Dolmèn

Un dolmèn, dit popularament pèira levada, es un monument megalitic de la Preïstòria bastit de blòt de pèira e cubèrt per un tumulus. La màger part son situats en Euròpa e dins lei regions orientalas d'Asia, especialament dins la peninsula de Corèa. Son generalament considerats coma de monuments funeraris.

Crucuno dolmen
Dolmèn situat en Bretanha.
Bernuèlh

Bernuèlh (oficialament en francés Berneuil) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

Sos abitants s'apelan los bernuelhauds.

Espedalhac

Espedalhac,, (oficialament en francés Espédaillac) es una comuna de Carcin (Occitània), situada dins lo departament francés d'Òlt e la region de Miègjorn-Pirenèus.

Limonha de Carcin

Limonha de Carcin,, (oficialament en francés Limogne-en-Quercy) es una comuna occitana de Carcin situada dins lo departament francés d'Òlt e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Milhars (Tarn)

Milhars,, (oficialament en francés Milhars) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de Tarn e de la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Mitologia pirenenca

La mitologia pirenenca es l'ensemble dels recits, contes, legendas e cresenças divèrsas que lo subjècte dirècte es la cadena dels Pirenèus e sos pèmonts nòrd e sud.

Los Pirenèus constituisson de segur un ensemble geografic coerent. Mas lo Pirenèus foguèron abitats per de pòbles diferents, parlant de lengas diferentas. Fòrça del francés e del castelhan, relativament recents, se parla, segon las regions, de variantas d'occitan (lengadocian, gascon, bearnés…), catalan, basc en mai dels sosdialèctes e parlars locals. Los Pirenèus, mai qu'una barradissa separant dos monds, foguèt un luòc de passatge, donc somés a de multiplas influéncias. Los estudis etnologics suls Pirenèus son tardièrs e fragmentaris sul penjal nòrd, mai avançadas al penjal sud subretot mercé a de cercaires coma Barandiarán, mas pauc de sintèsi foguèron realizadas fins al trabalh d'Olivier de Marliave, amb Trésor de la mythologie pyrénéenne paregut en 1987 e aquel d'Isaure Gratacos ("fées et gestes", "femmes pyrénéennes)". Ne sortís que, malgrat de grandas lacunas degudas al manca de collectatge sul terren, a l'arrèst de las transmissions oralas, se desgatgèt de grands tèmas comuns pròpris al mitan montanhòl: de dieus topics qu'evoluèron o cap a de sants protectors, especifics a una economia agropastorala, o de cambacrusas, de gigants e de nans, de fadas omnipresentas, brèu una mitologia composita qu'inclusís tanben d'aspèctes de mitologia grecoromana, de fonses celtics, veire preïndoeuropèu (lo domeni basc), lo cristianisme, e los envasidors istorics, « barbars » arians o arabis musulmans.

La mitologia es une explicacion del mond: dins los Pirenèus, se justifican tanben la naissença dels monts, de las fonts, dels rius, dels lacs, de las particularitats geologicas o meteorologicas. Se pòt establir de similituds amb d'autres mitan montanhòls, coma los Alps, e tanben de diferéncias. Per exemple, los Pirenèus an gaireben pas de tradicion relativa als glacièrs, que son rares e pauc importants, alara que los Alps coneisson de legendas de vilatges sebelits, de demònis, etc. Los glacièrs i son sovent considerats coma lo purgatòri, ont d'almas en pèna son prisonièras d'una glaç que los brutla coma lo fuòc.

Pelosa

Pelosa (oficialament en francés Pelouse) es una comuna occitana situada dins lo departament de Losera e la region d'Occitània.

Pepius

Pepius (oficialament en francés Pépieux) es una comuna occitana situada dins lo departament d'Aude e la region de Lengadòc-Rosselhon.

Preïstòria

La Preïstòria designa lo periòde de la vida de l'Umanitat qu'es situat entre l'aparicion de l'Òme e l'invencion de l'escritura. Es devesida en divèrsei periòdes que lei principaus son lo Paleolitic e lo Neolitic. Lo premier acomença amb lei premiers òmes e se finís i a 10 000 o 12 000 ans. Es caracterizada per una industria basada sus la pèira e una economia de caça e de culhida. Vei tanben l'aparicion de l'art e de manifestacions religiosas. Puei, vèrs 8 000 avC, leis abitants de Mesopotamia venguèron sedentaris marcant la fin d'aqueu periòde e donc lo començament dau Neolitic. Aquela epòca es adonc marcada per la formacion de vilatges permanents e la naissença d'una economia de produccion amb lo desvolopament de l'agricultura, de la teissedura, de la metallurgia e de cambis comerciaus. Ansin, la fin dau Neolitic, e donc de la Preïstoria, es contemporanèa de l'aparicion dei civilizacions dau començament de l'Antiquitat.

Pèire Solatges

Pèire Solatges (Pierre Soulages en francés), nascut lo 24 de decembre de 1919 a Rodés (Roergue), es un pintor e gravaire abstrach, fòrça conegut per son usatge dels rebats de la color « negre », que nomena negre-lutz o otranegre. Avent realizat mai de 1 500 quadres que nomena totes del mot de pintura seguit de la data e del format, es un dels principals representants de la pintura informala.

Santa Ceselha del Cairon

Santa Ceselha del Cairon,, (oficialament en francés Sainte-Cécile-du-Cayrou) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Sent Laurenç de la Verneda

Sent Laurenç de la Verneda (oficialament en francés Saint-Laurent-la-Vernède) es una comuna occitana, situada dins lo departament de Gard e la region de Lengadòc-Rosselhon.

Sent Nectari

Sent Nectari (oficialament en francés Saint-Nectaire) z-es 'na comuna occitana d'Auvèrnha situada dinc lo departament dau Puèi Domat. Z-es famosa per sa granda glèisa romanica e per lo formatge de Sent Nectari.

Z-es maitot 'na vila de termalisme.

Trevièn

Trevièn,, ( Trévien en francés) es una comuna lengadociana en Segalar, situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.

Tumulus

Lo mòt latin tumulus designa una eminéncia artificiala, circulara o non, que recuerbe una sepultura.

La tomba pòu aver de dimensions fòrça variablas : d'un simple depaus d'ossaments cremats fins a-n una cambra sepulcrala fòrça elaborada en pèira seca e/o en bards, en que cas si parlarà de tumulus megalitic (veire dolmèn).

Actualament, lei tumulus de tèrra son rares, que l'erosion e l'accion de l'òme leis an en partida escafats. Per còntra lei tumulus de pèira (o montjòias) si son conservats pron ben.

Sovent lo tumulus es consolidat sus lo contorn per un parament en pèira seca, o encara per de blòts mai gròs e mai per de pèiras levadas (lo peristalit). En lo cas dei monuments mai impausants, i pòu aver una faciada arquitecturada au nivèu de l'intrada de la sepultura.

Certans tumulus son fòrça elaborats e si pòdon estructurar en paraments concentrics. Alora presentan una elevacion en bancaus.

Viòus lo Fòrt

Viòus lo Fòrt (Viols-le-Fort en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region Occitània.

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.