Księga Jozuego

Księga Jozuego [Joz] (hebr. ‏ספר יהושע‎ Sefer Yĕhôshúa) – szósta księga Starego Testamentu. Zawiera kontynuację wydarzeń opisanych w poprzedniej księdze – Księdze Powtórzonego Prawa. Jest niezależna od Pięcioksięgu. Kanon Żydowski zalicza ją do „Proroków Starszych". Na wyraźny rozdział między Prawem (Tora), a księgami następnymi wskazuje zarówno centralna postać tej księgi, jak i gatunek literacki. Duży wpływ na kompozycje księgi miała tradycja deuteronomiczna. Księga ta zachęca wiernych do wytrwałości w wyznawaniu wiary i niemieszania się z ludnością pogańską (synkretyzm religijny).

Układ księgi

1) Rozdziały 1–12 opisują wydarzenia związane z przejęciem przez Izraelitów ziemi obiecanej Kanaan. Jest to szereg opowiadań opisujący walkę zbrojną Jozuego. Bazują one na etiologiach opartych na relacjach z czasów Jozuego. W tej części księgi poszczególne pokolenia Izraela zmieniają koczowniczy tryb życia na osiadły. Często występuje tutaj wyrażenie „aż do dnia dzisiejszego", które sygnalizuje, że przed nim została wyjaśniona etymologiczna nazwa jakiejś krainy, wzgórza lub miejsca.

2) Rozdziały 13–19 przedstawiają podział kraju na ziemie poszczególnych pokoleń, dokonany przez Jozuego, częściowo zaś bieg poszczególnych granic (przynależność miast). Ma trochę inny charakter niż część pierwsza, ale także wywodzi się z dawnych przekazów.

3) Rozdziały 20–24 ukazują zależność całkowitego zajęcia ziemi Kanaan od przestrzegania Prawa, traktowanego już jako zwarta całość. Omawia one problemy związane z przydzieleniem ziemi w części drugiej. Stylizowana też jest na testament Jozuego.

Treść pierwszej części

Wybranie Jozuego na przywódcę ludu

Po śmierci Mojżesza na górze Nebo Jahwe wyznacza nowego przywódcę Izraelitów, Jozuego. Miał on za zadanie przeprowadzić lud przez Jordan i podbić ziemię obiecaną – Kanaan. Bóg nakazał mu być mężnym i mocnym, czytać przez dzień i noc słowo boże i nie odchodzić od niego ani na prawo, ani na lewo.

Wysłanie zwiadowców do Jerycha

Wkrótce po objęciu władzy Jozue wydał pierwszy rozkaz: wysłał dwóch zwiadowców do Jerycha, aby zbadali okolicę. Po przybyciu na miejsce, udali się na spoczynek do nierządnicy Rachab. Gdy odpoczywali, król Jerycha wysłał do jej domu strażników. Rachab ukryła ich pod łodygami lnu na dachu swojego domu, a strażnikom odpowiedziała: Rzeczywiście, byli tu jacyś ludzie, ale nie wiedziałam że to Izraelici. Gdy zamykali bramy miasta, oni udali się w stronę Jordanu. Wtedy ludzie królewscy zaczęli ścigać ich aż do Jordanu. Rachab wróciła do zwiadowców na dachu i poprosiła, by podczas podboju Jerycha oszczędzono ją wraz z jej rodziną. Zwiadowcy Jozuego zgodzili się. Następnie poszli w góry i przeczekali tam trzy dni, aż do powrotu strażników z Jerycha.

Przejście przez Jordan

Dore joshua crossing
Jozue przekraczający Jordan razem z ludem

Gdy zwiadowcy powrócili do obozu, Jozue rozpoczął przygotowania do przeprawy przez Jordan. Nakazał ludowi, by szedł w odległości 2000 łokci za arką. Gdy kapłani niosący arkę weszli do rzeki Jordan, jej wody zatrzymały się. Izraelici mogli przejść suchą stopą na drugi brzeg.

Pamiątka

Gdy cały naród przeszedł przez Jordan, Jozue nakazał 12 przedstawicielom pokoleń, by wzięli 12 kamieni i ułożyli je w miejscu, gdzie stał ich obóz. Miały one być znakiem dla następnych pokoleń Izraelitów, że kiedyś przeszli przez Jordan. Oprócz tego Jozue ustawił dodatkowe 12 kamieni w miejscu, gdzie stali kapłani w Jordanie.

