Gra Celsius

Lo gra Celsius (simbòl: °C) es l’unitat de l’escala de temperatura Celsius. Es una unitat derivada, introducha en 1948[1], dau Sistèma Internacionau d'Unitats[2].

Son nom fa referéncia a l’astronòm e fisician suedés Anders Celsius, qu'inventèt en 1742 una dei premiereis escalas centigradas de temperatura.

20050501 1315 2558-Bimetall-Zeigerthermometer
Termomètre en gra Celsius

Definicions: l'escala Celsius de temperatura e son unitat, lo gra Celsius

L'escala Celsius t se definís per la diferéncia t = T-T₀ entre doas temperaturas termodinamicas T e T₀ en kelvin (simbòl: K), ont T₀ = 273,15 K[3].

L’unitat de l'escala Celsius es lo gra Celsius (simbòl: °C), per definicion egau en magnitud a l’unitat kelvin[3]: per exprimir una diferéncia de temperatura, leis unitats « kelvin » e « gra Celsius » son equivalentas; en d'autrei tèrmes, un interval de temperatura a la meteissa valor en gra Celsius o en kelvin.
Per exemple:

  • la temperatura 37 °C correspònd a 310,15 K (37 + 273,15 = 310,15)
  • la temperatura 25 °C correspònd a 298,15 K (25 + 273,15 = 298,15)
  • 37 °C - 25 °C = 12 °C, e 310,15 K - 298,15 °C = 12 K

Lo gra Celsius es una unitat de l’Escala Internacionala de Temperatura.

L'escala Celsius s'utiliza per exprimir lei temperaturas dins lei situacions de la vida vidanta: temperatura de l'aire, de l'aiga, d'una persona, d'un forn, d'un refregidor... Tanben s'utiliza dins de domenis scientifics e tecnics, e mai en fòrça cas s'impause l'usatge de l'escala kelvin.

Diferéncia entre l'escala Celsius e l’escala centigrada

L'escala Celsius se definís per un sol ponch fixe de 0 °C a 273,15 K[4] (qu'es la temperatura de fusion de l’aiga) e una unitat qu'a la meteissa valor que l'unitat de la temperatura termodinamica en kelvin.

Autrament dich, l’escala Celsius se definís pas per la temperatura d’ebullicion de l’aiga a 100 gras sota una pression d’una atmosfèra au nivèu de la mar: aquesta darriera definicion es la dau gra centigrad. Pasmens, la diferéncia relativa es minima, 1/4000, la temperatura d’ebullicion de l’aiga estent de 99,975 °C[5].

Istoric dau gra Celsius

Es a la 9a Conferéncia Generala dei Pes e Mesuras (CGPM), en 1948, que lo Sistèma Internacionau, entre lei tres tèrmes de « gra centigrad », « gra centesimau », e « gra Celsius » chausiguèt lo darrier.

L'usatge (encara pron frequent) de « gra centigrad » per designar lo gra Celsiu, es incorrècte.

Règlas d'escritura dau Sistèma Internacionau d'Unitats

  • Lo gra Celsius es la sola unitat que son nom compòrta una majuscula[6]
  • Lo simbòl, indissociable, dau gra Celsius es « °C ». Es totjorn precedit d'un espaci insecable. Per exemple, s'escriu 25 °C (mai PAS 25°C, ni 25° C)
  • A aquela unitat, se li aplica normalament lei prefixes dau Sistèma Internacionau. Per exemple, se pòt parlar de « milligrà Celsius (simbòl: m℃) »: 0,005 °C = 5 m°C

Nòtas e referéncias

  1. (fr) BIPM - 1948
  2. (fr) BIPM - tablèu 3
  3. 3,0 et 3,1 (fr) BIPM - kelvin
  4. (fr) BIPM - Résolution 3 de la 9e CGPM
  5. (en) About temperature
  6. Unicament a l'iniciala dau segond mot

Liame extèrne

Accent agut

L’accent agut ( ´ ) es un diacritic de l'alfabet latin eritat de l'accent agut grèc o de l'apèx latin.

Accent grèu

L’accent grèu ( ` ) es un diacritic de l'alfabet latin que torna dins mai d'uns alfabets.

