Oèst

L'oèst, sonat ponent en Mediterranèa e sócoc o -coc dins lo Golf de Gasconha, es un ponch cardinau.

Ponchs cardinaus
Windrose hg
Nòrd-Èst
Sud-Èst
Sud-Oèst
Oèst
Nòrd-Oèst
.northwesternmutual

.northwesternmutual (mutuala del nòrd-oèst, en anglés) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa americana Northwestern Mutual. Es en servici dempuèi lo 6 d’abril de 2016.

Aquitània (region)

Aquitània es una anciana region administrativa de l'Estat francés, Es situada al sud-oèst d'aqueste estat. Son còdi INSEE es 72. Son còdi NUTS-2 es , son còdi ISO 3166-2 es . La màger part del territòri es en Occitània.

Dins l'encastre de la refòrma territoriala, Aquitània fusionèt lo 1èr de genièr de 2016 amb las regions Peitau-Charantas e Lemosin. Lo nom d'aquela nòva region es Nòva Aquitània.

Aragon

Aragon (en aragonés SLA: Aragon; en aragonés GO e en castelhan o espanhòu: Aragón) es un país istoric situat dens lo nòrd de la Peninsula Iberica e que compren lo sector centrau de la vath d'Èbre. Lo son territòri es lo de l'ancian Reiaume d'Aragon, qu'estó abolit en 1707 dab los Decrets de Nueva Planta. Actualament constitueish ua comunautat autonòma de l'estat espanhòu e lo son estatut d'autonomia (Lei Organica de l'estat espanhòu), l'autreja lo caractèr de "nacionalitat".

Culturalament, Aragon confronta los País Catalans (a l'èst), Occitània (au nòrd), lo Bascoat (au nòrd-oèst) e Castelha (au sud-oèst). Oficialament, confronta las comunautats autonòmas de Castelha-La Mancha, Castelha e Leon, Catalonha, La Rioja, Navarra, lo País Valencian e tanben l'estat francés.

La soa capitala es Saragossa.

Lo gentilici es aragonés -esa.

La soa diada que's hesteja lo 23 d'abriu, Sent Jòrdi.

Aragon qu'ei dividit en tres províncias (las d'Òsca, Teròl e Saragossa) eras medishas partatjadas en 33 comarcas (vejatz comarcas d'Aragon).

Qu'ei la segonda autonomia mens poblada de l'estat espanhòu (arron Castelha la Mancha) qui gaireben la meitat de la populacion be's concentra dens la capitala Saragossa.

Arberàs e Silego

Arberàs [ref. necessària] e Silego[ref. necessària] (Arberatze-Zilhekoa en basco, Arbérats-Sillègue en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.

Las comunas tòcatocantas que son Arboet-Sussauta au nòrd, Aicirits-Camon-Suhast au nòrd-oèst, Domesenh-Berrauta en Sola a l'èst e Behaskane-Laphizketa au sud-oèst.

Arberàs e Silego que s'unín en 1841 entà formar la comuna actuau.

Arcangós

Arcangós (Arrangoitze en basco, Arcangues en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Novèla Aquitània.

Lo gentilici qu'ei arrangoiztar.

Las comunas tòcatocantas que son Anglet au nòrd, Biàrritz au nòrd-oèst, Bassussarri au nòrd-èst, Ustàrits a l'èst, Arbona a l'oèst, Ahetze au sud-oèst e Sent Pèr de Nivela au sud.

L'agricultura qu'ei la basa de l'economia de la vila. I a tanben indústria e un camp de golf.

Arpitània

Arpitània (en arpitan: Arpitania, Arpetania) es lo territòri de la lenga arpitana (o francoprovençala).

Lo gentilici es arpitan -a.

Lo país es escambarlat sus tres estats: França, Soïssa e Itàlia.

Recampa las regions istoricas seguentas:

En França

Bressa

Bugê

Domba

Forés

Lionés

Mâconês

Savòia

Nòrd e centre del Daufinat (lo sud es occitan)

Sud de la Franca Comtat (lo nòrd es de lenga francomtesa)

L'extrèm nòrd d'Ardecha (lo sud es occitan)

En Soïssa

canton de Genèva

canton de Neuchâtel

canton de Vaud

oèst del canton de Friborg

oèst del canton de Valés

En Itàlia

la Val d'Aosta

qualques vals de Piemont entre la Val d'Aosta e las Valadas Occitanas.Las vilas mai importantas del domeni son Lion, Sant Estève, Grenòble, Chamberí, Anecí, Genèva e Lausana.

