Camin de Sant Jaume

Lo Camin de Sant Jaume (var. Chamin de Sant Jaume, Camin de Sant Jacme) (en galèc: Caminho de Santiago; en castelhan: Camino de Santiago; en basco: Done Jakue bidea; en aragonés SLA: Camin de Sant Jaime; en aragonés GO: Camín de San Chaime; en francés: Chemin de Saint Jacques) es un ensems de rotas d'Euròpa Occidentala que lei romieus lei percorron (crestians catolics mai que mai) per arribar a la vila de Compostèla, en Galícia. Aquí fan un romavatge en onor de Sant Jaume.

Certaneis estapas dau Camin de Sant Jaume son vengudas de luòcs de raionament religiós e culturau, sustot en Occitània, en Aragon, au Bascoat, en Espanha e en Galícia.

Mentre que lo percorrián fòrça a l'Edat Mejana, l'oblidèron un pauc puei mai a l'ora d'ara lei romieus li tornan donar una granda importància.

Segon Robèrt Lafont, lo Camin es un dei grands ais de circulacion que contribuisson a faire d'Occitània un espaci de relacions coerent dins l'istòria, amb una plaça essenciala entre la Peninsula Iberica e la rèsta d'Euròpa[1].

Dins la cultura populara, se ditz que de seguir la direccion de la Via Lactèa, dins lo cèu, de nuech, aquò mena a Compostèla. Aquò explica que la galaxia a recebut tanben lo nom de "Camin de Sant Jaume".

Ways of St. James in Europe
Rotas dau Camin de Sant Jaume en Euròpa

Los camins

Los Camins de Sant Jaume son sus la Lista dau Patrimòni Mondiau de l'UNESCO.

Vejatz tanben

Nòtas

  1. LAFONT Robèrt (2003) Petita istòria europèa d’Occitània, coll. Istòria, Canet: Trabucaire.
Ahetze

Ahetze qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Nòva Aquitània.

Lo gentilici qu'ei aheztar.

Aranco

Aranco (Erango en basco, e oficiaument en francés Arancou) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània.

Los sons abitants que son los Arancòis.

Arzens

Arzens (en occitan e oficialament en francés) es una comuna occitana de Lengadòc en Corbièras situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Basilica de Sant Sarnin

La basilica de Sant Sarnin es un dels edificis religioses mai importants d'Occitània, e subretot lo mai emblematic de Tolosa (Lengadòc). Es un santuari bastit per recaptar las relíquias de Sant Sarnin, avesque de Tolosa, martirizat en 250. La carrièra del Taur que mena de la plaça del Capitòli a la basilica tira d'efièch son nom de las circonstàncias del martiri, Sarnin essent estat trach per un taure furiós per çò qu'èra una rota sortissent de la vila. L'edifici sèrva 260 capitèls romanics e es lo simbòl de l'arquitectura romanica occitana. Tolosa recebiá la visita de nombroses romieus pel Camin de Sant Jaume de Compostèla, o venguts onorar las relíquias de Sant Sarnin. Sant Sarnin foguèt puèi un dels centres de pelegrinatge pus importants de l'Occident medieval. Venguèt monument istoric en 1840 e es estada inscricha al Patrimòni Mondial de l'UNESCO en 1998.

Bergüei e Vièlanava

Bergüei e Vièlanava (Burgue-Erreiti en basco, Bergouey-Viellenave en francés) qu'ei ua comuna de Baisha Navarra e en Lauhire, istoricament dens lo ducat de Gramont. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània.

Los sons abitants que son los Bergüeiòts.

Boga

Boga (oficialament en francés Bougue) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada administrativament dens lo departament de las Lanas e dens la region d'Aquitània.

Buztintze-Hiriberri

Buztintze-Hiriberri (basco), Bustince-Iriberry (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània.

Los gentilicis que son buztintziar e hiribertar.

Qu'ei traucada per la Via Podiensis deu Camin de Sant Jaume.

L'arriu d'Arzubi que passa per la comuna e que's geta dens lo de Lauribar a Sent Joan lo Vielh.

Las comunas tòcatocantas que son Aniça-Montgelós au nòrd, Jatsu Garazi au nòrd-èst, Lakarra a l'èst, Bussunarits-Sarrasqueta au sud-èst e Sent Joan lo Vielh au sud-oèst.

L'union de Buztintze e de Hiriberri entà har la comuna actuau que data de la Revolucion Francesa.

L'agricultura qu'ei l'activitat economica principau. Que s'i coltiva arradim e que s'i produtz vin d'Irulegi. Au nòrd de la comuna que i a ua peirèra.

Camin de Sant Jaume (omonimia)

Lo Camin de Sant Jaume (var. Chamin de Sant Jaume) pòt èsser:

lo Camin de Sant Jaume, un ensems de rotas de romavatge.

lo Camin de Sant Jaume (galaxia), nom popular de la Via Lactèa.

Lo Chamin de Sent Jaume, un ostau d'edicion en occitan.

Compostèla

Compostèla o Sant Jaume de Compostèla (var. Sant Jacme de Compostèla - en galician e castelhan Santiago de Compostela) es la capitala de Galícia. Còmpta 92 298 abitants segon l'enquista de 2004.

