Morawa Południowa

Morawa Południowa[1] (serb. Јужна Морава) – rzeka w Serbii, która się łączy z Morawą Zachodnią w środkowej Serbii, tworząc Morawę. Rzeka ma długość 295 km.

Morawa Południowa
Morawa Południowa w Moravcu.

Morawa Południowa w Moravcu.
Kontynent Europa
Państwo  Serbia
 Macedonia Północna
Rzeka
Długość 295 km
Powierzchnia zlewni 15 469 km²
Źródło
Współrzędne 42°11′04,2″N 21°24′49,7″E/42,184500 21,413800
Ujście
Współrzędne 43°41′57,5″N 21°24′17,6″E/43,699300 21,404900
Położenie na mapie Serbii
Mapa lokalizacyjna Serbii
źródło
źródło
ujście
ujście

Zobacz też

Przypisy

  1. Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. KSNG. [dostęp 2019-08-08].
Geografia Serbii

Serbia jest państwem leżącym w południowo-wschodniej Europie, bez dostępu do morza. Kraj leży na Bałkanach – historycznie największym i najstarszym regionie Europy. Kraj cechuje się wyżynnym i górzystym krajobrazem na południu i nizinnym na północy, gdzie panuje klimat umiarkowany ciepły. Serbia jest jednym z państw powstałych w wyniku rozpadu byłej Jugosławii.

Jablanica (dopływ Morawy Południowej)

Jablanica (serb. Јабланица) – rzeka w Kosowie i Serbii, lewy dopływ Morawy Południowej.

Wypływa spod góry Goljak koło wsi Grbavce, długość rzeki wynosi 85 km, a powierzchnia dorzecza 895 km².

Morawa

Morawa, Tabor – rzeka, dopływ Wisłoka

Morawa – rzeka na Morawach, Słowacji i w Austrii, lewy dopływ Dunaju

jedna z trzech rzek w Serbii:

Wielka Morawa – prawy dopływ Dunaju

Zachodnia Morawa

Południowa Morawa

Miejscowości:

Morawa – miasto w Australii, w stanie Australia Zachodnia

Morawa – wieś w Polsce, w woj. dolnośląskim, w pow. świdnickim, w gminie Strzegom

Morawa – wieś w Polsce, w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. lidzbarskim, w gminie Lidzbark Warmiński

Kolonia Morawa – historyczna osada Katowic

ulica Morawa w Katowicach

jeden ze stawów w zespole przyrodniczo-krajobrazowym „Szopienice-Borki” w Katowicach

Morawa (prawy dopływ Dunaju)

Morawa, Wielka Morawa (serb.-chorw. Велика Морава, Velika Morava, łac. Margus) – rzeka w środkowej Serbii, prawy dopływ Dunaju. Długość – 185 km (493 km od źródeł Morawy Zachodniej), powierzchnia zlewni – 6126 km² (37 444 km² razem z Morawą Zachodnią i Południową), średni roczny przepływ u ujścia – 255 m³/s.

Morawa powstaje z połączenia dwóch dużych rzek: Morawy Zachodniej i Morawy Południowej koło miasta Stalać w środkowej Serbii. Stamtąd płynie na północ mocno meandrując. Dolina Morawy oddziela Góry Wschodnioserbskie na wschodzie od Gór Dynarskich na zachodzie. W połowie długości Morawa przełamuje się przez Wąwóz Bagrdański (Bagrdanska klisura). Uchodzi do Dunaju między wsiami Kulič i Dubravica. Przed ujściem oddziela się od niej zachodnie ramię Jezava (47 km długości), które uchodzi do Dunaju w Smederevie. Szerokość koryta rzeki wynosi 80 do 200 m, głębokość sięga 10 m. W wyniku powodzi rzeka często zmieniała bieg, pozostawiając bezodpływowe martwe ramiona – moravište. Morawa przyjmuje wiele krótkich dopływów, z których najdłuższe to Jasenica (L, 79 km), Resava (P, 65 km), Lugomir (L, 57 km), Resavica (P, 51 km), Ralja (wpada do Jezavy, 51 km).

Stopień zmeandrowania Morawy był jednym z najwyższych w Europie. Od jej początku do ujścia w linii prostej jest tylko 118 km, jednak nurt rzeki liczył aż 245 km. Wszystkie trzy Morawy uległy znacznemu skróceniu w wyniku sztucznego prostowania, jednak do dziś system rzeczny trzech Moraw pozostaje najdłuższy na Półwyspie Bałkańskim – ponad 550 km (Morawa z Morawą Zachodnią i jej najdłuższym dopływem Ibarem). Połączone zlewnie Morawy, Morawy Zachodniej i Południowej liczą obejmują 42,38% obszaru Serbii oraz niewielki obszar Bułgarii i skrawek Macedonii.