Obrzezanie

Po przejściu przez Jordan Jozue obrzezał całe pokolenie Izraelitów, ponieważ nie zostało ono jeszcze obrzezane. Zrobił to na wzgórzu Aralot w Gilgal. Do obrzezania użył noży z krzemienia.

Wódz zastępów Jahwe odwiedza Jozuego

Wieczorem Jozue zobaczył nieznaną postać z mieczem. Był to Wódz zastępów Jahwe. Oznajmił mu, że ziemia, na której stoi, jest święta, i kazał mu zdjąć sandały. To znaczyło, że ziemia ta jest dana Jozuemu i Izraelitom.

Podbicie Jerycha

Bóg wydał polecenie Jozuemu, by okrążał z całym ludem Jerycho przez sześć dni jeden raz dziennie. Siódmego dnia mieli okrążyć je siedem razy i wydać wraz z całym ludem głośny okrzyk wojenny. Miało to zrobić siedmiu kapłanów z pokolenia lewitów niosących siedem trąb z rogów baranich razem z obstawą wojskową z przodu i z tyłu. Jozue uczynił tak, jak mu nakazał Pan Bóg, i wtedy mury miasta legły w gruzach. Zabito wtedy całą ludność Jerycha, króla powieszono, a wszystkie dobra materialne obłożono klątwą – nikt nie mógł sobie nic przywłaszczyć, ponieważ zostały one przeznaczone dla skarbca pańskiego. Ocalała jedynie Rachab i cała jej rodzina.

Klęska pod Aj

Następnym miastem, które zostało podbite przez Izraelitów, było Aj. By dobrze przygotować się do walki, Jozue ponownie wysłał zwiadowców do miasta. Po powrocie oznajmili mu, że nie potrzeba wysyłać całej armii, wystarczy tylko 3000 mężów. Gdy stanęli na polu bitwy, okazało się, że armia wroga jest zdecydowanie większa od tej podanej przez zwiadowców - to zmusiło armię Jozuego do ucieczki. Zginęło wtedy około 36 ludzi. Po tym wydarzeniu Jozue leżał cały dzień na ziemi na znak pokuty. Wtedy przemówił Jahwe – ktoś z ludu dopuścił się świętokradztwa.

Zadośćuczynienie

Izraelici chcieli ukarać winnych, więc postanowili wskazać winnego poprzez los. Akan z pokolenia Judy okazał się winny. W ramach pokuty Izraelici ukamieniowali go, a rodzinę jego spalili razem z całym dobytkiem w dolinie Akor.

Nowy plan przeciw Aj

Gdy zadośćuczynienie zostało dokonane, opracowano nowy plan podboju Aj. Zakładał on zasadzkę, która polegała na zaatakowaniu miasta z dwóch stron. Pierwsza armia miała wyprowadzić armię wroga z miasta, daleko na pustynię, podczas gdy druga – dostać się bez przeszkód do środka. Ten plan zrealizowany z pomocą Bożą został zakończony sukcesem. Mieszkańcy zostali wytraceni, a król powieszony. Tym razem Bóg zezwolił zagarnąć wszystko, co przedstawiało jakąkolwiek wartość.

Ołtarz

Po zajęciu Aj Jozue wzniósł ołtarz z kamieni nieociosanych na górze Ebal, który stoi aż do dnia dzisiejszego.

Podstęp Gibeonitów

Następne wydarzenie to oszustwo Gibeonitów, którzy zapewnili sobie nietykalność Izraelitów udając, że pochodzą z dalekiego kraju. Podstęp został ujawniony, mimo to Gibeonitom darowano życie, zostali jednak zmuszeni do niewolniczej pracy na rzecz Izraelitów.

Koalicja Amorejska

Dore joshua sun
Jozue wstrzymuje słońce, grafika Gustave Doré

Przeciw Izraelitom zawiązał się sojusz pięciu miast: Jerozolimy, Hebronu, Jarmutu, Lakiszu i Eglonu. Wojska sojuszników zostały jednak pokonane dzięki pomocy Boga, który spuścił na nich z nieba deszcz kamieni. W odpowiedzi na modlitwę Jozuego Pan zatrzymał ruch Słońca na niebie i wydłużył dzień, dzięki czemu Izraelici mogli zgładzić wszystkich uciekających w popłochu przeciwników.

