Galícia


Galícia (en galician reïntegracionista Galiza, en portugués Galícia ou Galiza, en galician oficial Galiza/Galicia, en espanhòl Galicia) es un país del sud-oèst d'Euròpa, al nòrd-oèst de la Peninsula Iberica, que forma una comunautat autonòma d'Espanha.

Son gentilici es galician- a" segon lo Congrès Permanent de la Lenga Occitana"', (tanben existisson "galèc" dempuèi l'occitan medievau galec, galhègo -ga, forma espanholizada passada en occitan, mas que pòt aver un sens pejoratiu; galhèc, forma aranesa vengut del catalan gallec qu'es una adaptacion catalanizada modèrna de gallego).

Comunidade Autónoma de Galiza
Comunidad Autónoma de Galicia
capitala
populacion (an)
Compostèla
92 298 abitants (2004)
Localización de Galicia
Lengas oficialas galician e espanhòl
Governador Alberto Núñez Feijóo
Superfícia 29 574 km²
Populacion
Densitat
2 737 370 (2003)
92,36 ab/km²
Pagina oficiala http://www.xunta.es

Demografia

Segon lo cens de 2006, Galícia compta 2 767 524 abitants. S'estima a tres milions los galicians que vivon en d'autras regions espanhòlas e en d'autres païses, coma Argentina, Uruguai, Veneçuèla, Cuba, Brasil, Mexic e los païses de l'Euròpa Centrala. Sa densitat de populacion, 93,6 ab./km², es leugièrament superiora a la mejana espanhòla.

Distribucion de la populacion

Vigo es la màger vila de Galícia, e l'airal amb màger densitat de populacion essent la region de Rías Baixas. L'organizacion tradicionala de la populacion en Galícia es substancialament diferenta de la de la rèsta d'Espanha, e se basa en comunas, parròquias e comarcas (existisson 53 comarcas).

A diferéncia de la rèsta d'Espanha, Galícia, amai siá pas una de las comunitats mai pobladas, compta amb de nombrosas vilas de considerabla populacion[1]

Vilas principalas
  1. Vigo - (293 255)
  2. La Coronha - (243 320)
  3. Ourense - (108 137)
  4. Compostèla - (93 458)
  5. Lugo - (93 450)
  6. Pontevedra - (80 096)
  7. Ferrol - (76 399)
  8. Vilagarcía de Arousa - (36 519)
  9. Narón - (35 664)
  10. Oleiros - (31 264)
  11. Redondela - (30 029)
  12. Carballo - (29 985)
  13. Ribeira - (27 053)
  14. Arteixo - (26 739)
  15. Culleredo - (26 547)
  16. Marín - (26 190)
Evolucion demografica

L'istòria demografica de Galícia es d'una pèrda contínua de participacion a la populacion totala d'Espanha, coma resultat de l'emigracion vèrs l'America Latina o autras parts d'Espanha. Aital, en 1857 la densitat de populacion en Galícia èra la màger de totas las regions del país, e Galícia representava 11,49% de la populacion espanhòla. Malgrat aiçò, en 2006, sonque 6,19% dels espanhòls residissiá en aquesta comunitat autonòma.

Taus de natalitat
7,1 per 1000
Taus de mortalitat
10,3 per 1000
Esperança de vida al nàisser
80,1 ans
Òmes
76,5 ans
Femnas
83,6 ans

Bassa natalitat e bassa mortalitat provòcan un bas creissement o creissement negatiu, amb mortalitat pus nauta per vielhiment de la populacion e un naut nivèl de desvolopament.

Fenomèn de l'immigracion en Galícia

Segon lo cens de 2006 la proporcion d'estrangièrs dins la populacion regionala es de 2,67%, percentatge pus bas d'Espanha après Extremadura (la mejana d'estrangièrs dins la populacion espanhòla es 9,47%). Las comunautats predominantes son la portuguesa (17,93% del total d'estrangièrs), la colombiana (10,93%) e la brasilièra (8,74%).

Nòtas

  1. Font: rielaboración INE Institut Nacional d'Estatistica d'Espanha (01-01-2006)
.gal

.gal (acorcha de Galícia) es un nom de domeni generic per la cultura galèga. Es en servici dempuèi l'11 d'abril de 2014.

Cabanas (Galícia)

Cabanas es un municipi de la província espanhòla de La Coronha e de la Comunautat Autonòma de Galícia .

Portau d'Espanha

Camilo José Cela

Camilo José Cela (n. en 1916 en Galícia, m.2002) foguèt un escrivan espanhòl. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1989.

