Peninsula

Una peninsula es una tèrra restacada a un continent per una zona plan mai estrecha, coma un istme. Per extension se pòt sonar aital una region enrodada per la mar de quatre costats los tres, coma la peninsula dels Balcans.

Un exemple de peninsula en Euròpa es Peloponès.

Arabia

Arabia o eventualament la Peninsula Aràbia es una peninsula de l'Asia Occidentala e es la pàtria originària del pòble arabi e de la lenga aràbia. Es una partida dels Païses Arabis. Se situa entre lo Levant, la mar Roja, l'ocean Indian (amb la mar d'Oman) e lo golf Persic. Compren los estats de Kowait, l'Arabia Saudita, Bahrayn, Qatar, los Emirats Arabis Units, Oman e Iemèn.

Lo gentilici es arabi, aràbia.

Arabia Saudita

L’Arabia Saudita (oficialament lo Reiaume d’Arabia Saudita) es un estat independent qu'ocupa la màger part de la Peninsula Aràbia. Es enviroutat per Koweit, Iraq, Jordania, Israèl au nòrd, la Mar Roja a l'oèst, Iemèn e Oman au sud e leis Emirats Arabis Units, Qatar e lo Golf Persic a l'èst. A una superficia d'aperaquí 2,25 milions de quilomètres carrats mai son territòri es subretot desertic, especialament lo quart sud-èst qu'es una region fòrça arida (Rub Al Khali). Sa populacion èra de 33 milions d'abitants en 2017 amb una proporcion importanta d'estrangiers (mai de 30%) que son necessaris au bòn foncionament de l'economia nacionala, principalament establida sus l'esplecha dei ressorsas petrolieras dau país.

Lo reiaume es una monarquia absoluda dirigida per la dinastia dei Saud. Originaris dau centre de la peninsula, s'alièt au sègle XVIII amb de conservators religiós per fondar un estat rigorista. Gràcias a aquela politica, atraiguèron de combatents partejants d'idèas similaras. Au sègle XIX, aquò entraïnèt una reaccion de part de l'Empèri Otoman que mandèt de fòrças per restablir l'òrdre dins la region. Pasmens, l'afebliment dei Turcs permetèt ai Sauditas de se retirar. En 1902, Abd al Aziz Ibn Saud poguèt ansin començar una tiera de guèrras que li permetèron d'unificar pauc a pauc la màger part de la peninsula sota sa direccion. En 1934, proclamèt la fondacion dau reiaume d'Arabia Saudita que s'alièt amb leis Estats Units d'America en 1945. D'efiech, la descubèrta d'importants jaciments d'idrocarburs donèt una importància novèla au país dins l'economia mondiala. En parallèl, la dinastia obtèn tanben un prestigi important de son ròtle de protectritz dei luòcs sants de l'islam (Medina e La Mèca), çò que permet a l'Arabia Saudita de se presentar coma una poissança majora d'Orient Mejan.

Aragon

Aragon (en aragonés SLA: Aragon; en aragonés GO e en castelhan o espanhòu: Aragón) es un país istoric situat dens lo nòrd de la Peninsula Iberica e que compren lo sector centrau de la vath d'Èbre. Lo son territòri es lo de l'ancian Reiaume d'Aragon, qu'estó abolit en 1707 dab los Decrets de Nueva Planta. Actualament constitueish ua comunautat autonòma de l'estat espanhòu e lo son estatut d'autonomia (Lei Organica de l'estat espanhòu), l'autreja lo caractèr de "nacionalitat".

Culturalament, Aragon confronta los País Catalans (a l'èst), Occitània (au nòrd), lo Bascoat (au nòrd-oèst) e Castelha (au sud-oèst). Oficialament, confronta las comunautats autonòmas de Castelha-La Mancha, Castelha e Leon, Catalonha, La Rioja, Navarra, lo País Valencian e tanben l'estat francés.

