Księga Liczb

Księga Liczb [Lb], Czwarta Księga Mojżeszowa [4 Mojż], Numeri jest czwartą księgą Tory, a tym samym Starego Testamentu i Biblii. W języku hebrajskim przyjmuje się nazwę Bemidbar – במדבר („na pustyni"), od pierwszych słów księgi, w innych językach (za pośrednictwem Septuaginty i Wulgaty) przyjęła się nazwa „Księga Liczb", ze względu na częste wymienianie różnych liczb.

W odróżnieniu od poprzedniej Księgi Kapłańskiej, Księga Liczb zawiera nieco więcej wydarzeń, choć i tu Jahwe przekazuje pewne elementy prawa swojemu ludowi.

Księga Liczb zawiera również przestrogi: Jahwe karze tych, którzy odstąpili od Niego, zsyłając na nich węże, ale też ostatecznie okazuje swoje miłosierdzie. Mojżesz, który zwątpił w Boga, zostaje ukarany, gdyż nie będzie mógł wejść do ziemi Kanaan.

Tradycja żydowska i chrześcijańska przypisuje spisanie księgi Mojżeszowi. Większość dzisiejszych biblistów jest zwolennikami pochodzenia tekstu z wielu źródeł, zredagowanych ostatecznie w jedną księgę (teoria źródeł).

2008-09-26 torarolle-jhwh
Fragment Lb 18:27-30 po hebrajsku

Treść

  1. Spis mężczyzn
  2. Wprowadzenie ślubu czystości – nazireatu, dalsze przepisy
  3. Zwątpienie Izraelitów: za karę część z nich nie ujrzy Ziemi Obiecanej, gdyż od tej pory będą się błąkać po pustyni przez 40 lat
  4. Kolejne zwątpienie: Jahwe zsyła na niewierzących węże, ale na prośbę Mojżesza błagającego o łaskę, poleca mu wykonać węża z miedzi, dzięki czemu część Izraelitów zostaje uratowana. Według biblistów, przybity do drzewa wąż jest archetypem Jezusa
  5. Kolejne etapy marszu, kolejne prawa i przepisy

Księga Liczb kończy opis etapów wędrówki Izraelitów po pustyni. Następna księga, Księga Powtórzonego Prawa (napisana prawdopodobnie dużo później niż poprzednie cztery części Pięcioksięgu), przypomina najważniejsze ustalenia Boga. Dalszy ciąg wędrówki opisuje natomiast Księga Jozuego.

Linki zewnętrzne

2 Księga Kronik

Druga Księga Kronik – (hebr. דִּבְרֵי הַיָּמִים ב Diḇrê Hayyāmîm 2) biblijna księga Starego Testamentu. Opisuje wydarzenia od panowania Salomona do wydania dekretu przez perskiego króla Cyrusa o powrocie Żydów do ojczyzny.

Aaron (postać biblijna)

Aaron (hebr. אַהֲרֹן Aharon) – według Biblii starszy brat i pomocnik Mojżesza i Miriam, syn Amrama i Jokebed, będący pierwszym dziedzicznym arcykapłanem z pokolenia Lewiego. Miał czterech synów z małżeństwa z Eliszebą: Nadaba, Abihu, Eleazara i Itamara.

Abarim

Abarim (hebr. הָרֵי הָעֲבָרִים, Har Ha-'Abarim, Harei Ha-'Abarim – według Wulgaty góry przejścia) – niewysokie pasmo górskie wzdłuż wschodniego wybrzeża Morza Martwego (starożytny Moab, obecnie Jordania), przecięte przez Wadi el Modszib, a ku północy przez Serka Main. Najwyższy szczyt Dżebel Attarus wznosi się pomiędzy dolinami dwóch rzek.

W górach Abarim Balaam, prorok pogański, wygłosił przepowiednię o Gwieździe z Jakuba (Księga Liczb 24).

Północna część tego pasma nazywa się Pisga, gdzie znajduje się góra Nebo. Na górze tej Izrael zatrzymał się przed przebyciem Jordanu (Księga Liczb 33,47). Góra Nebo jest także miejscem śmierci Mojżesza (Księga Powtórzonego Prawa 34,5).

