Deuteronòmi

Lo Deuteronòmi es lo cinquen libre de la Bíblia ebraïca o Ancian Testament e darrier de la Torah (lo Pentateuc crestian). Conten los racontes daus darriers discors de Moïses aus israelitas e lo raconte de sa mòrt, avans l'entrada dins lo País de Canaan, sus l'autra riba de Jordan. Lo nom ven dau grec τὸ Δευτερονόμιον tò Deuteronómion « la segonda lei », perque forma un segond còde de leis, aprep 'queu de l'Exòde. En ebrieu se ditz דברים Devarim, valent a dire 'paraulas', que son los prumiers mots dau texte.

Bíblia

La Bíblia es un ensems de tèxtes considerats coma sacrats pels josieus e los crestians. Los diferents grops religioses pòdon inclure diferents libres dins lors canons, dins un òrdre diferent. Los quite tèxtes dels libres son pas sempre identics d'un grop religiós a l'autre.

La Bíblia recampa un ensems d’escriches plan variats (recits de las originas, tèxtes legislatius, istorics, sapiencials, profetics, poetics, agiografias, epistòlas) que la redaccion s’escalona entre los sègle VIII a II AbC per l'Ancian Testament, e la segonda mitat del sègle I al començament del II ApC pel Nòu Testament.

La Bíblia ebraïca se dich en ebrieu « TaNaKh », acronim format a partir dels títols de sas tres partidas constitutivas: la Torah (la Lei), los Neviïm (los profètas) e los Ketovim (los autres racontes). Els traducha en grèc ancian a Alexandria. Aquesta version — la Septuaginta — es utilizada a partir del sègle V per Jeròni d’Estridon per completar sa traduccion latina de la Bíbla — la Vulgata — a partir de l'ebriue puèi, al sègle IX, pels « apòstols dels Eslaus » Ciril e Metòd per traduire la Bíblia en eslavon.

La Bíblia crestiana, que conéis diferents canons segon las epòcas e las confessions, es constituida de doas partiadas: l'Ancian Testament, qu’utiliza lo Tanakh atal o aumentat d'unes libres e lo Nòu Testament comun a fòrça Glèisas crestianas e amassant los escrichs relatius a Jèsus Crist e sos discípols. S’agís dels quatre Evangèlis canonics, dels Actes dels Apòstol, de las Epistòlas e de l'Apocalipsi.

Drech internacional public

Lo drech internacional public es l'ensems dels principis e nòrmas que regulan las relacions entre Estats, e d'autres subjèctes de drech internacional, e que son representats per sos servicis diplomatics. Es compausat del acòrdis entre estats - tractats internacionals (tractats, pactes, acòrdis, cartas), memorandums, escambi de nòtas diplomaticas, amendements, annèxas, protocòls de tractats–, per la costuma internacionala que se compausa a l'encòp de la practica entre Estats qu'aqueles reconeisson coma obligatòria, coma pels principis generals del drech.

Mai, dins lo domèni multilateral, lo drech internacional se noirís dels acòrdis contractats entre los Estats dins l'encastre dels organismes internacionals qu'apartenon e, entre eles, lo acòrdis que s'engatgèron a aplicar. Dins ambedós cases, bilateral o multilateral, lo nivèl pres dins l'engatjament un Estat es de metre vigor la nòrma convenguda dins lo sieus territòri e l'aplicar al dessús de las nòrmas nacionalas.

Tradicionalament, se fa la diferéncia entre lo drech internacional public e drech internacional privat.

Guèrra

La guèrra es un estat de conflicte armat entre plusors grops politics ò sociaus, generalament d'Estats ò d'entitats similaras (rebellion, insureccion, guerilha...). Apareguda tre l'Antiquitat Auta, e benlèu tre la Preïstòria, la guèrra es un biais de resòuvre un conflicte per la violéncia. Es ansin entraïnada per de questions d'òrdre economic (contraròtle de ressorsas, aquistament d'un capitau...) que pòdon, segon la situacion, prendre la forma de problemas religiós, politics ò etnics. Segon aquela definicion, es practicada per leis umans e per certaneis insèctes sociaus.

En l'òme, l'importància deis enjòcs liats a la guèrra a entraïnat l'aparicion de reflexions sus son organizacion, son debanament e son acabament. Ansin, la conducha de la guèrra de disciplinas particularas segon lo nivèu considerada : estrategia per gerir lo conflicte dins sa globalitat, operatica per lei campanhas militaras e tactica per leis accions menadas sus lo prat batalhier. Un drech particular, dich drech de la guèrra, s'es tanben desvolopat per enquadrar lo començament e la fin dau conflicte e precisar leis accions autorizadas. En particular, insistís sus lo destriament entre lei militars e lei civius.

