Parochie (kerkelijke gemeente)

In de Rooms-Katholieke Kerk is een parochie (afgeleid van het Griekse paroikía, dat 'buur' betekent) een lokale gemeenschap van gelovigen, waarvan de herderlijke zorg meestal aan een pastoor is toevertrouwd. De pastoor kan worden bijgestaan door een parochievicaris, beter bekend als kapelaan (in Nederland) of onderpastoor (in Vlaanderen). Een uitzondering is de eigen parochie van een bisschop, rond de kathedraal waarvan hij titularis is, maar waarvan de pastorale zorg meestal gedelegeerd is aan een plebaan.

In vroegere tijden werd voor de parochie ook de benaming kerspel gehanteerd. Het equivalente begrip in de meeste vormen van protestantisme is de gemeente. Ook de Anglicaanse Gemeenschap, Kerk van Schotland, Orthodoxe Kerk en aan Lutheraanse zijde de Zweedse Kerk kennen parochies.

Tilburg kerk
Heuvelse kerk of Sint-Josephkerk, Tilburg

Jurisdictie

Een parochie is verbonden aan een bepaald gebied, zoals een of meer dorpen, een stad of een wijk. De woonplaats van de gelovige bepaalt tot welke parochie hij behoort; de grenzen van de parochie zijn strikt afgebakend. De enige mogelijkheid om van parochie te veranderen is door te verhuizen.

Hiermee onderscheidt een parochie zich van bijvoorbeeld een gemeenschap verbonden aan een kloosterkerk, een bedevaartkerk of een kathedraal.

De parochies zijn de territoriale bouwstenen van bisdommen, al dan niet gegroepeerd in dekenaten, en het laagste niveau waarvan de titularis als ordinarius een geheel eigen canonieke jurisdictie heeft.

Een personele parochie richt zich niet op de gelovigen van een bepaald gebied, maar op een bepaalde groep gelovigen. Zo bestaan er bijvoorbeeld personele parochies voor Chaldeeuwse christenen of voor gelovigen die de mis vieren volgens de Tridentijnse ritus.

Nederland

In Nederland draagt het kerkbestuur, ook parochiebestuur genoemd, zorg voor het parochiaal vermogen en de doelmatige aanwending daarvan ten bate van de parochie. Dit bestuur wordt gevormd door de pastoor tezamen met door de bisschop hiertoe benoemde leken. De pastoor is voorzitter van het parochiebestuur.

Het aantal zelfstandige katholieke parochies neemt jaarlijks met zo'n 25 af; eind 2006 bedroeg dit aantal 1425. Het aantal kerkgebouwen neemt ook af, er worden gemiddeld per jaar 20 kerken gesloten voor de eredienst.[1]

Verder geplande reorganisaties hebben als doel het aantal katholieke parochies in het aartsbisdom Utrecht terug te brengen van 316 naar 49, het aantal parochies in het bisdom Haarlem van 164 naar 34 samenwerkingsverbanden van parochies; het aantal parochies in het bisdom Rotterdam zou verder worden verminderd van 147 naar 24 clusters volgens het laatste (eind 2007) reorganisatieplan genaamd "Samenwerking Geboden 2", en ook het bisdom Breda reorganiseert: van 103 parochies in 2005 streeft het bisdom naar 21 nieuwe parochies (samenwerkingsverbanden) per 2010. In totaal zal het aantal zelfstandige parochies afnemen met 606 parochies (85%) voor deze vier bisdommen. Het kleinste bisdom Groningen-Leeuwarden heeft geen plannen om het aantal zelfstandige parochies te verminderen.

Vlaanderen

In Vlaanderen worden de materiële belangen van een parochie (woning van de pastoor, onderhoud van gebouwen etc.) behartigd door de kerkfabriek. Sinds het napoleontisch concordaat van 1801 krijgen zij hiervoor overheidssteun, als compensatie voor de onteigeningen en kerkplunderingen tijdens het Franse bewind. Die regeling komt in België ten laste van de gemeenten en het federaal ministerie van Justitie.

