Israel Aerospace Industries

Israel Aerospace Industries (hebr. התעשייה האווירית לישראל) – izraelski producent samolotów wojskowych oraz cywilnych, uzbrojenia lotniczego, morskiego oraz wojsk lądowych, awioniki, systemów rozpoznawczych i technologii wykorzystywanej w budowie satelitów. Pionier w budowie i projektowaniu oraz jeden z największych na świecie producentów bezzałogowych aparatów latających.

Historia

Fouga Magister IAF
Izraelski Magister
Arava Hatzerim 050804
IAI Arava
IAI Kfir
IAI Kfir
IAI-Lavi-B-2-hatzerim-2
IAI Lawi
MiG-21-2000 NTW 7 8 93
MiG-21-2000 Lancer
Gulfstream-sahvit
EL/M-2075 Phalcon

Lotnictwo

Początki firmy sięgają 1952 roku, wówczas to na prośbę pierwszego premiera Izraela Dawida Ben Guriona, do Izraela przyjechał Al Schwimmer, amerykański przedsiębiorca, inżynier lotniczy i pilot żydowskiego pochodzenia. Jego doświadczenie w branży lotniczej oraz wcześniejsze kontakty z Izraelem, w czasie wojny o niepodległość dostarczył do kraju kilkanaście samolotów różnych typów, wspierając tym samym żydowski wysiłek wojenny, skłoniły Ben Guriona do powierzenia Schwimmerowi organizacji Państwowych Lotniczych Warsztatów Remontowych (ang. Government Aircraft Overhaul Depot, hebr. Bedek Matusim - znanym również jako Bedek Aviation Company. Przy wsparciu ówczesnego Ministra Obrony Szimona Peresa, firma została założona w październiku 1953 roku. Jej siedzibą zostało lotnisko w miejscowości Lod. Od początku swojego istnienia głównym zadaniem wytwórni było wspieranie Sił Obronnych Izraela. Przez pierwszy okres swojej działalności warsztaty zajmowały się naprawami i przeglądami okresowymi maszyn należących do izraelskiego lotnictwa wojskowego oraz cywilnego. Jakość prac została doceniona przez amerykańską Federal Aviation Administration, która w ciągu dwóch pierwszych lat działalności certyfikowała warsztaty jako zagraniczny ośrodek zajmujący się przeglądami okresowymi, naprawami i remontami. W 1957 roku uruchomiono licencyjną produkcję brytyjskich szybowców szkolnych Slingsby T.30 Prefect i Slingsby T.31 Tandem Tutor. W następnej dekadzie już samodzielnie firma budowała na podstawie licencji szkolny samolot Fouga CM.170 Magister (oznaczenie izraelskie IAI Snunit/Tzukit). W czerwcu 1960 roku ukończono pierwszego CM.170, którego 7 lipca tego samego roku, podczas specjalnej uroczystości przekazano Siłom Powietrznym Izraela. Pierwszy tuzin maszyn został zmontowany jeszcze z części dostarczonych z Francji ale już w 1961 roku, kolejne maszyny produkowane były w oparciu o podzespoły wyprodukowane na miejscu w Izraelu. Do końca 1964 roku wybudowano 50 maszyn. 1 czerwca 1960 roku, na bazie Bedek Aviation Company oficjalnie utworzono Israel Aerospace Industries. Pod koniec lat 60. wyprodukowano pierwszy, całkowicie rodzimej produkcji wielozadaniowy samolot krótkiego startu i lądowania (STOL) IAI Arava. Kolejną maszyną był cywilny samolot dyspozycyjny IAI Westwind będący zmodyfikowaną wersją amerykańskiej maszyny Aero Commander 1121 Jet Commander. Na bazie Westwinda powstał morski samolot patrolowy IAI Sea Scan. We wrześniu 1969 roku po raz pierwszy w powietrze wzbił się IAI Nesher będący zmodyfikowaną wersją francuskiego samolotu Mirage 5. Po wojnie sześciodniowej Francja nałożyła embargo na dostawy maszyn do Izraela, zdecydowano zatem, że samolot będzie produkowany bez francuskiej licencji. Dzięki działaniu tajnych służb IAI wszedł w posiadanie niemalże kompletnej dokumentacji technicznej samolotu Mirage[1].

