Jerzy Płażewski

Jerzy Płażewski (ur. 27 sierpnia 1924 w Siedlcach, zm. 5 sierpnia 2015 w Warszawie[1]) – polski krytyk filmowy i historyk filmu, autor licznych książek i artykułów prasowych. Nazywany nestorem polskiej krytyki filmowej, gdyż był aktywny w zawodzie przez niemal 70 lat.

Życiorys

Był synem fotografa Ignacego Płażewskiego. W czasie II wojny światowej był redaktorem naczelnym pisma Młody Nurt (1942-1944), wydawanego przez młodzieżówkę organizacji Miecz i Pług. Ukończył studia w Szkole Głównej Planowania i Statystyki (1950).

Już w czasie studiów publikował recenzje filmowe, m.in. w Odrodzeniu, a od 1949 pracował w tygodniku Film i publikował recenzje w Życiu Literackim. Od 1952 do 1956 był kierownikiem działu filmowego w Przeglądzie Kulturalnym, a w latach 1956–1957 kierował miesięcznikiem Film na świecie. W 1960 założył w Warszawie Kino Dobrych Filmów „Wiedza” znajdujące się w Pałacu Kultury i Nauki i kierował nim do 1985. W 1965 obronił pracę doktorską z filozofii na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1968 był kierownikiem działu zagranicznego miesięcznika Kino, a członkiem redakcji tego pisma pozostał aż do swojej śmierci.

Napisał wiele książek poświęconych kinu światowemu, wielokrotnie zasiadał w jury festiwali filmowych, m.in. w Cannes, Berlinie, San Sebastián, Moskwie, Acapulco, Locarno, Karlowych Warach, Mannheim, Mar del Plata, Gdyni i Krakowie.

Należał do Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, Stowarzyszenia Filmowców Polskich oraz FIPRESCI. Otrzymał dwukrotnie Nagrodę im. Karola Irzykowskiego (1958, 1971). W 2008 został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[2].

Obejrzał ponad 13,5 tys. filmów. W pracy posługiwał się długopisem z latarką, którym sporządzał notatki w trakcie seansów[3].

Zmarł w Warszawie 5 sierpnia 2015 roku[4].

Twórczość książkowa

  • Druga wojna światowa: chronologiczne zestawienie zdarzeń od Monachium do Poczdamu: 28. XI. 1938 - 2. VIII. 1945 (1947)
  • Fotografowanie nie jest trudne (1947) - łącznie 10 wydań do 1988
  • Szabla i pióro: rzecz o jenerale Hauke-Bosaku (1952)
  • Szkice filmowe (1952)
  • Filmy, które pamiętamy (1956)
  • Filmowcy radzieccy i ich dorobek (1918-1957) (1957)
  • Mała historia filmu w ilustracjach (1957)
  • Język filmu (1961) - łącznie 3 wydania do 2008
  • Historia filmu dla każdego (1968) - łącznie 7 wydań do 2010 (ostatnie jako Historia filmu 1895-2005)
  • 200 filmów tworzy historię najnowszą kina (1973)
  • Historia filmu francuskiego: 1895-1989 (1980) - II wydanie Historia filmu francuskiego 1895-2003 (2005)

Przypisy

  1. Jerzy Płażewski nie żyje. Nestor polskiej krytyki filmowej, łącznik Polski z kinem światowym - miał 90 lat. gazeta.pl, 2015-08-05. [dostęp 2015-08-06].
  2. Filmowcy otrzymali medale Gloria Artis. wp.pl, 2008-10-29. [dostęp 2012-12-05].
  3. Łukasz Maciejewski. Długopis z latarką. Jerzy Płażewski (1924–2015). „Kwartalnik Filmowy”. 91, s. 227-231, 2015 (pol.).
  4. Zmarł Jerzy Płażewski, nestor polskiej krytyki filmowej. tvn24.pl, 2015-08-05. [dostęp 2015-08-05].