Morawa stanowi najważniejszą oś osadniczą i komunikacyjną środkowej Serbii. Wzdłuż całej jej doliny biegną autostrada i linia kolejowa łączące dwa największe miasta kraju – Belgrad i Nisz, stanowiące część połączenia komunikacyjnego Zachodniej Europy z Bliskim Wschodem. Dolina Morawy – Pomoravlje – stanowi najbardziej urodzajny i najgęściej zaludniony teren tego państwa. Była to także kolebka nowożytnej serbskiej państwowości. Jednakże, ze względu na częste powodzie i zmienność biegu rzeki, osiedla ludzkie sytuowały się w pewnym oddaleniu od niej. Tak są położone Paraćin, Jagodina, Batočina, Lapovo, Svilajnac, Velika Plana, Požarevac i Smederevo. Tylko Ćuprija leży na samym brzegu Morawy.

Powodzie w basenie Morawy są obecnie regularne i obfite. Basen ten obejmuje przeważnie tereny górskie, a jeszcze w czasach historycznych był niemal w całości zalesiony. Po wycięciu lasów wahania poziomu wody Moraw i ich dopływów oraz erozja ich koryt nabrały katastrofalnego rozmiaru. Wiele rzek, niosących w ciągu roku bardzo niewiele wody, wylewa podczas wiosennych deszczów, a wyże te kumulują się w powodzie na głównych rzekach. Oprócz tego górskie rzeki, szczególnie Morawa Południowa, niezwykle szybko niszczą swoje koryta, znosząc masy osadów do Morawy, co prowadzi do jej spłycenia i wyniesienia łożyska rzeki ponad dno doliny.

W 1966 w basenie trzech Moraw rozpoczęto wielkie prace melioracyjne, zmierzające do zapobieżenia powodziom i do ponownego umożliwienia żeglugi na całej Morawie – od ujścia do początku (niegdyś rzeka ta była żeglowna na około 3/4 długości – do miasta Ćuprija). Zalesiono spore tereny, zbudowano kilkanaście zbiorników retencyjnych i wyprostowano rzeki poprzez przekopanie meandrów – Morawę z 245 do 185 km (planowano do 152 km). Prace zostały przerwane pod koniec lat 80. XX wieku wskutek wewnętrznego kryzysu Jugosławii. Powodzie pozostały częste mimo intensywnego pogłębiania Morawy, zaś żeglowny odcinek rzeki to 3 km u ujścia.

W 285 r. n.e. nad rzeką (noszącą wtedy rzymską nazwę Margus) miała miejsce bitwa w dolinie rzeki Morawy, w której starły się armie cesarzy Karinusa i Dioklecjana.

Niszawa

Niszawa (serb. i bułg. Нишава - Nišava) – rzeka w Serbii i Bułgarii, o długości 218 km. Źródła w Starej Płaninie, uchodzi do Morawy Południowej.

Półwysep Bałkański

Półwysep Bałkański, in. Bałkany – półwysep w południowo-wschodniej części Europy. Jego granice wyznacza od zachodu Morze Adriatyckie i Morze Jońskie, od wschodu Morze Czarne i Morze Marmara (cieśniny Bosfor i Dardanele), od południowego wschodu Morze Egejskie. Północna granica półwyspu ma charakter umowny. Zgodnie z tradycją przebiega następująco: wzdłuż Dunaju od Morza Czarnego do ujścia Sawy (rejon Belgradu), następnie wzdłuż Sawy do ujścia Kupy (rejon miasta Sisak), następnie wzdłuż Kupy aż do jej źródła (rejon Osilnicy), następnie przekracza pasmo Gorski Kotar przez tzw. Bramę Liburnijską (chorw. i wł. Vrata) na południe od góry Risnjak i dochodzi do Morza Adriatyckiego w rejonie Rijeki. Oprócz tej najpopularniejszej konwencji były i są proponowane inne linie stanowiące granicę między Półwyspem Bałkańskim a resztą kontynentu, np. linia prosta styczna do brzegów Adriatyku i Morza Czarnego, a także linia łącząca Triest z Odessą.

Powierzchnia półwyspu – około 470 tys. km², długość – około 950 km, szerokość na północy – 1260 km. Najdalej na południe położoną częścią jest podrzędny Półwysep Peloponeski. Ukształtowanie powierzchni głównie górzyste, niziny głównie na wschodzie i w rejonach nadbrzeżnych. Klimat umiarkowany, śródziemnomorski, ciepły subtropikalny i morski. Roślinność śródziemnomorska, na północy środkowoeuropejska.

Pasma górskie Półwyspu Bałkańskiego należą do grupy alpidów (Góry Dynarskie i Bałkan) oraz hercynidów (Masyw Rodopski – Riła z najwyższym szczytem półwyspu – Musałą, Pirin i Rodopy, Hellenidy – Pindos i Szar Płanina).

