Libre de l'Exòde

L'Exòde es lo segond libre de la Torah jusieva e de la Bíblia crestiana. Conta l'exòde fòra d'Egipte dels ebrieus menats per Moïses, lo don dels Dètz Comandaments e las peregrinacions del pòble ebrieu dins lo desèrtt de Sinai en direccion de la Tèrra promesa.

Tradicionalament, la redaccion del libre es atribuida a Moïses. Pasmens , los istorians pensan que foguèt escrit al sègle VII, e que seriá lo resultat de la fusion de diverses tèxtes antics.

Bíblia

La Bíblia es un ensems de tèxtes considerats coma sacrats pels josieus e los crestians. Los diferents grops religioses pòdon inclure diferents libres dins lors canons, dins un òrdre diferent. Los quite tèxtes dels libres son pas sempre identics d'un grop religiós a l'autre.

La Bíblia recampa un ensems d’escriches plan variats (recits de las originas, tèxtes legislatius, istorics, sapiencials, profetics, poetics, agiografias, epistòlas) que la redaccion s’escalona entre los sègle VIII a II AbC per l'Ancian Testament, e la segonda mitat del sègle I al començament del II ApC pel Nòu Testament.

La Bíblia ebraïca se dich en ebrieu « TaNaKh », acronim format a partir dels títols de sas tres partidas constitutivas: la Torah (la Lei), los Neviïm (los profètas) e los Ketovim (los autres racontes). Els traducha en grèc ancian a Alexandria. Aquesta version — la Septuaginta — es utilizada a partir del sègle V per Jeròni d’Estridon per completar sa traduccion latina de la Bíbla — la Vulgata — a partir de l'ebriue puèi, al sègle IX, pels « apòstols dels Eslaus » Ciril e Metòd per traduire la Bíblia en eslavon.

La Bíblia crestiana, que conéis diferents canons segon las epòcas e las confessions, es constituida de doas partiadas: l'Ancian Testament, qu’utiliza lo Tanakh atal o aumentat d'unes libres e lo Nòu Testament comun a fòrça Glèisas crestianas e amassant los escrichs relatius a Jèsus Crist e sos discípols. S’agís dels quatre Evangèlis canonics, dels Actes dels Apòstol, de las Epistòlas e de l'Apocalipsi.

Decalòg

Lo Decalòg (en ebrieu עֲשֶׂרֶת הַדִּבְּרוֹת : ʿAsereth ha-Diberoth) — las Detz Paraulas pel judaïsme, traduch amb Detz Comandaments pel cristianisme — es un cort ensemble escrich d'instruccions moralas e religiosas donadas, segon las tradicions biblicas, per Dieu a Moïses al mont Sinai.

Dins la Torah, es escrich que la transmission d'aquelas instruccions moralas jos la forma de las taulas grabadas ven « del det de Dieu ». La Bíblia parla de « detz paraulas » (Ex 34:28 ; Dt 4:13), çò que la version dels Septuaginta dona pel mot δεκάλογος / dekálogos, que lo tèrme de « Decalòg ».

Dins lo judaïsme, l'enonciat del Decalòg correspond a una quinzena dels 613 comandaments (mitzvà) prescrich per Moïses.

Exòde (omonimia)

Libre de l'Exòde

Exòde rural

Josuè

Josuè (ebrieu: יְהוֹשֻׁעַ) Yĕhôshúa‘; grèc: Ἰησοῦς, arabi: يوشع بن نون Yūshaʿ ibn Nūn, turc: Yuşa) es un personatge de la Torà, es una de las espias d'Israèl (Num 13–14) e dins d'unes passatges l'assistant de Moïses. Es lo personatge central del Libre de Josué dins la Bíblia ebraica. Segon lo Libre de l'Exòde, lo Libre dels nombres e lo Libre de Josuè, venguèt lo menaire de las tribús d'Israèl après la mòrt de Moïses; son nom èra Hoshe'a lo filh de Nun, de la tribú d'Efraim, mas Moïses lo disiá Yehoshu'a (Josué) en Nombres 13:16, lo nom que li es conegut uèi; segon la Bíblia, nasquèt en Egipte abans de l'Exòde.

Menorah

La menorah (מנורה en ebrieu) es lo chandelier de set branchas que sa construccion fuguet prescricha dins lo libre de l'Exòde, chapítol 25, versets 31 a 40, per venir un daus utils dau tabernacle e pus tard dau temple de Jerusalem. Lo mot ven dau prefix me indicant l'origina de 'na chausa, associat a la raiç ebrieva norah, de nur (flama) au femenin, valent a dire « de la flama », « que proven de la flama »; 'questa flama, segon la Cabala, es la šeḥinah o « preséncia de Dieu ». La menorah es dempuei l'antiquitat un daus simbòus dau judaïsme.

