dardanele (tur. Çanakkale Boğazı) – cieśnina między Półwyspem Bałkańskim w Europie a Azją Mniejszą, łącząca Morze Egejskie z morzem Marmara. Długość 61 km, szerokość 1,3-18,5 km, główne porty to Gelibolu i Çanakkale. W starożytności znana jako Hellespont.

Przez cieśninę przepływa silny prąd z morza Marmara do Morza Egejskiego. Jest, obok Bosforu (położonego na północ), drugim wąskim gardłem na drodze do Morza Czarnego.

Eubea

Eubea gr. Εύβοια - nowogr. Ewia, (Evia); dawna, włoska nazwa Negroponte pojawia się jeszcze czasami w pracach historycznych) - przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza Egejskiego, druga co do wielkości wyspa Grecji po Krecie.

Od kontynentalnej Grecji jest oddzielona wąskimi zatokami Eubejską Północną i Południową oraz znajdującą się pomiędzy nimi cieśniną Ewripos, która w najwęższym miejscu ma szerokość 40 m, a jej brzegi są połączone mostem. Na północy wyspa oddzielona jest od kontynentu cieśniną Trikeri. Na południu wyspy cieśnina Płd. Eubejska rozszerza się, tworząc Zatokę Petalijską. Od wyspy Andros Eubea oddzielona jest Cieśniną Kafirejską. Wyspa jest górzysta, najwyższe pasma mają do 1743 m n.p.m. Gospodarka opiera się na uprawie winorośli, oliwek i zbóż oraz hodowli owiec i kóz.

Wyspa słynie z pięknych zakątków, a dzięki pobliskiej autostradzie, mostom i przeprawom promowym odwiedzający chętnie goszczą tu przez znaczną część roku. Zimą miejscowości położone w górach często przykryte są głębokim śniegiem.

Wyspa Eubea wchodzi w skład jednostki regionalnej Eubea, w regionie Grecja Środkowa, w administracji zdecentralizowanej Tesalia-Grecja Środkowa, o powierzchni 4167 km² ze stolicą w Chalkidzie. Zamieszkuje ją ok. 218 tys. ludzi (stan z roku 2005). Oprócz wyspy Eubea jednostka regionalna zajmuje także kilka innych wysp na północ od Eubei.

Geografia Grecji

Grecja – to kraj o urozmaiconej powierzchni leżący w Europie Południowej, a dokładnie jej południowo-wschodniej części. Grecja zajmuje południową część Półwyspu Bałkańskiego. Z trzech stron oblewają ją morza (Morze Jońskie od zachodu, Morze Śródziemne od południa, Morze Egejskie od wschodu i Morze Kreteńskie od północnej strony wyspy Kreta).

Kanał Koryncki

Kanał Koryncki – kanał wodny żeglugi morskiej w Grecji, łączący Morze Egejskie (Zatoka Sarońska) z Morzem Jońskim (Zatoka Koryncka). Kanał ten przecina Przesmyk Koryncki, oddzielając tym samym półwysep Peloponez od głównej części Grecji, czyniąc go faktycznie wyspą. Niemal u wylotu Kanału Korynckiego leżą miasta Korynt i Lutraki.

Dzięki niemu statki mogą zaoszczędzić ponad 200 Mm podróży, którą musiałyby odbyć wokół Peloponezu. Jego szerokość sprawia, że jest on zbyt wąski dla nowoczesnych dużych jednostek. Używany jest przez statki turystyczne, bardzo rozpowszechnione na greckich morzach kabotażowce, jednostki marynarki wojennej i portowych służb technicznych. Rocznie pokonuje go około 11 tys. statków. Istnieje most kolejowy, 3 konwencjonalne mosty samochodowe (w tym dwa podwójne - dwie dwupasmowe jezdnie) i dwa drogowe mosty zwodzone, na dwóch krańcach kanału - opuszczane na dno - z których wschodni stanowi też popularny punkt widokowy.

Morze Labradorskie

Morze Labradorskie – morze stanowiące odnogę Oceanu Atlantyckiego, znajdujące się między Grenlandią a Ameryką Północną. Jego głębokość sięga 4 kilometrów, z trzech stron otoczone jest szelfem kontynentalnym.

Morze Lewantyńskie

Morze Lewantyńskie to wschodnia część Morza Śródziemnego położona na wschód od Krety (na wschód od 24° długości wschodniej).

Od strony południowo-zachodniej przechodzi w Morze Libijskie, a od północno-zachodniej w Morze Egejskie.

Jest ograniczone od północy przez Turcję, na wschodzie przez Syrię, Liban i Izrael oraz Egipt na południu. Największą wyspą Morza Lewantyńskiego jest Cypr. Główną uchodzącą rzeką jest Nil. Wschodnia część delty Nilu formuje tutaj ujście Kanału Sueskiego

Nazwa pochodzi od obszaru Lewantu, leżącego na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego i stanowiącego ważne miejsce handlu w starożytności.