Apostròf (tipografia)

L’apostròf es un signe tipografic de pontuacion, un diacritic, veire une letra. Eissida d’una pontuation de l’alfabet grèc qu'indica l’elision, foguèt empruntada per d’autres escrituras, que l’alfabet latin subretot.

Dos punts

Los dos punts (var. dos ponches, dos ponchs, doi ponchs, dus punts) son un signe de pontuacion.

Espaci tipografic

L'espaci es la partida blanca entre los mots, utilizada per facilitar la lectura separada d'aqueles. L'espaci s'utiliza ara dins la majoritat de las lengas que fan l'usatge d'un alfabet mas foguèt pas atal de totes temps; per exemple en latin foguèt incorporat sonque a la fin del sègle VI, abans s'escrivian totes los mots junts o amb un punt entre eles se caliá legir mai aviat o un tèxte long. L'usatge de l'espaci entre los mots se generalizèt sonque al la fin del sègle VIII.

Entre los mots se plaça un espaci mas de convencions tipograficas pòdon utilisar aquel signe de pontuacion per d'autres usatges. Per exemple, aprèp una virgula o un punt, en mecanografia, es usual de daissar un espaci (dos espacis per d'uns). L'espaci se deu pas confondre amb l'indentacion, l'espaci mai grand al començament del paragraf o entre blots de tèxte.

Gra

Gra (au plurau: gras o grases) pòt designar:

En metrologia, d'unitats de mesura, sovent representadas per lo simbòl °:

Unitats de mesura d'angles dins lo plan. N'i a divèrseis escalas:

Lo gra sexagesimau. Dins aquela unitat, la circonferéncia mesura 360 gras.

Lo gra centesimau. Dins aquela unitat, la circonferéncia mesura 400 gras.

Unitats de temperatura. N'i a divèrseis escalas:

Lo gra Celsius, representat per lo simbòl °C.

Lo gra Fahrenheit, representat per lo simbòl °F.

Gra (alcòl)

En matematicas, divèrsei nocions:

Lo gra d'un polinòmi es lo pus grand exponent que i es present. Per exemple, 3 X4 - 5X2 + 2X - 1 es un polinòmi de gra 4.

Lo gra d'una eqüacion algebrica P(x) = 0, ont P es un polinòmi, es lo gra dau polinòmi P. Vejatz en particular: eqüacion dau premier gra e eqüacion dau segond gra.

Lo gra d'un nombre algebric es lo gra minimau d'un polinòmi non nul amb coeficients racionaus que x n'es una raiç.

En geografia:

Grau (geografia): boca o canalet que met en comunicacion un estanh litorau amb la mar. Per exemple, l'Estanh de Taur comunica amb la mar per lo grau dei Quilhas e lo grau de Pissa-Sauma.

En toponimia:

Lo Grau dau Rei es una comuna dau departament de Gard, dins la region d'Occitània.

Gra Fahrenheit

Lo gra Fahrenheit (simbòl: °F) es una unitat de mesura de la temperatura prepausada en 1724 per lo fisician alemand Gabriel Fahrenheit. Conoguèt quauquei modificacions après la mòrt de son inventor per l'alinhar sus lei temperaturas de solidificacion e d'ebulicion d'aiga, sus la temperatura dau zèro absolut e sus lo gra Celsius. La conversion entre gras Fahrenheit e Celsius se fa ambé la relacion T(°F) = 1,8 T(°C) + 323.

Lo gra Faherenheit foguèt fòrça utilizat dins lei país anglosaxons fins a la segonda mitat dau sègle XX. Uei, solament cinc estats (Estats Units, Bahamas, Palau, Belize e las Illas Caiman) l'utilizan d'un oficialament. Pasmens, son usatge es demorat frequent au Reiaume Unit e dins lei regions que foguèron a temps passat sota dominacion britanica.

Kelvin

Lo kelvin (dau nom de Lord Kelvin) es l'unitat de basa de temperatura termodinamica dau Sistèma Internacionau. Son simbòl es : K.

Macron (diacritic)

Lo macron ( ¯ ) es un diacritic dins unes alfabets: latin, grèc e cirillic. Ten la forma d’una barra orizontala que se plaça mai sovent al dessús d’una vocala. Son ròtle màger es d’indicar que lo signe que lo pòrta recep una quantitat vocalica longa; s’opausa a la brèva ( ˘ ).