Asia

Asia es lo continent pus grand e pus poblat del mond. Ocupa 8,6% de la superfícia totala de la Tèrra (o 29,4% de las tèrras) e, amb aperaquí 4 miliards de personas, conten mai de 60% de la populacion mondiala actuala.

Mai que mai situada dins los emisfèris nòrd e èst, Asia es tradicionalament definida coma una partida d'Eurasia – amb l'extrèm oèst confrontat per Euròpa – mai a l'èst per lo Canal de Suèz, los monts d'Orals, e al sud per las montanhas de Caucàs, la Mar Caspiana e la Mar Negra. Es bordada a l'èst per l'Ocean Pacific, al sud per l'Ocean Indian, e al nòrd per l'Ocean Artic.

De per sa talha e diversitat, Asia – un toponim datat de l'Antiquitat – es mai un concèpte cultural incorporant un grand nombre de regions e pòbles qu'una entitat fisica omogenèa.

Bascoat

Lo Bascoat o lo País Basco o lo País Basc (Euskal Herria en basco) es lo país del sud-oèst d'Euròpa ont se parla lo basco o basc. Se parteja entre los dos estats de França (part del departament dels Pirenèus Atlantics) e d'Espanha (part de la Comunautat Autonòma Basca e de la Comunautat Forala de Navarra).

Lo gentilici es basco basca o basc basca (o fòrça rarament bàscol basca).

Bonlòc (Labord)

Bonlòc (Lekuine en basco, Bonloc en francés) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Labord.

Lo gentilici basco qu'ei lekuindar.

La comuna qu'ei traversada per un afluent d'Ador, Aran (o Gaujosa; ancianament aperat Haramburua au delà de l'ostau eponim). Un tributari d'Aran, Garraldako erreka que i raja tanben.

Las comunas tòcatocantas que son Hasparn au nòrd-oèst, Aiherra en Baisha Navarra a l'èst e Mendiondo au sud-oèst.

Califòrnia

Califòrnia (en anglés e espanhòl California) es un país d’America del Nòrd. Es ara l'estat mai poblat dels Estats Units d'America amb mai de 39 500 000 abitants (2018). Es situat sus la còsta oèst del país.

Sa capitala politica es Sacramento. La vila mai poblada es Los Angeles.

Lo gentilici es californian -a.

Sa populacion es fòrça divèrsa e son economia dinamica es poderosa.

Francoprovençal

L’arpitan (nom autoctòn: arpitan, arpetan ) o lo francoprovençal (var. francoprovençau) es una lenga romanica d'Euròpa, parlada en Arpitània (centre-èst de França, oèst de Soïssa e nòrd-oèst d'Itàlia). Es la lenga dels Arpitans.

Galícia

Galícia (en galician reïntegracionista Galiza, en portugués Galícia ou Galiza, en galician oficial Galiza/Galicia, en espanhòl Galicia) es un país del sud-oèst d'Euròpa, al nòrd-oèst de la Peninsula Iberica, que forma una comunautat autonòma d'Espanha.

Son gentilici es galician- a" segon lo Congrès Permanent de la Lenga Occitana"', (tanben existisson "galèc" dempuèi l'occitan medievau galec, galhègo -ga, forma espanholizada passada en occitan, mas que pòt aver un sens pejoratiu; galhèc, forma aranesa vengut del catalan gallec qu'es una adaptacion catalanizada modèrna de gallego).

Guiana

Guiana [giˈanɔ, ˈgjanɔ] es una region istorica d'Occitània, al centre-oèst del país, que recampa dempuèi lo Regim Ancian las petitas regions de

Peiregòrd

Agenés

Carcin

Roergue

Bordalés (lingüisticament gascon), estant que Bordèu n'èra la capitala

nòrd del Vasadés.Aquela Guiana de l'Ancian Regime foguèt una província del reialme de França, diferenta de Gasconha, sens cap de referéncia a tota nocion de dialècte. Mas a l'Edat Mejana, se nommèt "Guiana" una region d'extension fòrça variabla que podiá coïncidir mai o mens amb la granda Aquitània istorica o ben, pus tard, amb las possessions anglesas en Occitània. Lo remembre de l'anciana província es conservat milhor a l'oèst, dins los territòris qu'escapèron longtemps à la dominacion francesa pendent la Guèrra de Cent Ans: la forma francesa dels toponims ne garda la referéncia, coma lo de Sauvatèrra de Guiana, en Vasadés, o lo de Levinhac de Guiana, en Agenés.

