Germanie

Germanie (łac. Germani), in. Germanowie – odłam Indoeuropejczyków żyjący w północnej i środkowo-północnej Europie, na północ od ludów celtyckich, posługujący się językami germańskimi.

Germanami przyjęło się nazywać grupę ludów z indoeuropejskiej rodziny językowej. Praojczyzną tych ludów jest obszar dzisiejszej Danii, południowej Skandynawii i Szlezwiku. Nazwy Germanie po raz pierwszy użył Poseidonios, a w ślad za nim Juliusz Cezar.

Dzisiejsi Niemcy należą do grupy Germanów Zachodnich (obok Północnych czyli Skandynawów i Wschodnich, czyli dzisiaj już wtopionych w inne ludy Wandalów, Burgundów, Gotów czy Lugiów[potrzebny przypis]). Germanie Zachodni, dzielący się geograficznie na Germanów Reńskich, Wezerskich, Północnomorskich i Łabskich to przodkowie dzisiejszych Niemców, Holendrów i Anglików.

Starożytni podzielili ich na trzy grupy: Ingweonów – przodkowie Sasów, czyli Niemców z północy (do których zalicza się też Holendrów), Anglików, Istweonów – mieszkańców obszaru nadreńskiego oraz Herminionów – mieszkańców obszaru Łaby, czyli tych najdalej oddalonych od państwa rzymskiego (tzw. ludzie kraju pszczół – skąd pochodził najlepszy miód). Podział ten wiązał się z legendą o praojcu Germanów Mannusie i jego trzech synach. Do grupy tej należeli ci, którzy w czasach późniejszych, tzw. wędrówek ludów, pomaszerowali na zachód i stali się np. dzisiejszymi Francuzami i mieszkańcami środkowych Niemiec jak Frankowie, czy Cheruskowie, którzy się wtopili później w Sasów.

Imperium Romanum Germania
Rozmieszczenie plemion germańskich na przełomie er
Karte völkerwanderung
Wędrówki Germanów w Europie

Historia

W epoce brązu zamieszkiwali tereny Skandynawii, Jutlandii i części Niemiec. Według Tacyta (I w. n.e.) Germanie dzielili się na Ingewonów, Hermionów i Istewonów, wymienia też Swebów (Swewów), Wandalów, Chattów, Fryzów, Chauków i Cherusków, Semnonów (prawdopodobnie należących do Swebów) i Longobardów (również należących do Swebów), Anglów, Hermundurów, Markomanów, Kwadów, Bastarnów, Gotów, Gepidów, Swinonów i Sytonów.

Najazd Hunów w V wieku n.e. spowodował że część tych ludów przesunęła się na zachód. Ci co pozostali, szybko ulegli slawizacji, wobec nowej inwazji która przyszła po upadku Hunów. Według teorii allochtonicznej Słowianie pojawili się we wschodniej części Germanii i na terytorium późniejszych Niemiec, około VII wieku n.e. W VI i VII w. zachodnia część Germanii została podbita i włączona do państwa Franków. Za panowania syna Karola Ludwika Pobożnego powstawały ośrodki separatystyczne w Germanii. W wyniku wojny imperium zostało podzielone na 3 części (traktat w Verdun 843), wschodnia to późniejsze Niemcy.

Organizacja

Początkowo Germanie byli zorganizowani w grupy rodzinno-plemienne. We wczesnym średniowieczu zaczęli wybierać wojskowych naczelników, wywodzących się z najznakomitszego rodu. Stanowisko nie było dziedziczne. Wódz sprawował władzę dożywotnio. Tylko jeden z wodzów germańskich wsławił się niechlubną tyranią w stosunku do innych Germanów – Marbod z plemienia Markomanów. Przeprowadził swój lud do Czech, a następnie podbił z nim Semnonów, Longobardów i przypuszczalnie Lugiów. W 17 roku n.e. uległ jednak Cheruskom, którzy zmusili go do ucieczki na ziemie cesarstwa rzymskiego.