Es tanben utilizat per modificar la valor d'unas consonantas coma l̄, m̄, n̄, r̄, v̄, ȳ per escriure unas lengas, o d’autras consonantas coma ḡ dins de transliteracions. Lo macron se trapa tanben en dejós d'unas lettras modificant alara lor son, es lo macron soscrich o linha soscricha.

Pontuacion

La pontuacion es un ensemble de signes grafics que servisson a ordenar lo discors dins la lenga escricha.

Punt-virgula

Lo punt-virgula (var. ponch-virgula) es un signe de pontuacion que se construís en pausant un pichon cercle sus una virgula ordinària en dejós de la linha d'escritura. S'utiliza per separar los elements d'una enumeracion (se pòt plaçar virgulas entre los elements enumerats) o per marcar la fin d'una frasa dins una pausa, mai brèva qu'aquela marcada pel punt. Pòt introduire tanben una conclusion aprèp un rasonament.

Punt (signe)

Lo punt (var. ponch) es un signe de pontuacion que marca la fin d'una frasa.

Punt d'exclamacion

Lo punt d'exclamacion (var. ponch d'exclamacion; tanben nomenat punt/ponch d'admiracion) es un signe de pontuacion.

Punt d'interrogacion

Lo punt d'interrogacion (var. ponch d'interrogacion, tanben nomenat punt interrogatiu) es un signe de pontuacion.

Punt interior

Lo punt interior es un signe tipografic semblabla al punt mas plaçat en dessús de la linha de basa. Los usatges mai ancians remontan a l’epigrafia: serviguèt, dins d'escrituras anticas, a separer los mots. En latin e en grèc ancian, son utilizacion frequenta pasmens jamai foguèt sistematica, e es subretot utilizat per l'escritura en majuscula. Vaqui un exemple :

ΝΙΨΟΝ·ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ·ΜΗ·ΜΟΝΑΝ·ΟΨΙΝ(en grec : « lava meus pecats e non solament meus uèlhs », palindrom que se pòt gravar suls batistèris).

Foguèt remplaçat per l’espaci.

Lo punt interior servís tanben de diacritic dins las ortografes actualas del gascon e del catalan e dins de romanisacions d’autres sistèms d’escritura.

Punts de suspension

Los punts de suspension (var. ponches de suspension, ponchs de suspension, punts de suspension; tanben nomenats punts/ponches/ponchs suspensius) es un signe de pontuacion que se plaça al tèrme de la frasa quand se vòl pas i donar de fin, per exemple dins una enumeracion de que sonque qualques elements son mencionats o dins un dialòg quand l'emetor vòl que l'interlocutor complete mentalament lo sens del messatge. S'utiza coma eufemisme non lexical, per evitar de prononciar de mots non adequats al contèxte e tanben quand es pas necessari d'acabar la frasa perque l'informacion que conten es sufisent per inferir lo rèsta del contengut. Se plaçan tanben quand l'entonacion daissa en suspens l'enonciat o quand i a una interrupcion de la conversacion.

Los punts de suspension (tres) son un substitut de l'eca. (etcetèra) dins las frasas inacabadas quand l'informacion es pas necessària, non dins los autres cases.

Un usatge especial es quand se palçan entre parentèsis, alara significa que se suprimiguèt conscientament un passatge del discors o que la font conten un vuèit, per exemple dins los documents ancians deteriorats o enregistraments incomprensibles.

En matematica son utilizats per aleujar o acorchir las notacions. Se pòdon plaçar orizontalament, verticalament o de biais. Notan pas una abséncia o una manca, mas al contrari una enumeracion d'objèctes entièrament determinats per l'ensems dels simbòls que los encastran. Lo lector avertit es capable sens dificultat de comprendre cossí construire, sens risc d'error, los elements meses en ellipsa, a partir de lor contèxte.

Vergueta

Las verguetas (var. vergetas) o los guilheumets son de signes tipografics de pontuacion que servisson basicamaent per enclaure una expression, un tèrme o una citacion.

Virgula

La virgula, (« pichona bròca » o « pichona verga »), es un signe de pontuacion.

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.