Żabowate

Żabowate (Ranidae), tzw. żaby właściwe – rodzina płazów bezogonowych zaliczanych do grupy Neobatrachia.

Żabowate
Ranidae[1]
Batsch, 1796
Samica żaby śmieszki

Samica żaby śmieszki
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada płazy
Rząd płazy bezogonowe
Podrząd Neobatrachia
Rodzina żabowate
Rodzaje

zobacz opis w tekście

Zasięg występowania

Rodzina kosmopolityczna z wyjątkiem południowej Ameryki Południowej, południowej Afryki, Madagaskaru i większość z Australii[2].

Budowa

  • 7 przodowklęsłych kręgów przedkrzyżowych, 8. kręg dwuwklęsły, a trzon kręgu krzyżowego wypukły z przodu i z tyłu,
  • obręcz barkowa typu nieruchomego,
  • Język duży i przyrośnięty przednim końcem. Tylny koniec języka wolny i podzielony na dwa płaty,
  • Błony bębenkowe i ucho środkowe dobrze rozwinięte,
  • tylne kończyny wydłużone, przystosowane do wykonywania skoków i pływania.

Systematyka

Do rodziny żabowatych należą następujące rodzaje[2]:

Przypisy

  1. Ranidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b D. Frost: Ranidae Batsch 1796 (ang.). W: Amphibian Species of the World 6.0, an Online Reference [on-line]. American Museum of Natural History. [dostęp 2018-03-14].

Bibliografia

  1. Rząd: Płazy bezogonowe Anura. W: W. Zamachowski, A. Zyśk. Strunowce Chordata, Wydawnictwo Naukowe WSP, Kraków 1997, ​ISBN 83-86841-92-3​.
Conraua

Conraua – rodzaj płazów bezogonowych, obejmujący gatunki występujące w tropikalnej części Afryki Zachodniej, Etiopii i Erytrei. W klasyfikacji Frosta i współpracowników (2006) zaliczany do rodziny Petropedetidae. Z analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Pyrona i Wiensa (2011) wynika jednak, że Conraua nie tworzy z przedstawicielami Petropedetidae kladu, do którego nie należałby również szereg innych rodzin płazów bezogonowych, m.in. Pyxicephalidae, Ceratobatrachidae, Dicroglossidae, mantellowate, nogolotkowate i żabowate. Na tej podstawie autorzy przenieśli rodzaj Conraua do odrębnej rodziny Conrauidae.

Leptodactylus fragilis

Leptodactylus fragilis – gatunek płaza występujący od dolnej doliny Rio Grande w Teksasie na południu Stanów Zjednoczonych, przez Meksyk i Amerykę Środkową, po Kolumbię i Wenezuelę.

Lithobates

Lithobates – rodzaj płazów bezogonowych z rodziny żabowatych, obejmujący gatunki występujące w obu Amerykach.

Neobatrachia

Neobatrachia – podrząd płazów bezogonowych (Anura) o kosmopolitycznym zasięgu występowania. Obejmuje około 96% współcześnie żyjących gatunków płazów bezogonowych. Ich wczesna ewolucja jest jednoznacznie wiązana z Gondwaną.

Petropedetidae

Petropedetidae – rodzina płazów z rzędu płazów bezogonowych.

Ptychadenidae

Ptychadenidae – rodzina zwierząt należąca do rzędu płazów bezogonowych.

Rodzina Ptychadenidae była uważana za podrodzinę rodziny Żabowate (Ranidae), ale obecnie jej pozycja jako oddzielnej rodziny jest mocno ugruntowana.

Płazy bezogonowe

Płazy bezogonowe (Anura) – rząd płazów obejmujący zwierzęta przypominające żabę. Obejmuje cztery podrzędy, do których zalicza się ponad 50 rodzin, w tym również żyjące w Polsce: żabowate, ropuchowate, ropuszkowate, rzekotkowate i grzebiuszkowate.

Płazy bezogonowe odróżniają się od pozostałych przedstawicieli gromady brakiem ogona, sylwetką krępą, zwartą (brak form „wężopodobnych”) i silnymi skocznymi kończynami tylnymi. Głowa płazów bezogonowych jest zazwyczaj duża, zaopatrzona w bardzo szeroki otwór gębowy. Oczy są wypukłe, wystające; gałki oczne mogą być wciągane w głąb oczodołów. Oko płaza bezogonowego ma 3 powieki: górną przyrośnięta i nieruchomą, dolną i przejrzystą powiekę dolną, zwaną migotką. Kształt źrenicy jest cechą systematyczną gromady. Większość Anura ma źrenicę eliptyczną lub okrągłą. U niektórych źrenica może przyjmować kształt serca lub wąskiej pionowej szczeliny. Po bokach głowy samca występują rezonatory, uchyłki jamy gębowo-gardzielowej, które umożliwiają wydawanie dźwięków wabiących samice (granie, rechotanie).

Mimo że u większości płazów bezogonowych występuje zapłodnienie zewnętrzne, obserwuje się u nich akt kopulacji zwany ampleksusem. U większości Anura jest to pozycja niezbędna do złożenia jaj przez samicę i wyrzucenia nasienia do wody przez samca. Kształt „pakietów” skrzeku jest cechą charakterystyczną i ułatwia dość trudną identyfikację tych zwierząt.