Po zdobyciu Jerozolimy przez Chaldejczyków Jeremiasz ukrył na górze Nebo Arkę Przymierza, namiot i ołtarz kadzenia (2 Księga Machabejska 2,5).

Beniamin (postać biblijna)

Beniamin (hebr. ‏בִּנְיָמִין‎) – postać biblijna z Księgi Rodzaju.

Najmłodszy syn Jakuba (nazywanego też Izraelem) i Racheli, która umarła w czasie porodu, lecz zdążyła nadać synowi imię Benoni, co oznacza „syn mojej boleści". Imię Beniamin („syn szczęścia") nadał mu później Jakub, dla którego był najmłodszym, ulubionym synem (stąd późniejsze określenie beniaminek).

Wraz ze swoim bratem, Józefem, cieszył się szczególnymi względami ojca. Zazdrośni bracia sprzedali Józefa do Egiptu. Kiedy po latach zamieszkali w Egipcie na dworze u Józefa, ten postanowił sprawdzić ich, czy będą tak samo okrutni wobec Beniamina jak wobec niego, ale bracia się zmienili.

Według Księgi Rodzaju synami Beniamina byli: Bela, Beker, Aszbel, Gera, Naaman, Echi, Rosz, Muppim, Chuppim i Ard. Księga Liczb podaje, że Naaman i Ard byli synami Beli, natomiast Echi nazwany jest Achiramem, a Rosz Szefufamem. Występuje też imię Chufam, zapewne chodzi o Chuppima. Beker, Gera i Muppim nie są wymienieni.

Pierwsza Księga Kronik ma jeszcze inną wersję. Tam Echi (Achiram) nazwany jest Achrachem, a synami Beli byli również Gera i Rosz (Szefufam). Pojawiają się też imiona Noch i Raf. Jedno z dwunastu pokoleń Izraela zostało nazwane od imienia Beniamina.

Potomkami Beniamina byli m.in.: król Saul, Mardocheusz krewny Estery i Paweł z Tarsu.

Bitwa pod Edrei

Bitwa pod Edrei – konflikt zbrojny pomiędzy Izraelitami pod wodzą Mojżesza w czasie ich wędrówki do Ziemi Obiecanej a władcą Baszanu – Ogiem. Izraelici pokonali wojska Oga pod Edrei i zajęli jego terytorium. O bitwie wzmiankują Księga Liczb oraz Księga Powtórzonego Prawa.

Eleazar

Eleazar – postać biblijna występująca w Starym Testamencie, syn Aarona i jego żony Eliszeby, arcykapłan. Miał trzech braci: Nadaba, Itamara i Abihu. Jego synem był Pinchas. Eleazar zmarł w tym samym czasie co Jozue a pochowano go w mieście Gabata

Elioneusz syn Kanterasa

Elioneusz syn Kanterasa (ur. I wiek, zm. przed 66) usunięty arcykapłan żydowski w latach 43-44, syn Szymona Kanterasa.

Mianowany przez króla Agryppę I. Prawdopodobnie był on jednym z niewielu arcykapłanów, który miał okazję złożyć ofiarę całopalną z czerwonej jałówki. Ceremonię tę nakazywała Księga Liczb w połączeniu z obrzędem rytualnego oczyszczenia.

Eliszama

Eliszama, syn Ammihuda (hebr. Eliszama, אלישמע) – postać starotestamentowa, za czasów Mojżesza naczelnik (książę) pokolenia Efraima. Był dziadkiem Jozuego, syna Nuna. Moszaw Eliszama w Izraelu został tak nazwany prawdopodobnie na jego pamiątkę.

Itamar

Itamar – postać biblijna ze Starego Testamentu.

Najmłodszy syn Aarona. Itamar był kapłanem, który nadzorował wykonanie Przybytku. Przewodził dwóm grupom lewitów; był ojcem jednej z najważniejszych rodzin kapłańskich. Pojawia się w Księdze Wyjścia 6,23; 38,21 i w Księdze Liczb 3

Źródło: Słownik Postaci Biblijnych. [dostęp 2015-12-26].

