Arbo

Arbo es un municipi de la província espanhòla de Pontevedra dins la Comunautat Autonòma de Galícia.

  • Portau d'Espanha

Arbo

Descobridor o inventaire
Data de descobèrta
Contrari
Color
Simbòl de quantitat
Simbòl d'unitat
Proprietat de
Fondador
Compren
Data de debuta
Data de fin
Precedit per
Seguit per
Coordenadas
Carte de localisation de
Geografia politica
País Bandièra d'Espanha Espanha
Comunautat autonòma Galícia Armas de Galícia
Província Pontevedra
Primièr cònsol
Mandat en cors

Geografia umana
Populacion (INE)
(2017)
10 361, ab.
Autras informacions
Còde INE [1]
Arbre

Un aubre (var. abre, albre, aure, arbe, arbo, arbre) es un vegetau lignós de pòrt aut, passant generalament mai de 5 m, format d'un ret de raiç e d'un tronc mai ò mens desvolopat subremontat d'una corona distinta. A l'opausat, un aubrilhon presenta un pòrt pus bas e es devesit, sovent tre sa basa, en mai d'un tronc. Dins aquò, divèrsei formas de transicion existisson entre aquelei dos tipes.

Lei fuelhós son d'aubres ambé de fuelhas ben desvolopadas e generalament caducas, es a dire que lo fuelhatge tomba dins lo corrent de l'autona. Pasmens, aquela nòrma es pas generalament e plusors fuelhós an un fuelhatge persistent, especialament en Occitània (agreu, lausier, euse...). Lei fuelhós fan partida de la classa deis angiospèrmes (Angiospermae) qu'es caracterizada per un ovul situat dins un ovari sarrat.

Lei resinós (ò conifèrs) gròpan aperaquí 800 espècias. Au sen dau rèine vegetau, son classats au sen de la classa dei gimnospèrmes (Gymnospermae) qu'es definida per l'abséncia d'ovaris e per d'ovuls nuds que se tròban dirèctament sus leis escalhas dei pinhas. Lei fuelhas an una forma reducha que sembla siá a una agulha siá a una escalha. Franc de quauqueis excepcions, son persistentas e tomban pas avans plusors annadas.

La durada de vida d'un aubre pòu èsser fòrça lònga e aisament agantar plusors sègles. Certaneis especimens de Pinus longaeva an mai de 5 000 ans e son leis organismes vivents pus vielhs coneguts a l'ora d'ara sus la Tèrra.

Brosimum guianense

Brosimum guianense qu'ei un arbo d'America deu sud (de las seuvas de Guaiana e de Surinam mei que mei) qui produseish la husta d'amoreta emplegada entà har objèctes artistics e sustot arquets (arquets barròcs mei que mei, per interpretar la musica d'aquesta tempsada suber vriulons barròcs).

Qu'ostendeish maculas qui'u hèn semblar a ua pèth de reptil (qu'ei aperat snakewood en anglés, «husta de sèrp», per aquesta rason).

Portau deu vriulon

Bulnesia sarmientoi

Bulnesia sarmientoi qu'ei un arbo originari deu Chaco argentin e deu Paraguai. Qu'ei comunament aperat palo santo en castelhan, tant vau díser "husta" o "pau" "sant" o "magic". La soa husta que verdeja d'un biais caracteristic e originau, dab un perhum agradiu ; que se'n pòt extraire ua òli de guaiac emplegada dens la cosmetologia. Leis amerindians Maskoy de Paraguai qu'an ua cedença tradicionau que lo hum prudut per aquesta husta que horabandeish los esperit maishants.

Portau d’Argentina

Ceiba speciosa

Ceiba speciosa, tanben conegut en castelhan dab lo nom de palo borracho ("barròt o pau briac") qu'ei un arbo sud-american hicat a bèth còps dehens la familha de la bombaceas (e atau dab lo nom de Chorisia) mes totun tanhent de la familha de la Malvaceas d'un punt de vista filogenetic ; aquò que hè d'eth un tanhent deus baobabs.

Qu'ei originari d'Argentina, Paraguai, Bolívia, Brasil e Uruguai ; a maugrat que los exemplaris joen e cranhin lo hred e mei que mei lo tor, qu'ei present en Mediterranèa e en particular a Niça sus la còsta de Provença.

