Comèrci

Lo comèrci es l'activitat principala d'escambi dels bens e dels servicis entre los èssers umans. Per extension, lo tèrme s'utiliza per designar lo luòc o l'organizacion ont s'exercís aquesta activitat, coma un magazin.

Lo comèrci cobrís l'ensemble de las transaccions entre individús, entre organizacions o entre individús e organizacions, los individús podent representar d'associacions, de firmas o d'entrepresas. Complèta l'activitat de produccion en permetent de remunerar lo porgiment d'un ben o d'un servici, principalament pel recors a la moneda.

Wojciech Gerson - Gdańsk in the XVII century
Gdańsk
Commerce-alimentation-generale-paris
Comèrci d'aliments.

Vejatz tanben

.lancaster

.lancaster (nom comercial) es un nom de domeni generic depausat per la societat francesa de comèrci en linha Lancaster.

Es en servici dempuèi lo 15 de julhet de 2015.

.ooo

.ooo (representa la fin del nom de mantun site internet, coma Yahoo mas d'autres tanben mai virats de cap al comèrci electronic) es un nom de domeni generic enregistrat per la societat indiana Infibeam per de sites de comèrci electronic. Es en servici dempuèi lo 16 d'agost de 2014.

.trade

.trade ("comèrci", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 19 de març de 2014.

.wanggou

.wanggou ("comèrci en linha", en chinés) es un nom de domeni generic depausat per Amazon. Es en servici dempuèi lo 15 de decembre de 2015.

.wtc

.wtc (World Trade Centre, "centre de comèrci mondial" en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 29 d'abril de 2014.

.通販

.通販 (pr. tōngfàn, "comèrci en linha", Punycode .xn--gk3at1e) es un nom de domeni generic., Es en servici dempuèi lo 30 de setembre de 2016.

Africa

Africa es un continent que representa 6% de la superficia terrèstra e 20,3% dei tèrras continentalas amb una superficia de 30 415 873 km². Si situa au sud d'Euròpa e au sud-oèst d'Asia e es enviroutada per la Mar Mediterranèa au nòrd, la Mar Roja au nòrd-èst, l'Ocean Atlantic a l'oèst e l'Ocean Indian a l'èst. En 2013, sa populacion èra de 1,110 miliards d'abitants, ço que representava mai de 15% de la populacion mondiala. Es compausat de 54 estats internacionalament reconeguts.

Convencion sul comèrci internacional de las espècias de fauna e de flòra salvatjas menaçadas d'escantiment

La Convencion sul comèrci internacional d'espècias de fauna e de flòra salvatjas menaçadas d'escantiment (CITES segon la sigla anglosaxona) es un acòrdi intergovèrnamental signat lo 3 de març de 1973 a Washington. Son objècte fondamental es de protegir las espècias animalas e vegetalas menaçadas d'escantiment pels escambis internacionals en contrarotlant lo comèrci. Es coneguda tanben jol nom de « Convencion de Washington ».

Un secretariat permanent installat a Genèva es encargat d'assegurar la seguida de l'aplicacion de la Convencion. En 2004, lo nombre d'aderents a la Convencion de Washington se monta a 166. La Convencion es aplicabla als Estats Units dempuèi lo 14 de genièr de 1974 (1èr país dins l'òrdre cronologic), en França dempuèi l'11 de mai de 1978 e en Belgica dempuèi le 3 d'octobre de 1983.

Lo contraròtle s'aplica tant als animals e vegetals, vivents o mòrts, coma a totas las partidas reconeissablas e tanben als produches derivats (mantèls de forradura per exemple). Tota persona, o tota societat, transportant de plantas o d'animals inscriches dins los annèxes es concernida, quina que siá la tòca de l'operacion (comèrci, present, usatge personal...).

Las espècias inscrichas pòdon far l'objècte d'un transpòrt pas que jol cobèrt de documents prevists per la Convencion (permés d'exportacion, permés d'importacion...), desliurats per las autoritats competentas (per França, es lo Ministèri de l'Ecologia, jol cobèrt scientific del Musèu Nacional d'Istòria Naturala).

Las espècias animalas e vegetalas concernidas per la Convencion son enumeradas dins los tres annèxes :

Annèxe I : espècias menaçadas d'escantiment (environ 830) pas de comèrci ;

Annèxe II : espècias vulnerablas (environ 32 500) que son comèrci es pas interdit mas reglamentat ;

Annèxe III : espècias inscrichas (environ 300) dins lo quadre nacional d'un país.Al nivèl de l'Union Europèa, un reglament comunautari datant de 1984 assegura la coordinacion e lo renfòrçament de las règlas aplicablas dins lo quadre de l'Union.