Podbicie reszty Kanaanu

Ostatecznie, po dalszych potyczkach, Izraelici opanowali całą ziemię Kanaan, dzieląc ją pośród pokoleń Izraelskich i ustanawiając miasta ucieczki i miasta lewickie.

Treść drugiej części

Druga część księgi opisuje podział kraju kananejskiego pośród pokoleń Izraela. Każde pokolenie wywodziło się z potomstwa jednego z synów Jakuba. Było ich łącznie 12 (por. Rdz 29):

  1. Ruben
  2. Symeon
  3. Lewi
  4. Juda
  5. Issachar
  6. Aser
  7. Gad
  8. Dan
  9. Neftali
  10. Beniamin
  11. Zabulon
  12. Manasses (jeden z synów Józefa)
  13. Efraim (jeden z synów Józefa)

Synowie Józefa utworzyli dwa pokolenia. Synowie Lewiego (Lewici) nie otrzymali ziemi (oprócz kilku miast), a mieszkali pośród wszystkich plemion pełniąc funkcje kapłańskie.

Treść trzeciej części

Trzecią część księgi stanowi opis odnowienia przymierza w Sychem. Jozue, przypominając zgromadzeniu dzieła, które uczynił dla nich Bóg w przeszłości, domaga się zobowiązania do służby Jahwe, pozostawiając jednak możliwość wyboru. Izraelici zdecydowali się potwierdzić swój udział w przymierzu z Jahwe, w wyniku czego przymierze zostało odnowione. Księga kończy się opisem śmierci Jozuego.

Dalsze wydarzenia Izraela opisuje Księga Sędziów.

Autentyczność

Zatrzymanie wód Jordanu (koło Adamu) jest możliwe do wytłumaczenia, gdyż na wiosnę rzeka przybiera. Kronikarze arabscy podają, że w 1267 r. rzeka przestała płynąć na cały dzień, gdyż przybór wód spowodował podmycie brzegów i zablokowanie jej koryta (za Biblią Tysiąclecia, wyd. Ossolineum).

Zobacz też

Linki zewnętrzne

2 Księga Kronik

Druga Księga Kronik – (hebr. דִּבְרֵי הַיָּמִים ב Diḇrê Hayyāmîm 2) biblijna księga Starego Testamentu. Opisuje wydarzenia od panowania Salomona do wydania dekretu przez perskiego króla Cyrusa o powrocie Żydów do ojczyzny.

Bet Szemesz

Bet Szemesz (hebr. בית שמש; arab. بيت شيمش; oficjalna pisownia w ang. Beit Shemesh) – miasto położone w Dystrykcie Jerozolimy w Izraelu.

Eleazar

Eleazar – postać biblijna występująca w Starym Testamencie, syn Aarona i jego żony Eliszeby, arcykapłan. Miał trzech braci: Nadaba, Itamara i Abihu. Jego synem był Pinchas. Eleazar zmarł w tym samym czasie co Jozue a pochowano go w mieście Gabata

Golan (miasto biblijne)

Golan (hebr. גּולן) – biblijne miasto ucieczki, identyfikowane wstępnie z Sam el-Dżalan. Według Księgi Powtórzonego Prawa (Pwt 4,43) i Księgi Jozuego (Joz 20,8) miasto położone było w Baszanie. Dodatkowo Księga Jozuego (Joz 21,27) wskazuje dokładniejszą lokalizację Golan na obszar, należący do połowy plemienia Manassesa. Autor Onomasticona – Euzebiusz z Cezarei – na przełomie III i IV wieku wspominał w swoim dziele (Onom., 64,7) o istnieniu ważnej miejscowości Golan w Baszanie.

Izaak Cylkow

Izaak Cylkow (ur. 11 stycznia 1841 w Bieżuniu, zm. 1 grudnia 1908 w Warszawie) – polski rabin i kaznodzieja, tłumacz Biblii hebrajskiej z języka hebrajskiego na polski.

