Nazaret

Nazaret en ebrieu נָצְרַת, en arabi الناصرة es una vila de Galilèa en Israèl. Es uèi la capitala e la pus granda vila (64 800 abitants) del Districte nòrd d'Israèl.

Lo gentilici es nazaretenc -enca.

Dins lo Novèl Testament, es descrita coma lo luòc de l'enfança de Jèsus de Nazaret, e es un luòc sant e un centre de pelegrinatge crestian. Nazaret, es tanben la pus importanta comunautat aràbia d'Israèl.

Nazrat
Nazaret
Ave Maria

L'Ave Maria, en latin, o Te saludi Maria, en sa traduccion occitana, es una pregària catolica dedicada a la Verge Maria.

Betelèm

Betelèm (o pus rarament Betleèm) és una vila de Palestina a 8 km au sud-oèst de Jerusalèm.

La populacion actuala es de 30 000 abitants, que la majoritat son crestians.

Au sègle IV l'emperaire roman Constantin i construguèt la basilica de la Nativitat qu'es lo luòc religiós e toristic de la ciutat.

Amb Nazaret, es lo luòc supausat de la naissença de Jèsus Crist. Aquesta vila pren una importància dei bèlas dins la cultura occitana perque es lo luòc obligat dei pastoralas e dei betlèms, que celèbran la naissença de Jèsus dins un decòr occitanizat (betlèm ven de "Betelèm").

Domesday Book

Lo Domesday Book (tanben conegut coma Domesday o Winchester Book), foguèt lo primièr registre d'Anglatèrra redigit en 1086 per lo rei Guilhèm lo Conquistaire; es similar a un recensament actual.

Lo nom ven d'un mot de l'anglés ancian «dom» (comptar o comptabilitat) e «day» (jorn), domesday significa doncs lo jorn al qual lo senhor e sos feudataris fan los comptes. Dins las religions crestianas, lo mot semblant doomsday s'utiliza per designar lo Jutjament darrièr, quora segon la teoria escatologica del libre de l'Apocalipsi, Jèsus de Nazaret auriá de tornar per far los comptes de cadun dels umans.

La tradicion vòl que a nadal 1085 Guilhèm èra a Gloucester e «aguèt una longa conversacion amb sos conselhèrs e envegèt sos òmes de pertot en Anglatèrra per anar dins cada vilatge (…) per enquèstar quantas tèrras e quant bestiam cada propietari possediá e quala n'èra la valor». Voliá d'informacions sul país qu'acabava de conquistar per lo poder administrar e gravar las tèrras amb d'impostes. Lo registre que teniá fòrça de lei, es escrit en latin, e de còp que i a en lengua vernaculara quand i aviá pas d'equivalent latin.

Evangèli segon Luc

L'Evangèli segon Luc es lo tresen dels evangèlis canonics e sinòptics (acceptats per la Glèisa crestiana e se referissent als actes acceptats per consens sus Jèsus de Nazaret). Foguèt escrich a l'entorn de l'an 80. Es l'evangèli mai pastoral, destinat a las comunautats crestianas. Mòstra la bontat de Jèsus. Se basèt sus l'evangèli de Marc, la nomenada Font Q e autras recèrcas personalas, coma o proclama lo manuscrit.

Evangèli segon Matèu

L'Evangèli segon Matèu es un dels evangèlis canonics, es a dire, acceptats per la Glèisa coma difusant de l'autentica istòria de Jèsus de Nazaret, e sinoptics. Segon la tradicion primitiva de la Glèisa, l'autor seriá un apostòl de Jèsus, Matèu Leví (Mt 9,9-13), ancian collector d'impòstes, qu'auriá escrich sa compilacion vèrs l'an 80. De savent modèrnes negan aquela paternitat.

Es l'evangèli mai dirigit als josieus, coma pròvan las multiplas referéncias culturalas semiticas. Pasmens, se pòt pas exclure que la comunautat receptritz siá mixta, formada de crestians d'origina josieva e d'origina pagana. Compren tanben multiplas citas de l'Ancian Testament per provar que Jèsus es l'enviat de Dieu anonciat per la profeciás. Se tròban dins los moments mai significatius de la vida de Jèsus, lo Messias: Mt 1,23; 2,6.15.18.23; 4,15-16; 8,17; 12,18-21; 13,35; 21,5; 27,9-10. I a de dobtes sus la l'originala entre ebrèu e aramèu (lo mai probable).

