Cyna

Cyna (Sn, łac. stannum) – pierwiastek chemiczny, metal z bloku p w układzie okresowym.

Cyna tworzy odmiany alotropowe. W warunkach standardowych występuje w odmianie β (beta), zwanej cyną białą, trwałej powyżej 13,2 °C. Odmiana ta ma sieć krystaliczną w układzie tetragonalnym, o gęstości 7,3 g/cm³. W niższej temperaturze przechodzi w odmianę regularną α (alfa) o gęstości 5,85 g/cm³. Zmiana gęstości jest równoznaczna ze zmianą objętości, co powoduje, że cyna rozpada się, tworząc szary proszek zwany cyną szarą. Zjawisko to nazywane jest zarazą cynową. Czysta cyna biała jest ciągliwa i kowalna, odporna na korozję.

Cyna
ind ← cyna → antymon
Wygląd
srebrzystobiały (β), szary (α)
Dwie odmiany alotropowe cyny (po lewej β; po prawej α)
Dwie odmiany alotropowe cyny
(po lewej β; po prawej α)
Widmo emisyjne cyny

Widmo emisyjne cyny
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. cyna, Sn, 50
(łac. stannum)
Grupa, okres, blok 14 (IVA), 5, p
Stopień utlenienia II, IV
Właściwości metaliczne metal
Właściwości tlenków amfoteryczne
Masa atomowa 118,710(7) u[3][a]
Stan skupienia stały
Gęstość 7365 kg/m³ (β),
5769 kg/m³ (α)
Temperatura topnienia 231,93 °C[1]
Temperatura wrzenia 2602 °C[1]
Numer CAS 7440-31-5
PubChem 5352426[4]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Zastosowania

Cynowy Danzig ubt.jpeg
Gdański kieliszek wykonany z cyny

Ze względu na dostępność, niską temperaturę topnienia, łatwość odlewania oraz dobre własności mechaniczne cyna była dość powszechnie używana do wyrobu przedmiotów codziennego użytku. Przedmioty cynowe były bardzo popularne od wczesnego średniowiecza; największy rozkwit produkcji przedmiotów z cyny (konwisarstwa) miał miejsce pomiędzy XIV i XVI w.

Cyny używa się do pokrywania innych metali cienką warstwą antykorozyjną. Proces cynowania stosowany jest do zabezpieczania naczyń stalowych, stosowanych w przemyśle spożywczym, np. puszek do konserw oraz konwi na mleko.

Stop cyny i ołowiu ma niską temperaturę topnienia (np. przy 61,9% wag. cyny jest to temperatura 183 °C) i stosowany był w przemyśle i elektrotechnice jako lut do łączenia innych metali poprzez lutowanie. Po 1 lipca 2006 w związku z wycofywaniem w krajach Unii Europejskiej produktów zawierających ołów przechodzi się na lutowanie bezołowiowe, zastępując ołów niewielkim dodatkiem srebra, miedzi i bizmutu.

Cyna jest również składnikiem stopu drukarskiego do wyrobu czcionek. Występuje w nim wraz z ołowiem (głównym składnikiem) oraz antymonem. Stopy drukarskie występują w różnych odmianach (charakteryzujących się różną twardością) różniących się stosunkiem składników.

Stopami cyny i miedzibrąz cynowy oraz spiż (zawierający także cynk i ołów), używany do odlewania dzwonów.

Występowanie

Najczęściej spotykane minerały zawierające cynę to tlenek – kasyteryt (SnO2, 78,8% Sn) i siarczek – stannin (Cu2FeSnS4, 27,6% Sn). Cyna występuje w przyrodzie w ilości 0,004% wagowo. Największe złoża cyny mieszczą się w Indonezji, Chinach, Tajlandii, Boliwii, Malezji, Rosji, Brazylii, Birmie i Australii.

W Polsce większe złoża cynonośne występowały w Gierczynie i stanowiły jedyne poważniejsze źródło cyny w Polsce[5]. W ilościach śladowych cyna występuje także w Sudetach, w okolicach Czarnowa (arsenopiryt), Miedzianki[6], i Starej Góry[7].