D'alhors, Guiana es una forma que deriva d'Aquitània.

Lo gentilici es guianés -esa.

Longitud

En geografia, era longitud ei era distància, en gras mesuradi sus eth Eqüator, que i a d'un lòc respècti a un meridian origina (Greenwich), a compdar deth quau se compde negativament de 0° a 180° cap ar oèst e positivament de 0° a 180° cap ar èst.

Nòrd

Lo nòrd, sonat tramontana en Mediterranèa, es un ponch cardinau. Pòt tanben designar França.

Ostankoa

Ostankoa (basco), Orsanco (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra.

Lo gentilici qu'ei ostankoar.

Los quartièrs que son Lauga e Aintzi.

Las comunas tòcatocantas que son Sent Palai au nòrd, Veiria au nòrd-oèst, Uhart de Micse a l'èst, Landibarre au sud-oèst e Òstavath-Asme au sud

Savòia

Savòia (en francoprovençau Savouè, en francés Savoie, en italian Savoia) es un país istoric d'Euròpa, dins lo sud d'Arpitània e dins lo nòrd-oèst deis Aups.

Coma region culturala, Savòia compren essencialament, uei:

dins l'estat francés: lei dos departaments de Savòia e Auta Savòia.

dins l'estat italian: la Vau d'Aosta.Lo gentilici es savoiard -a o savoian -a.

Formèt longtemps una poténcia politica creissenta nomenada comtat de Savòia, puei ducat de Savòia. Son centre politic foguèt d'en primier a Chamberí, sus lo pendís oèst deis Aups. Puei s'espandiguèt tanben sus lo pendís èst, despassèt la vièlha tèrra savoiarda de la Vau d'Aosta per dominar Piemont. Lèu Piemont e la vila de Turin foguèron lo centre novèu de l'estat de Savòia. Aquel estat prenguèt puei lo nom de reiaume de Sardenha en 1720, amb lo restacament de l'illa de Sardenha, e mai se restava centrat politicament en Piemont. Aqueste reiaume foguèt a son torn lo nuclèu de l'estat italian unificat, creat en 1861. Lo ducat foguèt annexat a França per lo tractat de Turin en 1860, en escambi de l'ajuda portada al rei de Sardenha dins lo projècte de reunificacion d'Itàlia.

En Occitània, la dominacion politica de l'estat de Savòia (o dau reiaume de Sardenha) s'exerciguèt longtemps dins lei Valadas Occitanas e dins lo Comtat de Niça.

Le territòri e lo nom derivan per partida de la Sapaudia galloromana, puèi de la Saboia franca. Savòia es compausada de sièis bailiatages venguts proviíncias : la Savòia Pròpria, Mauriena, Tarentesa, lo Chablais, Genevés e Faucigny.

Tarn e Garona

Tarn e Garona (oficialament en francés Tarn-et-Garonne) es un departament de l’estat francés situat en Occitània. Fa partida de la region administrativa d'Occitània. Se parteja entre las regions istoricas de

Carcin, al nòrd (Carcin es una part de la region istorica pus vasta de Guiana).

Lengadòc, al sud

Gasconha, al sud-oèst

Roergue (a l'èst)

Lo capluòc n’es Montalban.

Vaudry

Vaudry en normand ( Vaudry en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.

Veiria

Veiria (Bithiriña en basco, Beyrie-sur-Joyeuse en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics.

Los quartièrs que son Plaza, Obilozaharre, Bordibarre, Basabarne, Aintzi, Obiloa e Eremia.

Las comunas tòcatocantas que son Amoròs-Sucòs, Beguiòs e Lüküze-Altzümarta au nòrd, Amenduish-Oneis au nòrd-èst, Meharin au nòrd-oèst, Sent Palai a l'èst, Oreguer au sud-èst e Landibarre au sud-oèst.

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.