Voor het beleid van de pastorale taken en inhoudelijke werking laten de meeste pastoors zich bijstaan door een parochieraad, waarin naast de priester(s) ook verantwoordelijke leken-parochianen meewerken, bijvoorbeeld de verantwoordelijken voor catechese, liturgie, ziekenbezoek en zangkoor. Steeds meer parochies hebben geen eigen priester meer en gastpriesters zijn schaars, zodat de leken meer taken op zich nemen en fusies zich op termijn opdringen.

Zie ook

Externe links

Bronnen, noten en/of referenties
  1. KASKI Memorandum nr. 326, De Rooms-Katholieke Kerk in Nederland, 1960-2000 Een statistisch trendrapport Theo Schepens, Leo Spruit en Joris Kregting, september 2002
Eerste brief van Clemens

De eerste brief van Clemens (kortweg: 1 Clemens) is een vroeg-christelijk geschrift gericht aan de parochie (kerkelijke gemeente) te Korinthe. Ondanks de ouderdom van deze brief maakt hij geen deel uit van de canon van het Nieuwe Testament, maar wordt wel gerekend tot de geschriften van de apostolische vaders. De apostolische vaders zouden nog in contact zijn geweest met ooggetuigen van het openbare optreden van Jezus Christus. Als auteur wordt Clemens van Rome genoemd, bisschop van die stad van tussen 92-101 n. Chr. De brief wordt gedateerd tussen 80 en 140 n. Chr.. In de tweede eeuw werd de brief gebruikt tijdens kerkdiensten in Korinthe (hij werd daar regelmatig voorgelezen) en in de Codex Alexandrinus (vijfde eeuw) wordt de brief als canoniek beschouwd.

Parochie

Parochie kan verwijzen naar:

Parochie (kerkelijke gemeente), een lokale gemeenschap van christelijke gelovigen van eenzelfde kerk en ritus

Sogn ('parochie'), de benaming van een kerkelijke gemeenschap en tot 1970 een bestuurlijk gebiedsdeel van Denemarken

Socken, een vergelijkbare aanduiding in Zweden

de benaming (ook in plaatselijke talen, zoals parish in het Engels) voor diverse van kerkelijke parochies afgeleide lokale bestuursniveaus in sommige rooms-katholieke en protestantse (vooral Caraïbische, ex-Britse) landen:

Parochies van Andorra, de benaming van een bestuurlijk gebiedsdeel van Andorra

Parochie (Asturië), parochie als benaming voor een bestuurlijk gebiedsdeel in de Spaanse autonome regio Asturië

Parochie (Venezuela)

parochie of civil parish, een lokaal (en/of provinciaal) bestuursniveau in het VK, met name nog in Engeland en enkele kroonafhankelijkheden:

op de grote Kanaaleilanden Gemeenten van Jersey

op het eiland

hetzelfde in diverse vroegere Britse kolonies:

Parishes van Antigua en Barbuda

Parishes van Barbados

Parishes van Dominica

Parishes van Grenada

Parishes van Jamaica

Bestuurlijke indeling van Saint Kitts en Nevis, parishes van Saint Kitts en Nevis

Parishes van Saint Vincent en de Grenadines

Parish in Louisiana (zuidelijke VS), equivalent een county (circa arrondissement)

Tweede brief van Clemens

De tweede brief van Clemens (kortweg: Clemens 2) is een vroeg-christelijk geschrift. Ondanks de naam handelt het hier niet om een brief maar veeleer om een preek. Ofschoon toegeschreven aan paus Clemens I (92-101) toont een vergelijking tussen de 1 en 2 Clemens aan dat de "brief" niet van dezelfde auteur kan zijn. Vanwege het vermeende auteurschap van Clemens, een tijdgenoot van de apostelen, wordt 2 Clemens gerekend tot de apostolische vaders.

In andere talen

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.