Izotopy

Cyna posiada 10 występujących w przyrodzie trwałych izotopów. Najbardziej rozpowszechniony jest izotop 120Sn (ok. 33%).

Sztucznie wytworzono dalszych 29 izotopów cyny o masie atomowej od 99 do 137 i okresie połowicznego rozpadu od kilku ms do 230 tys. lat.

Zobacz też

Uwagi

  1. Wartość w nawiasie oznacza niepewność związaną z ostatnią cyfrą znaczącą. Znane są próbki geologiczne, w których pierwiastek ten ma skład izotopowy odbiegający od występującego w większości źródeł naturalnych. Masa atomowa pierwiastka w tych próbkach może więc różnić się od podanej w stopniu większym niż wskazana niepewność.

Przypisy

  1. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R. Lide (red.), wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-37, ISBN 978-1-4200-9084-0.
  2. Cyna (nr 14509) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych (ze względu na zmianę sposobu wywołania karty charakterystyki, aby pobrać kartę dla obszaru USA, na stronie produktu należy zmienić lokalizację na "United States" i ponownie pobrać kartę). [dostęp 2011-10-02].
  3. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Juris Meija i inni, Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report), „Pure and Applied Chemistry”, 88 (3), 2016, s. 265–291, DOI10.1515/pac-2015-0305.
  4. Cyna (CID: 5352426) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  5. Maciej Madziarz: Kopalnia „Gierczyn”. Zapomniany epizod w historii górnictwa rud Ziem Zachodnich. W: Dzieje górnictwa – element europejskiego dziedzictwa kultury. P.P. Zagożdzon (red.), M. Madziarz (red.). Wrocław: 2008.
  6. Maciej Madziarz: Kopalnie „Czarnów”, „Miedzianka” i „Stara Góra”. W poszukiwaniach okruszcowania uranowego oraz rud metali w latach 40. i 50. XX w.. W: Dzieje górnictwa – element europejskiego dziedzictwa kultury. P. P. Zagożdzon (red.), M. Madziarz (red.). T. 2. Wrocław: 2009.
  7. Tradycje górnicze w ważniejszych ośrodkach Europy Środkowej. W: Tadeusz Mikoś: Górnicze skarby przeszłości. Od kruszcu do wyrobu i zabytkowej kopalni. Kraków: AGH Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne, 2008, s. 240. ISBN 978-83-7464-069-5.

Bibliografia

  • Ryszard Szepke: 1000 słów o atomie i technice jądrowej. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 83-11-06723-6. (pol.)
Babbit (stop)

Babbit – stop łożyskowy z zawartością 83–88% cyny, 8–10% antymonu, 3–6% miedzi i 0,5% ołowiu. Stop ten jest używany na silnie obciążonych panewkach łożysk ślizgowych, np. w silnikach lotniczych i samochodowych. Opracowany w 1839 roku przez Isaaca Babbitta w Taunton, Massachusetts, USA.

Baborów

Baborów (daw. Baworów, niem. Bauerwitz, cz. Bavorov) – miasto w południowej Polsce, województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Baborów. Geograficzne leży na Przedgórzu Sudeckim nad rzeką Psiną (śl. Cyna). Lokalny ośrodek usługowy, wytwórnia pasz. Według danych z 30 czerwca 2008 roku miasto miało 3114 mieszkańców.

Baborów uzyskał lokację miejską przed 1340 rokiem, zdegradowany przed 1575 rokiem, powtórnie lokowany w 1718 roku.

Bangka

Bangka – wyspa w Indonezji w prowincji Wyspy Bangka i Belitung.

Leży koło południowo-wschodniego wybrzeża Sumatry, od której oddziela ją cieśnina Bangka; od północy oblewa ją Morze Południowochińskie; od południa Morze Jawajskie; od wschodu cieśnina Gaspar oddzielająca od wyspy Belitung. Powierzchnia 11942 km²; pagórkowata (wysokość do 692 m n.p.m.); dwie trzecie powierzchni wyspy pokrywają lasy równikowe i tereny bagienne.