Wyznanie

Germanie byli do V wieku poganami, wcześniejszej chrystianizacji uległy tylko te ludy, które znalazły się w orbicie wpływów cesarstwa rzymskiego. Przyjmowały one chrześcijaństwo wyznania ariańskiego. Pierwszym ludem germańskim, który przyjął katolicyzm byli Frankowie Saliccy Chlodwiga. Do katolicyzacji pozostałych plemion przyczyniła się ekspansja blisko związanego z papiestwem imperium frankijskiego Karolingów. Najpóźniej schrystianizowani zostali Sasi (VIII wiek), Anglowie (VII wiek) i Germanie skandynawscy (X wiek).

Zagadnienia genetyczne

Haplogroup R1b (Y-DNA)

R-M269 (R1b)

Distribution Haplogroup R1a Y-DNA

R-M17 (R1a1)

HG I1 europa

I-M253 (I1)

Haplogrupo N (ADN-Y)

N-M231 (N)

Zobacz też

Alamanowie

Alemanowie, Alamanowie – germański związek plemienny, od III wieku n.e. dokonujący najazdów na zachodnie prowincje cesarstwa rzymskiego.

Arminius

Arminiusz, łac. Arminius, niem. Hermann der Cherusker (ur. 16 p.n.e., zm. 21 n.e.) – syn Sigimera, wodza germańskiego plemienia Cherusków.

Bitwa w Lesie Teutoburskim

Bitwa w Lesie Teutoburskim (niem. Schlacht im Teutoburger Wald lub Varusschlacht, także Hermannsschlacht) – bitwa stoczona jesienią 9 roku naszej ery pomiędzy plemionami germańskimi pod wodzą Arminiusza, wodza ze szczepu Cherusków, a wciągniętymi w zasadzkę trzema legionami rzymskimi (XVII, XVIII, XIX), dowodzonymi przez Publiusza Kwinktyliusza Warusa.

Bitwa ta zapoczątkowała siedmioletnią wojnę, która ostatecznie ustanowiła granicę na Renie jako granicę Cesarstwa Rzymskiego na okres czterech stuleci, aż do upadku cesarstwa. Otoczona legendą historia bitwy miała istotny wpływ na kształtowanie XIX-wiecznego nacjonalizmu niemieckiego.

Gepidowie

Gepidowie – grupa dawnych plemion germańskich, blisko spokrewniona z Gotami.

Germanistyka

Filologia niemiecka, in. germanistyka (niem. Germanistik) – dyscyplina naukowa wchodząca w zakres nauk humanistycznych i zajmująca się, w sensie węższym, językiem niemieckim i niemieckojęzyczną literaturą. W szerszym sensie germanistyka obejmuje badanie i opis języka, literatury i kultury narodów germańskich.

Jakkolwiek ślady zainteresowania Germanami datują się już od starożytności (Germania Tacyta).

Germanistyka, tak jak inne neofilologie, powstała na początku XIX stulecia.

Germanistyka utożsamiana jest z filologią germańską. Obejmuje także archeologię oraz historię ludów, od dziejów najstarszych, po współczesność.

Gród

Gród, gard – średniowieczna osada obronna oznaczająca domostwa, gospodarstwo lub wczesne miasto, anglosaska geard lub yeard – otoczona wałem, murem lub ostrokołem.

Herulowie

Herulowie – lud wschodniogermański wywodzący się z terenów południowej Szwecji.

Jutowie (plemię germańskie)

Jutowie – lud północnogermański osiadły pierwotnie w północnej i środkowej części Półwyspu Jutlandzkiego. W połowie V wieku, część Jutów zasiedliła południowo-wschodnią Anglię (Kent), reszta zasymilowała się z Duńczykami.

Język starosaksoński

Język starosaksoński, język starosaski – język, którym posługiwali się Sasi i Anglowie we wczesnym średniowieczu. Bardzo wcześnie rozpadł się na dwie formy, które rozwinęły się w Anglii w język staroangielski, a w północnych Niemczech w język dolnoniemiecki.

