Autonomia Palestyńska

Autonomia Palestyńska, właściwie: Palestyńskie Władze Narodowe (arab. السلطة الوطنية الفلسطينية, As-Sulta al-Watanijja al-Filastinijja; hebr. הרשות הפלסטינית, Haraszut HaFalastinit) – tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy i Zachodniego Brzegu Jordanu.

Historyczną nazwą Palestyna określano obszar leżący między Morzem Śródziemnym na zachodzie, Pustynią Syryjską na wschodzie, górami Liban na północy oraz od południa wyżyną Negew. W roku 1950, dwa lata po powstaniu Izraela, Zachodni Brzeg anektowała Jordania, zaś administrację w Strefie Gazy przejął Egipt. W 1967 roku po wojnie sześciodniowej Zachodni Brzeg, Wschodnia Jerozolima oraz Strefa Gazy znalazły się pod kontrolą Izraela. W 1987 roku w strefie rozpoczęło się powstanie palestyńskie, zakończone w roku 1993. W 1994 roku na mocy porozumienia palestyńsko-izraelskiego powstały Palestyńskie Władze Narodowe; obejmowało ono Zachodni Brzeg oraz Strefę Gazy. Tereny te podzielono na 3 strefy:

  • strefa A, obejmująca większe miasta Zachodniego Brzegu oraz Strefę Gazy
  • strefę B, osiedla arabskie objęte militarną kontrolą Izraela
  • strefę C, osiedla izraelskie pod całkowitą jego kontrolą oraz miejsca o znaczeniu strategicznym (np. Dolina Jordanu)

W 1996 roku prezydentem Autonomii Palestyńskiej został Jasir Arafat (zmarły w 2004 roku), w styczniu 2005 roku jego następcą został Mahmud Abbas. Zgodnie z konstytucją uchwaloną w roku 1994 na czele Autonomii Palestyńskiej stoi prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję. Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament (132 członków), wykonawczą zaś kierowany przez premiera rząd.

4 stycznia 2013 prezydent Mahmud Abbas na mocy dekretu przekształcił Autonomię Palestyńską w Państwo Palestyny[1].

السلطة الوطنية الفلسطينية
As-Sulta al-Watanijja al-Filastinijja
Palestyńskie Władze Narodowe
Flaga Palestyny
Godło Palestyny
Flaga Palestyny Godło Palestyny
Hymn: Biladi
(Mój kraj)
Położenie Palestyny
Konstytucja Palestyńska Karta Narodowa
Język urzędowy arabski
Stolica Ramallah
Ustrój polityczny demokracja
Głowa państwa prezydent Mahmud Abbas
Szef rządu premier Mohammed Sztajeh
Rada Legislacyjna przewodniczący Aziz ad-Duwajk
Liczba ludności (2005)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne

4 148 tys.
ok. 623 osób/km²
Żydzi, Arabowie (Palestyńczycy)
Jednostka monetarna nowy szekel (ILS (NIS))
Utworzenie na mocy Porozumienia z Oslo
13 września 1993
Religia dominująca Islam
Strefa czasowa UTC +2 – zima
UTC +3 – lato
Domena internetowa .ps
Kod samochodowy PS
Kod telefoniczny +970
Mapa Palestyny

Warunki naturalne

Powierzchnia Autonomii Palestyńskiej jest górzysta. Na północy leży Wyżyna Galilejska (wys. maks. 1208 m n.p.m.), w środkowej części leży Samaria, na południu zaś Judea wraz z Pustynią Judzką. Pas wyżyn rozciąga się na długości 50–60 km, skały głównie wapienne, do tego dolomity, margle i piaskowce, swój koniec ma w Dolinie Jordanu. Opady w północnej części w górach wynoszą 1000–1500 mm, na południu i wschodzie 30–100 mm. Występuje roślinność półpustynna, stepowa, makia śródziemnomorska, na północy rosną lasy dębowe.

Gospodarka i demografia

Wskutek kilkudziesięcioletniej wojny i okupacji Strefa Gazy i Zachodni Brzeg Jordanu są zrujnowane gospodarczo i uzależnione od Izraela i pomocy zagranicznej (kilka miliardów dolarów rocznie, otrzymane głównie od USA, UE, krajów arabskich oraz muzułmańskich). PKB na mieszkańca wynosi około 1000$ (w Strefie Gazy 600$ na mieszkańca[2]). W 2005 roku liczba ludności wynosiła 3,5 mln osób, w tym 90% Arabów, 10% Izraelczyków. Natomiast spis z 2010 r. nie wykazuje wyznawców judaizmu [potrzebny przypis]. Wśród arabskich mieszkańców Palestyny przyrost naturalny wynosi 33,3‰.