Rana (zwierzęta)

Rana – rodzaj płazów bezogonowych z rodziny żabowatych, obejmujący gatunki występujące w Europie, Azji i Ameryce Północnej.

Rana vaillanti

Rana vaillanti (Lithobates vaillanti) – gatunek płaza z rodziny żabowatych. Jego występowanie zanotowano na Kostaryce, w Belize, Kolumbii, Ekwadorze, Guatemali, Hondurasie, Meksyku, Nikaragui i w Panamie.

Żaba dalmatyńska

Żaba dalmatyńska, żaba zwinka (Rana dalmatina) – gatunek płaza z rodziny żabowatych.

Występuje w Europie, również w Polsce, gdzie przebiega północno-wschodnia granica jego zasięgu, ale tylko na kilkunastu stanowiskach w południowej jej części (głównie na południu Kotliny Sandomierskiej i na Pogórzu Karpackim). Żywi się owadami. Należy do grupy żab brunatnych. W Polsce objęta jest ścisłą ochroną gatunkową.

Żaba hiszpańska

Żaba hiszpańska (Rana iberica) – gatunek płaza z rodziny żabowatych

Żaba leśna

Żaba leśna (Lithobates sylvaticus syn. Rana sylvatica) – gatunek płaza z rodziny żabowatych.

Żaba moczarowa

Żaba moczarowa (Rana arvalis) – gatunek płaza bezogonowego z grupy żab brunatnych.

Żaba strumieniowa

Żaba strumieniowa (Rana graeca) – gatunek płaza z rodziny żabowatych występującego na Bałkanach.

Wygląd zewnętrzny

Żaba strumieniowa osiąga długość 7–8 cm. Posiada krępy tułów i płaską głowę. Oczy są złotobrązowe, z poziomymi źrenicami. Żaba jest brązowa lub szara, często cętkowana. Spód ciała jasny.

Biotop

Żyje głównie na chłodnych, wilgotnych, górskich terenach, w rzekach i potokach.

Tryb życia

Zwierzę żywi się owadami i pajęczakami. Aktywna przez całą dobę, zimą zapada w stan hibernacji.

Rozmnażanie

Samica składa 200–2000 jaj, z których po 8–14 dniach wylęgają się kijanki. Po dwóch-trzech miesiącach kijanki przemieniają się w dorosłe żaby.

Żaba wodna

Żaba wodna (Pelophylax kl. esculentus, syn. Rana esculenta, właśc. Rana kl. esculenta) – płodny mieszaniec (hybryda) żaby jeziorkowej i żaby śmieszki z grupy żab zielonych. Na ogół wytwarza gamety zawierające genom tylko jednego z gatunków rodzicielskich, zwykle żaby śmieszki. Jest więc kleptonem – stąd skrót "kl" w nazwie systematycznej. Może być diploidalna lub triploidalna.

Żaba włoska

Żaba włoska (Rana latastei) – płaz z rodziny żabowatych występujący w północnych Włoszech i na wybranych obszarach Słowenii, Chorwacji i Szwajcarii.

Żaba śmieszka

Żaba śmieszka (Pelophylax ridibundus syn. Rana ridibunda) – jeden z sześciu gatunków płazów z rodziny żabowatych występujących w Polsce.

Żaby brunatne

Żaby brunatne – sztuczna grupa systematyczna (Nie jest to takson w ścisłym tego słowa znaczeniu) powstała z przyczyn praktycznych jako przeciwstawna dla grupy żab zielonych.

Żaby zielone odróżnia się od żab brunatnych po następujących cechach:

Żaby brunatne ze względu na swą liczebność zjadają olbrzymie ilości bezkręgowców, w tym owadów uważanych przez człowieka za szkodniki. Same też służą za pokarm innym zwierzętom.

Żaby zielone

Żaby zielone (Rana esculenta complex czyli kompleks żab zielonych) – sztuczna grupa systematyczna (czasami grupuje się je w podrodzaj) powstała z przyczyn praktycznych jako przeciwstawna dla grupy żab brunatnych.

Żaby zielone odróżnia się od żab brunatnych po następujących cechach:

Trzy gatunki zaliczane do żab zielonych są bardzo trudne do rozróżnienia, a dodatkowo jeden z nich (żaba wodna) jest naturalnym mieszańcem dwóch pozostałych – zjawisko to zwane jest hybrydyzacją. Gatunki te mogą się ze sobą swobodnie krzyżować, a mieszańce są płodne. W czasie powstawania gamet przed mejozą dochodzi jednak do hybrydogenezy. Do gamet przekazywane są niezrekombinowane genomy jednego gatunku rodzicielskiego, zaś genomy drugiego gatunku są usuwane przed zakończeniem gametogenezy. W przypadku osobników diploidalnych usuwany jest genom gatunku Rana lessonae. W rezultacie trwałość większości populacji zapewniona jest dzięki stałemu dopływowi genów obu gatunków. Wyjątek stanowią czyste populacje Rana esculenta, występujące w północnych Niemczech, Danii i południowej Szwecji. Tam geny gatunku Rana ridibunda pochodzą od diploidalnych samic (ridibunda-lessonae), zaś gatunku Rana lessonea od triploidalnych samców (ridibunda-lessonae-lessonae).

Rodziny płazów bezogonowych

W innych językach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.