Raapstelen

Raapstelen of bladmoes is een snel groeiende groente waarvan het jonge blad en de bladstelen in het voorjaar gegeten worden. Verschillende Brassica-soorten kunnen hiervoor gebruikt worden, zoals Brassica rapa (ras: Gewone groene), Brassica rapa subsp. campestris (synoniem:Brassica rapa ssp. silvestris, ras: Namenia) en Brassica sinensis (ras: Gele Malse).

Raapstelen
Namenia
Namenia
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Embryophyta (Landplanten)
Klasse:Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade:Bedektzadigen
Clade:'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade:Malviden
Orde:Brassicales
Familie:Brassicaceae (Kruisbloemenfamilie)
Geslacht:Brassica (Kool)
Groep
 
Soorten
  • zie tekst.
Namenia in bloei
Namenia in bloei
Gekiemde zaden van Namenia
Gekiemde zaden van Namenia
Raapstelen op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Teelt

Raapstelen worden hoofdzakelijk in de glastuinbouw gezaaid en vroeger ook onder platglas. Er kan vanaf eind oktober gezaaid worden en begin februari geoogst als het gewas 10 tot 25 cm lang is. Afhankelijk van het tijdstip van zaaien kan er tot in mei geoogst worden. Er kan ook in de volle grond gezaaid worden en geoogst tot september. Van de rassen Gewone groene en Gele Malse wordt 3 tot 4 g zaaizaad per m² gebruikt en van Namenia 1,5 tot 2 g. Namenia geeft grovere raapstelen dan de beide andere rassen.

Ziekten

Raapstelen zijn gevoelig voor smeul en rot, daarom mag er niet te veel water worden gegeven.

Ook aardvlooien (Phyllotreta-soorten) kunnen schade geven.

Inhoudsstoffen

De voedingswaarde van 100 gram verse raapstelen is:

Energetische waarde 46 kJ
Koolhydraten 0,5 gram
Eiwit 2 gram
Vet 0,1 gram
Vitamine C 35 mg
Vitamine B1 0,05 mg
Vitamine B2 0,15 mg
Caroteen 2 mg
Calcium 100 mg
Coltan 0,01 mg
IJzer 3 mg

Namen in andere talen

  • Duits: Rübstiel
  • Engels: Turnip tops, Turnip greens
  • Frans: Navette d'été, Quesse améliorée

Zie ook

Wikibooks Wikibooks heeft meer over dit onderwerp: Ecologisch tuinieren - Raapstelen.
Soorten, ondersoorten en variëteiten van het geslacht Brassica (Kool)P Leaf.png

... · B. campestris (Raapstelen) · B. carinata (Ethiopische mosterd, Abessijnse mosterd of Abessijnse kool) · B. juncea (Sareptamosterd) · B. napobrassica (Koolraap) ·
B. napus (Koolzaad) · B. napus subsp. napus (Duizendkoppige kool) ·
B. nigra (Zwarte mosterd) ·
B. oleracea (Kool) · B. oleracea var. acephala (Sierkool) · B. oleracea convar. acephala alef. var. gongylodes (Koolrabi) · B. oleracea convar. acephala var. laciniata (Boerenkool) · B. oleracea convar. acephala var. medullosa (Duizendkoppige kool) · B. oleracea var. alboglabra (Kailan of Chinese broccoli) · B. oleracea var. medullosa (Mergkool) · B. oleracea var. botrytis (Bloemkool) · B. oleracea convar. botrytis var. botrytis (Romanesco) · B. oleracea convar. botrytis var. cymosa (Broccoli) · B. oleracea var. capitata (Sluitkool) · B. oleracea convar. capitata var. alba (Wittekool) · B. oleracea convar. capitata var. rubra (Rodekool) · B. oleracea convar. capitata var. sabauda (Savooiekool) · B. oleracea convar. oleracea var. gemmifera (Spruitkool) · B. oleracea var. oleracea (Wilde kool) · Br. oleracea var. palmifolia (Palmkool) ·
B. rapa (Raapzaad, Knolraap) · B. rapa var. chinensis (Paksoi) · B. rapa var. pekinensis (Chinese kool) · B. rapa var. rapa (Stoppelknol) · ...