La soa capitala es Saragossa.

Lo gentilici es aragonés -esa.

La soa diada que's hesteja lo 23 d'abriu, Sent Jòrdi.

Aragon qu'ei dividit en tres províncias (las d'Òsca, Teròl e Saragossa) eras medishas partatjadas en 33 comarcas (vejatz comarcas d'Aragon).

Qu'ei la segonda autonomia mens poblada de l'estat espanhòu (arron Castelha la Mancha) qui gaireben la meitat de la populacion be's concentra dens la capitala Saragossa.

Balcans

Los Balcans son una region e una peninsula del sud-èst d'Euròpa. Los estats que compausan los Balcans son Grècia, Albania, Bulgaria, la partida europèa de Turquia, los ancians Estats de Iogoslavia (Bòsnia e Ercegovina, Serbia, Montenegro, Macedònia, Croàcia, Eslovènia) e Romania. Certanas definicions intègran pas Romania dins los Balcans.

La superfícia d'aquesta region es de 789 817 km² ; la populacion es de 78 milions d’abitants.

Lo gentilici es balcanic -a.

Los Balcans devon lor nom a la cadena montanhosa dels monts Balcans (en bulgar la Stara Planina), que va del centre de Bulgaria a l'èst de Serbia, e lo tèrme Balkan es un mot d'origina turca que significa "una cadena de montanhas boscosas e ribassudas".

"Balcans" se ditz aital dins las lengas localas: en romanés Balcani; en eslovèn, bosniac e croat Balkan ; en sèrbe e macedonian Балкан = Balkan ; en bulgar Балкани = Balkani ; en albanés Ballkan ; en grèc Βαλκάνια = Valkania ; en turc Balkanlar.

Bretanha (istorica)

Bretanha (en breton Breizh o Ledav, en galò Bertaèyn) es lo país de la cultura bretona e del pòble breton, a l'oèst d'Euròpa, dins una peninsula que s'espandís sus 240 km e que penètra dins l'Ocean Atlantic entre la Marga al nòrd e lo golf de Gasconha al sud.

Lo gentilici es breton -a.

Formèt lo Ducat de Bretanha, a passat temps independent, considerat coma lo brèç de la nacion bretona, puèi vengut una província del reialme de França.

Uèi una de las 22 regions de França se nomena "Bretanha". Aquela Bretanha administrativa, creada pel govèrn de Pétain pendent la Segonda Guèrra Mondiala, compren los 80% de l'ancian Ducat de Bretanha (departaments de Mor-Bihan, Ille et Vilaine, Còstas d'Arvòr e Finistèrra). Los 20% que demòran apertenon a l'ora d'ara al departament del Léger Atlantic que forma una partida de la region dels Païses de Léger amb per prefectura Nantas, qu'èra la capitala istorica del Ducat de Bretanha.

Bunifaziu

Bunifaziu en còrs (Bonifacio en francés) es una vila de Corsega. Situada al sud de l'illa, desseparada de Sardenha per l'estrech de Bunifaziu.

La vila foguèt fondada per Bonifaci, marqués de Toscana, mas foguèt ligada a la Republica de Gènoa.

La vila nauta es una ciutadèla situada a l'extremitat d'una peninsula de ròcas calcàrias.

.

Emirats Arabis Units

Los Emirats Arabis Units son una federacion d'emirats situats dins l'èst de la Peninsula Arabica.

Espanha

Espanha es un país dau sud-oèst d'Euròpa qu'ocupa la màger part de la Peninsula. Sa capitala es Madrid. Es frontalier de França, d'Andòrra e de Portugal. Au nòrd e au sud, es limitat per l'Ocean Atlantic e a l'èst per la Mar Mediterranèa. Leis illas Canàrias, situadas dins l'Ocean Atlantic, ne'n fan partida. A una geografia montanhosa marcada per un clima generalament mediterranèu ò semi-arid. Resultat d'un procès lòng de fusions d'unei reiaumes iberics formats dins lo corrent de la Reconquista, presenta d'identitats regionalas fòrtas e una organizacion politica fòrça descentralizada.