Lo contèxte istoric en que foguèt escrich es d'un judaïsme posterior a la destruccion del temple en 70. Es per aquò que se percep un afrontament (cc. 12 e 23) entre lo judaïsme farisèu o rabinic -practicament l'unic que demorèt a comptar d'aquel moment- e los seguidors de Jèsus de Nazaret, mòrt e ressuscitat.

Las fonts qu'utilizèt l'autor d'aquel evangèli son, d'un costat, l'Evangèli de Marc e, de l'autre, lo material d'autras fonts, que la àger seriá la font Q.

Siria seriá un dels luòcs mai probable de plaçar la comunautat de destinacion de l'Evangèli de Matèu. Se poder èsser precís, se pòt pensar per exemple a Antioquia de Siria o Damasc. De segur Ignasi d'Antioquia coneissiá ja aquel evangèli en 115.

Evangèlis

Los Evangèlis constituisson, pel cristianisme, lo nuclèu d'origina e fondamental d'aquela fe. S'agís d'escrits que contan la vida e lo messatge de Jèsus de Nazaret, nomenat pels crestians Jesus Crist. Pendent los primièrs sègles del cristianisme se n'escriguèron diferentas versions, mas solament quatre foguèron retenudas coma canonicas: los evangèlis diches de Matèu, Marc, Luc e Joan; e las autras los son nomenadas evangèlis apocrifs. Ara lo tèrme s'emplega sovent mostrar çò qu'es essencial dins lo messatge crestian en relacion amb çò que s'apondèt amb lo temps.

Fugida en Egipte

La fugida en Egipte es un recit de a l'Evangèli de Matèu. Après la visita dels Reis Magues, un àngel aparéis en sòmi a Josèp de Nazaret e li revèla que lo rei Eròdes lo Grand vòl tuar totes los enfants qu'apareissarà lol Messias anonciat segon la profecia e prendrà lo poder. Alara lo parelh, (amb Maria), marcha en Egipte amb lo filh per evitar lo Chaple dels Innocents. E a la mòrt del rei tornan en Palestina.

Lo recit a pas de basa istorica demostrada e aparéis pas dins los autres evangèlis canonics. Pasmens, la fugida venguèt un tèma comun dins l'art crestian (subretot dins l'escòla flamanda) e los autors medievals contan los primers miracles del nenon Jèsus en Egipte dins las òbras literàries (coma la butada de palmièrs e de blat dins lo desèrt o la garimon de caminants).

Galilèa

Galilèa es una region del nòrd d'Israèl situada entre los monts Hermon (2 814 m), Carmèl (546 m) e Guilboa (536 m) e la val de Jordan, inclusent lo lac de Tiberiàs (-212 m). Al còr se quilha lo mont Tabòr (588 m).

Lo territòri foguèt confiat a Eròdes Antipas de 4 abC a 39, puèi a son nebot Eròdes Agripa I de 41 a 44. D'aquí endavant, foguèt incorporat a la província romana de Judèa, que en 135 venguèt part de la província de Siria Palestina.

Jèsus de Nazaret

Jèsus de Nazarèt o Jèsus Crist, foguèt un jusieu de Galilèa, benlèu nascut entre l'an 7 e l'an 5 abC.. Apareis dins lo mitan de Joan Batista abans de s'engatjar, amb unes dels seus discípols, dins una corta carrièra de predicacion itineranta d'un a dos ans e mièg, subretot en Galilèa, en practicant de garisons e exorcismes. Provòca vam e fervor, çò que suscita la mesfisança de las autoritats politicas e religiosas, abans d'èsser arrestat, condemnat e crucificat vèrs l'an 30 a Jerusalèm al moment de la fèsta jusieva de la Pasca, jos l'administracion del prefècte Ponç Pilat.

L'anóncia de sa resurreccion pels seus discípols, que lo reconeisson coma lo messias o Crist e transmeton son istòria e los seus ensenhaments, balha lòc a la naissença del Cristianisme. Pels crestians, Jèsus Crist es lo filh de Dieu, lo Messias anonciat dins l'Ancian Testament e enviat als òmes per los salvar. Dins l’islam, Jèsus se sona Îsâ e n'es un profèta màger.

