Sinagòga

La sinagòga (del grèc συναγωγή synagoge, que significa 'reünion' o 'assemblada'; en ebrieu: בית כנסת beit kneset 'ostal d'assemblada' o בית התפילה beit ha-tafila 'ostal de pregària') es lo luòc d'estudi e de pregària pels jusieus. Las sinagògas tenon correntament de salas separadas per la pregària e per l'estudi. Las salas d'estudi s'apèlan בית מדרש beit midraš 'ostal d'estudi'. La pregària en comunautat es una caracteristica importanta del judaïsme. Encara que las pregàrias se pòdon realizar dins quin luòc que siá, los jusieus devon pregar tres còps al dia, e lo prepaus de la sinagòga es d'èsser un luòc per aquela activitat. Las sinagògas (especialament en Nòrd-America e en Euròpa) son presididas per un comitat e un president laïcs, elegits per totes los membres e un guida espiritual, un rabin. Los rabins son pas essencials, e en fach fòrça sinagògas n'an pas. Se pòt realizar un mestièr religiós se i a un minhan (un minimum de dètz jusieus adultes (qu'ajan fach lo Bar-Mitzvà). Per aquela rason, e ja que la sinagòga es un luòc principalament d'estudi e de pregària, se pòt pas definir exclusivament coma luòc de culte, mas coma luòc de reünion o d'assemblada. Al delà, pel judaïsme l'adoracion a Dieu inclutz las activitats jornalièras, e las pregàrias son de realizar tanben individualament. En obediència al segond dels dètz mandaments de l'Exòde, dins las sinagògas i a pas cap d'imatge per representar Dieu.

Stained glass Star of David
Veirial de la sinagòga Sixth and I, Washington, DC.
1938

Aquesta pagina concernís l'an 1938 del calendièr gregorian.

Baiona

Baiona qu'ei ua vila d'Occitània, o de Bascoat, situada dens lo parçan deu Baish Ador. Que's tròba dens lo departament francés deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània. Qu'apartiengó a Labord au sègle XII, arron n'estó desligada. Totun, qu'ei generaument citada dens las listas de comunas de Labord. Qu'estó lo sièti d'ua senescaucia segondària dependenta de la Senescaucia Principau de las Lanas. Que hè partida deu « Bascoat » dens lo sens de la lei Pasqua de 1995.

Lo gentilici qu'ei baionés -esa.

Bionville-sur-Nied

Bionville-sur-Nied es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.

Florença

Florença (Firenze en italian) es la capitala de la region italiana de Toscana.

La populacion de la ciutat es de 378.236 habitants, mas en considerant las localitats que l'enròdan, arriba a far una aglomeracion urbana d'aperaquí un milion e mièg d'abitants.

En l'Edat Mejana foguèt un important centre cultural, economic e financièr. Coneguèt la seuna epòca de major esplendor après de l'instauracion del Grand Ducat de Toscana jos la dominacion de la dinastia Medici.

Florença es lo nuclèu urban qu'aguèt per origina en la segonda mitat del sègle XIV lo movement artistic e cultural nomenat Renaissença, e es considerada un dels brèces mondials de l'art e de l'arquitectura. Aital, es remarquable per la seuna riquesa arquitecturala e los seus musèus. Son centre istoric foguèt declarat Patrimòni Mondial de l'Umanitat en 1982, amb d'òbras medievalas notablas coma la copòla de Santa Maria del Fiore, lo Ponte Vecchio, la Basilica de Santa Crotz, lo Palazzo Vecchio e de musèus coma l'Uffizi, lo Bargello o la Galaria de l'Acadèmia de Florença, que aculhís lo David de Miquel Àngel.

Granda sinagòga de Gibartar

La granda sinagòga de Gibartar (קהל קדוש שער השמים Kahal kadoš ša'ar ha-šamayim en ebrieu, valent a dire « Comunautat santa de la pòrta dau ciau ») fuguet fondada en 1724. Tornada construire mai d'un còp, la bastissa actuala data de 1812 e parteja de las caracteristicas comunas emb las sinagògas d'Amsterdam (1675) e de Bevis Marks de Londres (1701). Las fenestras de la façada son en forma d'arc.

