Aragon

Aragon (en aragonés SLA: Aragon; en aragonés GO e en castelhan o espanhòu: Aragón) es un país istoric situat dens lo nòrd de la Peninsula Iberica e que compren lo sector centrau de la vath d'Èbre. Lo son territòri es lo de l'ancian Reiaume d'Aragon, qu'estó abolit en 1707 dab los Decrets de Nueva Planta. Actualament constitueish ua comunautat autonòma de l'estat espanhòu e lo son estatut d'autonomia (Lei Organica de l'estat espanhòu), l'autreja lo caractèr de "nacionalitat".

Culturalament, Aragon confronta los País Catalans (a l'èst), Occitània (au nòrd), lo Bascoat (au nòrd-oèst) e Castelha (au sud-oèst). Oficialament, confronta las comunautats autonòmas de Castelha-La Mancha, Castelha e Leon, Catalonha, La Rioja, Navarra, lo País Valencian e tanben l'estat francés.

La soa capitala es Saragossa.

Lo gentilici es aragonés -esa.

La soa diada que's hesteja lo 23 d'abriu, Sent Jòrdi.

Aragon qu'ei dividit en tres províncias (las d'Òsca, Teròl e Saragossa) eras medishas partatjadas en 33 comarcas (vejatz comarcas d'Aragon).

Qu'ei la segonda autonomia mens poblada de l'estat espanhòu (arron Castelha la Mancha) qui gaireben la meitat de la populacion be's concentra dens la capitala Saragossa.

Comunidad Autónoma de Aragón
Bandièra d'Aragon Armas d'Aragon
Bandièra d'Aragon Armas d'Aragon
Localización de Aragón (NUTS ES5)
Capluòc Saragossa
Lengas oficialas castelhan
Superfícia
 - Totala
 - % d'Espanha

47 719 km²
9,4%
Populacion
 - Totala (2 018)
 - % d'Espanha

1 308 728 ab.
2,86%
ISO 3166-2 ES-AR
President Francisco Javier Lambán Montañés (PSOE)
Govèrn d'Aragon

Lengas

Lo castelhan o espanhòu es la lenga oficiala. Al nòrd se parla l'aragonés, lenga en perilh d'extincion, pròcha del catalan e de l'occitan. Lo catalan se parla a l'èst (dins la Franja) mas a pas cap de reconeissença oficiala.

  • Portau d'Aragon
Alcanyiz

Alcanyiz (Alcañiz en castelhan) es una vila d'Aragon. Es lo capdulh de la comarca deu Bas Aragon.

Portau d'Aragon

Argon (Aude)

Argon (oficialament en francés Aragon) es una comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament d'Aude e la region d'Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Borja

Borja ( Bursau en escritura iberica, برج Burj 'tor' en arabi) qu'ei ua comuna de la província de Saragossa, en Aragon.

Calanda

Calanda es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Bas Aragon. A 4004 abitants (2011).

Calanda es lo luòc de naissença de Luis Buñuel, realizator e scenarista cinematografic.

Portau d'Aragon

Castellot

Castellot es una vila de la comunautat autonòma d'Aragon, de la província de Teròl e de la comarca deu Maestrat. A 805 abitants (2011).

Aragon

Chiprana

Chiprana es una comuna de la Comunautat autonòma d'Aragon, e de la comarca deu Bas Aragon-Casp. A 465 abitants.

Portau d'Aragon

Comunautat Forala de Navarra

Navarra, oficialament: la Comunautat Forala de Navarra (Nafarroa, Nafarroako Foru Komunitatea en basco, Navarra, Comunidad Foral de Navarra en espanhòl), es una comunautat autonòma d'Espanha de regim foral pròpri, venent del Reialme de Navarra. Es tanben una província tradicionala basca. Sa capitala es Pampalona.

Los territòris tanhents son Labord, la Bassa Navarra e Sola al nòrd, Aragon a l'èst, Guipuscoa e Alaba a l'oèst, e La Rioja al sud. Possedís una enclava (Petilla de Aragón) enrodat totalament per Aragon. Se compausa de 272 municipis e compta una populacion de 601 874 abitants (2006), qu'un tèrç viu dins la capitala, Pampalona (195 769 ab.) e la mitat dins son airal metropolitan (315 988 ab.).