Bibliografia

  • Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny. Edycja 3, wyd. Interpress, Warszawa 1993.
17. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni

17. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych odbył się w 1992 w Gdyni.

Cinema (miesięcznik)

Cinema – magazyn poświęcony kinematografii, wydawany w Polsce na licencji niemieckiego wydawnictwa Kino Verlag GmbH, początkowo przez Film Publishing Poland (lata 1995-2002), później Geronia Poland (2003-2007). Pierwszy numer trafił na rynek we wrześniu 1995 roku, ostatni - sygnowany numerem 136. - ukazał się w styczniu 2007 roku. Z magazynem współpracowali - między innymi - Krzysztof Kłopotowski, Rafał A. Ziemkiewicz, Maciej Maleńczuk, Kuba Wojewódzki, Łukasz Maciejewski, Jerzy Płażewski, Krzysztof Lipka-Chudzik, Tomasz Raczek, Konrad Wągrowski, Krzysztof Spór, Paweł Kempczyński, Kamila Sławińska, Rafał Donica, Kamil Śmiałkowski, Marzena Rogalska, Piotr Dobry i Maciej Dominiak.

W latach 1998-2003 magazyn Cinema organizował konkurs dla młodych aktorek "Z Cinema do Cannes". Nagrodą główną był wyjazd laureatki na festiwal filmowy w Cannes. W sześciu edycjach konkursu triumfowały kolejno - Joanna Brodzik (1998), Aleksandra Nieśpielak (1999), Nina Roguż (2000), Karolina Dryzner (2001), Ewa Hornich (2002) i Katarzyna Glinka (2003). W konkursie startowały też, między innymi: Małgorzata Socha, Anna Przybylska, Anita Werner, Anna Dereszowska, Agnieszka Grochowska, Daria Widawska i Joanna Horodyńska.

Cinema mocno angażowała się w promocję kina niezależnego, przyczyniając się do popularyzacji polskiego offu. W 2005 roku - z inicjatywy Macieja Dominiaka ze Stowarzyszenia Film Forum oraz Bartka Fukieta - redaktora naczelnego "Cinemy" - powołano do życia Offową Akademię Filmową, przyznającą OFFSkary - nagrody dla twórców polskiego kina niezależnego (obecnie Nagroda Polskiego Kina Niezależnego im. Jana Machulskiego).

Detal (film)

Detal lub duże zbliżenie – jeden z bliskich planów filmowych. Ukazuje najmniejsze szczegóły - np. fragmenty ciała lub ważne dla narracji przedmioty niewidoczne lub nieczytelne na dalszych planach obiekty (np. zawartość szuflady, treść notatki).

Detal ma na celu przedstawić właściwości fizyczne ciała lub przedmiotów. Może też służyć wzbudzeniu napięcia lub wywołaniu określonych emocji, a także podkreśleniu znaczenia danego obiektu.

Detale często występują w podsumowujących scenach filmu, przed samym jego końcem.

Dmitrij Babiczenko

Dmitrij Naumowicz Babiczenko (ros. Дмитрий Наумович Бабиченко, ur. 17 maja 1901, zm. 30 lipca 1991) – radziecki reżyser filmów rysunkowych, a także animator, rysownik i scenarzysta.

FEKS

Fabryka Ekscentrycznego Aktora (FEKS) (ros. Фабрика эксцентрического актёра (ФЭКС)) – radziecka grupa awangardowa działająca w branży teatralnej i filmowej. Została założona w 1921 roku w Piotrogrodzie przez Grigorija Kozincewa i Leonida Trauberga. W 1930 roku przekształcona w Instytut Sztuki Scenicznej.

I Lubuskie Lato Filmowe

I Lubuskie Lato Filmowe – pierwsza edycja najstarszego polskiego festiwalu filmowego odbyła się w roku 1969 w Łagowie w województwie lubuskim.