Que deu lo son nom castelhan a la soa forma de botelha, siant mei estret aus sons dos caps per'mor l'endom deu son tronc que l'ajuda a amassa aiga ; qu'ei tanben vert çò que'n hè en exemplaris joens un lòc de fotosintèsi que pòt compemsar la caduda de huelhas. Las soas hlors que pòden estar de color jaune o ròsa e ua hont de fibra que pòt plea un coissin per exemple. Los sons arrams e lo troncs joen que son caperats d'espinas que pòden emparar nids d'aucèus com per exemple l'ausèth hornèr. Qu'ei egaument aisit de'n har vàder bonsais.

Portau d’Argentina

Colofònia

La colofònia qu'ei ua materia solida obtienguda après destillacion de la resina aperada gema o oleoresina d'un arbo resinós e generaument deu pin. Lo son nom que vien de l'isla grèga de Colofònia, en Asia Menora on èra produsida durant l'Antiquitat.

Que pòt estar expleitada per'mor de las soas proprietats impermeablas mes qu'ei sustot coneguda per la soa utilizacion en musica e mei que mei dens la familha deus instruments de còrdas hregadas (com per exemple lo vriulon) on òm freta lo crin deu lor arquet contre un tròç d'aquesta matèria entà lo untar ; en vertat, quan l'arquet d'aquestes instruments e hrega las còrdas, qu'ei la colofònia qui las hè vibrar en s'i arrapiar ; donc shens colofònia no's poderé pas audir cap son de las caishas de resonància deus instruments de còrdas hregadas.

Erythrina crista-galli

Erythrina crista-galli (locaument conegut com ceibo o bucaré) qu'ei un arbo sud-american de la sosfamilha de las Faboideae originari de Bolívia, Argentina, Brasil, Paraguai e Uruguai. Que deu lo son nom scientific d'Erythrina au grèc ερυθρος (eritròç) "arroi" per'mor de ma color de las soas es.hlors.

En Argentina qu'ei, enter autas causas, emplegat dens la construccion de bombos.

Esporofit

L'esporofit, dens lo cicle de reproduccion de las plantas qu'ei l'organisme diploïde qui produseish espòrs. Aquestas espòrs que produsirán un gametofit aploïde qui liberarà gametas masclas e femèlas qui, en se rescontrant e balharàn un zigòt diploïde qui produsirá un aute esporofit.

En çò de las espermafitas (qu'ei a díser las plantas qui floreishen e qui dan granas) l'esporofita que domina (qu'ei per exemple l'arbo). Lo lor gametofit que's limita a quauques cellulas qui constitueishen la borsa embrionària. En çò de las mossas totun, lo gametofit s'ei tostemps vededer, b'ei pas la partida dominanta de la planta.

Gagliano

Los Gagliano que hon ua dinastia de laütièrs napolitans.

Lo mei ancian conegut, Alessandro, que ho aprenedís d'Antonio Stradivari.

Portau deu vriulon

Internet

Internet —o l'Internet— qu'ei un metòde d'interconnexion descentralizada de hialats d'ordinators metut en marcha dab un ensemble de protocòls nomat TCP/IP, qui guaranteish que hialats fisics eterogenèus e foncionen com un sol hialat logic, d'endom mondiau. Las soas originas que remontan a 1969, quan s'establí la prumèra connexion enter ordinators, aperada ARPANET, enter tres universitats de Califòrnia e ua d'Utah, aus Estats Units.

Au contra de çò qui lo monde e pensan en generau, Internet n'ei pas sinonim de World Wide Web (WWW, o "lo Web"). Aqueste que hè partida de l'Internet e qu'ei un deus nombrós servicis auherits peu hialat Internet. Lo Web qu'ei un sistèma d'informacion hòrt mei recent, desvolopat au principi per Tim Berners Lee en 1989. Lo WWW qu'utiliza l'Internet com mejan de transmission.

Quauques uns deus servicis disponibles sus Internet, a despart deu Web, la soa version evoluada Web 2.0 e los sistèmas operatius Web (WebOS, EyeOS), que son l'accès a distància a d'autas maquinas (SSH e Telnet), lo transferiment d'archius (FTP), lo corrièr electronic (SMTP y POP), los bulletins electronics (news o grops de novèlas), las conversacions en linha (IRC y chats), la messatgeria instantanèa, lo partiment d'archius (P2P, P2M, Descargament Dirècte), la ràdio a la carta (Podcast), lo visionatge de vidèos a la carta (P2PTV, Miro, Joost, Videocast) e los jòcs en linha.

