Orde van het Britse Rijk

De Orde van het Britse Rijk (Engels: The Most Excellent Order of the British Empire, afkorting: OBE) is een Britse ridderorde, opgericht op 4 juni 1917 door koning George V. In principe wordt de onderscheiding toegekend aan staatsburgers van het Verenigd Koninkrijk of andere landen waarvan de Britse koningin het staatshoofd is, maar ook inwoners van andere landen kunnen deze onderscheiding ontvangen.
In 1918 werd de orde gesplitst in een militaire en een civiele afdeling, "Division" genoemd. De kleinoden en sterren zijn voor beide divisies, de Militaire Divisie en de Civiele Divisie gelijk maar de militairen dragen een lint met een dunne grijswitte middenstreep.
De Orde kent een soeverein, een grootmeester (prins Philip, hertog van Edinburgh) en vijf graden. Zijn voorgangers waren Edward, prins van Wales (1917–1936) en Queen Mary (1936–1953).

Het motto van de orde is "For God and the Empire".

Orde van het Britse Rijk
The Most Excellent Order of the British Empire
Halskruis van een Commandeur in de Orde van het Britse Rijk, militaire divisie
Halskruis van een Commandeur in de Orde van het Britse Rijk, militaire divisie
Uitgereikt door
Type Ridderorde met vijf graden
Uitgereikt voor Eenieder die een bijzondere prestatie heeft geleverd voor het Verenigd Koninkrijk
Status Wordt nog steeds uitgereikt
Statistieken
Instelling 4 juni 1917
Volgorde
Volgende (hoger) Koninklijke Orde van Victoria
Gerelateerd Medaille van het Britse Rijk
Portaal  Portaalicoon   Ridderorden

De vijf rangen

De souverein van de Orde van het Britse Rijk is de koning of regerende koningin van het Verenigd Koninkrijk.

De Britse regering benoemt een grootmeester, sinds 1953 is dat prins Philip, hertog van Edinburgh. Officieel is hij Grand Master and First and Principal Knight Grand Cross of the Most Excellent Order of the British Empire. Hij draagt bij veel gelegenheden behalve de ster van de Orde van de Kousenband en de ster van de Orde van de Distel ook de ster van de Orde van het Britse Rijk. Er is geen bijzonder versiersel voorzien voor de grootmeester en eerste grootkruis.

Ridder en dame-grootkruis
De ridders en dames-grootkruis (Knights en Dames Grand Cross) dragen het kruis van de orde aan een keten of aan een breed lint over de rechterschouder. Op de linkerborst dragen de grootkruisen een zilveren ster. De grootkruisen dragen bij bijzondere gelegenheden een roze satijnen met parelgrijs satijn gevoerde mantel met de ster van de orde op de linkerschouder. Zij mogen de letters GBE achter hun naam plaatsen en verkrijgen de persoonlijke adeldom. Dat houdt in dat de echtgenote of weduwe van een Knight Grand Cross "Lady ....." genoemd wordt.
Ridder en dame-commandeur
De ridders en dames-commandeur (Knights en Dames Commander) dragen het kruis van de orde aan een lint om de hals. Op de linkerborst dragen zij een zilveren plaque. Zij mogen de letters KBE (Knights) of DBE (Dames) achter hun naam plaatsen en verkrijgen de persoonlijke adeldom (en mogen het predicaat Sir of Dame voeren). Dat houdt in dat de echtgenote of weduwe van een Knight Commander "Lady ....." genoemd wordt.
Commandeur
De commandeurs (Commanders) dragen het kruis van de orde aan een lint om de hals of, in het geval van dames, aan een strik op de linkerschouder. Zij mogen de letters CBE achter hun naam plaatsen.
Officier
De officieren (Officers) dragen het gouden, niet geëmailleerde, kruis van de orde aan een lint of strik op de linkerschouder. Zij mogen de letters OBE achter hun naam plaatsen.
Lid
De leden (Members) dragen het zilveren, niet geëmailleerde, kruis van de orde aan een lint of strik op de linkerschouder. Zij mogen de letters MBE achter hun naam plaatsen.

De ketens worden in bruikleen gegeven, alle andere versierselen zijn eigendom van de gedecoreerde personen.

De medaille

Tweemaal de British Empire Medal
Tweemaal de medaille, voor verdienste en voor dapperheid

Aan de orde is ook een medaille, de British Empire Medal, voor 1922 Medal of the Order of the British Empire geheten, verbonden die aan het lint van de orde worden gedragen. Militairen dragen een lint met een smalle grijswitte middenstreep. Het is (ook voor buitenlanders) gebruikelijk om de letters "B.E.M." achter de naam te plaatsen.
Wanneer deze medaille, die ook naast de orde kan worden gedragen en verleend, voor dapperheid werd toegekend worden op het lint twee ineengestrengelde zilveren eikenbladeren bevestigd.

Op de medaille is een zittende Brittania afgebeeld onder een zon. Op de afsnede van de medaille is ruimte voor de tekst "MERITORIOUS SERVICE" of "GALLENTRY".

De medaille kreeg sterk het karakter van een "medaille voor de gewone man". De zeer standsbewuste Britse regering verleende de medaille aan personen die niet voor een ridderorde in aanmerking kwamen, bijvoorbeeld omdat zij met hun handen werkten. De dragers van de medaille waren dan ook geen lid van de Orde van het Britse Rijk.