Camin de Sant Jaume

Lo Camin de Sant Jaume (var. Chamin de Sant Jaume, Camin de Sant Jacme) (en galèc: Caminho de Santiago; en castelhan: Camino de Santiago; en basco: Done Jakue bidea; en aragonés SLA: Camin de Sant Jaime; en aragonés GO: Camín de San Chaime; en francés: Chemin de Saint Jacques) es un ensems de rotas d'Euròpa Occidentala que lei romieus lei percorron (crestians catolics mai que mai) per arribar a la vila de Compostèla, en Galícia. Aquí fan un romavatge en onor de Sant Jaume.

Certaneis estapas dau Camin de Sant Jaume son vengudas de luòcs de raionament religiós e culturau, sustot en Occitània, en Aragon, au Bascoat, en Espanha e en Galícia.

Mentre que lo percorrián fòrça a l'Edat Mejana, l'oblidèron un pauc puei mai a l'ora d'ara lei romieus li tornan donar una granda importància.

Segon Robèrt Lafont, lo Camin es un dei grands ais de circulacion que contribuisson a faire d'Occitània un espaci de relacions coerent dins l'istòria, amb una plaça essenciala entre la Peninsula Iberica e la rèsta d'Euròpa.

Dins la cultura populara, se ditz que de seguir la direccion de la Via Lactèa, dins lo cèu, de nuech, aquò mena a Compostèla. Aquò explica que la galaxia a recebut tanben lo nom de "Camin de Sant Jaume".

Compostèla

Compostèla o Sant Jaume de Compostèla (var. Sant Jacme de Compostèla - en galician e castelhan Santiago de Compostela) es la capitala de Galícia. Còmpta 92 298 abitants segon l'enquista de 2004.

Lo nuclèu ancian de Compostèla es una part dau Patrimòni de l'Umanitat per l'UNESCO dempuei 1985. Certanei monuments importants son la Catedrala, l'Hostal dos Reis Católicos, lo Paço de Raxoi, lo Musèu de Bonaval e la glèisa de San Martinho Pinário. Es lo sèti dau govèrn autonòm galèc (Junta de Galícia). Tanben es un centre important de romavatge crestian, après Jerusalèm e Roma, en essent la destinacion dau famós Camin de Sant Jaume.

Comunautat autonòma d'Espanha

Espanha es devesida en 17 regions, apeladas comunautats autonòmas. Son de menas d'Estats federats dispausant d'un cèrt gra d'independéncia, quitament se las competéncias acordadas per l'Estat central pòdon variar en foncion de l'istòria de caduna de las entitats. Las comunautats autonòmas se compausan d'una o mai d'una província. De mai, doas vilas an un estatut especial.

Las 17 comunautats autonòmas son (veire (es) [1]) :

Galícia

Astúrias

Cantàbria

Comunautat Autonòma Basca

Navarra

Aragon

Catalonha

Castelha e Leon

La Rioja

Madrid

Extremadura

Castelha-La Mancha

Valéncia

Balearas

Andalosia

Region de Múrcia

CanàriasLas doas ciutats autonòmas:Ceuta

Melilla

Galician

Lo galician (mot adoptat pel Congrès Permanent de la Lenga Occitana e incorporat dins lo diccionari referencial basic del Congrès), galhego (ispanisme non incorporat dins lo diccionari referencial del Congrès), galhèc (ispanisme non incorporat, de gallec, forma catalanizada modèrna de gallego, non atestada en catalan ancian, las formas medievalas en catalan èran galego e gallego ) o galèc (neologisme non incorporat dins lo diccionari referencial del Congrès ) es una lenga originària de la region de Galícia (Espanha), dont pòrta lo nom.

Es una lenga romanica fòrça vesina del portugués, e mai se parla d'una sola lenga galègoportuguesa dins certans sectors de la societat galiciana e de la lingüistica romanica. Tant lo galician coma lo portugués sòrton de la meteissa evolucion del latin, lo galègoportugués, que son nuclèu d'origina èra la Galícia actuala e lo nòrd de Portugal. Cèrtas parts de la societat galiciana (los reïntegracionistas) defendon la reïntegracion del galèc dins lo sistèma galègoportugués, en adoptar la nòrma ja en vigor en portugués (al nivèl gramatical e grafic). Afirman l'unitat de la lenga galègoportuguesa. S'opausan a la nòrma oficiala de la region de Galícia, que li repròchan de se calcar tròp subre l'espanhòl.

Mas la nòrma portuguesa es pas fòrça logica per representar foneticament la lenga galiciana, e es plan dificila pels galicians, pr'amor que lo sistema fonetic del galician modern es plan diferent del portugués, aital las grafias S e SS, Z e Ç, J e X, GE e XE, GI e XI, e qualques autras, que representan de sons diferents en portugués an pas cap de diferéncia en galician, alara se pòt dire que la nòrma portuguesa es pas fòrça logica per la lenga galiciana, per tant la nòrma oficiala d'aquesta lenga es fòrça mai facila, e gaireben totes los galicians la preferisson.