Biologische zaaitabel

Een biologische zaaitabel is een overzicht van wat volgens de biologische wijze van tuinieren een manier van vollegrond-tuinieren is waarmee acceptabele resultaten kunnen worden bereikt zonder hulp van bestrijdingsmiddelen of predators.

Hieronder staat als voorbeeld een door de biologische tuinders gebruikte, gemiddelde zaaiperiode voor Nederland (op ca. 52° N.B. en 5° O.L) voor de genoemde groentesoorten. De gewassen die er achter vermeld staan, zijn de zogenaamde "burenhulpplanten". In de gangbare groenteteelt wordt nog gebruikgemaakt van chemische gewasbeschermingsmiddelen als biologische bestrijding onvoldoende helpt. Vooral bij de groenteteelt onder glas wordt bijna uitsluitend biologische bestrijding toegepast.

Bladmoes (doorverwijspagina)

Bladmoes kan verwijzen naar:

Bladmoes, 'chlorenchym' (deel van het blad)

Raapstelen, 'bladmoes' (groente)

Bloemkool

Bloemkool is een groente die hoort bij het geslacht kool uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae). De botanische naam voor bloemkool is Brassica oleracea convar. botrytis var. botrytis. De bloemkool bestaat uit nog ongedifferentieerde bloemknoppen, in tegenstelling tot broccoli. Er zijn bloemkoolrassen met witte, paarse, oranje of groene bloemkolen.

Chinese kool

Chinese kool (Brassica rapa var. pekinensis synoniemen: Brassica pekinensis, Brassica campestris) is een plant die behoort tot de kruisbloemenfamilie (Cruciferae of Brassicaceae). Het is een snel groeiende kool, die oorspronkelijk afkomstig is uit China. De kool wordt in China (rond Peking), Japan, Noord en Zuid-Korea en Taiwan op grote schaal geteeld.

Chinese kool heeft bladeren met brede nerven.

Duizendkoppige kool

Duizendkoppige kool is een selectie uit een Engels landras van kool (Brassica oleracea var. ramosa, syn. Brassica oleracea convar. acephala var. medullosa). Het is een vaste plant met een korte, soms sterk verhoute, maar weinig verdikte stronk (stengel) en hij verdraagt enige vorst.

Hij komt ook voor onder de namen:

Eeuwig moes

Duizendkop of duizendknop

Splijtkool

Chou mille tètes (in Frankrijk)

Thousand Head (in Engeland nog verkrijgbaar)De plant vormt net als boerenkool geen kool maar alleen losse bladeren, die als groente gegeten kunnen worden. Het heel jonge blad is geschikt voor in salades. Ook werd dit ras vroeger als veevoer geteeld.

Er kan het hele jaar van geoogst worden. Regelmatig toppen houdt de plant bossig. Om hem te verjongen, kan hij in het voorjaar gestekt worden.

Frimaire

Frimaire was de derde maand van de Franse Republikeinse Kalender. De naam betekent: Rijpmaand.

Vergeleken met de gregoriaanse kalender begon de maand op 21, 22 of 23 november en eindigde op 20, 21 of 22 december.

Historische Groentenhof

De Historische Groentehof is een organisatie die zich richt op de teelt en de promotie van vergeten, zeldzame en bijzondere groenten. De organisatie is in 2004 door Jac Nijskens opgericht en is gevestigd op Landhoeve Rijkel in het Nederlandse Beesel.

De oprichter teelt samen met een groep vrijwilligers circa 550 rassen groenten. Groenten die worden gekweekt, zijn onder meer aardamandel, aardpeer, artisjok, brave hendrik, eeuwig moes, haverwortel, hertshoornweegbree, kardoen, kliswortel, meiraap, molsla, palmkool, pastinaak, raapstelen, rammenas, rapunzelklokje, schorseneer, snijbiet, snijselderij, teunisbloem, tuinmelde,

de aardappel vitelotte noir, wortelpeterselie en zuring. Maar er staan ook 55 historische appelsoorten, veertig oude perenrassen, diverse oude pruimen-, kersen- en perzikrassen, mispels, kweeperen en mirabellen.