Portal arquitectura e urbanisme

Judaïsme

Lo judaïsme (en ebrieu יהדות Yahadut) designa la tradicion e la cultura religiosa dels jusieus, los descendents dels ebrieus israelitas de Judèa e los que se son convertits. Lo judaïsme compòrta d'elements religioses, de còde de conducha, una legislacion, de rites, e de costumas pas especificament religiosas. Se fonda sul culte de YHWH, dieu d'Abraam, d'Isaac e de Jacòb. Son culte èra assegurat pels kohanim e centrat sul Temple de Jerusalèm, destruch dos còps. Segon sos tèxtes fondadors, particularament lo Tanaḥ, la fe dels ancians israelitas, e de lors descendents, los jusieus, es basada sus una aliança contractada entre YHWH e Abraam e tornarmai amb Moïses. Lo judaïsme es, doncas, una religion abraamica, fondada sus la Lei mosaïca, los escriches profetics e los autres Escrichs, collectivament apelats Tanaḥ, Miqra o Bíblia ebraïca. Lo judaïsme es una de las primièras fes purament monoteïstas conegudas, e una de las pus ancianas tradicions religiosas encara practicadas de nòstres jorns. Las valors e l'istòria del pòble jusieu son la fònt d'autras religions abraamicas, coma lo cristianisme, l'islam e lo Bahá'í.

Marraquèsh

Marraquèsh (en berbèr: Murakush, en arabi: مراكش, Murrakush), coneguda coma la « Vila Roja », es una vila (wilaya) de Marròc de 1 036 500 abitants (2006), qu'es la capitala de la region economica de Marraquèsh-Tensift-Al Haouz. Se situa al sud-oèst del país, al pè de las montanhas d'Atlàs.

L'origina probabla del seu nom es un mot berbèr mur (n) akush, que significa « tèrra de dieu ». La raiç mur s'utiliza ara dins la lenga berbèr mai que mai al femenin amurt. Lo meteis mot mur apareis en Mauritània, mas son interpretacion es pas segura.

Fins fa qualques decennis, Marròc èra conegut coma lo « Reialme de Marraquèsh » pels arabis, persans e europèus. Los noms europèus de Marròc, Marruecos, Maroc, Marokko, etc. son directament derivats del mot berbèr Murakush.

La vila de Marrakesh ten lo mercat tradicional (soc) mai grand de Marròc qu'es tanben un dels màgers d'Africa e del mond, e s'i tròba tanben la famosa plaça fòrça afasendada de Djemaa el Fna .

Coma fòrça vilas de Magrèb e de l'Orient Mejan, Marraquèsh ten a l'encòp una vila vièlha fortificada (la medina) a costat d'una vila modèrna (sonada Gueliz). Lo quartièr jusieu o mellah se situa dins la vila vièlha o medina. S'i tròba la Sinagòga Salat Al Azama, erigida en 1492. La ciutat es desservida per l'Aeropòrt Internacional de Menara (RAK es lo còde de l'aeropòrt) e una linha ferroviària cap a Casablanca e lo nòrd.

Menorah

La menorah (מנורה en ebrieu) es lo chandelier de set branchas que sa construccion fuguet prescricha dins lo libre de l'Exòde, chapítol 25, versets 31 a 40, per venir un daus utils dau tabernacle e pus tard dau temple de Jerusalem. Lo mot ven dau prefix me indicant l'origina de 'na chausa, associat a la raiç ebrieva norah, de nur (flama) au femenin, valent a dire « de la flama », « que proven de la flama »; 'questa flama, segon la Cabala, es la šeḥinah o « preséncia de Dieu ». La menorah es dempuei l'antiquitat un daus simbòus dau judaïsme.

La forma de la menorah, coma es representada sus l'arc de Tit, o enquera sus lo mosaïc de la sinagòga Shalom al Yisrael de Jerico (segle V), es inspirada de 'na varietat de sàlvia, planta fòrça aromatica de la familha de la menta que buta en Judea, Salvia palaestina, tanben apelada sàlvia d'Israel. La descripcion biblica que se tròba dins l'Exòde (25:31-36), utiliza daus termes botanics aicí coma branchas, flors, petals, calicis...

Maimonides ne dessenhet 'na varianta en Y dins un de sos tractats midrashics: tres branchas drechas a l'est, tres a l'oest e una au centre. 'Questa forma en Y, segon la Cabala, deviá remembrar las set branchas dau delta dau Nil; e son òli sant, las aigas sacradas dau Nil que devián pas jamai mancar.

Sinagòga d'Uzhhorod

La sinagòga d'Uzhhorod, uèi en Ucraïna, dins la Rutènia subcarpatica, de la comunautat jusieva ortodòxa ashkenazita, foguèt obèrta a Uzhhorod en 1910. Projècte dels arquitèctes Diula Papp e Ferencz Szabolcs, foguèt bastida en estil flamejant.

Sinagòga de Baiona

La sinagòga de Baiona, dens lo Baish Ador, qu'estó bastida enter 1836 e 1837. Que's situa au numèro 35au de la carrèra « Maubèc », dens lo quartièr de Sent Esperit sus l'arriba dreta d'Ador au nòrd de la vila.