Kira (Palestyna)

Kira (arab. قِيرة) – nieistniejąca już arabska wieś, która była położona w Dystrykcie Hajfy w Mandacie Palestyny. Wieś została wyludniona i zniszczona podczas wojny domowej w Mandacie Palestyny, po ataku sił żydowskiej Hagany w dniu 1 marca 1948 roku.

Księga Izajasza

Księga Izajasza [Iz] – (hebr. ישעיה Jiszaja) księga prorocka Starego Testamentu, przypisywana prorokowi Izajaszowi.

Współcześnie spotyka się dwa główne poglądy na autorstwo księgi Izajasza – jeden, tradycyjny, przypisuje autorstwo całej księgi Izajaszowi (w VIII wieku p.n.e.), natomiast drugi wyróżnia trzech redaktorów księgi:

Proto-Izajasz (rozdziały 1-39, nazywane „Księgą gróźb”) wypowiada mowy przeciw Judzie, Jerozolimie oraz innym narodom – zwłaszcza Asyrii. Najstarsze fragmenty są datowane na VIII wiek p.n.e., ale ostatecznie zostały zredagowane i połączone z fragmentami apokaliptycznymi w VI lub V wieku p.n.e.

Deutero-Izajasz (rozdziały 40-55, nazywane „Księgą pocieszenia”) zapowiada wyzwolenie z niewoli babilońskiej, datowany na połowę V wieku p.n.e.

Trito-Izajasz (rozdziały 56-66, nazywane „Księgą triumfu”) ma charakter mesjański, opisuje przyszłą chwałę Jerozolimy; datowany na koniec V wieku p.n.e.Mimo teorii wielu autorów (podzielanej przez część biblistów) język i styl księgi jest stosunkowo jednolity oraz zachowane jest najważniejsze przesłanie, jakim jest nadejście posłanego od Boga Sługi Pańskiego, który wyratuje naród izraelski z opresji.

Księga Liczb

Księga Liczb [Lb], Czwarta Księga Mojżeszowa [4 Mojż], Numeri jest czwartą księgą Tory, a tym samym Starego Testamentu i Biblii. W języku hebrajskim przyjmuje się nazwę Bemidbar – במדבר („na pustyni"), od pierwszych słów księgi, w innych językach (za pośrednictwem Septuaginty i Wulgaty) przyjęła się nazwa „Księga Liczb", ze względu na częste wymienianie różnych liczb.

W odróżnieniu od poprzedniej Księgi Kapłańskiej, Księga Liczb zawiera nieco więcej wydarzeń, choć i tu Jahwe przekazuje pewne elementy prawa swojemu ludowi.

Księga Liczb zawiera również przestrogi: Jahwe karze tych, którzy odstąpili od Niego, zsyłając na nich węże, ale też ostatecznie okazuje swoje miłosierdzie. Mojżesz, który zwątpił w Boga, zostaje ukarany, gdyż nie będzie mógł wejść do ziemi Kanaan.

Tradycja żydowska i chrześcijańska przypisuje spisanie księgi Mojżeszowi. Większość dzisiejszych biblistów jest zwolennikami pochodzenia tekstu z wielu źródeł, zredagowanych ostatecznie w jedną księgę (teoria źródeł).

Księga Powtórzonego Prawa

Księga Powtórzonego Prawa [Pwt] (hebr. דברים Dwarim, słowa; gr. Δευτερονόμιον, Powtórzone Prawo; łac. Deuteronomium) - ostatnia, piąta księga Tory. Zawiera między innymi przepisy prawa, które Bóg podyktował Mojżeszowi na górze Horeb (tzw. kodeks deuteronomiczny), poprzedzone Dekalogiem. W księdze tej umieszczony jest również hymn Mojżesza. Księga Powtórzonego Prawa kończy się śmiercią Mojżesza i wkroczeniem Izraelitów do Ziemi Obiecanej. Dalsze wydarzenia opisuje Księga Jozuego. Przepisy prawne z Księgi Powtórzonego Prawa uważane są za najstarszą część Pięcioksięgu.

Księga Sprawiedliwego

Księga Sprawiedliwego – zaginiona księga, dwukrotnie przywoływana w Biblii.