Economia d'Irlanda

L'economia de la Republica d'Irlanda es modèrna, relativament pichona, dependenta del comèrci e amb de taus mejans de creissença de 6% durant lo periòde 1995-2007; mas en 2008 lo país sufriguèt una recession. L'agricultura, abans lo sector pus important, es fòrça modèsta a l'ora d'ara en comparason amb l'industria, que representa 46% del PIB, 80% de las exportacions, e 29% de l'ocupacion laborala.

Economia de Benin

L'economia de Benin demòra sosdesvolopada e dependenta de l'agricultura de subsisténcia, de la produccion de coton, e del comèrci regional. La creissença mejana annala de la produccion foguèt d'aperaquí 5% dins las sièis darrièras annadas, mas l'aumentacion rapida de la populacion compensèt fòrça aquela pujada.

Benin fa partida de la Comunautat Economica dels Estats de l'Africa Occidentala e a de projèctes energetics amb los païses vesins per melhorar las infrastructuras e aital desvolopar lo torisme.

Economia de Chile

L'economia de Chile es fòrça dependenta del comèrci exterior. En 2004 las exportacions representavan 35% del PIB. Lo principal produch d'exportacion es lo coire. Codelco es l'entrepresa del govèrn qu'a monopòli de la produccion del metal. Encara aital, d'autres produchs d'exportacion pas tradicionala an crescut a taxas mai nautas que las exportacions de coire e d'autras mineralas. Lo 1975 las exportacions pas mineralas representavan 30% de las exportacions totalas, uèi representan 60%.

Lo comèrci aguèt un excedent istoric de nòu miliards de dolars nòrd-americans en 2004. Las exportacions aguèron una creissença de 52,1% en 2004, primièr an de l'implementacion del Tractat de Liure Escambi amb los Estats Units. Los principals sòcis comercials de Chile son Euròpa (25,1%), Asia (33,1%), Sud-America (15,7%) e Nòrd-America (19%). Chile redusiguèt unilateralament la taxa sus las importacions de totes los païses qu'an amb el pas un tractat de liure comèrci a 6% lo 2003.

Coma Mexic, Chile es un país fòrça obèrt comercialament. Lo decenni de 1990, Chile signèt Tractats de Liure Escambi amb Mexic, Canadà e l'America Centrala. Realizèt tanben tractats de comèrci preferencial amb Veneçuèla, Colómbia, e Equator. Lo 1996 se convertiguèt en membre associat del Mercosur (que compren Argentina, Brasil, Paraguai e Uruguai, qu'a signat amb el tractats de liure comèrci). Chile es tanben membre de la Cooperacion Economica d'Asia e lo Pacific (APEC), e lo govèrn a l'intencion d'establir de ligams comercials pus estreches amb los mercats asiatics. En 2003 Chile venguèt lo segond país d'America Latina, après Mexic, que signèt un tractat de liure comèrci amb l'Union Europèa. Fin finala en 2004, Chile signèt un tractat similar amb los Estats Units.

Portau de Chile

Economia de Hong Kong

Hong Kong a un'economia de liure mercat fòrça en dependent del comèrci e las finanças internacionalas - el valor del comèrci de bens e servicis es quatre còps superiors a la siá PIB. L'economia se basa en los servicis (principalament a la borsa de valors, comèrci e servicis bancaris). La borsa de valors de Hong Kong es una de las pus activas d'Asia. dins aquela vila existís torisme de negòcis (mas compta amb autres atractius). Aquela vila es una sedença de divèrsas entrepresas chinesas.

Sa economia dubèrta sofriguèt los efièches de la crisi economica de 2008. Malgrat l'aument de l'escambi de comèrci, torisme e financièr amb la Republica Populara de China aver ajudat la repren de la recuperacion economica de la region, pòt arribar nòva retraccion, a causa de la casuda de ritme de las economias de la Zona Èuro e dels Estats Units.

Economia de Mexic

Mexic possedís una economia que çò ne cabís d'una mescla de modèrna e retardatària a l'encòp industria e agricultura, del tot al tot dominada pel sector privat.

D'unas politicas administrativas recentas an espandida cèrta concurréncia dins los domenis dels pòrts de mar, camins de fèrre, telecomunicacions, produccion d'electricitat, distribucion de gas natural e aeropòrts. Lo revengut per capita es de quatre parts una d'aquel dels Estats Units d'America. La reparticion dels beneficis demòra fòrça inegala.

Lo comèrci amb los Estats Units e Canadà a triplat dempuèi la mesa en plaça de la NAFTA (o Acòrd de Liure Escambi de l'America del Nòrd) en 1994.

Mexic a 12 acòrds de liure escambi amb mai de 40 païses incluses Guatemala, Honduras, El Salvador, l'airal de liure escambi europèu e Japon. Mai de 90% del comèrci de Mexic se realiza en acòrds de liure escambi.