Lo galègoportugués foguèt del sègle XII al sègle XIII la lenga poetica de la part occidentala de la Peninsula Iberica, dins un movement literari ligat al dels trobadors (Las cantigas de santa Maria, del rei de Castelha, Anfós lo Savi).

La veïculacion d'ora de Galícia dins la corona de Castelha castelhanizèt las classas nautas de la societat e menèt a una castelhanizacion relativa de la lenga. Ça que la, lo galician a pas daissat d'èsser parlat pels galicians. A l'ora d'ara tres milions de personas parlan galician dins l'estat espanhòl (Galícia, la Franja occidentala d'Astúrias, lo Bierso dins la comunitat autonòma de Castelha e Leon e los immigrants dins d'autras parts de l'estat espanhòl, en Euròpa e en America.

Lo galician a un estatut de cooficialitat amb lo castelhan en Galícia.

La Coronha

La Coronha (en galèc A Coruña, en espanhòl La Coruña) es la capitala de la província de La Coronha dins la comunautat autonòma espanhòla de Galícia. Sa populacion èra estimada a 244 388 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 36,8 km².

La Coronha (província)

La província de La Coronha es una província de Galícia e de l'estat espanhòu. Sa capitala es La Coronha.

Lugo

Lugo es la capitala de la província de Lugo dins la comunautat autonòma espanhòla de Galícia. Sa populacion èra estimada a 93 853 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 9856 km².

Lugo (província)

La província de Lugo es una província de Galícia e de l'estat espanhòu. Sa capitala es Lugo.

Ourense (província)

La província de Ourense es una província de Galícia e de l'estat espanhòu. Sa capitala es Ourense.

Pontevedra

Pontevedra es la capitala de la província de Pontevedra dins la comunautat autonòma espanhòla de Galícia. Sa populacion èra estimada a 80 096 abitants en 2006. Sa superfícia totala es 117 km².

Portau d'Espanha

Pontevedra (província)

La província de Pontevedra es una província de Galícia e de l'estat espanhòu. Sa capitala es Pontevedra.

Portugués

Lo portugués es una lenga romanica parlada en Euròpa Occidentala e dins lo mond per almens 210 milions de personas, dins 8 païses coma lenga oficiala, e dins de comunitats d'immigrants dins d'autres païses.

Lo portugués, amb lo galèc parlat en Galícia, forman un diasistèma pus larg, lo galègoportugués.

Lo portugués es oficial en:

Portugal

Angòla

Brasil

Cap Verd

Moçambic

Guinèa Bissau

São Tomé e Príncipe

Timòr ÈstEs segonda lenga dins la ciutat de :

Macau (China)

Província d'Espanha

Espanha es devesida en 17 comunautats autonòmas e doas ciutats autonòmas (Ceuta e Melilla) que benefician d'un cèrt nivèl d'independéncia.

Espanha compren tanben 50 províncias. Las províncias pòrtan en general lo meteis nom que la capitala de la província. Solament Mérida (Extremadura), Sant Jacme de Compostèla (Galícia), Vitòria, Bilbao e Sent Sebastian (Comunautat Autonòma Basca) pòrtan pas lo meteis nom que la província que ne fan partida.

Sèt comunautats autonòmas son pas compausadas que d'una sola província : Astúrias, Illas Balearas, Cantàbria, La Rioja, Madrid, la region de Múrcia e Navarra. Son senhaladas en gras dins lo tablèu çai-jos.

Sada

Sada (Maiòta) – una comuna e canton de Maiòta.

Sada (La Coronha) – un municipi de la província espanhòla de La Coronha e de la Comunautat Autonòma de Galícia.

Sada (Navarra) – un municipi de la Comunautat Forala de Navarra.

Ucraïna

Ucraïna (en ucraïnian Україна; pron.: [ukrɑˈjinɑ]) es un país e un estat d'Euròpa de l'Èst. Confronta Moldàvia, Romania, Ongria, Eslovaquia e Polonha a l'oèst, Bielorussia au nòrd e Russia a l'èst. Es limitada per la mar Negra e la mar d'Azov au sud.

Anciana republica sovietica fins a la proclamacion de son independéncia en 1991, son integritat territoriala es estada grèvament compromesa dempuèi l'annexion russa de Crimèa en 2014 e lo conflicte del Donbàs.

Sa capitala es Kyiv (pr. quiïiu).

Lo gentilici es ucraïnian -a (o ucraïnés -esa).

Vigo

Vigo es la vila principala de la comunautat autonòma espanhòla de Galícia. Sa populacion èra estimada a 294 772 abitants en 2007. Sa superfícia totala es de 109 km².

Portau d'Espanha

Bandièra d'Espanha Comunautats e Ciutats autonòmas d' Espanha
Comunautats autonòmas
Autonomous-communities-of-spain-interlang
Ciutats autonòmas

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.