Był bardzo blisko spokrewniony z językiem staroniderlandzkim, część językoznawców uważa nawet iż mógł być to jeden i ten sam język. Do dziś ich współczesne formy wykazują między sobą największą liczbę podobieństw wśród języków zachodniogermańskich.

Najstarsza poświadczona forma dolnoniemieckiego. Pierwszy raz poświadczony z IX wieku, przeszedł w język średnio-dolno-niemiecki po XII wieku.

Kwadowie

Kwadowie (Swebowie) – germański lud zamieszkający w starożytności dorzecze rzek Nidda, Fulda i Lahn.

W latach 55 i 53 p.n.e. wyprawiał się na nich Juliusz Cezar, ale pokonał ich Druzus w 8 p.n.e. Po tej klęsce wywędrowali na pogranicze Moraw i Śląska. Należeli do plemion uznających zwierzchnictwo Marboda, lecz po jego usunięciu uznali zwierzchnictwo rzymskie.

W okresie podległości Rzymowi (od 21 roku n.e.), Kwadowie tworzyli własny organizm państwowy (Regnum Vannianum), przez którego ziemie przebiegał szlak bursztynowy. Utrzymywali ożywione kontakty polityczne i gospodarcze z cesarstwem rzymskim, dzięki czemu przodowali cywilizacyjnie wśród ludów barbarzyńskich. W roku 167 wraz z Markomanami najechali rzymską Panonię, zapoczątkowując tym samym tzw.wojny markomańskie. W roku 171 cesarz Marek Aureliusz kierował udaną wyprawą przeciwko nim.

W roku 406 wraz z Wandalami wyruszyli na ziemie obecnej Hiszpanii, a częściowo z Longobardami do Italii. Państwo Swebów na Półwyspie Iberyjskim podbili Wizygoci w roku 585.

Odoaker

Odoaker nazywany także Odoacer (ok. 433–493) – wódz germański, prawdopodobnie z plemienia Herulów lub Skirów.

Plemiona germańskie

Plemiona germańskie – plemiona należące do germańskiej grupy językowej.

Germanie dzielili się na liczne plemiona. Ich lista jest trudna do ustalenia jako iż nie wiadomo, czy dany lud stanowił odrębne plemię, czy był jedynie częścią innej grupy. Ponadto wymienione plemiona w historii nie występowały równocześnie: najstarsze zapisane nazwy własne ludów germańskich pochodzą z II wieku p.n.e., a inne nawet z IX - X wieku n.e. Oznacza to, iż niektóre plemiona mogą występować w źródłach historycznych pod różnymi nazwami: inną u autorów starożytnych, a inną w średniowieczu.

Sasi

Sasi (Saksoni, niem. Sachsen, ang. Saxons) – lud pochodzenia germańskiego, osiadły w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii.

Swebowie

Swebowie (Swewowie) – związek plemion Germanów (w źródłach w odniesieniu do 406 r. pod nazwą tą kryją się Kwadowie, Markomanowie i być może Alamanowie), który mógł zostać stworzony przez Ariowista w związku z jego wyprawą do Galii na pomoc Sekwanom.

Swionowie

Swionowie, również Swearowie, (szw. Svíar, Svear) – północno-germańskie plemię żyjące w Skandynawii. W I tysiącleciu n.e. zamieszkiwali prowincję Uppland, ziemie wokół jeziora Melar na obecnym terytorium Szwecji.

Obok Gotów (szw. Götar) odegrali główną rolę w powstaniu państwa szwedzkiego. Od hasła Svearike (co oznaczało "państwo Swearów") pochodzi nazwa Szwecji - Sverige.

Sztandar

Sztandar – weksylium będące znakiem oddziału wojskowego, stowarzyszenia, miasta, szkoły, instytucji itp. Składa się z płata i drzewca zakończonego głowicą. Płat ma różne wzory na obu stronach, przeważnie obszyty jest frędzlą i przymocowany do drzewca skórzanym rękawem i ozdobnymi gwoździami. Pod głowicą wiązane są wstęgi i szarfy w barwach narodowych lub orderów i odznaczeń, którymi posiadacz sztandaru został odznaczony. Pod wstęgami mogą być mocowane odznaki odznaczeń. Sztandar, podobnie jak chorągiew, występuje w jednym egzemplarzu.