Morze Sawu

Morze Sawu – głębokie morze w zachodniej części Oceanu Spokojnego, jedno z mórz wewnętrznych Archipelagu Malajskiego, położone między kilkoma wyspami archipelagu Małych Wysp Sundajskich: Flores, Solor, Alor, Timor, Roti, Sawu i Sumba. W przybrzeżnych wodach poławia się perłopławy.

Pokój Kalliasa

Pokój Kalliasa – pokój podpisany w roku 449 p.n.e. kończący tzw. wojny perskie między Grecją a perskim imperium Achemenidów.

Na jego mocy Persja miała zrzec się hegemonii na Morzu Egejskim i uznać niezależność greckich kolonii. Pokój Kalliasa ustalał, że okręty perskie nie będą wpływały na Morze Egejskie poza wyznaczone punkty, a wojska lądowe nie zbliżą się do wybrzeży na odległość mniejszą niż dzień jazdy konnej. Ateńczycy (Grecy) z kolei nie wkroczą na ziemie podległe królowi perskiemu i nie sprzymierzą się z żadnym wrogiem Persji. W praktyce oznaczało to zrzeczenie się przez Persję panowania nad zachodnimi krańcami Azji Mniejszej i ugruntowanie panowania Związku Morskiego na Morzu Egejskim.

Niektórzy badacze (P. J. Rhodes, Adam Ziółkowski i inni) kwestionują historyczność traktatu. Tezę wspierają m. in. faktami, że ani Herodot, ani Tukidydes nie wspomnieli w swoich dziełach o pokoju Kalliasa, który, jeśli w istocie miał miejsce, miał decydujące znaczenie dla tematyki ich dzieł. Wojny perskie wedle tej teorii zakończyć się miały jedynie nieformalnym porozumieniem Aten z satrapami w zachodniej Azji Mniejszej, w którym uznawali oni dominację Greków na Morzu Egejskim. Pokój Kalliasa miał zaś być wymysłem historyków greckich stworzonym po 386 p.n.e. (pokój królewski) "w celu unaocznienia, jak dalece chwalebna przeszłość kontrastuje z haniebną teraźniejszością".

Prasonisi

Prasonisi (gr. Πρασονήσι "zielona wyspa") − półwysep na greckiej wyspie Rodos, usytuowany na południowo-zachodnim krańcu wyspy, okresowo wyspa.

Prasonissi oddziela Morze Egejskie od Morza Śródziemnego. Podczas lata, gdy poziom wody jest odpowiednio niski, Prasonisi jest półwyspem, gdy w sezonie zimowym przesmyk zalewany jest przez fale.

Prasonisi leży 92 km od miasta Rodos oraz 40 km od miasta Lindos, które jest najbliższym większym ośrodkiem. Najbliższą osadą jest niewielka wioska Kattavia, w niewielkiej odległości znajduje się również miejscowość Vroulia, gdzie zobaczyć można starożytne mozaiki. Na najbardziej na południe wysuniętym krańcu Prasonisi znajduje się latarnia morska.

Przesmyk Koryncki

Przesmyk Koryncki (Istm) – przesmyk łączący półwysep Peloponez z główną częścią Grecji, niedaleko miasta Korynt. Na zachodzie oblewa go Zatoka Koryncka (Morze Jońskie), a od wschodu - Zatoka Sarońska (Morze Egejskie).

Przekopanie kanału już w czasach antycznych, rozważali greccy tyrani miasta Korynt. Jeden z nich, Periander, zbudował rampę, po której przeciągane były statki płynące z Morza Egejskiego do Zatoki Korynckiej i na odwrót (Diolkos). Opłaty za to pobierane pozwoliły na zniesienie podatków w Koryncie. W budowie kanału mieli swój udział m.in. Demetriusz, Juliusz Cezar i Kaligula. Neron rozpoczął przekopywanie przesmyku. Wykorzystał w tym celu 6 tysięcy niewolników, kopiących z pomocą szpadli. Wykopano tak, według Pliniusza, jedynie 5/8 km. Tytaniczne przedsięwzięcie zostało poniechane przez jego następcę Galbę, jako zbyt kosztowne. Przedsięwzięcie ukończone dopiero przez budowniczych w XIX wieku, odtwarzających założenia starożytnych poprzedników.

Dokładnie od 1893 przesmyk przecina Kanał Koryncki o długości 6,3 km, który sprawił, że Peloponez stał się faktycznie wyspą.