D'efiech, en causa de sa natura destructritz, la guèrra es considerada coma una calamitat d'evitar e d'institucions internacionalas especializadas son estadas creadas per mantenir la patz ò per jutjar leis excès dei combatents (Nacions Unidas, tribunaus internacionaus...). Pasmens, es tanben una fònt d'inspiracion majora coma leis artistas qu'an representat la guèrra dempuei l'Antiquitat sus tot tipe de supòrt.

Ipotèsi documentària

L'ipotèsi documentària es una teoria filologica que prepausa d'aplicar al criticisme textual los primièrs cinc libres de la Bíblia (lo Pentateuc) per demostrar que son fruch de l'union de divèrses tèxtes. Aquela teoria foguèt promulgada per Julius Wellhausen al sègle XIX (epòca del vam del comparatisme) e faguèt fòrça polemica, que ja se contradisá l'idèa que lo creador unic dels libres èra Moïses. De religioses, acceptant la teoria, afirmèron que Moïses èra lo fondatot, inspirat per Dieu per causir los passatges mai pròches dels fachs.

Segon aquela teoria, i auriá quatre fonts diferentas, al vejaire cossí se nomena Dieu o sa postura davant los fachs: la J (ques s'utliza Jahvé), E (Elohim), la P (que soslinha lo ròtle dels prèires) e D (de deuteronòmi). Aquelas diferentas originas explican las repeticions de fragments e las incoeréncias que se tròban dins lo tèxte biblic, abans explicadas solament pel fach que Moïses copiava imperfectament la dictat divina.

Mezozà

Una mezozà (en ebrieu: מזוזה; plural: "mezozòt" מזוזות) es un tròç de pergamin contengut dins un estug (de fust o plastic, mas tanben de metal o de veire), fixat pel dormant drech d'una pòrta. Plan familhas la botan pas qu'a la pòrta principala de l'ostal (apartaments compreses), mas d'unes josieus praticants la fixan sus totes los dormants de pòrta de l'ostal, levat las salas de banhs, los dressings, o autres membres utilitaris.

Pel ròl de pergamin son inscriches tròces del Tanaḥ, eissits del Shemà Israèl, que rapèlan los comandaments de la mezozà (libre del Deuteronòmi): lo primièr passatge del Shema (versets 6:4 a 6:9), e lo segond (versets 11:13 a 11:21). Lo quite estug es pas necessari al compliment de la mitsvà

Sinagòga de Palaprat

La sinagòga de Palaprat de Tolosa, situada dins la carrièra del meteis nom dins lo quartièr de Sent Aubin, es lo luòc de culte israelita pus ancian de la vila, inaugurat en 1857. Subre la pòrta d'entrada principala se legís en ebrieu ברוך אתה בבאך וברוך אתה בצאתך (Baruḥ atah be-boeḥa ubaruḥ atah be-ṣeteḥa), valent a dire en occitan « Sias benesit a ton arribada e sias benesit a ta partença », de Deuteronòmi 28.

Es totjorn en activitat mas es pas mai la sinagòga principala de Tolosa qu'es ara la granda sinagòga de Heḥal David.

Tanakh

Tanaḥ [תנ״ך] es un acrònim qu'identifica la Bíblia josièva, coincidís en granda partida amb l'Ancian Testament crestian, levat los libres deuterocanonics (los libres que foguèron acceptats dins lo canon crestian pas qu'a la fins del sègle XVI, es a dir: Los dos libres del Macabèus, Judit, Tobias, Saviesa, Siracida e Baruc; tampauc fan pauc partit del Tanaḥ Bèl e el dragon e Susanna, que dins els deuterocanonics forman els dos darrièrs capítols de Danièl). L'acronime de la Tanaḥ se basat sus les letras ebraïcas inicialas de caduna de les tres partidas del tèxte:

Torah [תורה], que significa "lei", "ensenhament" e/o "instruccion". També es anomenat Chumash [חומש] que significa "cinc", en referéncia als cinc libres de Moïses. En grèc es lo "Pentateuc".

Neviïm [נביאים], que significa "Profètas".

Ketuvim [כתובים], que significa "escrits".Lo Tanaḥ se nomena egalament Mikra o Miqra [מקרא] ('lectura').

Torah

La Torah (תורה en ebrieu, valent a dire "ensenhament", "instruccion", "lei") son los 5 primièrs libres del Tanaḥ (la Bíblia ebraïca): Genèsi, Exòde, Levitic, Nombres e Deuteronòmi.

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.