Voor groepen is de Historische Groentehof het hele jaar op aanmelding open voor kookworkshops, lezingen en proeverijen. Van begin juli tot eind september is hij daarnaast open voor individuele bezoekers. Ook kan er overnacht worden en is het landgoed te boeken voor feesten. Elk jaar is er het 'Feest der Vergeten Groenten', een feestmaal waarbij een dertigtal koks in een groot aantal gangen vergeten groenten bereiden. In de winkel worden zaden, groenten en kookboeken verkocht.

De Academie voor de Streekgebonden Gastronomie (een door de Benelux erkend studiegenootschap) heeft in 2007 de Historische Groentehof het 'Jan Lambin Toerisme - eremerk' toegekend voor de bevordering van streek-gastronomisch toerisme door het doen herleven van vergeten groenten.

Kool (geslacht)

Kool (Brassica) is een geslacht uit de kruisbloemenfamilie (Cruciferae of Brassicaceae). Het geslacht bevat een aantal landbouw- en tuingewassen.

De bloemen bestaan uit vier kelkbladen, vier kroonbladen, zes meeldraden en twee vruchtbladen.

Nitraat

Nitraat is de algemene naam van een polyatomisch anion (NO3−) of functionele groep (R-O-NO2) die één stikstofatoom en drie zuurstofatomen bevat. In nitraten heeft stikstof formeel een oxidatietoestand van +5. Chemisch gezien is salpeterzuur (HNO3) de stamverbinding van de nitraatgroep.

Nitraationen vormen met metalen altijd ionogene verbindingen, zeker met (aard-)-alkali-metalen. De verbindingen zilvernitraat en lood(II)nitraat zijn veelgebruikte stoffen in het laboratorium. Met alle metaalionen (en het ammonium-ion) vormt het nitraation opmerkelijk genoeg altijd een in water oplosbaar zout. Salpeterzuur is een krachtige oxidator. Nitraatesters zijn vaak zeer brandbaar en/of explosief.

Nitraten worden in de triviale naamgeving vaak als achtervoegsel salpeter genoemd:

Kaliumnitraat: kalisalpeter of salpeter

Calciumnitraat: kalksalpeter

Ammoniumnitraat: ammoniumsalpeter

Natriumnitraat: chilisalpeter

Paksoi

Paksoi of pak-choi (Brassica rapa var. chinensis, synoniem: Brassica campestris var. chinensis) is een langbladige open chinese kool met groene bladeren en spierwitte bladstelen van Aziatische origine. De groente is het gehele jaar verkrijgbaar en vaak afkomstig van Nederlandse glasteelt, maar ze komt ook uit Aziatische landen, Israël en Zuid-Europa

Paksoi behoort tot de kruisbloemenfamilie en is daarmee dus een koolsoort. Echter, net zoals sla en andijvie, is het een bladgroente. Er bestaan ook enkele varianten. Eén van de bekendste varianten is de baby-paksoi.

Palmkool

Palmkool (Brassica oleracea var. palmifolia) is een tweejarig, winterhard, eeuwenoud bladgewas dat op alle grondsoorten geteeld kan worden en een typische wintergroente is. Hij wordt palmkool genoemd omdat de smalle kroezende bladeren als bij een palmboompje van de stengel afgroeien. Deze gelijkenis wordt nog sterker als het blad van onder naar boven geoogst wordt. De plant kan tot drie meter hoog worden. De zaaitijd is vanaf maart en van de herfst tot in februari kan geoogst worden.

Het gewas is afkomstig uit Toscane in het Middellandse Zeegebied en wordt vooral in Italië veel gegeten, onder meer als ingrediënt van de minestrone en ribollita. De Italiaanse naam is Cavolo nero (zwarte kool), vanwege het zeer donker gekleurde blad. De donkergroene tot zwartgroene, gebobbelde bladeren zijn 60 - 80 cm lang en 8 - 10 cm breed.

Palmkool bloeit in het tweede jaar van mei tot in augustus met lichtgele bloemen. De zaden zijn van juli tot september oogstrijp. In de noordelijke streken van Europa komt de plant echter meestal niet tot bloei.