Księga Sprawiedliwego była najprawdopodobniej zbiorem krótkich hymnów i poematów epickich. Cytuje ją Księga Jozuego (Joz 10,13) w opisie cudu zatrzymania słońca. Zaczerpnięta z niej została także pieśń żałobna Dawida dla Saula i Jonatana z 2. Księgi Samuela (2Sm 1,18).

Księgi Mekabiego

Księgi Mekabiego – trzy księgi znajdujące się w kanonie Starego Testamentu uznawanym w Kościele Etiopskim. Ich treść jest zupełnie inna niż treść Ksiąg Machabejskich uznawanych za kanoniczne w katolicyzmie i prawosławiu.

1 Księga Mekabiego składa się z 36 rozdziałów i zaczyna od słów: „Za dni Moabitów i Medów...” Opowiada o konflikcie pomiędzy oddającym cześć pogańskim bóstwom królem Medii Tsirutsajdanem a Żydem z pokolenia Beniamina o imieniu Mekabi, który protestował przeciwko bałwochwalczym praktykom i nauczał, że ludzie powinni oddawać cześć tylko jednemu Bogu. Za karę król nakazuje spalić pięciu synów Mekabiego, a także innych, którzy mu się sprzeciwiali.

2 Księga Mekabiego składa się z 21 rozdziałów i zaczyna od słów: „Kiedy Mekabi znalazł Żydów w syryjskiej Mezopotamii...” Opowiada o królu Moabu o imieniu Mekabi, który wyruszył na wojnę przeciwko Izraelitom, chcąc ich ukarać. Później żałował za swoje grzechy i nauczał Izraelitów Prawa Bożego. Po śmierci Mekabiego Tsirutsajdan wprowadził kult pogański i spalił jego synów.

3 Księga Mekabiego składa się z 10 rozdziałów i zaczyna od słów: „Wyspy Egiptu rozweselą się...” Zawiera nauki o zbawieniu i potępieniu w oparciu o przykłady z życia różnych starotestamentalnych postaci, takich jak Adam, Hiob, Dawid i inni.Komentarz do etiopskiego Prawa Kanonicznego wymienia pośród ksiąg Starego Testamentu jedynie dwie Księgi Mekabiego, przy czym druga z nich to połączone Księgi 2 i 3.

Księgi Mekabiego nie są wymieniane w żadnych źródłach spoza Etiopii. Nie wiadomo, kto jest ich autorem, ani kiedy zostały napisane. Zawierają jednak wzmianki o Chrystusie, dlatego ich powstanie datuje się na wczesną erę chrześcijańską. Jedynymi wersjami językowymi, w jakich jest obecnie dostępny ich tekst, są gyyz, amharska, ijarycka (rastafariański dialekt języka angielskiego) i angielska.

Księgi historyczne Starego Testamentu

Księgi historyczne Starego Testamentu – dwadzieścia jeden z czterdziestu sześciu ksiąg (kanonicznych i ksiąg deuterokanonicznych Starego Testamentu według przekładu Biblii Tysiąclecia). Opisują one wydarzenia z historii Narodu Wybranego.

Do ksiąg historycznych Starego Testamentu należą:

Pięcioksiąg – Księga Rodzaju, Księga Wyjścia, Księga Liczb, Księga Kapłańska oraz Księga Powtórzonego Prawa

Księga Jozuego

Księga Sędziów

Księga Rut

1 i 2 Księga Samuela

1 i 2 Księga Królewska

1 i 2 Księga Kronik

Księga Ezdrasza

Księga Nehemiaszaz ksiąg deuterokanonicznych:

Księga Tobiasza

Księga Judyty

Księga Estery

1 i 2 Księga MachabejskaSześć z tych ksiąg (Jozuego, Sędziów, dwie księgi Samuela i dwie Królewskie) hebrajska Biblia zaliczała do Proroków. Określano je jako „Prorocy Pierwsi". Relacja historyczna zawarta w tych księgach jest podporządkowana idei ukazania wypełniania się Bożego poselstwa w życiu narodu. Dlatego jest to historia prorocka. Autorzy tych sześciu Ksiąg skoncentrowali się na czterech zasadniczych tematach:

panowaniu królewskim,

działaniu proroków i wypowiadanych przez nich słowach Boga,

dziejach świątyni w Jerozolimie,

sposobowi w jaki oddawano cześć Bogu.Historia panowania poszczególnych królów jest tutaj oceniana przez pryzmat wierności Panu i wyłączności oddawania czci dla Boga.