Internet qu'ei un nom masculin. Com ei un nom pròpi, qu'ei gramaticaument mei corrècte de l'emplegar shens article, mes la lenga parlada qu'a tendéncia a l'acompanhar de l'article, en occitan com en d'autas lengas occidentaus (anglés, castelhan, catalan...).

Japon

Lo Japon (日本, Nihon o Nippon, escotar), formalament l'Estat del Japon (日本国, Nihon-koku o Nippon-koku), qu'ei un archipèla e un país a l'èst deu continent asiatic. Situat dens l'Ocean Pacific, a l'èst de China, Corèa e Russia, que s'espandeish, dens ua direccion nòrd-èst / sud-oèst, de la Mar d'Okhotsk a la Mar de China Orientau.

N'a pas nada capitala oficiau, mes lo sièti deu govèrn qu'ei a la comuna de Chiyoda, dens la metropòli de Tòquio.

Lo gentilici qu'ei japonés -a, o nipon -a.

Dab mei de tres mila islas (dont las quate màgers, qui representan lo 97 % de la superficia terrèstra deu país, e son Hokkaidō, Honshū, Shikoku e Kyūshū), lo Japon que s'esten, deu nòrd au sud, aproximativament deu 45au parallèle nòrd (latitud de Bordèu) au 26au (latitud deu Sahara Occidentau). Bèras uas d'aqueras islas que son montanhosas, e de que n'i a que son volcanicas; per exemple, lo som mei haut de Japon, lo Mont Fuji, qu'ei un volcan.

Juglans mandshurica

Lo noguèr de Manchoria (Juglans mandshurica) qu'ei un arbo de l'Asia de l'Èst (Republica Populara de China e Corèa). Que pòt pagerar 25 m.

Lexic egipcian ieroglific-occitan

Aqueth lexic que balha cada mot dens la soa forma la mei correnta en egipcian mejan. Per la sintaxi véder l'article Gramatica ieroglifica. Per poder utilizar aqueth lexic que cau estar familiaritzat dab las nocions de signes ieroglifics unilitaris, bilitaris, trilitaris e determinatius.

Que's cau tanben brembar que l'egipcian, com totas las lengas semiticas, e nota mei que mei las consonantas. Aquò que vòu díser qu'en legent se cau hicar medish las vocalas e que çò qui sembla estar vocaus que son en vertat consonantas qui non coneishem pas dens la nosta lenga (com, per exemple l'alef e l'aïn) o semiconsonantas com la Y e la W.

Maiada

Ua maiada qu’es ua hèsta qui consisteish a quilhar un arbo aperat « mai », en l’aunor d’ua persona.

Aqueth trabalh, sovent clandestin que’s debana normaument dens la neit deu 30 d’abriu au 1èr de mai ; d'aquí le son nom.

Qu’aperan tanbei « maiada » lo convit qui acompanha o qui seguirà la plantacion. Que s'i beu e minja generaument aus despens de la persona aunorada.

Mate

Lo mate o chimarrão (en portugués) qu'ei un béver tradicionau de Paraguai, Uruguai e Argentina e deu sud de Brasil. Qu'ei adobat per infusion de la huelhas (aperadas yerba mate en castelhan) d'un arbo aperat Ilex paraguyensis, qui son trencadas, e qui èran utilizadas dejà abans la conquesta espanhòu peus indians guaranís. Aquestas huelhas que son hicadas dens ua cuja (aperada tanben mate ) on òm hè colar aiga cauta qui ei filtrada au mejan d'un calamet (aperat bombilla en castelhan e bomba en portugués) e provesit d'un filtre au son cap qui entra en contacte dab las huelhas.

Pernamboc

Lo pernamboc (Caesalpinia echinata Lam.) qu'ei un arbo brasilenc de la familha de las fabaceas e de la soa familha de las Caesalpinioideae utilizat per la confeccion deus arquets deus instruments de còrdas hregadas. Qu'ei tanben utilizat com tinta per'mor la soa color arroia.

Qu'ei originari de las seuvas deus estat brasilencs de Bahia, Espírito Santo, Pernambuco e Rio de Janeiro. La diminucion de la soa populacion devuda a la soa espletacion e a la mermada deu son abitat qu'a produsida a reaccion deu mitan deu arquetièrs entà lutar per la soa conservacion.

Flag Pontevedra Province.svg Comunas de la província de Pontevedra
Pontevedra

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.