Ludność 627 tys. mieszkańców (1990); głównie Malajowie i imigranci z Chin. Główne miasta Pangkal Pinang, Sungai Liat, Toboali, Muntok; większość ludności utrzymuje się z rolnictwa (gł. uprawa pieprzu) oraz eksploatacji bogatych złóż cyny. Cyna pochodząca z tej wyspy jest najwyższej jakości.

Nazwa wyspy pochodzi od słowa wangka, co znaczy "cyna"; dlatego wyspa nazywana jest też Tin Island (Wyspa Cynowa).

Cynowanie

Cynowanie (bielenie) – pokrywanie powierzchni metalowych (gł. stopów żelaza lub miedzi) ochronną powłoką cyny.

Metody cynowania:

natryskowa (metalizacja),

osadzania elektrolitycznego (galwaniczna powłoka) w procesie anodowym (na miedzi i mosiądzu) lub katodowym (na stali lub żeliwie),

ogniowa (przez zanurzenie wyrobu w stopionej cynie),

kontaktowa (zanurzenie wyrobu w kąpieli związków cyny); stosowana w celu ochrony przed korozją naczyń kuchennych, blach (szczególnie do konserw).

Fosfobrąz

Fosfobrąz (fosforobrąz) – stop miedzi i cyny z dodatkiem czerwonego fosforu, np. fosforobrąz CuSn10P (Polsce oznaczany jako B101) zawiera oprócz miedzi 10% cyny i 1% fosforu. Jest bardzo odporny na ścieranie i zgniatanie. Przykładowe zastosowanie to panewki w łożyskach ślizgowych o dużych wymaganiach materiałowych.

Metaloznawstwo

Metaloznawstwo - nauka zajmująca się:

strukturą

składem chemicznym

właściwościami

chemicznymi

fizycznymi

mechanicznymimetali i ich stopów oraz powiązaniami między własnościami, strukturą i składem chemicznym w funkcji temperatury i obciążeń zewnętrznych. W badaniach tych metaloznawstwo korzysta z dorobku fizyki ciała stałego, chemii fizycznej, termodynamiki, mechaniki, krystalografii i innych dziedzin nauki.

Do metali używanych w technice należą:

aluminium

antymon

beryl

bizmut

chrom

cyna

cynk

kadm

kobalt

magnez

mangan

miedź

molibden

nikiel

platyna

rtęć

srebro

tytan

wanad

wolfram

złoto

żelazoDo stopów stosowanych w technice należą:

stopy żelaza z węglem

stal

staliwo

żeliwo

stopy miedzi

miedź stopowa

brąz

miedzionikiel

mosiądz

stopy aluminium

stopy cyny

stopy cynku

stopy magnezu

stopy niklu

stopy ołowiu

stopy łożyskowe

Mikroelementy

Mikroelementy, mikroskładniki, pierwiastki śladowe – pierwiastki chemiczne występujące w bardzo małych (śladowych) ilościach w organizmach roślinnych i zwierzęcych. U ludzi zapotrzebowanie na te pierwiastki wynosi poniżej 100 mg na dobę.

Pojęcia mikroskładników lub mikronutrientów i pierwiastków śladowych nierzadko są rozróżniane ze względu na rozpiętość zawartości lub znaczenie biologiczne. Mikronutrienty wówczas oznaczają pierwiastki występujące w roślinach w niewielkich ilościach, ale niezbędne dla ich rozwoju, a pierwiastki śladowe wszystkie pierwiastki występujące w małych stężeniach, także nieaktywne biologicznie. Z kolei w chemii wód podziemnych mikroelementy (pierwiastki rzadkie) to takie, które występują zwykle w ilości 0,01–10 mg/l (np. F, Al, Si, Li, B, P, Cu, Zn, Ti, V, As, Cr, Co, Ni, Ag, Sr, Ba, Pb), podczas gdy pierwiastki śladowe to pierwiastki występujące jeszcze rzadziej (np. Rb, Au, Hg).