Jury konkursu przyznało nagrodę Syrenki Warszawskiej dla filmu Wszystko na sprzedaż w reżyserii Andrzeja Wajdy, jako najlepszego polskiego filmu w sezonie (1 stycznia 1968 - 31 maja 1969 roku).

Jewgienij Jeniej

Jewgienij Jewgienjewicz Jeniej (ros. Евгений Евгеньевич Ене́й; ur. 9 czerwca 1890, zm. 6 czerwca 1971) – radziecki scenograf. Laureat Nagrody Stalinowskiej (1948). Stały dekorator Feksów.

Pochowany na Cmentarzu Serafimowskim w Petersburgu.

Plan amerykański

Plan amerykański (ang. American shot) – rodzaj planu filmowego polegający na pokazaniu postaci ludzkiej od wysokości nieco powyżej kolan do miejsca tuż nad głową. Używany głównie do filmowania rozmawiających osób. Podobnie jak plan pełny pokazuje relacje między osobami, obejmując gesty i mimikę. Pozwala też na uchwycenie realiów otoczenia. Jest zgodny z tym, w jaki sposób ludzie normalnie postrzegają rozmawiające osoby.

W okresie filmu niemego stosowany był rzadko, popularność zdobył po przełomie dźwiękowym.

Plan filmowy

Plan filmowy – rozmiar kadru obejmującego fragment przestrzeni; określony sposób kadrowania, wynikający z odległości kamery od filmowanego obiektu czyli z odległości filmowanego obiektu od widza, rodzaju użytego obiektywu i oświetlenia oraz sposobu komponowania przestrzeni. Miarą kadru jest umieszczona w nim ludzka sylwetka i jej proporcje względem otoczenia.

Zazwyczaj jednemu planowi odpowiada jedno ujęcie, jednak niekiedy za sprawą ruchu postaci lub ruchu kamery jedno ujęcie może rozgrywać się w kilku planach lub kilka ujęć może pozostawać w tym samym planie.

Dzięki głębi ostrości możliwe jest uzyskanie tzw. planu złożonego, w którym w ramach jednego ujęcia widać jednocześnie dwa lub więcej obiektów sfilmowanych w różnych planach.

Przejścia między różnymi planami dokonuje się za pomocą montażu, montażu wewnątrzujęciowego oraz zmiany ostrości.

Plan ogólny

Plan ogólny (ang. long shot) – rodzaj planu filmowego opierający się na pokazaniu miejsca akcji wraz z sylwetkami ludzkimi, niezbyt odległymi. Plan taki służy przede wszystkim nakreśleniu sposobu, w jaki jednostka powiązana jest ze swoim otoczeniem.

Część źródeł utożsamia plan ogólny z planem totalnym.

Plan pełny

Plan pełny (ang. full shot) – rodzaj planu filmowego polegający na pokazaniu całej postaci wypełniającej kadr. Pozwala rozpoznać postać, zidentyfikować czynności przez nią wykonywane. Zapewnia też czytelność tła, umożliwia widzowi zapoznanie się z nim; daje to możliwość zdobycia wiedzy na temat postaci dzięki jej zachowaniu w środowisku w którym się znajduje. Stosowany jest w sztuce filmowej rzadko, zazwyczaj jako plan przejściowy pomiędzy planem ogólnym a planami bliższymi. Niekiedy używany jest w zastępstwie planu ogólnego, jeśli miejsce akcji uniemożliwia zastosowanie tego pierwszego.

Półzbliżenie

Półzbliżenie lub plan bliski – jeden z rodzajów "bliskich" planów filmowych. Ukazuje popiersie postaci ludzkiej, jej mimikę, gestykulację, emocje. Tło jest prawie niewidoczne, zdecydowanie podrzędne wobec postaci. W tym planie zmieścić można najwyżej do trzech osób.