Del punt de vista climatic, Navarra es una barreja d'influéncia montanhosa dels Pirenèus e mediterranèa de la val d'Èbre ; i a una diferéncia granda entre lo clima del nòrd (umid, de pluèjas frequentas) e lo del sud (mediterranèu, de temperaturas pus nautas e pluèjas esporadicas).

L'organizacion juridica administrativa actuala se basa sul Melhorament del Fòr de 1982 que supausèt l'imbricacion juridica de la tradicion forala amb la Constitucion espanhòla de 1978 d'après la disposicion addicionala d'aquesta darrièra. Es l'unic estatut d'autonomia que se ditz pas atal, senon la Lei de Reïntegracion e Melhorament del Fòr de Navarra (en version abreujada, « Lei de Melhorament del Fòr » ; atanben s'utiliza l'acronim LORAFNA).

Navarra èra una region agrària de desvolopament socioeconomic pichon mas es actualament una de las comunautats espanhòlas amb de màger riquesa relativa e benestar socioeconomic, al delà de participar del creissement de la val d'Èbre e la consolidacion de l'economia de servicis e de l'indústria a Pampalona. En fach, lo taus de caumatge enregistrat es, coma en Aragon, un dels pus basses d'Espanha (7,41% en novembre de 2005, segon los critèris SISPE, e pròche de 5% segon l'Enquèsta de Populacion Activa) e son PIB per cápita un dels pus nauts.

Lo territòri navarrés es aperaquí lo de la tribú dels vascons de l'Antiquitat. Navarra foguèt un reialme independent fins al sègle XVI, e son istòria es fondamentala per comprene l'evolucion istorica d'Espanha e la pluralitat culturala de la societat navarresa actuala.

La Navarra es tanben coneguda per las fèstas de la Sant Fermin de Pampalona.

Comunautat autonòma d'Espanha

Espanha es devesida en 17 regions, apeladas comunautats autonòmas. Son de menas d'Estats federats dispausant d'un cèrt gra d'independéncia, quitament se las competéncias acordadas per l'Estat central pòdon variar en foncion de l'istòria de caduna de las entitats. Las comunautats autonòmas se compausan d'una o mai d'una província. De mai, doas vilas an un estatut especial.

Las 17 comunautats autonòmas son (veire (es) [1]) :

Galícia

Astúrias

Cantàbria

Comunautat Autonòma Basca

Navarra

Aragon

Catalonha

Castelha e Leon

La Rioja

Madrid

Extremadura

Castelha-La Mancha

Valéncia

Balearas

Andalosia

Region de Múrcia

CanàriasLas doas ciutats autonòmas:Ceuta

Melilla

Faió

Fayón es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.

Portau d'Aragon Faió es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Saragossa e la comarca deu Bas Aragon-Casp. A 406 abitants (2011).

Portau d'Aragon

Favara (Saragossa)

Favara es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon. Se tròba dens la comarca deu Bas Aragon-Casp. A 1255 abitants (2011).

Portau d'Aragon

Luishonés

Luishonés es una region naturala francesa e un parçan d'Occitània situada dins los Pirenèus Centrals a l'extrème sud de Nauta Garona a l'entorn de la vila de Luishon entre Espanha (Val d'Aran e Aragon) e la Barossa dins lo departament deus Nauts Pirenèus

Maella

Maella es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Saragossa e la comarca deu Bas Aragon-Casp. A 2018 abitants (2011).

Portau d'Aragon

Nonasp

Nonasp es una comuna de la Comunautat autonòma d'Aragon, e de la comarca deu Bas Aragon-Casp. A 1054 abitants.

Aragon

Païses Catalans

Los Païses Catalans (var. País Catalans) (en catalan: Països Catalans, abreviacion escricha: PPCC) son una sola entitat (per cèrtas personas, una sola nacion) qu'inclutz totes los territòris ont s'espandís istoricament la lenga catalana. Dins aquel sens dins d'unas sensibilitats independentistas se sòl emplegar tanben Catalonha (Catalunya en catalan) per designar aquesta entitat (cal dire pasmens que lo nom Catalonha comprenguèt pas jamai oficialament las Illas Balearas nimai lo País Valencian).