Niedobór lub nadmiar tych pierwiastków może prowadzić do zaburzeń fizjologicznych. Składniki mineralne są niezbędne w ustroju do celów budulcowych (szczególnie w tkance kostnej), wchodzą w skład: płynów ustrojowych, niektórych enzymów, związków wysokoenergetycznych itp. Wywierają również wpływ na regulację czynności narządowych i ogólnoustrojowych.

Do mikroelementów w diecie człowieka zalicza się: jod, żelazo, fluor, bor, kobalt, miedź, chrom, cynk, mangan, molibden, selen. Lista mikroelementów u roślin może zależeć od ujęcia, ale zasadniczo obejmuje miedź, bor, mangan, cynk i molibden. Zazwyczaj obejmuje również żelazo (które często występuje w ilościach większych niż pozostałe mikroelementy, co zbliża je do makroelementów), a czasem też chlor, sód, krzem, kobalt i wanad. Czasem natomiast za mikroelementy uznaje się wszystkie znajdowane w roślinach pierwiastki (poza makroelementami). W zależności od czułości pomiaru taka lista objąć może praktycznie wszystkie występujące w naturze pierwiastki, które mogą mniej lub bardziej przypadkowo znaleźć się w organizmie, przez co zwykle ogranicza się ją do pierwiastków istotnych dla roślin, nawet jeśli ich rola jest słabo poznana. Mikroelementy, zarówno niezbędne do rozwoju (mikronutrienty), jak i pozostałe, występując w nadmiernych stężeniach mogą wywoływać skutki niepożądane. Niektóre pierwiastki są wyłącznie toksyczne (srebro, bizmut, kadm, rtęć, ołów, tal, tor, uran), inne są niezbędne, ale toksyczne w nadmiarze (np. chrom, kobalt, miedź, żelazo, molibden, nikiel, cyna, wolfram, cynk), a jeszcze inne są uznawane za w zasadzie nietoksyczne (np. mangan i wanad).

Mosiądz

Mosiądz – stop miedzi i cynku, zawierający 10–45% cynku. Może zawierać dodatki innych metali, takich jak ołów, glin, cyna, mangan, żelazo, chrom oraz krzem. Topi się w temp. poniżej 1000 °C (zależnie od gatunku). Powyżej temperatury 907 °C główny składnik stopowy mosiądzu tj. cynk zaczyna parować powodując tworzenie się zgaru.

Mosiądz ma kolor pomarańczowożółty, przy mniejszych zawartościach cynku zbliżający się do naturalnego koloru miedzi. Stop ten jest odporny na korozję, ciągliwy, łatwy do obróbki plastycznej. Posiada dobre właściwości odlewnicze. W niektórych zastosowaniach jego wadą jest stosunkowo duża gęstość (8,44–8,75 g/cm³).

Z mosiądzu wytwarza się armaturę, osprzęt odporny na wodę morską, np. śruby okrętowe, a także amunicję, okucia budowlane, w szczególności klamki. Ponadto elementy maszyn w przemyśle maszynowym, samochodowym, elektrotechnicznym, okrętowym, precyzyjnym, chemicznym. Ważnym zastosowaniem mosiądzu jest produkcja instrumentów muzycznych. Jest on wytrzymalszy od brązu, ponieważ zawiera cynk nadający mu wytrzymałość, a co za tym idzie – twardość. Jest on bardzo podatny na obróbkę plastyczną na zimno, np. podczas produkcji łusek amunicji. Ponadto z mosiądzu wytwarza się monety, medale, świeczniki, puchary, kłódki, moździerze, pomniki, elementy ozdobne (klamry, klamki) i wiele innych drobnych części oraz wyrobów jak np. odważniki, okucia, ramy obrazów itp.

Mosiądz dostarczany jest w postaci sztab do odlewania lub prętów, drutów, blach, taśm i rur.

