Монархи

Монархи у ахæм хицауиуæджы хуыз, кæцыйы паддзахады сæр у монарх, æмæ уыцы бынат райсы йæ фыдæлтæй. Монархтæ хицауиуæг кæнынц сæ амæлæты бонмæ (иуæй-иу хатт та сæ къух сисынц сæ бынатыл). Монархитæй сæ фылдæр сты фыдæй-фыртмæ, фæлæ ис ахæмтæ дæр, кæцыты паддзахы бынатмæ æвзарынц (адæм нæ, фæлæ исты нарæг къорд) — афтæ уыди Польшæйы, афтæ у Ватиканы. Монархы йæ бæстæмæ гæсгæ хонынц къарол, паддзах, император, кайзер, шах, эмир æмæ султан.

Монархи у дунейы рагондæр хицауиуæджы хуызтæй иу. Фыццаг монархитæ фæзындысты, знæмы фæтæг йæ бынат йæ фыртмæ раттын куы сфæнд кодта æмæ адæм ууыл куы сразы сты, уæд. Афтæ фæзындысты фыццаг династитæ. Рæстæг цыдис, æмæ монархы бынтæ райсыны фæткойтæ кодтой вазыгджынæй вазыгджындæр.

Абоны монархтæй бирæ архайынц æрмæстдæр церемониты, фылдæр тых ис æвзæрст хицауад æмæ парламентæн (афтæ хуынд конституцион монархи). Иуæй-иу монархитæ та абоны онг сты абсолютон — ахæмтæй сты Бруней, Оман æмæ Свазиленд.

Couronne Louis XV
Францы къарол Людовик XV-ы коронæ. Коронæ у монархæн йæ тыхы арæхæмбæлгæ символ
Бахрейн

26.0675, 50.551111

Бахрейн (араб. مملكة البحرين‎‎ Мамляка аль-Бахрейн) у сакъадахон араббаг паддзахад Персы бакæлæны. Разамынды ын дæттынц аль-Халифайы мыггаг.

Цæрынц дзы 667 мин адæймаджы.

Бахрейны сæйраг сахар у Манамæ (155 мин цæрæджы).

Бруней

4.4, 114.566667

Бруней (малайагау Negara Brunei Darussalam) у скæсæйнаг Азийы паддзахад.

Цæрынц дзы 343 653 адæймаджы.

Ватикан

41.9025, 12.451667

Ватикан (лат. Status Civitatis Vaticanæ, итал. Stato della Città del Vaticano) у дунейы æппæты гыццылдæр паддзахад, йе ’ппæт территори у Ромы сахары мидæг.

Дани

55.783333, 9.783333

Дани (дан. Kongeriget Danmark) у Европæйы паддзахад, НАТО æмæ Европæйаг Цæдисы уæнг.

Паддзахад йæ фæзуатмæ гæсгæ (43 094 км²) дунейы ахсы 130-æм бынат. Цæрынц дзы 5 397 640 адæймаджы (2004).

Данийы тæккæ стырдæр сахар у Копенгаген, уый дæр паддзахады сæйраг сахар у.

Данимæ хауы дунейы стырдæр сакъадах — Гренланди.

Йæ интернеты домен у .dk.

Камбоджæ

12.733333, 105.666667

Камбоджæйы Къаролад (кхмер. ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchea) у паддзахад Азийы хуссар-ыскæсæны.

Канадæ

Канадæ (англ. Canada, фр. Canada) у Цæгат Америкæйы паддзахад, дæс провинци æмæ æртæ территорийæ арæзт. Ис континенты цæгат хайы, æмæ æмарæн у æрмæст АИШ-имæ, хуссары æмæ ныгъуылæны. Уый йеддæмæ ма йæ доны территоритæ æндзæвынц Дани (Гренланди) æмæ Францы (Сен-Пьер æмæ Микелон) доны территоритыл. Йæ сæйраг сахар у Оттавæ, стырдæр та Торонто. Канадæ, йæ фæзуатмæ гæсгæ у дунейы дыккаг стырдæр бæстæ. Цæры дзы 35 милуан цæрæгмæ æввахс. Канадæйы экономикæ у дунейы размæцыддæр экономикæтæй иу, æмæ дзы бындурон бынат ахсынц æрдзон ресурстæ.

Канадæ у парламентарон системæйыл æрмдаргæ конституцион монархи (къаролад). Ус-къарол Елызаветæ Дыккаг у сæ сæргълæууæг. Канадæ у дунейы æппæтдæр этникон хæццæ æмæ бирæкультурон бæстæйыл нымад, ахæм сси йе стыр иммиграцийы тыххæй, Зæххы къорийы адæмыхаттытæй дзы алыхуызоны ссарæн дæр ис.