Religia

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[3][4]: islam – 97,6%, prawosławie – 1,2%, katolicyzm – 0,6% i protestantyzm – 0,6%.

Zobacz też

Przypisy

  1. Palestinian Authority officially changes name to 'State of Palestine'. Ha-Arec, 2013-01-05. [dostęp 2013-01-05].
  2. Ranking - PKB na mieszkańca - 2003 rok (dane 2004).
  3. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-01].
  4. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-01].

Bibliografia

  • Wielki Encyklopedyczny Atlas Świata. Red. prowadzący Bartłomiej Kaczorowski; projekt graficzny Joanna Gwis; red. kartogr. Cartographic House; oprac. red.: Bartosz Działoszyński, Iwona Svenson, Małgorzata Uba; wybór i oprac. il.: Beata Chromik, Magdalena Dzwonkowska; red. map Jan Rutkowski. T. 10: Azja Południowo-Zachodnia. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 22-25. ISBN 978-83-01-14925-3.

Linki zewnętrzne

.ps

.ps to domena internetowa przypisana dla stron internetowych z Autonomii Palestyńskiej, działa od 2000 roku.

Az-Zawija (Palestyna)

Az-Zawija (arab. ‏الزاويه‎) – palestyńskie miasto położone w muhafazie Salfit, w Autonomii Palestyńskiej.

Leży w zachodniej części Samarii, w otoczeniu wiosek Rafat i Masha. Na północ i zachód od miasta przebiega mur bezpieczeństwa oddzielający Izrael od Autonomii Palestyńskiej. Po stronie izraelskiej znajduje się miasteczko Elkana.

Biuro Pomocy Technicznej i Wymiany Informacji

TAIEX - Biuro Pomocy Technicznej i Wymiany Informacji (ang. Technical Assistance and Information Exchange Office) - instytucja doradczo-informacyjna udzielająca krótkoterminowej pomocy technicznej przy wprowadzaniu zmian przystosowujących przepisy prawne do prawa wspólnotowego. Poza krajami kandydującymi do Unii Europejskiej pomaga takim państwom jak: Maroko, Algieria, Tunezja, Syria, Liban, Egipt, Jordania, Izrael, Autonomia Palestyńska, Mołdawia, Ukraina, Białoruś, Armenia, Azerbejdżan, Gruzja i Rosja.

Biuro zostało utworzone w 1996, działa w ramach DG Enlargement, w skład TAIEX wchodzi 24-osobowa grupa przedstawicieli Komisji Europejskiej oraz ekspertów rządowych państw członkowskich. TAIEX-em aktualnie (2006) kieruje Morten Jung-Olsen.

TAIEX jest katalizatorem, który odpowiednio skierowuje wnioski o pomoc oraz pośrednikiem pomiędzy zainteresowanymi instytucjami a krajami członkowskimi UE w celu dzielenia się doświadczeniem usprawniającym rozwiązywanie problemów. Przedstawiciele TAIEX mogą zwracać się o radę, a czasami nawet o pomoc urzędników państwowych poszczególnych krajów członkowskich, którzy mogą zostać oddelegowani przez ich rządy do państw kandydujących w charakterze doradców. Wszelkie wnioski o pomoc są rozpatrywane przez TAIEX przy zastosowaniu priorytetów uzgodnionych przez Komisję Europejską.

Droga ekspresowa 66 (Izrael)

Droga ekspresowa 66 (hebr. כביש 66) – droga krajowa biegnąca południową krawędzią Doliny Jezreel do granicy Autonomii Palestyńskiej, na północy Izraela. Odcinek palestyński prowadzi dalej do miasta Dżanin.

Flaga Palestyny

Flaga Palestyny – jeden z symboli państwowych Państwa Palestyny.

Godło Palestyny

Godło Palestyny przedstawia tarczę z barwami panarabskimi występującymi na fladze Palestyny na piersi orła Saladyna. Poniżej znajduje się arabski napis przedstawiający nazwę kraju ("فلسطين" – Palestyna).

Hymn Palestyny

Biladi (Mój Kraj), nazywany również Hymnem Palestyńskiej Rewolucji, został w 1996 przyjęty jako hymn Autonomii Palestyńskiej.

Jako hymn Palestyńczyków został przyjęty uchwałą Palestyńskiego Zgromadzenia Narodowego (ang. Palestinian National Council) w 1996, zgodnie z artykułem 31 Palestyńskiej Deklaracji Niepodległości z 1988. Autorem słów jest Said Al Muzayin, znany również jako Fata Al Thawra. Muzykę skomponował egipski kompozytor Ali Ismael.