Nordic gold

Nordic gold (GN, NG, golden nordic, nordyckie złoto, CuAl5Zn5Sn1) – jest to stop 89% miedzi (Cu), 5% cynku (Zn), 5% aluminium (Al) oraz 1% cyny (Sn). Gold (Złoto) w nazwie nie oznacza, że ten stop zawiera chociaż śladową ilość złota, jest to tylko określenie koloru. Od prawdziwego złota łatwo go odróżnić ze względu na znacznie mniejszą gęstość.

W Polsce używany do produkcji monet okolicznościowych (obiegowych) o nominale 2 zł. Z tego stopu są również wybijane eurocenty (10, 20, 50) oraz 10-koronówki w Szwecji.

Bez odpowiedniego zabezpieczenia (np. kapsla ochronnego) stop ten łatwo koroduje na powietrzu tracąc swój pierwotny blask. Monety wykonane ze złota nordyckiego pokrywają się bardzo szybko patyną, a najlepszym sposobem ich przechowywania w zbiorach numizmatycznych są specjalne pudełka próżniowe (tzw. slaby numizmatyczne).

Pewter

Pewter, cynołów – niskotopliwy stop trzech metali: cyny (90–98%), antymonu (0,5–8%) i miedzi (0,25–2,5%). Jest wysoce kowalny, plastyczny i twardy. Miedź i antymon pełnią głównie rolę utwardzającą. Gorsze gatunki pewteru zawierają dodatkowo ołów, który nadaje mu niebieskawy odcień. Temperatura topnienia waha się w granicach od 170 do 230 °C i zależy od konkretnej ilości poszczególnych składników.

Jego skład opracowali i używają głównie angielscy metalurdzy.

Psina

Psina (Cyna, dawniej również Cynna; niem. Zinna, śl.: Cina lub Cyna[potrzebny przypis], czes. Cina lub Pština) – rzeka, lewy dopływ Odry o długości 52,56 km.

Rzeka przepływa przez województwo opolskie i śląskie. Jej źródła znajdują się w okolicy Gołuszowic. Płynie przez Głubczyce, Baborów, Grobniki. Za miejscowością Bieńkowice wpływa do Odry. Jej prawymi dopływami są Troja i Biała Woda

W XIII wieku, na wysokości wsi Bieńkowice z Psiny przekopano sztuczny kanał Psinka, zasilający ówczesny Racibórz w wodę do celów gospodarczych. Kanał ten funkcjonował aż do roku 1969. Pomimo oficjalnej, hydrologicznej nazwy Psinka, kanał ten nazywano Cyną lub Psiną, co powodowało częste mylenie nazwy rzeki (Psina-Cyna).[potrzebny przypis]

Spiż

Spiż – stop miedzi z cyną, cynkiem i ołowiem, czasem zaliczany do brązów. Zawiera więcej cyny (11%) niż brąz cynowy (do 9%). Zawartości cynku i ołowiu są odpowiednio w granicach 2–7% i 2–6%. Jest odporny na korozję i ścieranie.

Znany już w starożytności, stosowany był do wyrobu broni siecznej, podobnie jak inne stopy miedzi, z uwagi na to, że jest dość twardy (65–74 HB wobec 96–650 HB dla stali). W średniowieczu odlewano z niego dzwony (stąd nazwa dzwon spiżowy), zaś w czasach późniejszych armaty. To wspólne zastosowanie stopu stało się przyczyną przetopienia wielu dzwonów na broń. W dzisiejszych czasach stosowany głównie w rzeźbiarstwie i do wyrobu elementów ozdobnych.

Stop Lichtenberga

Stop Lichtenberga – niskotopliwy stop metali o składzie wagowym:

bizmut 50%

ołów 30%

cyna 20%Jego temperatura topnienia określana jest jako 91,6 °C lub 100 °C. Został otrzymany przez niemieckiego naukowca Georga Christopha Lichtenberga.

Stop Newtona

Stop Newtona – niskotopliwy stop metali o składzie wagowym:

bizmut 50%

ołów 31,2%

cyna 18,8%Jego temperatura topnienia wynosi 96–97 °C.