Wywodzi się z dawnych znaków bojowo–rozpoznawczych, które służyły do łączności między wodzem a oddziałem. W starożytności były używane przez Babilończyków, Egipcjan, Greków, Persów. Ze znakami tymi wiązano pewne treści ideowe. Uroczyście obchodzono dzień otrzymania znaku w legionach rzymskich, bowiem oznaczał on powstanie oddziału, a jego utrata powodowała rozwiązanie oddziału. Znaków bojowych używali również w V wieku Germanie, Celtowie oraz Hunowie. W pierwszej połowie XII wieku Słowianie na Rusi wykorzystywali zdobyte znaki bojowe do wciągania w zasadzkę wojowników przeciwnika. W oddziałach jazdy używano małych chorągwi zwanych kornetami. Podczas walki był zawsze rozwinięty i otoczony doborowymi żołnierzami, a na postojach zaciągano przed nim warty.

Teutoni

Teutoni, Teutonowie – lud germański lub celtycki zamieszkujący pierwotnie tereny nad Łabą, na południe od Półwyspu Jutlandzkiego i siedzib Cymbrów. Po raz pierwszy wymienieni w źródłach antycznych przez Pyteasza z Massalii. Wraz z Cymbrami i Ambronami pobili wojska rzymskie pod Arausio (Arauzjoną) w Galii w 105 p.n.e. Podczas tej bitwy, dowodzonej ze strony Rzymian przez konsula Gnejusza Maliusza Maksymusa i prokonsula Kwintusa Serwiliusza Cepiona, zginęło ponad 100 000 Rzymian. Była to jedna z największych klęsk wojsk rzymskich w dziejach. Plemiona germańskie nie wykorzystały jednak osłabienia Rzymu i odstąpiły od inwazji na Półwysep Apeniński.

Przy następnej próbie inwazji Italii zostali rozbici przez Gajusza Mariusza w bitwie pod Aquae Sextiae (dzisiejsze Aix-en-Provence) latem 102 p.n.e.

Współcześnie pod pojęciem „teutoni” – również ironicznie – rozumie się „(typowych) Niemców”. Określenie to może mieć znaczenie żartobliwe lub obraźliwe. Przymiotnik „teutoński” jest używany – również ironicznie – jako „typowo niemiecki”.

Ting

Thing, Ting lub Ling – zgromadzenie wolnych mężczyzn u plemion germańskich. Również nazwa miejsca, gdzie odbywały się zgromadzenia.

W krajach skandynawskich pochodzą od nich nazwy parlamentów:

alandzkiego – Lagting

duńskiego – Folketing

farerskiego – Løgting

islandzkiego – Althing

norweskiego – Storting

Wikingowie

Wikingowie – skandynawscy wojownicy, którzy od VIII wieku podejmowali dalekie wyprawy o charakterze kupieckim, rabunkowym lub osadniczym. W przypadku wypraw łupieżczo-handlowych mówi się o wikindze zachodniej i wikindze wschodniej.

Organizatorami wypraw do krajów Europy Zachodniej byli m.in. Normanowie duńscy i norwescy, a także mieszkańcy dzisiejszej Szwecji południowej (prowincje Bohuslän, Halland, Uppland, Skania i Blekinge).

Normanowie szwedzcy, głównie Swionowie i Goci, organizowali wyprawy do krajów położonych na wschód i południe od ich ojczyzny, docierając do Bułgarii Kamskiej, Rusi Kijowskiej, Bizancjum, a nawet Kalifatu Bagdadzkiego. Wikingowie dotarli też do Ameryki Północnej na długo przed Kolumbem. Dopłynęli do półwyspu Labrador – Winlandii (wschodnie wybrzeże Kanady).

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.