Jokebed

Jokebed – postać biblijna ze Starego Testamentu, żona Amrama, matka Aarona, Mojżesza i Miriam.

Księga Izajasza

Księga Izajasza [Iz] – (hebr. ישעיה Jiszaja) księga prorocka Starego Testamentu, przypisywana prorokowi Izajaszowi.

Współcześnie spotyka się dwa główne poglądy na autorstwo księgi Izajasza – jeden, tradycyjny, przypisuje autorstwo całej księgi Izajaszowi (w VIII wieku p.n.e.), natomiast drugi wyróżnia trzech redaktorów księgi:

Proto-Izajasz (rozdziały 1-39, nazywane „Księgą gróźb”) wypowiada mowy przeciw Judzie, Jerozolimie oraz innym narodom – zwłaszcza Asyrii. Najstarsze fragmenty są datowane na VIII wiek p.n.e., ale ostatecznie zostały zredagowane i połączone z fragmentami apokaliptycznymi w VI lub V wieku p.n.e.

Deutero-Izajasz (rozdziały 40-55, nazywane „Księgą pocieszenia”) zapowiada wyzwolenie z niewoli babilońskiej, datowany na połowę V wieku p.n.e.

Trito-Izajasz (rozdziały 56-66, nazywane „Księgą triumfu”) ma charakter mesjański, opisuje przyszłą chwałę Jerozolimy; datowany na koniec V wieku p.n.e.Mimo teorii wielu autorów (podzielanej przez część biblistów) język i styl księgi jest stosunkowo jednolity oraz zachowane jest najważniejsze przesłanie, jakim jest nadejście posłanego od Boga Sługi Pańskiego, który wyratuje naród izraelski z opresji.

Księga Kapłańska

Księga Kapłańska [Kpł], Trzecia Księga Mojżeszowa [3 Mojż], (hebr. ויקרא (Wajikra) – „zawołał" – od pierwszych słów księgi, gr. Λευιτικόν Leuitikon z Septuaginty, w nawiązaniu do Lewitów) – trzecia księga Pisma św. (przed nią jest Księga Wyjścia) i Pięcioksięgu, a tym samym Starego Testamentu.

Nazwa księgi pochodzi od jej głównego tematu, czyli opisu obrzędów i zachowań związanych z oddawaniem czci Jahwe, prawa oraz opisu ofiar za grzechy. Wydarzeń opisano w Księdze Kapłańskiej bardzo mało.

Jednymi z najważniejszych słów Księgi Kapłańskiej są wielokrotnie powtarzane słowa Bądźcie świętymi, bo Ja jestem święty!. Z tego też powodu rozdziały 17–26 wyodrębnia się jako tzw. Kodeks Świętości.

Lewici

Lewici – potomkowie Lewiego (jednego z dwunastu synów Jakuba), a ściślej jego trzech synów: Gerszona, Kehata i Merariego. Od nich pochodzą trzy „rody" lewickie: Gerszonici, Kehatyci i Meraryci.

List Jeremiasza

List Jeremiasza – jedna z deuterokanonicznych ksiąg Starego Testamentu, znajdująca się w kanonie katolickim i prawosławnym, przez wyznawców judaizmu i Kościoły protestanckie uważana za niekanoniczną i zaliczana tym samym do apokryfów. Występowała w niektórych kodeksach Septuaginty, w Wulgacie i przekładach katolickich stanowi 6 rozdział Księgi Barucha. Nie wchodzi w skład Biblii Hebrajskiej.

Treścią listu jest polemika z bałwochwalczymi kultami pogańskimi.

Miriam (postać biblijna)

Miriam – siostra Mojżesza i Aarona.