Dużym echem w świecie odbiła się akcja Mosadu w Szwajcarii, dzięki której Izrael wszedł w posiadanie pełnej dokumentacji technicznej silników lotniczych Atar 09 A, w które wyposażone były Mirage’e. Również w 1969 roku rozpoczęto prace nad kolejnym samolotem myśliwskim, które zaowocowały wybudowaniem maszyny IAI Kfir. W 1980 roku IAI brał udział w projektowaniu myśliwca mającego wprowadzić zupełnie nową jakość w siłach powietrznych, IAI Lawi. Niestety problemy z finansowaniem projektu, naciski ze strony Stanów Zjednoczonych, dla których Lawi mógł być konkurentem dla samolotów F-16 Fighting Falcon zakończyły cały program na etapie wybudowania dwóch prototypów. IAI bierze udział również w modernizacji istniejących już konstrukcji wojskowych, jedną z nich był projekt MiG-21-2000 Lancer, gdzie we współpracy z firmą Elbit, IAI zaproponował pakiet modernizacyjny rumuńskich MiG-ów. Na bazie cywilnego samolotu Gulfstream G550, IAI we współpracy z ELTA Systems LTD zaprojektował i wybudował samolot wczesnego ostrzegania IAI EL/M-2075 Phalcon. Poza produkcją ściśle wojskową IAI bierze również udział w projektach cywilnych, modyfikowaniu samolotów pasażerskich do wersji cargo. Najnowszym programem jest projekt budowy nowego samolotu dyspozycyjnego Avocet ProJet.

Bezzałogowe aparaty latające

IAI Heron 1 in flight 2.JPEG
IAI Heron

Na początku lat 70. powstał pierwszy UAV IAI Scout był on razem z innym podobnym aparatem Mastiff zaprojektowanym w firmie Tadiran Electronic Industries (włączonej później do koncernu IAI) pierwszym tego typu samolotem na uzbrojeniu Izraela. Konsekwentne rozwijanie i udoskonalanie produkowanych UAVów zaowocowało wyprodukowaniem kolejnych maszyn IAI Searcher, IAI Heron i IAI Harpy, ta ostatnia posiada bojową głowicę przeznaczoną do niszczenia wykrytych stanowisk radarów (amunicja krążąca). Rozwinięciem Harpy jest kolejny uzbrojony UAV IAI Harop. Bezpilotowce IAI wykorzystywane są w wielu armiach świata, doświadczenie firmy zostało docenione i wykorzystane przy projektowaniu i budowie szwajcarskiego samolotu bezzałogowego ADS 95 Ranger oraz amerykańskich bezpilotowców RQ-2 Pioneer i RQ-5 Hunter. II wojna libańska, która miała miejsce w 2006 roku przyczyniła się do położenia nacisku na rozwój małych aparatów bezpilotowych rodziny IAI I-view, które mogą być używane na szczeblu poniżej brygady.

Uzbrojenie

Paris Air Show 2007-06-24 n27
Nimrod

We współpracy z Rafael Advanced Defense Systems IAI bierze udział w rozwoju pocisków powietrze-powietrze Python 5. Pociski przeciwokrętowe Gabriel. Od 1992 roku IAI opracowuje i modernizuje przeciwczołgowe pociski LAHAT (Laser Homing Attack/Laser Homing Anti-Tank). Odpowiedzialny jest również za projekt nowego pocisku dalekiego zasięgu klasy powietrze-ziemie, ziemia-ziemia naprowadzanego laserowo, Nimrod. IAI jest producentem radaru EL/M-2080 wykorzystywanego w systemie antyrakietowym Chetz-2.