Zastosowania: dentystyka, modelarstwo, mechanika i odlewnictwo precyzyjne. Jest bezpieczniejszą (nie zawiera kadmu) alternatywą dla stopu Lipowitza do wykonywania osłon przed promieniowaniem podczas radioterapiiOdkrywcą tego stopu jest Isaac Newton[potrzebny przypis].

Znany jest też inny niskotopliwy stop określany mianem stopu Newtona, który zawiera ołów, bizmut i kadm w stosunku wagowym 7:4:1 i topi się on w temperaturze 95 °C.

Stop Rosego

Stop Rosego – niskotopliwy stop metali o składzie wagowym:

bizmut 50%

ołów 28%

cyna 22%Jego temperatura topnienia jest określana jako 96–110 °C lub 109 °C. Został otrzymany przez niemieckiego chemika i farmaceutę Valentina Rosego (1736–1771).

Znany jest też inny stop określany mianem stopu Rosego. Jego skład wagowy to:

bizmut 35%

ołów 35%

cyna 30%Topi się on w temperaturze 90 °C.

Stop Wooda

Stop Wooda – niskotopliwy stop metali (topi się już w temperaturze 66,5 °C), srebrzystoszary, drobnoziarnisty, składający się z bizmutu, kadmu, ołowiu i cyny.

Został otrzymany przez amerykańskiego dentystę Barnabasa Wooda i miał zastosowanie w stomatologii.

Stop ten zazwyczaj jest stosowany[potrzebny przypis]:

w jubilerstwie do lutowania

w bezpiecznikach przeciwpożarowych jako element topikowy, którego stopienie przerywa obwód elektryczny i uruchamia alarm

jako materiał do osłon przed promieniowaniem rentgenowskim (np. w radioterapii do wykonywania indywidualnych osłon dla ludzi)

jako wypełnienie łaźni laboratoryjnych do wysokich temperaturZazwyczaj stop Wooda zawiera następujące proporcje metali:

bizmut 5 części

ołów 2,5 części

cyna 1,25 części

kadm 1,25 częściZmiana proporcji poszczególnych metali w stopie ma znaczny wpływ na jego temperaturę topnienia.

Najniższą temperaturę topnienia (66,5 °C) ma stop zawierający dokładnie:

Bi 50,1%

Pb 24,9%

Sn 14,6%

Cd 10,4%Stop o takim składzie ma gęstość 9,7 g/cm³. Stop Wooda wykazuje inwersję rozszerzalności termicznej, to znaczy w pewnym zakresie kurczy się wraz ze wzrostem temperatury.

Szkliwo ceramiczne

Szkliwo ceramiczne – jest to warstwa masy szklanej pokrywająca powierzchnię wyrobu ceramicznego i ściśle z nią połączona w procesie wypalania/spiekania/stapiania w temp. od 1080 °C do 1450 °C.

W zależności od temperatury topnienia, szkliwa dzieli się na:

łatwo topliwe – temperatura topnienia do 1100 °C,

średnio topliwe – temperatura topnienia od 1100 do 1230 °C,

trudno topliwe – temperatura topnienia od 1230 do 1450 °C.Szkliwa składają się z tlenków metali i niemetali, mogą zawierać związki takich pierwiastków jak ołów, bor, cyna, wapń, żelazo, glin itp. Powłoka szkliwa, w zależności od składu, nadaje przedmiotom barwę, połysk (w przypadku szkliwa lśniącego), spotykane są powłoki matowe lub półprzeźroczyste. Nadają one przedmiotom takie cechy jak: odporność na przenikanie wody, działanie kwasów, zasad itp.

Szkliwo ceramiczne służy do ozdoby, podnosi walory estetyczne, a także służy do podniesienia walorów użytkowych ceramiki.

szkliwo transparentne: ołowiowe, zabarwione tlenkami metali (najtańsze – najbardziej popularne – tlenki żelaza)

szkliwo barwne: białe – cyna; fioletowe – związki manganu; niebieskie – kobalt i jego tlenki; żółty – związki żelaza, antymony; zielony – związki miedzi

Węglowce

Węglowce – pierwiastki 14 (daw. IVA lub IV głównej) grupy układu okresowego. Są to węgiel (C), krzem (Si), german (Ge), cyna (Sn), ołów (Pb) i flerow (Fl).