Półwysep Bałkański

Półwysep Bałkański, in. Bałkany – półwysep w południowo-wschodniej części Europy. Jego granice wyznacza od zachodu Morze Adriatyckie i Morze Jońskie, od wschodu Morze Czarne i Morze Marmara (cieśniny Bosfor i Dardanele), od południowego wschodu Morze Egejskie. Północna granica półwyspu ma charakter umowny. Zgodnie z tradycją przebiega następująco: wzdłuż Dunaju od Morza Czarnego do ujścia Sawy (rejon Belgradu), następnie wzdłuż Sawy do ujścia Kupy (rejon miasta Sisak), następnie wzdłuż Kupy aż do jej źródła (rejon Osilnicy), następnie przekracza pasmo Gorski Kotar przez tzw. Bramę Liburnijską (chorw. i wł. Vrata) na południe od góry Risnjak i dochodzi do Morza Adriatyckiego w rejonie Rijeki. Oprócz tej najpopularniejszej konwencji były i są proponowane inne linie stanowiące granicę między Półwyspem Bałkańskim a resztą kontynentu, np. linia prosta styczna do brzegów Adriatyku i Morza Czarnego, a także linia łącząca Triest z Odessą.

Powierzchnia półwyspu – około 470 tys. km², długość – około 950 km, szerokość na północy – 1260 km. Najdalej na południe położoną częścią jest podrzędny Półwysep Peloponeski. Ukształtowanie powierzchni głównie górzyste, niziny głównie na wschodzie i w rejonach nadbrzeżnych. Klimat umiarkowany, śródziemnomorski, ciepły subtropikalny i morski. Roślinność śródziemnomorska, na północy środkowoeuropejska.

Pasma górskie Półwyspu Bałkańskiego należą do grupy alpidów (Góry Dynarskie i Bałkan) oraz hercynidów (Masyw Rodopski – Riła z najwyższym szczytem półwyspu – Musałą, Pirin i Rodopy, Hellenidy – Pindos i Szar Płanina).

Najważniejsze rzeki:

Dunaj

Wielka Morawa

Zachodnia Morawa

Południowa Morawa

Sawa

Drina

rzeki pobrzeży:

Neretwa

Drin

Wardar

Struma

Marica

Płyta egejska

Płyta egejska (ang. Aegean Sea Plate) – niewielka płyta tektoniczna (mikropłyta), położona we wschodniej części Morza Śródziemnego. Obejmuje Półwysep Peloponeski, Morze Egejskie, Kretę i zachodnie wybrzeże Turcji.

Położona między płytą eurazjatycką na północy, płytą anatolijską na północnym wschodzie i płytą afrykańską na południu i południowym zachodzie.

Zdaniem większości autorów jest częścią płyty eurazjatyckiej.

Region Tesalia

Region Tesalia (nwgr. Θεσσαλία, trl. Thessalía) – jeden z 13 regionów administracyjnych Grecji położony w środkowej części kraju. Obejmuje swoim obszarem krainę historyczną Tesalia oraz część archipelagu Sporadów. Region graniczy od zachodu z regionem Epir, od północy z regionem Macedonia Zachodnia i regionem Macedonia Środkowa zaś od południa z regionem Grecja Środkowa. Od wschodu część lądową regionu ogranicza Morze Egejskie, przez które graniczy on z regionem Wyspy Egejskie Północne.

Stolicą regionu jest Larisa.

Administracyjnie region Tesalia podzielony jest bezpośrednio na 25 gmin (demosów).

Istnieje także podział na pięć jednostek regionalnych, które nie stanowią szczebla greckiej administracji:

jednostka regionalna Karditsa

jednostka regionalna Larisa

jednostka regionalna Magnezja

jednostka regionalna Sporady

jednostka regionalna Trikala

System oceaniczny

System oceaniczny, układ oceaniczny – system obejmujący ocean wraz ze wszystkimi łączącymi się z nim mniejszymi obszarami wodnymi, a więc morzami (zarówno przybrzeżnymi, jak i śródlądowymi), cieśninami, zatokami, zalewami i kanałami, które są oddzielone od wód oceanicznych przez całe archipelagi, pojedyncze wyspy bądź półwyspy. Systemy oceaniczne zebrane razem tworzą Ocean Światowy bądź Wszechocean.

Przykład budowy systemu oceanicznego: Morze Azowskie - Cieśnina Kerczeńska - Morze Czarne - Cieśnina Bosfor - Morze Marmara - Cieśnina Dardanele - Morze Egejskie - Morze Śródziemne - Cieśnina Gibraltarska - Ocean Atlantycki.

Morza na świecie
Ocean Arktyczny
Ocean Atlantycki
Ocean Indyjski
Ocean Spokojny
Ocean Południowy
Podział Morza Śródziemnego
Odgałęzienia
Cieśniny i kanały
Wyspy

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.