Astronautyka

Shavit Ofek7a
Start rakiety Shavit z satelitą Ofeq na pokładzie

IAI brał udział w projektowaniu i budowie izraelskich satelitów szpiegowskich Ofeq oraz rakiety nośnej Shavit, która wyniosła satelity na orbitę. Poza satelitami Ofeq IAI zbudował również satelitę TecSAR (znanego również jako TechSAR lub Polaris). Jest to nowy satelita szpiegowski, wyniesiony na orbitę okołoziemską 21 stycznia 2008 roku, który ELTA Systems LTD wyposażył w radar z syntetyczną aperturą. IAI zbudował również satelity wykorzystywane w cywilnych przedsięwzięciach serię dwóch satelitów Eros, służących do obserwacji Ziemi oraz satelitów telekomunikacyjnych Amos.

Marynarka

w 2014 IAI zaprezentowała Katanę, bezzałogową i wysoce autonomiczną łódź bojową[2]

Bibliografia

  • Ryszard Kwas: IAI Kfir. Gdynia: AJ-PRESS, 1985. ISBN 83-86208-42-2.

Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. Leszek A. Wieliczko, Israel Aerospace Industries, „Lotnictwo Aviation International”, nr 6 (2019), s. 76–83, ISSN 1732-5323
  2. Katana - autonomiczna łódź bojowa Izraela (pol.). nt.interia.pl, 2014-02-07. [dostęp 2014-02-07].
ADS 95 Ranger

ADS 95 RANGER – taktyczny, bezzałogowy aparat latający (UAV – Unmanned Aerial Vehicle) opracowany przez izraelską firmę IAI Malat UAV Division będącą oddziałem firmy Israel Aerospace Industries oraz szwajcarską Oerlikon Contraves AG i RUAG Aerospace (Swiss Aircraft and System Enterprises).

Amos (satelita)

Amos (hebr. עמוס) – zespół izraelskich satelitów telekomunikacyjnych, należących do prywatnego konsorcjum Spacecom. Zostały zbudowane przez Israel Aerospace Industries. Nazwa serii jest akronimem od słów Affordable Modular Optimized Satellite, równocześnie jest ona nawiązaniem do starotestamentowego proroka Amosa.

Znajdują się na orbicie geostacjonarnej (nad równikiem), na 4. stopniu długości geograficznej zachodniej.

Satelity te nadają sygnał stacji telewizyjnych i radiowych do odbiorców w Europie, Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie oraz na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych, tworząc możliwość połączeń z sieciami szkieletowymi IP oraz innymi zaawansowanymi usługami szerokopasmowymi.

Obecnie na orbicie na pozycji 4°W znajdują się Amos 2 i Amos 3.

Bereszit (sonda kosmiczna)

Bereszit (hebr. ‏בְּרֵאשִׁית‎) – izraelska sonda kosmiczna i lądownik, zbudowana kosztem 100 mln USD przez organizację non-profit SpaceIL oraz Israel Aerospace Industries. Została wyniesiona 21 lutego 2019 roku przez rakietę Falcon 9 z kosmodromu CCAFS.

Bereszit był pierwszą prywatną sondą, która miała wylądować na Księżycu, jej powstanie ma swoje źródło w ostatecznie nierozstrzygniętym konkursie Google Lunar X Prize. Lądowanie było zaplanowane na 11 kwietnia 2019 ok. godz. 19.30 UTC na Morzu Jasności, w pobliżu miejsca lądowania Apollo 15, ale podczas podejścia awarii uległ główny silnik i sonda rozbiła się o powierzchnię Księżyca. Nazwa pochodzi od pierwszych słów Księgi Rodzaju: „Na początku”.

Berijew A-50

Berijew Iljuszyn A-50 Szmiel (ros. Шмель – trzmiel) – radziecki, czterosilnikowy samolot wczesnego ostrzegania zbudowany na podstawie transportowego Ił-76 przy współpracy Iljuszyna i Berijewa. W nomenklaturze NATO określany jako Mainstay.

Dassault Mirage III

Dassault Mirage III – ponaddźwiękowy samolot myśliwski produkcji francuskiej zbudowany w układzie skrzydła delta, bez usterzenia poziomego. Wersję szturmową opartą na Mirage’u III nazwano Mirage 5.