Zircaloy

Zircaloy - stop cyrkonu na koszulki elementów paliwowych w reaktorach jądrowych. Zircaloy oprócz cyrkonu zawiera ok. 1,5–2,5% cyny oraz niewielkie dodatki niklu, chromu, niobu i żelaza. Zaletą zircaloy jest to, iż wytrzymuje warunki panujące w rdzeniu reaktora i jest prawie przezroczysty dla neutronów termicznych (tzn. ma dla nich bardzo mały przekrój czynny).

Właściwości atomowe
Promień
atomowy
walencyjny
van der Waalsa

145 (obl. 145) pm
141 pm
217 pm
Konfiguracja elektronowa [Kr]5s24d105p2
Zapełnienie powłok 2, 8, 18, 18, 4
(wizualizacja powłok)
Elektroujemność
• w skali Paulinga
• w skali Allreda

1,96
1,72
Potencjały jonizacyjne I 708,6 kJ/mol
II 1411,8 kJ/mol
III 2943 kJ/mol
Właściwości fizyczne
Ciepło parowania 295,8 kJ/mol
Ciepło topnienia 7,029 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej 5,78×10−21 Pa (505 K)
Konduktywność 9,17×106 S/m
Ciepło właściwe 228 J/(kg·K)
Przewodność cieplna 66,6 W/(m·K)
Układ krystalograficzny tetragonalny (β), regularny (α)
Twardość
• w skali Mohsa

1,5
Prędkość dźwięku 2500 m/s (293,15 K)
Objętość molowa 16,29×10−6 m³/mol
Najbardziej stabilne izotopy
izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r.
112Sn 0,97% stabilny izotop z 62 neutronami
114Sn 0,65% stabilny izotop z 64 neutronami
115Sn 0,34% stabilny izotop z 65 neutronami
116Sn 14,54% stabilny izotop z 66 neutronami
117Sn 7,68% stabilny izotop z 67 neutronami
118Sn 24,23% stabilny izotop z 68 neutronami
119Sn 8,59% stabilny izotop z 69 neutronami
120Sn 32,59% stabilny izotop z 70 neutronami
121mSn {syn.} 55 lat β
i.t.
0,394
0,006
121 Sb
121 Sn
122Sn 4,63% stabilny izotop z 72 neutronami
124Sn 5,79% stabilny izotop z 74 neutronami
126Sn {syn.} 1×105 lat β 0,380 126 Sb
Niebezpieczeństwa
Karta charakterystyki: dane zewnętrzne firmy Sigma-Aldrich
Globalnie zharmonizowany system
klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
Na podstawie podanej karty charakterystyki
Wykrzyknik
Uwaga
Zwroty H H319, H335
Zwroty P P261, P305+P351+P338
Europejskie oznakowanie substancji
oznakowanie ma znaczenie wyłącznie historyczne
Na podstawie podanej karty charakterystyki
Drażniący
Drażniący
(Xi)
Zwroty R R36/37
Zwroty S S26
NFPA 704
Na podstawie
podanego źródła[2]
NFPA 704
0
2
0
 
Układ okresowy pierwiastków
1 2   3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
1 H   He
2 Li Be   B C N O F Ne
3 Na Mg   Al Si P S Cl Ar
4 K Ca   Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
5 Rb Sr   Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
6 Cs Ba   La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
7 Fr Ra   Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
8 Uue Ubn  
  Ubb Ubt Ubq Ubp Ubh Ubs ...[i]  
Metale alkaliczne Metale ziem
alkalicznych
Lantanowce Aktynowce Metale przejściowe Metale Półmetale Niemetale Halogeny Gazy szlachetne Właściwości
nieznane

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.