La forma de la menorah, coma es representada sus l'arc de Tit, o enquera sus lo mosaïc de la sinagòga Shalom al Yisrael de Jerico (segle V), es inspirada de 'na varietat de sàlvia, planta fòrça aromatica de la familha de la menta que buta en Judea, Salvia palaestina, tanben apelada sàlvia d'Israel. La descripcion biblica que se tròba dins l'Exòde (25:31-36), utiliza daus termes botanics aicí coma branchas, flors, petals, calicis...

Maimonides ne dessenhet 'na varianta en Y dins un de sos tractats midrashics: tres branchas drechas a l'est, tres a l'oest e una au centre. 'Questa forma en Y, segon la Cabala, deviá remembrar las set branchas dau delta dau Nil; e son òli sant, las aigas sacradas dau Nil que devián pas jamai mancar.

Na’aseh venishmah

Lo Na’aseh venishmah (tanben Naassé venishmà ) es una nocion del judaïsme, tracha de la Torah e que correspond dins la tradicion crestiana al verset 24:7 del libre de l'Exòde. LIteralament significa "farem e ausirem".

La locucion pòt servir de parafrasa per designar la Torah, siá la pacha o aliança eternala facha entre Dieu e lo pòble d'Israèl.

Origèn

Origèn (en grèc ancian Ὠριγένης / Ôrigénês) es lo paire de l'exegèsi biblica. Teologian del periòde patristic, Nasquèt a Alexàndria v. 185 e mòrt a Tir v. 253.

Es tanben un dels Paires de la Glèisa e « mai grand engèni del cristianisme antic amb sant Agustin » segon la formula del cardenal Jean Daniélou. Pasmens, al contrari de fòrça Paires de la Glèisa, jamai foguèt canonizat coma un sant per la Glèisa catolica.

I aguèt tanben al sègle III un autre Origèn, filosòf neoplatonician e pagan, condiscípol de Plotin e de Longin, amb que es a vegada confondut.

Trinitat

Dins lo cristianisme, la Trinitat (o Santa-Trinitat) es lo Dieu unic en tres personas: lo Paire, lo Filh e lo Sant-Esperit, egals, participant d'una meteissa esséncia divina e pasmens fondamentalament distinctas. La nocion foguèt presentada pel primièr còp per Tertullian.

L'enonciat del dògma de la Trinitat se presenta coma la consequéncia de çò qu'es dich del mistèri del Dieu dins las Escrituras: dins l'Ancian Testament, Dieu revelèt son existéncia e son unicitat, e tanben que la venguda del Vèrb incarnat; dins lo Nòu Testament, foguèron afirmats la divinitat de Jèsus-Crist e lo caractèr personal de l'Esperit-Sant.

Lo Paire es "aquel qu'es eternal" (Eloá/Eloïm) (אלהים) o YHWH (lo Senhor o l'Eternal), tal coma es dins lo passatge del Libre de l'Exòde ont es revelat le Nom divin. Lo Novèl Testament soslinha la paternitat de Dieu, ja reconeguda dins l'Ancian Testament.

Lo Filh, lo Vèrbe o la Paraula de Dieu (Jèsus-Crist), identificat coma aquel qu'èra amb Dieu (Joan 1:11), es aquel per qui lo Paire creèt lo cèl, la tèrra e tota causa (comparar Colosian 1:15-16 e Ebieus 1:10; ven d'Ebrieus 1:8 qu'es lo Paire que parla a son Filh), e s'incarnèt en Jesus-Crist (Joan 1:14). En el "abita corporalament tota plenitud de la divinitat" (Colossian 2:9). En mai es l'alfa et omega (Apocalipsi 22:13), çòque significa "lo primièr e lo darrièr" (l'expression se trapa ja dins Esaias 48:12). Dins l'evangili de Joan, segon la TOB, Jesus se declara d'esperel "Soi" (Joan 5:8; 24; 28 (allusion a Exòde 3:14), çò que confirma disent : "Abans quand Abraam foguèt, Soi" Joan 8:56s).

Lo Sant Esperit ou Esperit, en grèc Πνεῦμα / Pneuma, es tanben nomenat Παράκλητος / Paraclet, que significa "avocat, intercessor" « avocat, intercesseur » (Joan 14:26). Se distinga del Paire e del Filh (Joan 15; Joan 15:26; Joan 16:5s). Dins la doctrina crestiana, es l' "Esperit de Dieu" o lo "Buf de Dieu" de l'Ancian Testament, ebrieu רוח אלהים, Rûah, aquel qu'inspirèt los profètas, se manifestèt a la Pentacosta, e contunha d'assistir la Glèisa crestiana. Es subretot representat per de simbòls: la colomba, la tempèsta, lo fuòc. Lo tèxte evangelic precisa: Tot pecat e subretot blasfèma serà perdonat als òmes, mas lo blasmèma contre l'Esperit serà pas cap perdonat" (Mt 12Matièu 12:31; e tanben [1]Marc 3:29).

La cresença en la Trinitat est comuna a las tres confessions crestianas: catolisme, ortodoxia e protestantisme, fòra de movements minoritaris dins lo mond protestant. Pasmens, existís diferentas interpretacions teologicas del concèpte de la trinitat entre las diferentas confessions.

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.