Lo resson de son messatge, transmés per las diferentas Glèisas crestianas, e las interpretacions que faguèt sorgir, influencièron diferentas culturas e civilizacions pendent l'Istòria. Inspirèt una importanta produccion teologica, literària e artistica. Sa naissença se pren coma origina convencionala dels calendièrs julian — dempuèi lo Sègle VI — e gregorian, e lo dimenge, vengut jorn de repaus setmanièr en celebracion de sa resurreccion, adoptat al delà del mond crestian. Aquela importància contrasta amb lo periòde breu de sa predicacion e lo pauc de rèstes istorics. Jèsus, lo coneissèm subretot mercés a la literatura del Novèl Testament.

Maria (maire de Jèsus)

Maria (en aramèu מרים Maryām, en ebrieu מִרְיָם Miryām, en grèc ancian Μαριαμ Mariam e en arabi مريم Maryam), coneguda dins lo cristianisme e l'islam coma a Santa Maria, Verge Maria o Maria, maire de Jèsus (? - Jerusalèm o Efès?, 42 AbC o 45 AbC?) es la maire de Jèsus de Nazaret, que segon la doctrina crestiana, quand donèt naissença, èra la promesa de Josèp, e esperava encara que venga lo temps de las nòças per consumir lo matrimòni; es a dire, creson que Maria èra verge quand nasquèt Jèsus. La majoritat dels crestians e musulmans creson que Maria èra verge quand concebèt l'Esperit Sant, amb miracle de Dieu. Los cresents crestians la reconeisson coma Maire de Dieu.

Maria es venerada dins la fe crestiana, subretot dins la Glèisa Catolica Romana e la Glèisa Ortodòxa. Lo camp d'estudi sus Maria en teologia crestiana se nomena "Mariologia".

Matèu (apòstol)

Segon lo Nòu Testament, Sant Matèu (Galilèa, s. I AbC - Etiopia o Ierepolis, s. I) èra un Apostòl de Jèsus de Nazaret. L'atribucion de l'Evangèli segon Matèu, es pas gaire clara, que sembla escrich originalament en grèc en una data tardièra. Es venerat coma sant dins tota la cristiandat.

Millenni I

Lo millenni I (millenni primièr o millenni un) comencèt lo 1èr de genièr de l'an 1 e s'acabèt lo 31 de decembre de l'an 1000.

Plancoët

Plangoed en breton ( Plancoët en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.

Protoevangèli de Jaume

Lo Protoevangèli de Jaume es un evangèli apocrif escrich vèrs 150, que narra de faches anteriors a la naissença de Jèsus de Nazaret. Sas legendas son admesas coma de dògmas per mantuna glèisa crestiana: la nativitat miraculosa de Maria, la localizacion de la naissença de Jèsus dins una cauna o lo martiri de Zacàrias, paire de Joan Baptista, illustrats puèi per l'art crestian. L'umanista e jesuista francés G. Postel, que lo traduguèt al latin e lo presentèt en Occident, lo considerava un prològ a l'Evangèli de Marc.

Sant Pèir

Sant Pèir (var. Sant/Sent Pèire/Pèir/Pèr) qu'ei un deus 12 apòstols de Jèsus de Nazaret e qu'ei considerat com lo purmèr Papa ; qu'ei sovent representat portant la clau deu Paradís. Arrond la captura deu Crist, qu'arreneguè tres còps lo son mèste com e se'u avèva predit.

Martirizat devath l'emperaire Neron, lo son tombèu que's troba dehens la Basilica de Sant Pèir.

Tacit

Publi o Gaius Corneli Tacit (56 - 118), istorian roman, foguèt un senator, cònsol e governaire roman.

Vaison

Vaison (oficialament en francés Vaison-la-Romaine) es una comuna occitana de Provença situada dins lo departament de Vauclusa.

Verdelais

Verdelais [berde' laj] o Verdelai (Verdelais en francés) es una comuna situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània.

Verdelais es una comuna situada a l'extrèm sud-èst de Bordalés, dens la region de Sent Macari.

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.