Канадæ у дывзагон бæстæ, англисаг æмæ францаг æвзæгтæ сты официалон æвзæгтæ. Канадæйы экономикæ у бирæфадыгджын, бæстон у йæ æрдзон ресурстыл æмæ сæудæджерадыл (уæйкæнад) (сæрмагондæй АИШ-имæ, кæцыимæ Канадæ æмдзыгуыр цæдис кæны колонитæ ма куы уыди æмæ Конфедераци куы сæвзæрд, гъеуæдæй-фæстæмæ).

Францаг иртасæг, Сен-Малойы райгуыргæ (ныгæд дæр уым æрцыд, мæгуыр) Жак Картьейæ бындурæвæрд 1534 азы, Канадæ исы йæ гуырæн францаг колонийæ, нырыккон сахар Квебечы бынаты уыд æмæ дзы цардысты бынæттон дзыллæтæ, бæгуыдæр. Англисы колонизацийы периоды фæстæ æртæ бритайнаг колонийы цæдисæй (айразмæ Ног Францы территоритæ кæдон уыдысты) райгуырди канадæйаг конфедераци. Канадæйы хæдбардзинад Иугонд Къароладæй ахицæн ис уæздан æмæ сабыр процессæй 1867-æй - 1982-мæ.

Нырдуджы Канадæ у федеративон паддзахад, æххæстдзыд 10 провинцийæ æмæ 3 территорийæ. Францаг æвзагыл дзурджытæ фылдæр кæм цæрынц, уыцы провинци у Квебек.

Канадæ у НАТО-йы уæнг.

Катар

25.269444, 51.212778

Катар у чысыл паддзахад Азийы, Араббы æрдæгсакъадахы. Катары сæйраг сахар у Дохæ.

Кувейт

29.166667, 47.6

Кувейт (араб. كويت‎‎) у паддзахад Æввахс Хурыскæсæны. Йæ сæйраг сахар у Кувейт.

Лесото

-29.55, 28.25

Лесо́то (англ. Lesotho, сесото Lesotho) у Хуссар Африкæйы паддзахад.

Лихтенштейн

Кънйазад Лихтенштейн (нем. Fürstentum Liechtenstein) у гыццыл европæйаг паддзахад. Йæ сæйраг сахар у Вадуц. Евроцæдисы уæнг нæу, фæлæ Шенгены бадзырды хайадисæг у.

Малайзи

2.316667, 111.55

Малайзи (малай. Malaysia) у паддзахад Азийы хуссар-ыскæсæны. Малайзийы сæйраг сахар у Куалæ-Лумпур.

Марокко

Маро́кко (араб. المغرب‎‎, аль-Магри́б) у паддзахад Африкæйы цæгат-ныгуылæны.

Монако

Монако (фр. Principauté de Monaco) у Европæйы паддзахад.

Оман

20.233333, 55.966667

Оман (араб. عُمان‎‎) у Азийы паддзахад, Араббы æрдæгсакъадахыл.

Стыр Британи

53.55, -2.433333

Стыр Британи (æххæстæй йæ англисаг ном у United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, ома Стыр Британи æмæ Цæгат Ирландийы Иугонд Паддзахад) у сакъадахон европæйаг паддзахад, НАТО æмæ Европæйы Цæдисы уæнг. Йæ сæйраг сахар у Лондон. Дих кæны Англис, Шотланди, Уэльс æмæ Цæгат Ирландийыл.

Таиланд

15.35, 101.033333

Таиланд (тай. ราชอาณาจักรไทย

) у паддзахад Азийы хуссар-скæсæны. Таиланды сæйраг сахар у Бангкок.

Швеци

61.316667, 14.833333

Швеци (швед. Sverige [ˈsværjɛ], официалон ном Швецийы къаролад, швед. Konungariket Sverige) у Европæйы паддзахад, Европæйы Цæдисы уæнг. Швецийы сæйраг сахар у Стокгольм.

Япон

Япон (яп. 日本 Нихон, Ниппон?) у сакъадахон паддзахад Сабыр фурды. Японы сæйраг сахар у Токио.

Бæстæйы фæзуат у 377 835 км². Цæрынц дзы 127 милуан адæймагæй фылдæр.

Япон у конституцион монархи, конституци фидаргонд æрцыдис 1947-æм азы 3 майы.

Æндæр æвзæгтыл

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.