Repelsteeltje

Repelsteeltje kan verwijzen naar:

Repelsteeltje (sprookje) uit de verzameling van de gebroeders Grimm

Repelsteeltje (film), Nederlandse film uit 1973, gebaseerd op het sprookje

Raapstelen (Brassica rapa)

Rapunzelklokje (Campanula rapunculus)

Romanesco (groente)

Romanesco (Brassica oleracea convar. botrytis var. botrytis), ookwel fractoli of groene torentjesbloemkool lijkt veel op bloemkool en heeft een geelgroene kleur. Romanesco dankt zijn naam aan de eerste beschrijving in het Italië van de zestiende eeuw als broccolo romanesco oftewel broccoli van Rome. Door de vorming van torentjes is het een veel decoratievere groente dan bloemkool en een mooi voorbeeld van een fractal in de natuur. In Nederland is romanesco voor het eerst in 1979 geïntroduceerd en vindt vanaf 1986 de teelt op grotere schaal plaats.

Het blad moet voldoende opgericht zijn om de kool in de schaduw te houden anders kleurt deze rood. Ook kunnen er wat bladeren omgeknikt en boven op de kool gelegd worden, maar dat is eigenlijk niet noodzakelijk.

Van april tot begin juli kan romanesco gezaaid worden. De beste zaaitijd is echter van eind mei tot eind juni. De planttijd ligt in mei tot en met juli. De plantafstand bedraagt 75 x 50 cm. Er kan geoogst worden vanaf juli tot in november.

Sareptamosterd

Sareptamosterd (Brassica juncea, Surinaams-Nederlands: kaisoi) of Indische bruine mosterd is een tot 1,5 m hoge plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae).

Sierkool

Sierkool (Brassica oleracea convar. acephala) is een variëteit van kool die als sierplant wordt gebruikt. Sommige rassen zijn eetbaar.

De sierkolen behoren tot dezelfde groepering als de koolrabi, boerenkool en duizendkoppige kool.

Sluitkool

Tot de sluitkool worden een aantal typen kool gerekend, waarvan de bladen van het bladgewas zich dicht opeen over het groeipunt sluiten en zo de eigenlijke kool vormen.

Tot de sluitkool behoren de koolsoorten:

Rodekool (Brassica oleracea var. rubra)

Savooiekool (Brassica oleracea convar. capitata var. sabauda) groene en gele rassen

Spitskool: de witte gladbladige rassen behoren tot wittekool en de groene gebobbeldbladige tot savooiekool

Wittekool (Brassica oleracea convar. capitata var. alba)

Stamppot

Een stamppot is in Nederland en in Vlaanderen, waar het veelal stoemp wordt genoemd, een traditioneel gerecht dat wordt bereid uit diverse onderdelen, meestal uit aardappelen en groenten.

Stoppelknol

De stoppelknol (Brassica rapa var. rapa), ook wel genoemd stoppelrapen, herfstrapen, meirapen of knolgroen is een knolraap, die vroeger veel in augustus na de graanoogst gezaaid werd en vers van oktober tot en met december aan het vee werd gevoerd. Er werd in 1970 nog ongeveer 50.000 ha per jaar gezaaid. Bij stoppelknollen zijn er rassen met en zonder knol en met gedeeldbladig of geheelbladig (andijvieblad) blad. Ook zijn er diploïde en tetraploïde rassen. Het eiwitgehalte in de droge stof van de knol is ongeveer 11,5 % en dat van het blad 18%. Sporadisch vindt nog teelt als voedergewas plaats. Het blad van sommige diploïde rassen wordt ook gebruikt voor gebruik als raapstelen. Nu worden stoppelknollen, die geen knol vormen, nog ingezaaid als groenbemester.

Stoppelknollen kunnen aangetast worden door knolvoet.

Wittekool

Wittekool, ook witte kool, (Brassica oleracea convar. capitata var. alba) is een gekweekte variëteit van de kool. Deze vorm wordt voor de verwerking tot zuurkool, maar ook voor de verse markt geteeld. Het is een van de oudste koolsoorten. De teelt vindt vanouds voornamelijk plaats in West-Friesland, Noord-Holland, omdat daar geen aantasting door knolvoet optreedt. Dit is ook terug te vinden in de rasnamen, zoals in Langendijker Bewaar en Roem van Enkhuizen. Ook vindt er nog teelt plaats in Limburg en Noord-Brabant, maar daar moet een ruime vruchtwisseling worden toegepast. In Groningen, Drenthe, Overijssel en de Achterhoek heet de groente boeskool.

In andere talen

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.