Sinagòga de Besançon

La sinagòga de Besançon es lo principal luòc de culte israelita de la metropòli francomtesa. Venguèt « monument istoric » en 1984. Los representants de la comunautat decidiguèron de bastir un santuari novèl dins las annadas 1860; sa realizacion foguèt confiada a l'arquitècte Pierre Marnotte. Las òbras comencèron oficialament en 1869 e s'acabèron en 1871, en estil orientalista. Lo 18 de novembre la sinagòga foguèt inaugurada e dobèrta al culte. Los jusieus majoritàriament sefarditas provenent d'Africa del Nòrd e los ashkenazim originaris d'Euròpa Occidentala e centrala i forman una sola comunautat.

Sinagòga de Biàrritz

La sinagòga de Biàrritz, dens lo Baish Ador, qu'estó inaugurada en 1904. Que's situa au numèro 3au de la carrèra « Pelhòt ». Qu'ei au dia de uei en cors de restauracion.

Sinagòga de Palaprat

La sinagòga de Palaprat de Tolosa, situada dins la carrièra del meteis nom dins lo quartièr de Sent Aubin, es lo luòc de culte israelita pus ancian de la vila, inaugurat en 1857. Subre la pòrta d'entrada principala se legís en ebrieu ברוך אתה בבאך וברוך אתה בצאתך (Baruḥ atah be-boeḥa ubaruḥ atah be-ṣeteḥa), valent a dire en occitan « Sias benesit a ton arribada e sias benesit a ta partença », de Deuteronòmi 28.

Es totjorn en activitat mas es pas mai la sinagòga principala de Tolosa qu'es ara la granda sinagòga de Heḥal David.

Sinagòga de la Congregacion Israelita de la Republica Argentina

Sinagòga de la Congregacion Israelita de la Republica Argentina (taben aperat Temple Libertat) qu'ei la màger sinagòga de Buenos Aires.

Que ho fondada per la creishenta comunatat judiva de Buenos Aires (qui ho ua estona ua de las màger au monde) en 1887 puish amplificada en 1932 entà la deishar dens l'estil romanic bizantin present. Que's tròba dens lo quartièr de San Nicolás pròche deu Teatro Colón.

Que ho declarada Monument Istoric Nacionau per l'Estat Argentin en 2000.

Portau d’Argentina

Sòfia (Bulgaria)

Sòfia (en bulgar София = Sofija) es la capitala de Bulgaria. Sa populacion totala èra estimada a 1 270 450 abitants, en 2007. Sa superfícia totala es de 1349 km².

Teatro Colón

Lo Teatre Colomb (Teatro Colón en castelhan) qu'ei la mei grana sala d'opera (dab mei 3000 plaças) e de balet de la ciutat de Buenos Aires. Bastit en un vinteat d'annadas suber l'emplaçament de l'anciana gara deu camin de hèr de l'oest (Ferrocarril Oeste en castelhan) e dusau teatre de gran endom de portar aqueth nom dens aquesta ciutat (lo purmèr, toca tocant de l'Ostau Arroset, qu'ei uei lo dia lo Banco de la Nación Argentina, la Banca Nacionau) que s'estreè lo 25 de mai (diada de hèsta nacionau) de 1908. Qu'èra l'òbra de l'arquitècte Francesco Tamburini e de Víctor Meano. La copòla que ho ondrada per l'artista argentin Raúl Soldi.

Los talhèrs e colissas deu teatre que son sosterranhs e en partida situats devath la vesia plaça Lavalle.

Durant la soa istòria lo teatre que ho marcat per grans noms com los de : Arturo Toscanini, Enrico Caruso, Maria Callas, Plácido Domingo, Luciano Pavarotti, Ástor Piazzolla o Mercedes Sosa.

Situat dens lo quartièr de San Nicolás, lo Teatro Colón qu'ei pròche deu Teatre Nacionau Cervantes e tanben de la Sinagòga de la Congregacion Israelita de la Republica Argentina.

Temple

Un temple es una estructura destinada a de rites ò d'activitats religiós e espirituaus coma de preguieras ò de sacrificis. Es generalament dedicat a una divinitat ò un ensems de divinitats donats. Aquela estructura apareguèt ambé l'aparicion dei premiereis estats sedentaris. En certanei religions, lei temples pòrtan un nom particular (glèisas per lei catolics, mosqueta per lei musulmans... etc).

Toledo

Toledo (Toleta en occitan ancian, Toledo en castelhan) es una vila que se tròba en Espanha, dins lo centre, a 70 km al sud de Madrid. Es la capitala de la província de Toledo e de la comunitat autonòma de Castelha-La Mancha. Los escrivans Alfonso Martínez de Toledo (Archiprèire de Talavera), Rodrigo Cota e Garcilaso de la Vega n'èran originaris.

Vauverd

Vauverd (Vauvert en francés) es una comuna de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament de Gard e la region d'Occitània.

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.