Poissança mondiala majora pendent lo sègle XVI après la descubèrta e la colonizacion d'America, lo país conoguèt un declin lòng fins au sègle XX marcat per la pèrda progressiva de son empèri. De 1936 a 1939, una guèrra civila saunosa entraïnèt la formacion d'un regima faissista dirigit per lo generau Francisco Franco. Après sa mòrt en 1975, una transicion permetèt de formar un regime democratic que permetèt d'integrar Espanha a l'Union Europèa. Aquò favorizèt lo desvolopament economic dau país que venguèt la cinquena poissança economica de l'Union.

Lo gentilici es espanhòl -òla (var. espanhòu -òla).

Galícia

Galícia (en galician reïntegracionista Galiza, en portugués Galícia ou Galiza, en galician oficial Galiza/Galicia, en espanhòl Galicia) es un país del sud-oèst d'Euròpa, al nòrd-oèst de la Peninsula Iberica, que forma una comunautat autonòma d'Espanha.

Son gentilici es galician- a" segon lo Congrès Permanent de la Lenga Occitana"', (tanben existisson "galèc" dempuèi l'occitan medievau galec, galhègo -ga, forma espanholizada passada en occitan, mas que pòt aver un sens pejoratiu; galhèc, forma aranesa vengut del catalan gallec qu'es una adaptacion catalanizada modèrna de gallego).

Itàlia

La Republica Italiana o simplament Itàlia (Italia en italian) es un estat de l'Euròpa mediterranèa, qu'es format principalament d’una peninsula alongada e de doas grandas illas dins la mar Mediterranèa: Sicília e Sardenha. Lo nòrd es bordat pels Alps, frontièra montanhòla amb França, Soïssa, Àustria e Eslovènia. Una part de l’Occitània caup dins l’estat italian. Los estats independents de Sant Marin e la Ciutat del Vatican son enclavats dintre lo territòri italian.

La capitala es Roma.

Lo gentilici es italian -a.

Malàisia

Malàisia es una federacion qu'amassa tretze estats e tres territòris federals del sud-èst d'Asia amb una superfícia totala de 329 847 km2.

La capitala es Kuala Lumpur. Lo govèrn federal a lo sèti a Putrajaya.

La populacion es de mai de 25 milions de personas. Lo país es dividit en doas regions—La Peninsula Malaia e la Malàisia Orientala—per la Mar de China Meridionala.

Malàisia confronta Tailàndia, Indonesia, Singapor, Brunei e las Filipinas.

Lo país es situat pròche l'eqüator e possedís un clima eqüatorial umid.

Lo gentilici es malai -a.

Nauta Cerdanha

La Nauta Cerdanha (var. Auta Cerdanha) (Alta Cerdanya en catalan) es una comarca de la Catalonha Nòrd qu'a per capitala Mont-Loís (Montlluís en catalan). Es lo sol territòri de l'estat francés que se tròba dins la Peninsula Iberica. La Nauta Cerdanha comptava 12 035 abitants en 1999 e sa superfícia es de 539,67 km².

Ocean Indian

L'ocean Indian es la tresena massa d'aiga del mond per òrdre d'importància e cobrís a pauc près 20% de la superficia de la tèrra.

Es limitat al nòrd per Asia, a l'oèst per la peninsula Arabica e Africa, a l'èst per la peninsula de Malacca, las Illas de la Sonda e Austràlia, e al sud per l'Antartica. Es separat de l'ocean Atlantic pel meridian 20° èst, al sud d'Africa e de l'ocean Pacific pel meridian 147° èst. Lo punt mai septentrional de l'ocean Indian es situat aproximativament a 30° nòrd de latitud dins lo golf Persic.