Najważniejsze rzeki:

Dunaj

Wielka Morawa

Zachodnia Morawa

Południowa Morawa

Sawa

Drina

rzeki pobrzeży:

Neretwa

Drin

Wardar

Struma

Marica

Rzeki w Bułgarii

43% powierzchni Bułgarii należy do zlewiska Morza Egejskiego, a 57% – do zlewiska Morza Czarnego (w tym 43% przypada na zlewnię Dunaju). Dział wodny między tymi zlewiskami przebiega w zasadzie grzbietem łańcucha górskiego Stara Płanina, dzielącego Bułgarię na część północną i południową. Do zlewiska Morza Czarnego należą tereny na północ od tych gór, czyli cała Nizina Naddunajska, a na południe od nich – zlewnia górnego Iskyru (Iskyr jako jedyna rzeka przełamuje się przez Starą Płaninę) między Starą Płaniną a górami Riła oraz pobrzeże Morza Czarnego (wschodnia część Niziny Górnotrackiej między górami Strandża, wzgórzami Bakadżici, Chisar i wschodnim skrajem Starej Płaniny). Południowa i południowo-zachodnia część terytorium Bułgarii należy natomiast do zlewiska Morza Egejskiego.

Wśród rzek Bułgarii szczególne miejsce zajmuje Dunaj, który na odcinku 471,6 km tworzy granicę bułgarsko-rumuńską – najdłuższy odcinek północnej granicy Bułgarii. Szerokość Dunaju na tym odcinku wynosi od 1,6 do 2,4 km. Dunaj jest jedyną żeglowną rzeką Bułgarii. Bułgarskie porty i przystanie nad Dunajem znajdują się w miejscowościach Widyń, Simeonowo, Arczar, Łom, Kozłoduj, Orjachowo, Ostrów, Bajkał, Somowit, Nikopol, Swisztow, Ruse, Rjachowo, Tutrakan i Silistra. Dunaj zamarza przeciętnie na 40 dni w roku. Najwyższe stany wody na bułgarskim odcinku rzeki występują w czerwcu.

Pozostałe rzeki Bułgarii są liczne, ale krótkie i raczej niewielkie; bułgarskie dopływy Dunaju dają tylko 4% ogólnej objętości jego wód. Żadna z nich nie jest żeglowna, natomiast górne odcinki wielu z nich stwarzają warunki do budowy elektrowni wodnych. W dolnym biegu często są wykorzystywane do nawadniania gruntów uprawnych. Mała ilość odprowadzanej wody wynika z niewielkiej ilości opadów. Przeciętna ilość opadów w Bułgarii wynosi 630 mm rocznie, ale średnią tę znacznie podwyższają obszary górskie, na których przeciętne opady sięgają 2540 mm rocznie, podczas gdy większość nizin otrzymuje nie więcej niż 500 mm opadów rocznie. Na Nizinie Górnotrackiej często zdarzają się susze. Ujścia największych rzek zlewiska Morza Egejskiego znajdują się poza granicami Bułgarii – w Grecji i Turcji.

Biorąc pod uwagę położenie geograficzne, rzeki Bułgarii można podzielić na cztery grupy:

rzeki zlewiska Morza Czarnego

dopływy Dunaju

rzeki pobrzeża czarnomorskiego

rzeki zlewiska Morza Egejskiego

rzeki zachodniej części tego zlewiska (Struma i Mesta)

rzeki wschodniej części tego zlewiska (Marica)Tak też zostały niżej wymienione.

W nazwach rzek zostały przetłumaczone na polski przymiotniki "biały", "czarny" i "mały".

Serbia

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија, Republika Srbija; Србија, Srbija, [sř̩bija]) – państwo w Europie Południowej, na Półwyspie Bałkańskim, bez dostępu do morza, powstałe 5 czerwca 2006 po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Powierzchnia Serbii wynosi 88 361 km² (bez spornego Kosowa 77 474 km²). Serbia była wcześniej republiką związkową Federacyjnej Republiki Jugosławii (1992–2003) oraz Serbii i Czarnogóry (2003–2006). Stolicą jest Belgrad. Walutą Serbii jest dinar serbski.

Serbia graniczy z Węgrami (151 km) na północy, Rumunią (476 km) i Bułgarią (318 km) na wschodzie, Macedonią Północną (221 km lub 62,3 km nie licząc Kosowa) i Albanią (115 km) na południu oraz z Czarnogórą (221 km lub 124,4 km nie licząc Kosowa), Chorwacją (241 km) i Bośnią i Hercegowiną (302 km) na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość (2008) uznaje część państw.

Od 29 lutego 2012 kraj ten posiada status oficjalnego kandydata do Unii Europejskiej, w czerwcu 2013 Rada Europejska wyraziła zgodę na podjęcie rozmów akcesyjnych, które oficjalnie rozpoczęły się w styczniu 2014.

Serbia dzieli się na 17 okręgów (Serbia Centralna), okręg stołeczny oraz prowincję autonomiczną Wojwodinę, która dzieli się na 7 okręgów.

Vlasina

Vlasina (cyr. Власина) – rzeka w południowej Serbii. Jej długość wynosi 70 km. Jest dopływem Morawy Południowej.

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.