Nachszon

Nachszon, syn Amminadaba (hebr. נחשון בן עמינדב Nachszon ben Aminadaw) – postać starotestamentowa, za czasów Mojżesza naczelnik (książę) pokolenia Judy. W Biblii wzmiankowany wielokrotnie, gdyż był przodkiem króla Dawida, a co za tym idzie – Świętego Józefa. Innym przekładem imienia jest Naasson (z greki w Mt 1,4) i Nahasson (w Biblii Wujka Lb 7,12; Rt 4,20 i 1 Krn 2,10).

Sanhedryn

Sanhedryn (hebr. ‏סַנְהֶדְרִין‎, gr. συνέδριον Synedrion od συν 'współ-' i θέδρα '(po)siedzenie'), inaczej Wysoka Rada lub Wielki Sanhedryn (hebr. Sanhedrin Ha-Gdola) – najwyższa żydowska instytucja religijna i sądownicza w starożytnej Judei, wspomniana w źródłach po raz pierwszy w 203 p.n.e.

Sanhedryn zbierał się w Jerozolimie na Wzgórzu Świątynnym i składał się z 71 członków, głównie arystokracji saducejskiej. Od czasu Machabeuszów w skład sanhedrynu wchodzili także faryzeusze oraz esseńczycy. Początkowo przewodniczącym (Nasim) Wielkiego Sanhedrynu, który przewodniczył obradom prawodawczym, był z urzędu arcykapłan, później na stanowisko to wybierano jednego z członków rady i sprawowali je także świeccy członkowie, np. przywódcy frakcji faryzeuszów tacy jak Hillel, Szammaj, Gamaliel. Procesom sądowym przewodniczył drugi w kolejności (Ab Beit-Din), np. Menachem Esseńczyk, Szammaj, Kajfasz.

Powstał prawdopodobnie już w czasach perskich, po raz pierwszy był wzmiankowany w dekrecie Antiocha III, króla Syrii jako gerusia (rada starszych), wedle tradycji sięgał czasów Mojżesza (o towarzyszących mu 70 starszych mówią Księga Wyjścia 24,1 i Księga Liczb 16,11).

Początkowo sanhedryn był organem doradczym przy arcykapłanie lub królu, od przejścia Judei pod administrację rzymską (6) stał się najwyższym – oprócz arcykapłana – autorytetem religijnym i prawnym w kraju. Prócz Wielkiego Sanhedrynu istniało jeszcze w Judei 5 sanhedrynów okręgowych po 23 członków (Jerozolima, Gadara, Amatus, Jerycho i Seforis) oraz liczne trzyosobowe sądy gminne.

Po upadku Jerozolimy (70) nazwę Wielkiego Sanhedrynu zachowały do 358 roku kolegia uczonych w Piśmie (rabinów) rezydujące kolejno w miejscowościach: Jawne (od 68), Usza, Szafaram, Bet Szearim, Seforis i Tyberiada. Urząd nasiego – przewodniczącego Sanhedrynu i patriarchy Żydów przetrwał do 425 r.

Według tradycji rabinicznej Wielki Sanhedryn istniał nieprzerwanie od czasów Mojżesza do IV w. n.e.

W 2004 w Izraelu zainaugurował działalność nowy Sanhedryn, który znajduje się w fazie organizacji i z tego względu nie nosi nazwy Wielkiego Sanhedrynu, lecz nazwę – "Powstający Sanhedryn". Od 2005 jego przewodniczącym jest rabin Adin Even-Israel (Adin Steinsaltz).

Stary Testament

Stary Testament – starsza część Biblii, przyjęta przez chrześcijaństwo. Judaistyczna (a za nią protestancka) wersja obejmuje 39 ksiąg (w judaizmie liczone jako 24; spisane głównie w języku hebrajskim), katolicka zawiera 46, a prawosławna w sumie 49-51 (księgi hebrajskie i greckie z Septuaginty).

Stary Testament razem z Nowym Testamentem tworzą Pismo Święte – Biblię.

Ziemia Izraela

Ziemia Izraela (hebr. ארץ ישראל, Erec Jisrael, także Ziemia Obiecana) – region, który według Biblii został dany Żydom przez Boga Jahwe.

 
Pięcioksiąg (Tora)

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.