Scena (film)

Scena (czasem fraza montażowa) − dynamiczna jednostka budulca filmowego; kompozycyjnie wyodrębniony fragment filmu składający się z przynajmniej jednego ujęcia, charakteryzujące się jednością czasu, miejsca i akcji. W przypadku scen składających się z bardzo długich ujęć (trwających nawet do 10 minut − tzw. master shot lub long take) granica między ujęciem a sceną zostaje zatarta.

Ujęcie (film)

Ujęcie – najmniejsza dynamiczna jednostka budulca filmowego zawarta między dwoma najbliższymi cięciami montażowymi; odcinek taśmy filmowej z obrazem filmowanym trwający od startu kamery do momentu jej zatrzymania.

Należy odróżniać pojęcie ujęcia od planu. Prawdopodobnie wpływ terminologii francuskiej doprowadził do ich pomieszania.

Walentina Brumberg

Walentina Siemionowna Brumberg (ros. Валентина Семёновна Брумберг; ur. 2 sierpnia 1899 w Moskwie, zm. 28 listopada 1975 tamże) – radziecka animatorka, reżyserka i scenarzystka filmów animowanych. Starsza siostra Zinaidy Brumberg. Przez wiele lat pracowały razem w tworzeniu filmów rysunkowych, z których wiele stało się klasyką radzieckiej animacji. Zasłużony Działacz Sztuk RFSRR (1968). Siostry Brumberg są pionierkami radzieckiego filmu rysunkowego.

Wioska na Ałtaju

Wioska na Ałtaju (ros. Одна, Odna, dosłownie Samotna) – radziecki czarno-biały film dramatyczny z 1931 roku w reżyserii Grigorija Kozincewa i Leonida Trauberga. Treścią filmu są trudy pracy pedagogicznej, surowa przyroda oraz walka z kułakami, którzy dążą do wyzysku ubogiej młodzieży wiejskiej.

Wojenne almanachy filmowe

Wojenne almanachy filmowe / Almanachy frontowe/ Wojenne albumy filmowe (ros. Боевой киносборник, Wojewoj kinosbornik) – seria radzieckich czarno-białych filmów wojennych z lat 1941-1942 poświęcona wielkiej wojnie ojczyźnianej. Almanachy frontowe były montowane z krótkometrażowych filmów fabularnych i dokumentalnych, połączonych pod wspólnym hasłem „Zwyciężymy!”. Zestawy tych krótkometrażowych filmów były odbiciem aktualnych wydarzeń. W realizowaniu Wojennych almanachów filmowych brali udział m.in. tacy reżyserzy jak Jewgienij Czerwiakow, Boris Barnet, Siergiej Jutkiewicz; aktorzy, jak Boris Czirkow, Marina Ładynina, Lubow Orłowa; scenarzyści, jak Jurij German, Jewgienij Pomieszczikow. Tematów do nowel filmowych w Almanachach frontowych dostarczał narodowy zryw obronny oraz walka innych zaatakowanych narodów.

Zbliżenie

Zbliżenie lub wielki plan (ang. close up) – jeden z bliskich planów filmowych. Twarz człowieka lub inny obiekt zajmuje większą część kadru. Ukazuje stan psychiki i emocje postaci.

Za wynalazcę zbliżenia długo uważano Davida W. Griffitha, który stosował je m.in. w filmach Dla miłości złota i Narodziny narodu, jednak wcześniej zbliżenie pojawiło się w twórczości George’a Alberta Smitha, który zastosował je w Szkle powiększającym babuni oraz Myszy w Szkole Sztuk Pięknych.

Zinaida Brumberg

Zinaida Siemionowna Brumberg (ros. Зинаида Семёновна Брумберг; ur. 2 sierpnia 1900 w Moskwie, zm. 9 lutego 1983 tamże) – radziecka animatorka, reżyserka i scenarzystka filmów animowanych. Młodsza siostra Walentiny Brumberg. Zasłużony Działacz Sztuk RFSRR (1968).

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.