Projektowanie samolotu rozpoczęto w 1954. Pierwszą wersją Mirage’a III był prototyp Mirage I, który oblatano 25 czerwca 1955 roku. Po udanych próbach rozpoczęto produkcję seryjną Mirage’a III w 1956 roku. Różne wersje samolotu brały udział w wojnie sześciodniowej w 1967 roku, wojnie indyjsko-pakistańskiej w 1971 roku, wojnie Jom Kipur w 1973 roku i w wojnie falklandzkiej w 1982 roku. Samolot produkowano na licencjach w Szwajcarii, Belgii i Australii. Głównym rynkiem zbytu dla produkcji eksportowej były kraje Afryki i Ameryki Południowej, był użytkowany w dwudziestu jeden krajach. Produkcję zakończono w 1982 roku, gdy zastąpił go Dassault Mirage 2000, ale starsze modele były modernizowane.

Sukcesy samolotu podczas wojny sześciodniowej zaowocowały uruchomieniem przez Izrael produkcji własnych wersji samolotu budowanych przez Israel Aerospace Industries: Nesher (Mirage 5) i Kfir, także RPA stworzyła w wyniku głębokiej przebudowy posiadanych Mirage III wersje Atlas Cheetah. Zarówno Kfiry i Cheetah są nadal wykorzystywane w Ameryce Południowej.

Ostatnimi użytkownikami samolotów Mirage III są Pakistan z około 70 sztukami. Argentyna w sierpniu 2015 miała na wyposażeniu 6 myśliwców Mirage IIIEA, 4 Mirage 5PA i 4 Dagger, wszystkie wycofane do końca 2015 roku. Mirage 5 eksploatowane są w niewielkiej liczbie przez Egipt.

Eros (satelita)

Eros (hebr. לוויין) – seria dwóch komercyjnych izraelskich satelitów obserwacji Ziemi. Zostały zbudowane przez Israel Aerospace Industries, we współpracy z El-Op. Obydwa są zarządzane przez spółkę ImageSat International.

Guardium

Guardium – bezzałogowy pojazd lądowy zbudowany dla armii izraelskiej przez firmę G-Nius (konsorcjum Israel Aerospace Industries i Elbit Systems).

Pojazd może być zdalnie sterowany z Main Control Center albo z wynośnego pulpitu z niewielkiej odległości. Może też poruszać się w trybie autonomicznym.

Wyposażone w nowoczesne systemy obserwacji i detekcji używane są do patrolowania granicy ze Strefą Gazy (jako uzupełnienie normalnych patroli). Może być łatwo wyposażony w zdalnie kierowaną broń, system wskazywania celów oraz inne wyposażenie.

Gulfstream G280

Gulfstream 280 – amerykański samolot dyspozycyjny, zaprojektowany i zbudowany w wytwórni Gulfstream Aerospace Corporation wspólnie z izraelską firmą Israel Aerospace Industries (IAI). Obecnie jest to najmniejszy samolot w ofercie amerykańskiej wytwórni.

IAI

IAI S.A. – polskie przedsiębiorstwo informatyczne, dawniej jako IAI-System.com sp.j.

Israel Aerospace Industries – izraelskie przedsiębiorstwo lotnicze i zbrojeniowe

Iaidō – japońska sztuka dobywania miecza, odmiana szermierki

IAI Harop

IAI Harop – izraelski, bezzałogowy aparat latający (UAV - Unmanned Aerial Vehicle), będący rozwinięciem innego produktu firmy Israel Aerospace Industries, IAI Harpy. Harop ma 23-kilogramową głowicę bojową przeznaczoną do niszczenia stacji radiolokacyjnych. Rodzaj amunicji krążącej.

IAI Harpy

IAI Harpy, hebr. הארפי ("Harpia") – izraelski bezzałogowy aparat latający (UAV - Unmanned Aerial Vehicle). Przeznaczony do wykrywania i rażenia urządzeń radiolokacyjnych - amunicja krążąca.

IAI Kfir

Israel Aircraft Industries Kfir (hebr. כפיר, Młody Lew) – izraelski myśliwiec produkowany przez firmę Israel Aerospace Industries (IAI).

IAI Rotem L

IAI Rotem L – izraelski, bezzałogowy aparat latający (UAV - Unmanned Aerial Vehicle), mogący pełnić rolę, w zależności od zastosowanej głowicy, amunicji krążącej lub aparatu obserwacyjnego.