Od roku 1936 Palestyńczycy uznawali jako nieoficjalny hymn Mawtini (arab. موطني, Moja Ojczyzna). Pieśń tę skomponował libański kompozytor Mohammad Flaifel, do słów Ibrahima Touqana. Pieśń Mawtini nie powinna być mylona z obecnym oficjalnym hymnem Autonomii Palestyńskiej.

Konflikt izraelsko-arabski

Konflikt izraelsko-arabski (arab. ‏الصراع العربي الإسرائيلي‎, hebr. הסכסוך הישראלי ערבי) – obejmuje okres ponad pół wieku politycznych napięć i jawnych niechęci pomiędzy Arabami a Żydami na Bliskim Wschodzie. Swoimi przyczynami wybiega on na dużo wcześniej przed powstaniem państwa Izrael (14 maja 1948) do czasu utworzenia ruchu syjonistycznego, którego celem było stworzenie państwa żydowskiego w tak zwanej Ziemi Izraela.

Konflikt izraelsko-arabski ma charakter etniczny, religijny i terytorialny. Niektórzy uważają go za część wielkiego starcia cywilizacji pomiędzy tzw. Zachodem a Arabami i światem islamu. Inni uważają, że religijny wymiar jest zupełnie nowym aspektem tego konfliktu.

Niezależnie od przyczyn konflikt ten jest źródłem niechęci inicjującej liczne ataki na przeciwników we wszystkich państwach na całym świecie i tym samym, poprzez powszechność zjawiska terroru, przybiera charakter konfliktu globalnego.

Kraje śródziemnomorskie

Kraje śródziemnomorskie – region geograficzny i historyczny, obejmujący obszar basenu Morza Śródziemnego, na styku trzech kontynentów Starego Świata: Europy, Azji i Afryki. Obszar ten od kilku tysiącleci połączony jest więzami historycznymi, kulturowymi, politycznymi, handlowymi i gospodarczymi.

Region ten jest kolebką najstarszych cywilizacji i wielkich religii monoteistycznych, był miejscem narodzin wielu prądów umysłowych. Stąd na cały świat promieniowały nowe osiągnięcia w sztuce i technice, wreszcie stąd wyruszały wielkie wyprawy na podbój Nowego Świata.

Współcześnie do krajów śródziemnomorskich należą: Gibraltar, Hiszpania, Francja, Monako, Włochy, Malta, Słowenia, Chorwacja, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Albania, Grecja, Turcja, Cypr, Syria, Liban, Izrael, Autonomia Palestyńska, Egipt, Libia, Tunezja, Algieria i Maroko.

Miasta Palestyny

Według danych oficjalnych pochodzących z 2011 roku Autonomia Palestyńska posiadała ponad 30 miast o ludności przekraczającej 10 tys. mieszkańców. Stolica kraju Ramallah plasuje się dopiero w drugiej dziesiątce największych miast kraju; Gaza jako jedyne miasto liczyło ponad 500 tys. mieszkańców; 6 miast z ludnością 100÷500 tys.; 6 miast z ludnością 50÷100 tys.; 10 miast z ludnością 25÷50 tys. oraz reszta miast poniżej 25 tys. mieszkańców.

Palestyna (państwo)

Palestyna, Państwo Palestyna (patrz: Autonomia Palestyńska) – państwo nieuznawane, uznane przez przynajmniej jedno państwo członkowskie ONZ, znajdujące się na terenie historycznej Palestyny. Terytorialnie ma obejmować obszar Strefy Gazy i Zachodniego Brzegu Jordanu, który jest aktualnie okupowany przez Izrael.

Jeszcze jako Autonomia Palestyńska uzyskała 29 listopada 2012 roku status nieczłonkowskiego państwa obserwatora ONZ (138 głosów za, 9 przeciw, 41 wstrzymujących się od głosu, 5 nieobecnych na głosowaniu), czyli status taki sam jaki w ONZ posiada Stolica Apostolska. Nazwa „Państwo Palestyna” określa byt polityczny, postulowany przez palestyński ruch narodowy, obejmujący całość lub część historycznej Palestyny.

Palestyńczycy

Palestyńczycy (arab. ‏الشعب الفلسطيني‎ Asz-Sz`b al-Flstini, hebr. ‏פלסטיני‎‎ Falestini) – grupa etniczna wywodząca się z arabskojęzycznych mieszkańców byłego brytyjskiego terytorium mandatowego Palestyna, zamieszkująca głównie na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy, tworzących Autonomię Palestyńską. Nazwa Palestyńczycy/Filastyni pochodzi od starożytnych Filistynów, zasiedlających od około XII wieku p.n.e. wąski, nadmorski pas ziemi, obejmujący Gazę i jej północne przyległości z miastami Aszdod i Aszkelon.