Lor populacion es de 14 403 849 abitants.Lo 27 de setembre de 2013, lo Parlament de Catalonha reconeguèt oficialament, amb una granda majoritat, aqueste nom en far a l'encòp una declaracion en favor de l'unitat de la lenga catalana aprèp l'aprovacion de la designacion LAPAO dins la nòva lei lingüistica d'Aragon.

Aqueste nom, dificilament tolerat pels corrents espanholistas e sovent criticat, faguèt l'objècte d'una proposicion pas de lei del govèrn balear, governat pel Partit Popular, per declarar que los "Païses Catalans existisson pas".

Pirenèus

Los Pirenèus (o a tòrt las Pirenèas), tanben sonats popularament los Pòrts, son una cadena montanhosa entre la mar Mediterranèa (cap de Creus) e l'ocean Atlantic (golf de Gasconha), situada en Occitània (pendís nòrd), als Païses Catalans (èst), al Bascoat (oèst) e en Aragon (pendís sud).

En tèrmes d'estats, los Pirenèus separan França (pendís nòrd) e Espanha (pendís sud) e comprenon al mitan lo principat d'Andòrra. Las principalas excepcions a aquesta disposicion son formadas 1º per la Val d'Aran, una valada occitana que depend d'Espanha mas que se situa sul pendís nòrd del massís; 2º per lo vilatge catalan de Llívia qu'es una enclava espanhòla dins l'estat francés; 3º per la comarca catalana de Cerdanha situada sul pendís sud de la cadena, mas partejada entre França e Espanha.

An una longor de 425 km e una largor que generalament fa pas mai de 100 km.

Lo gentilici es pirenenc -a.

Los Pirenèus prenon los noms seguents dins las lengas dels territòris qu'ocupan: en catalan Pirineus; en aragonés Perinés; en basc Pirinioak; en francés Pyrénées; en espanhòl Pirineos.

Segond la mitologia grèga, los Pirenèus foguèron creats per Eracles, que faguèt un clapàs per enterrar la princessa Pirena.

Província d'Espanha

Espanha es devesida en 17 comunautats autonòmas e doas ciutats autonòmas (Ceuta e Melilla) que benefician d'un cèrt nivèl d'independéncia.

Espanha compren tanben 50 províncias. Las províncias pòrtan en general lo meteis nom que la capitala de la província. Solament Mérida (Extremadura), Sant Jacme de Compostèla (Galícia), Vitòria, Bilbao e Sent Sebastian (Comunautat Autonòma Basca) pòrtan pas lo meteis nom que la província que ne fan partida.

Sèt comunautats autonòmas son pas compausadas que d'una sola província : Astúrias, Illas Balearas, Cantàbria, La Rioja, Madrid, la region de Múrcia e Navarra. Son senhaladas en gras dins lo tablèu çai-jos.

Província d'Òsca

La província d’Òsca (província de Uesca en aragonés SLA, probinzia de Uesca en aragonés GO, provincia de Huesca en castelhan) es una província d'Aragon (Espanha).

Aragon

Vall-de-roures

Vall-de-roures (nom en catalan, mas lo nom oficial es Valderrobres en castelhan) es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Matarranya. A 2303 abitants (2011). Fa partida de la Franja de Ponent, la part orientala de la comunitat autonòma d'Aragon nt se parla catalan.

Aragon

Òsca

Òsca (en aragonés SLA/GO Uesca, en castelhan Huesca) es una vila dau nòrd d'Aragon e es la capitala de la província d'Òsca (o Aut Aragon).

Situada au centre d'una depression nommada Plana d'Òsca aviá, en 2015, 52 239 abitants dins una superfícia de 161 km2 a 488 m. Es a 70 km de la vila vesina de Saragossa. Lo clima d'Òsca es mediterranèu amb de matís continentaus e lei precipitacions son a l'entorn de 550 mm annuaus.

Bandièra d'Espanha Comunautats e Ciutats autonòmas d' Espanha
Comunautats autonòmas
Autonomous-communities-of-spain-interlang
Ciutats autonòmas

Dins d'autras lengas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.