IAI Scout

IAI Scout, hebr. זהבן ("Wilga") – izraelski, bezzałogowy aparat latający (UAV - Unmanned Aerial Vehicle) opracowany w 1970 roku przez firmę Israel Aerospace Industries. Głównym zadaniem aparatu jest zwiad taktyczny. Scout może przenosić na swoim pokładzie kamerę telewizyjną lub kamerę termowizyjną (obrazy mogą być przesyłane w czasie rzeczywistym). Może przenosić również laserowy wskaźnik celów. Podczas działań w dolinie Bekaa w 1982 roku w części używanych Scoutów aparaturę zwiadowczą zastąpiono głowicami zawierającymi materiał wybuchowy. Aparat może być sterowany przez operatora znajdującego się na ziemi, jak również może wykonać lot po wcześniej zaprogramowanej trasie.

Scout rozpoczął służbę w izraelskim lotnictwie 21 czerwca 1981 roku w ramach 200. Eskadry. Scouty pozostały na uzbrojeniu armii izraelskiej do wczesnych lat 90., kiedy to zostały wyparte przez IAI Searcher.

Mastiff

Mastiff – izraelski, bezzałogowy aparat latający (UAV - Unmanned Aerial Vehicle) opracowany w firmie Tadiran Electronic Industries włączonej do koncernu Israel Aerospace Industries.

Aparat powstał w wyniku doświadczeń wyniesionych z wojny Jom Kipur w 1973 roku, podczas której to izraelskim dowódcom oddziałów lądowych brakowało informacji z rozpoznania taktycznego.

Aparat startuje z katapulty, która może być umieszczona nawet na samochodzie terenowym, przez cały czas lotu sterowany jest przez operatora znajdującego się na ziemi. Lądowanie zapewnia trójgoleniowe podwozie kołowe, nie wciągane w kadłub. W standardowej wersji aparat przenosi kamerę telewizyjną (lub termowizyjną) z możliwością przekazywania obrazu w czasie rzeczywistym. Mastiff używany był przez armię Izraela oraz Marynarkę Wojenną Stanów Zjednoczonych.

Ofeq

Ofeq (hebr. אופק) – seria izraelskich satelitów wywiadowczych. Zostały zbudowane przez Israel Aerospace Industries. Wszystkie wystrzelono na pokładach rakiet Shavit z kosmodromu Palmachim, położonego 10 km na południe od Tel Awiwu w pobliżu miasta Riszon Le Syjon.

Wystrzelenie pierwszego satelity Ofeq 19 września 1988 spowodowało, że Izrael stał się jednym z dziewięciu państw posiadających satelity.

RQ-2 Pioneer

RQ-2 Pioneer – bezzałogowy aparat latający (UAV – Unmanned Aerial Vehicle) opracowany wspólnie przez izraelską firmę Israel Aerospace Industries i amerykańską AAI Corporation. Pierwszym użytkownikiem aparatów była marynarka wojenna Stanów Zjednoczonych, w której aparaty wykorzystywano do korygowania ognia artylerii okrętowej i wyszukiwania celów. Produkcję Pioneerów rozpoczęto w 1985 roku.

RQ-5 Hunter

RQ-5 Hunter – bezzałogowy aparat latający (UAV - Unmanned Aerial Vehicle) opracowany w drugiej połowie lat 80 w Izraelu przez firmę Israel Aerospace Industries. W 1988 roku zwyciężył w konkursie na taktyczny bezzałogowy aparat latający dla US Army.

Uri Or

Uri Or (hebr.: אורי אור, ang.: Ori Orr, ur. 22 kwietnia 1939 w Kefar Ma’as) – izraelski generał i polityk, w latach 1981–1983 szef Centralnego Dowództwa, w latach 1983–1986 szef Północnego Dowództwa, w latach 1988–1992 dyrektor Żydowskiego Funduszu Narodowego, w latach 1995–1996 wiceminister obrony, w latach 1992–1999 poseł do Knesetu z listy Partii Pracy. W latach 1999–2003 był prezesem Israel Aerospace Industries

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.