Niektóre z osób uważających się za Palestyńczyków pochodzi z krajów sąsiednich – Egiptu, Jordanii i Syrii. Zaczęły one napływać do Palestyny po II wojnie światowej w ramach akcji mającej na celu umocnienie żywiołu arabskiego wobec imigracji Żydów[potrzebny przypis].

Palestyńska Karta Narodowa

Palestyńska Karta Narodowa – powstała w latach 60. XX wieku deklaracja programowa Organizacji Wyzwolenia Palestyny. W drugiej połowie lat 90. XX wieku została uchwalona przez parlament palestyński i stała się najważniejszym aktem prawnym na terytoriach Autonomii Palestyńskiej.

Port lotniczy Jerycho

Port lotniczy Jerycho (ang. Jericho Airport, kod ICAO: OJJO) – port lotniczy w Jerychu, na Zachodnim Brzegu (Autonomia Palestyńska).

Port lotniczy Jurish Highway

Port lotniczy Jurish Highway (ang. Jurish Highway Strip) – port lotniczy zlokalizowany na Zachodnim Brzegu (Autonomia Palestyńska).

Szekel

Szekel (hebr. שקל; arab. شيقل) – jednostka walutowa Izraela będąca w obiegu od 24 lutego 1980 do 31 grudnia 1985. Szekle były emitowane przez Bank Izraela.

Trzecia Droga (Palestyna)

Trzecia Droga – mała centrowa palestyńska partia polityczna aktywna w Autonomii Palestyńskiej.

Partia została założona 16 grudnia 2005 roku przez Salama Fajjadaśś i Hanane Ashrawi.

W wyborach w 2006 roku udało się jej zdobyć 2,41 procent i wprowadzić dwóch przedstawicieli do rady.

Partia uważa się za alternatywę wobec dwupartyjnego systemu Palestyny zdominowanego przez dwie partie polityczne - al-Fatah i Hamas

Uniwersytet Hebroński

Uniwersytet Hebroński (ar. جامعة الخليل , HU) – palestyńska publiczna uczelnia wyższa, zlokalizowana w Hebronie na Zachodnim Brzegu.

Uczelnia została założona w 1971 roku, na podstawie decyzji władz miejskich Hebronu, jako Kolegium Prawa Islamskiego i Szariatu. Była wówczas pierwszą instytucją wyższej edukacji na terenie Palestyny. Studia od początku były koedukacyjne, w pierwszym roku funkcjonowania uczestniczyły w nich 43 osoby. Po utworzeniu dodatkowych kierunków kształcenia, w 1980 roku, uczelnia uzyskała status uniwersytetu i przyjęła nazwę Uniwersytet Hebroński.

W 2006 roku studiowało tu ponad 5 tysięcy studentów (z czego przeszło 2/3 to kobiety).

Uczelnia była wielokrotnie miejscem zdarzeń związanych z toczącym się na tym terenie konfliktem izraelsko-palestyńskim. W 1980 roku trzy osoby zginęły w ataku przeprowadzonym przez izraelskich osadników. Kilkakrotnie była zamykana przez władze izraelskie. Do zamknięcia uniwersytetu doszło w 2003 roku, kiedy to władze izraelskie oskarżyły uczelnię o wykorzystywania swojej infrastruktury (m.in. laboratoriów chemicznych) do szkolenia terrorystów .

Zachodni Brzeg

Zachodni Brzeg (arab. ‏الضفة الغربية‎ ad-Diffa al-Gharbija) (zwany także Zachodnim Brzegiem Jordanu; dawna nazwa Cisjordania, w źródłach izraelskich określana też jako Judea i Samaria – יהודה ושומרון) – część Palestyny, administrowana przez Izrael i obejmująca obszar historycznych izraelskich krain Judei i Samarii na zachód od doliny rzeki Jordan.

Powierzchnia: 5800 km². Ludność: 2,3 miliona Palestyńczyków i 475 tysięcy Żydów zamieszkujących 141 kolonii zbudowanych z inicjatywy władz Izraela po wojnie sześciodniowej w 1967.

Najważniejsze miasta: Jerycho, Betlejem, Dżanin, Nablus, Ramallah i Hebron.

Państwa Azji
Państwa
Terytoria zależne
Podmioty o ograniczonym
uznaniu międzynarodowym
Liga Państw Arabskich
Członkowie
Obserwatorzy
Zawieszeni
Kwartet bliskowschodni
Strony negocjujące
Kwartet dyplomatyczny
Specjalny wysłannik

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.