L'ocean Indian fa a pauc près 10 000 km de long entre Africa e Austràlia; la seuna aira es de 73 556 000 km² en inclusent la mar Roja e lo golf Persic. Lo seu volum d'aiga es estimat a 292 131 000 km3. D'illetas n'en puntilhan las ribas continentalas.

Los estats independents de l'ocean Indian son las Seichèlas, las Maldivas, Maurici, Sri Lanka. Indonesia lo bòrda.

L'importància de l'ocean Indian coma rota de transit entre Asia e Africa n'a fach un luòc de conflictes. Encausa de la seuna extension, cap de nacion l'a pas dominat amb succès fins al començament del sègle XIX, quand Anglatèrra contrarotlava la màger part de las tèrras a l'entorn.

Peninsula Iberica

La Peninsula Iberica es una peninsula de dimension importanta del sud-oèst d'Euròpa, entre los Pirenèus e lo nòrd d'Africa, entre la mar Mediterranèa e l'ocean Atlantic. Es separada d'Africa per l'estreit de Gibartar.

Geograficament, la Peninsula Iberica se compausa dels Estats d'Espanha, de Portugal, de França (Nauta Cerdanha), d'Andòrra e de l'enclava de Gibartar. Sa superfícia es de 582 925 km².

Portugal

Portugal (var. Portugau) (Portugal en portugués) es un país dau sud-oèst d'Euròpa, a l'oèst de la Peninsula Iberica; es la pàtria dau pòble portugués e forma un estat. Es limitròf amb l'estat d'Espanha au nòrd e a l'èst e es en riba de l'ocean Atlantic au sud e a l'oèst.Tanben ne fan partida dos archipèlas de l'Atlantic Nòrd: los Açòres e Madèira. A una populacion de 10 566 212 estatjants (2005) e una superfícia de 92 391 km².

Sa capitala es Lisbona.

Lo gentilici es portugués -esa.

Qatar

Qatar (en arab قطر, Qaṭar) es un país independent de l'èst de la Peninsula Aràbia. Situat sus una peninsula, es enviroutat per leis aigas dau Golf Persic a l'èst, au nòrd e a l'oèst e per l'Arabia Saudita au sud. Es una monarquia petroliera que sa capitala es Doha. En 2018, teniá 2,3 milions d'abitants.

Protectorat britanic durant lo periòde coloniau, l'emirat tornèt trobar son independéncia en 1971. Pasmens, plaçat entre lei doas poissanças principalas de la region (Iran e Arabia Saudita), demandèt rapidament l'ajuda deis Estats Units d'America. En parallèl, l'esplecha dei resèrvas d'idrocarburs permetèt de desvolopar lo país. Qatar venguèt ansin un centre economic e culturau important dau Golf Persic.

Sent Loís de Montferrand

Sent Loís de Montferrand (oficialament en francés: Saint-Louis-de-Montferrand) es una comuna bordalesa d'Occitània, en Guiana, administrada prau departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Singapor

Singapor es una illa e un país pichon situat al sud de la Peninsula Malaia. Se compausa solament d'una vila, la ciutat de Singapor.

Índia

La Republica d'Índia (Indi भारत गणराज्य Bhārata Gaṇarājya), mai coneguda jol nom d'Índia es un estat sobeiran situat al sud d'Asia. Es lo 7en país per l'extension geografica totala, lo segond per la populacion, e la democracia pus poblada. Es bordat per l'Ocean Indian al sud, la Mar d'Arabia a l'oèst, e la Baia de Bengala a l'èst, amb un litoral que s'espandís sus mai de 7000 km. Al nòrd confronta Paquistan, China e Nepal; Botan al nòrd-èst; e Bangladèsh e Myanmar a l'oèst. A la broa de l'Ocean Indian, Índia es vesina de Sri Lanka, Maldivas e Indonesia. La capitala es Nòva Delhi.

Lo gentilici es indian, -a.

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.