Lo nuclèu ancian de Compostèla es una part dau Patrimòni de l'Umanitat per l'UNESCO dempuei 1985. Certanei monuments importants son la Catedrala, l'Hostal dos Reis Católicos, lo Paço de Raxoi, lo Musèu de Bonaval e la glèisa de San Martinho Pinário. Es lo sèti dau govèrn autonòm galèc (Junta de Galícia). Tanben es un centre important de romavatge crestian, après Jerusalèm e Roma, en essent la destinacion dau famós Camin de Sant Jaume.

Hazparne

Haspar (Hazparne en basco, Hasparren en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region Nòva Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Briscós e Urt au nòrd, Cambon, Haltsu, Jatsu e Moguerre a l'oèst, Makea, Mendiondo e Bonlòc au sud, e Aiherra e La Bastida de Clarença en Baisha Navarra a l'èst.

Suber la paret de la soa glèisa que i a ua estèla deu sègle III, de l'epòca romana, qui marca la neishença de la província romana aquitana de Novempopulània. Ce ditz l'inscripcion latina:

Flamen item dumuir quaestor pagiq. magister

Verus ad Augustum legato munere functus

pro novem optinuit populis seiungere Gallos

Urbe redux genio pagi hanc dedicat aramvalent a díser:

«Flamine (« prèste deu culte imperiau »), e tanben duumvir (« membre d'un collègi de dus magistrats qui dirigivan la ciutat »), questor (« perceptor »), e administrator deu districte (« literalament deu pagus, o país, subdivision d'ua ciutat romana »),

Verus, cargat d'ua ambassada devant August (« l'emperaire »),

qu'a obtengut per los nau pòbles d'estar separats deus galleses;

de retorn de la Vila (« Roma »), que dedica aqueth autar au Gèni deu país (aqueth medish districte o pagus, subdivision de la ciutat antica, en l'ocurréncia shens dobte lo vilatge a l'origina de l'actuau Hasparn[ref. necessària])..»Durant l'Edat Mejana qu'estó ua arrestada deu Camin de Sant Jaume emparat peus castèths de Zalduzahar (1125) e de Zalduberri (1310).

Irisarri

Irisarri (basco), Irissarry (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra.

Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Nòva Aquitània.

Lo gentilici qu'ei irisartar.

Lakako erreka, afluent de Niva, que trauca la comuna, a mei deus afluents deu purmèr: Elhurreko, Oihanhandia, Gatarriko e Larhaneko.

Larzabale-Arroze-Zibitze

Larzabale-Arroze-Zibitze (basco), Larceveau-Arros-Cibits (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra.

Lo gentilici qu'ei larzabaldar-arroztar-zibiztar.

La comuna es adaigada per Artikaiteko erreka (afluent de Bidosa) e peus sons afluents Arlako erreka e Handia erreka.

Monestièr (Lengadòc)

Monestièr,, (oficialament en francés Monestiés) es una comuna occitana de Lengadòc en Segalar situada dins lo departament de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus.

Sent Joan Pè de Pòrt

Sent Joan Pè de Pòrt (Donibane Garazi en basco, Saint-Jean-Pied-de-Port en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, de la quau èra capitau.

Administrativament, que's tròba uèi dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e era region de Navèra Aquitània.

Sent Joan de Lus

Sent Joan de Lus (Donibane Lohizune en basco e Saint-Jean-de-Luz en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Novèla Aquitània.

Lo nom basco que significa Sant Joan de las paluns.

Lo gentilici qu'ei donibandar.

L'embocadura de l'arriu d'Urdazuri i hè ua importanta baia toristica, qu'ei la sola rada assostada enter Arcaishon e Guipuscoa. Gràcias a las restancas qu'ac protegeishen de las galèrnas, qu'ei ua estacion balneària reputada de la Còsta Basca.

Las comunas tòcatocantas que son Guetaria e Bidart au nòrd, Ascain e Ciboro au sud e Ahetze e Sent Pèr de Nivela a l'èst.

La soa istòria qu'ei ligada a la mar e au Camin de Sant Jaume que, durant l'Edat Mejana, n'èra un espitau deus pelegrins.

Sent Joan lo Vielh (Baisha Navarra)

Sent Joan lo Vielh (Donazaharre en basco, Saint-Jean-le-Vieux en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada dens lo País de Cisa. Administrativament, que's tròba dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània.

Verzelai

Verzelai (Vézelay en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Yonne e la region de Borgonha Franca Comtat.

Via Lactèa

La Via Lactèa o Via Lachenca (del latin Via Lactea), dicha popularament lo Camin de Sant Jaume (var. Chamin de Sant Jaume), es la galaxia ont se tròba, en particular, nòstre Sistèma Solar amb la Tèrra. Quand se vei dempuei la superfícia de la Tèrra, la Via Lactèa sembla un camin d'estelas dins lo cèu, çò qu'explica sei noms.

Òstavath-Asme

Òstavath-Asme (Ostabat-Asme en francés, Izura-Azme en basco) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics.

L'arriu de Bidosa que passa per la comuna, a mei deus sons afluents Iturriberriako erreka, Pagardoiko erreka, Bersaitzeko erreka e Haranbeltzeko erreka.

Flag of Occitania (with star).svg Lista del Patrimòni Mondial en Occitània
Flag of France.svg Lista del Patrimòni Mondial en França
Flag of Spain.svg Lista del Patrimòni Mondial en Espanha

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.