Economia de Taiwan

Taiwan a una economia de mercat dinamica amb redusida intervencion del govèrn dins los investiments e lo comèrci exterior. En seguint aquesta tendéncia, bancas e entrepresas estatalas foguèron privatizadas.

Economia del Salvador

L'economia del Salvador es la 3ena de l'America Centrala aprèp Còsta Rica e Guatemala. Lo Salvador foguèt lo primièr país a ratificar lo tractat de liure comèrci entre los Estats Units, America Centrala e Republica Dominicana lo 2006. Lo tractat, conegut coma DR-CAFTA, impulsèt las exportacions de noiriduras, sucre e etanòl, e apiegèt l'investiment en lo sector de manufactura de ròbas.

Lo Salvador cerquèt de promòure un ambient favorable al liure comèrci e als investiments, e realizèt un procès de privatizacions que s'estendèt a las telecomunicacions, generacion d'electricitat, bancas e fons de pension.

Esclavatge

L'esclavatge (mot vengut d'esclau, del latin sclavus, manlevat al grèc bizantin σκλάβος qu'a probablament son origina dins lo nom de pòble Slav, çò es « eslau ») es la condicion d'una persona que se tròba jol contraròtle o la dominacion d'una autra, contra sa volontat, obligada per la violéncia o d'autras formas de constrencha, per tal de la far trabalhar o de ne far comèrci, coma se foguèsse un animal.

Dins lo sens estricte del mot, los esclaus son los que trabalhan per d'autres sens cap de remuneracion e qu'an pas cap de dreches. Lo mot ven del grèc bizantin sklábos.

La forma d'esclavatge qu'implica la proprietat legala de las personas es actualament proïbida dins totes los païses del mond. La Convencion sus l'Esclavatge promoguda per la Societat de las Nacions lo 25 de setembre de 1926 lo descriguèt coma "... l'estatut o condicion d'una persona qu'i s'exercisson mantun o totes los dreches de possession ...". Aital entendèm qu'un esclau es lo que pòt pas daissar o abandonar son patron, proprietari, cap, o contrarotlaire... sens una autorizacion explicita e que serà tornat a aqueste se s'esgara o s'escapa. Los patrons pòdon aver d'acòrds illicits amb la polícia o amb d'autras autoritats de lors païses, per encausa de lor condicion de personas ricas o possessoras de tèrras.

La Novèla

La Novèla (Port-la-Nouvelle en francés) es una comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Es un pòrt de comèrci sus la Mar Mediterranèa.

Latin

Lo latin qu'ei ua lenga anciana deu grop indoeuropèu, deu sosgrop italic com l'òsc, l'ombrian...

A l'origina, ne's parlava pas qu'au parçan de Laci, a l'entorn de Roma. La conquista romana d'Itàlia, puish de las regions riberesas deu Bacin Mediterranèu e, au nòrd, dinc a Ren e Danubi, qu'estó l'encausa de l'espandiment extraordinari deu latin.

S'en Orient, lo grèc conservè la plaça de lenga oficiau e de la cultura aquesida arron las conquistas d'Alexandre, en Occident qu'assumí lo medish ròtle, penetrant Gàllia, Espanha, Illíria, Africa e Dàcia peu biaish de l'administracion imperiau, de la difusion de la cultura dominanta dens los elèits provinciaus, deus camps de legionaris e deu comèrci.

Arron la caduda de l'Empèri Roman, qui avó lòc en 476, lo latin qu'evoluí de faiçon diferenta dens cada grana region d'Occident, segon las costumas lingüisticas deus pòbles dejà en plaça (substrat) o deus invadidors (superestrat), e pòc a pòc que'n gessín lengas navèras, emparentadas mes diferentas, qui forman lo grop de las lengas romanicas. Aqueth grop de lengas que compren l'occitan, lo catalan, lo francés, lo castelhan o espanhòu, l'aragonés, l'asturian, l'italian, lo portugués, lo galèc, lo sarde, lo romanés, lo romanch, lo ladin, lo friolan e lo francoprovençau o arpitan.

Organizacion Mondiala del Comèrci

L’Organizacion Mondiala del Comèrci (OMC; World Trade Organization en anglés, Organisation mondiale du commerce en francés, Organización Mundial del Comercio en espanhòl) se presenta coma la sola organizacion que se tracha de las règlas regissent lo comèrci entre los païses. L’OMC es lo successor del GATT e a per objectiu de reduire o d’eliminar completament las barrièras doanièras internacionalas. Roberto Azevêdo n’es lo director general dempuèi 2013.

Lo sèti de l’OMC es a Genèva.

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.