Lakisz

Lakisz lub Lachisz (współczesne Tell ed-Duweir lub Tel Lachisz) – starożytne miasto kananejskie, leżące na równinie Szefela w południowo-zachodnim Izraelu, 40 km. od Jerozolimy. Wzmiankowane w korespondencji amarneńskiej (jako Lakiša) i Biblii (Księga Jozuego). Zdobyte przez Izraelitów pod wodzą Jozuego było jednym z miast plemienia Judy. Obecnie na terenie ruin istnieje izraelski Park Narodowy.

Lewici

Lewici – potomkowie Lewiego (jednego z dwunastu synów Jakuba), a ściślej jego trzech synów: Gerszona, Kehata i Merariego. Od nich pochodzą trzy „rody" lewickie: Gerszonici, Kehatyci i Meraryci.

List Jeremiasza

List Jeremiasza – jedna z deuterokanonicznych ksiąg Starego Testamentu, znajdująca się w kanonie katolickim i prawosławnym, przez wyznawców judaizmu i Kościoły protestanckie uważana za niekanoniczną i zaliczana tym samym do apokryfów. Występowała w niektórych kodeksach Septuaginty, w Wulgacie i przekładach katolickich stanowi 6 rozdział Księgi Barucha. Nie wchodzi w skład Biblii Hebrajskiej.

Treścią listu jest polemika z bałwochwalczymi kultami pogańskimi.

Peryzzyci

Peryzzyci (hebr. פְּרִזִּי) – starożytny lud wspominany na kartach Biblii.

Wymienieni w Księdze Rodzaju obok Kananejczyków jako pierwotni mieszkańcy kraju obiecanego Abrahamowi (Rdz 13,7). Księga Jozuego (Joz 11,3) lokalizuje Peryzzytów w górzystych regionach Kanaanu. Ich lesiste siedziby w Samarii zostały podzielone pomiędzy pokolenia Efraima i Manassesa (Joz 17,15). Peryzzyci przetrwali do czasów królewskich, znaleźli się bowiem wśród ludów wykonujących roboty przymusowe za panowania Salomona (1Krl 9,20; 2Krn 8,7).

Etymologia Peryzzytów wywodzona jest od hebrajskiego pěrāzôn „mieszkaniec wsi”, byliby więc pierwotnymi mieszkańcami Kanaanu, przeciwstawianymi mieszkańcom miast. Z drugiej strony nie zostali wymienieni w tablicach genealogicznych ludów kananejskich w X rozdziale Księgi Rodzaju. Identyfikacja etniczna Peryzzytów jest niepewna, próbowano wiązać ich z Ammonitami lub Hurytami. Ich nazwa prawdopodobnie pojawia się w listach z Amarna.

Pinchas (syn Eleazara)

Pinchas syn Eleazara (Gr. Finees) – prorok opisany na kartach Starego Testamenu. Po śmierci swego ojca Eleazara objął urząd arcykapłana. Pochodził z miasta Gabata.

Prorokując wybrał następcę Jozuego, którym według jego słów został Juda.

Stary Testament

Stary Testament – starsza część Biblii, przyjęta przez chrześcijaństwo. Judaistyczna (a za nią protestancka) wersja obejmuje 39 ksiąg (w judaizmie liczone jako 24; spisane głównie w języku hebrajskim), katolicka zawiera 46, a prawosławna w sumie 49-51 (księgi hebrajskie i greckie z Septuaginty).

Stary Testament razem z Nowym Testamentem tworzą Pismo Święte – Biblię.

Tel Jokne’am

Tel Jokne’am (hebr. תל יקנעם) – wzgórze typu tell w Dolnej Galilei, w północnym Izraelu. Wznosi się na wysokość 121 metrów n.p.m. Na wzgórzu znajduje się stanowisko archeologiczne obejmujące pozostałości biblijnego miasta Jokne’am. W jego sąsiedztwie znajduje się miasto Jokne’am i moszawa Jokne’am.

 
Księgi historyczne Starego Testamentu
Księgi deuterokanoniczne

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.