De medaille voor moed was zeer in aanzien en werd alleen na bijzondere daden die getuigden van dapperheid en opofferingsgezindheid uitgereikt. De dragers van de medaille kregen gelegenheid om de medaille in te ruilen voor een George Cross, de op één na hoogste Britse onderscheiding. Niet iedereen heeft daar gebruik van gemaakt.

In het Verenigd Koninkrijk werd de medaille tussen 1992 en 2012 niet meer verleend, een aantal landen van het Gemenebest kende deze onderscheiding nog wel toe. Daaronder zijn Saint Lucia, Saint Vincent en de Grenadines en Papoea-Nieuw-Guinea, de Bahama's en de Cookeilanden.

In 2012 kwam de conservatieve regering van premier Cameron terug op het besluit van de regering-Major. John Major had het element van klasse-onderscheid willen verminderen door de medaille te schrappen. In de Birthday Honours List van 2012 keerde de medaille weer terug als "working-class" honour".[1] De herintroductie werd goed ontvangen.

De titels en afkortingen

Ster Orde van het Britse Rijk
Ster van ridder Grootkruis

Iedereen die in de Orde van het Britse Rijk is opgenomen is gerechtigd de afkorting van de verkregen rang, zogeheten postnominale letters achter zijn naam te zetten. Dat geldt ook voor de buitenlandse "honoraire" leden. Ook in de Verenigde Staten van Amerika worden deze letters gebruikt. De buitenlandse leden verkrijgen geen Britse adeldom. Toch is het niet ongebruikelijk om een honorair ridder-commandeur of honorair ridder-grootkruis beleefdheidshalve met "Sir" of "Dame" aan te spreken[2].

De hoogste twee rangen zijn 'knightly', wat wil zeggen dat er een adellijke, ridderlijke titel aan is verbonden: heren plaatsen de titel Sir voor hun naam en dames de titel Dame (met de afkorting van rang achter de naam). Het is hierbij de gewoonte dat de echtgenote van een 'knight' de titel Lady voert (zoiets geldt echter niet voor de echtgenoot van een 'dame'). Knights en Dames Grand Cross en Knights en Dames Commander die geen onderdanen zijn van de Britse koningin (m.a.w. geen Britse staatsburger of van een ander land waarvan de koningin de staatshoofd is) mogen niet de ridderlijke titel voeren. Voorbeeld is Bill Gates die geridderd was tot Knight Commander of the British Empire en zich dus niet "Sir William" mag noemen maar wel "William Henry Gates III, KBE" (tenzij hij zich laat naturaliseren tot Brits staatsburger).
De onderscheiding van dame-commandeur wordt veel vaker verleend dan die van ridder-commandeur. Dat komt doordat hooggeplaatste vrouwelijke rechters geen Knight Bachelor (ridder, maar niet in een ridderorde) kunnen worden zoals hun mannelijke collegae. Zij worden daarom in de Orde van het Britse Rijk benoemd.

De postnominale letters

Lint Orde van het Britse Rijk
Linten van de civiele en militaire divisies van de Orde van het Britse Rijk.

In het Verenigd Koninkrijk en in het Gemenebest is het gebruikelijk om het bezit van onderscheidingen, titels en lidmaatschap van bepaalde instituten aan te duiden met postnominale letters achter de naam. Voor de Orde van het Britse Rijk zijn de volgende postnominale letters voorgeschreven:

  • GBE
  • KBE en DBE
  • CBE
  • OBE
  • MBE

De letters GMBE (Grand Master of the Order of the British Empire) zijn niet gebruikelijk,

Versierselen

Star Knight Commander of the British Empire
Plaque van een ridder-commandeur
  • Het kruis is een gouden, lichtblauw geëmailleerd kruis met afgeronde punten. In het midden is een gouden medaillon geplaatst met de portretten van de gekroonde George V en koningin Mary. Daaromheen is een rode band met het motto van de orde in gouden letters gelegd. Op de keerzijde is het gouden monogram van George V als koning en keizer van het Verenigd Koninkrijk en India aangebracht. Boven het kleinood is als verhoging een gouden kroon aangebracht.

Het grootkruis is vrij zwaar en groot maar de kruisen worden steeds iets kleiner bij de lagere rangen in de orde. Voor 1937 was Brittania, de Britse maagd, afgebeeld in het medaillon. Het lint was tot 1937 paars of in de Militaire Divisie, paars met een brede rode streep in het midden.

  • De gouden geëmailleerde keten heeft elf grote en twaalf kleine schakels. De grote schakels stellen zeeleeuwen met drietanden voor, de kleinere schakels tonen het koninklijk wapen en de initialen "GRI".
  • De ster is van zilver en heeft acht punten Op de ster is het medaillon van de orde gelegd.
  • De plaque is van zilver en heeft vier kort en vier lange stralen. Op de plaque is het medaillon van de orde gelegd.
  • Het lint was tot 1937 paars maar is nu rozerood met parelgrijze randen. De militaire divisie kent een grijze middenstreep die vroeger rood was. De mantel was bij de oprichting van paars satijn maar werd in 1937 opnieuw ontworpen, nu in roze zijde.

Op de zilveren medaille is Brittania afgebeeld. Rondom haar is de tekst "For God and the Empire" en "For Merituous Service" (voor verdienstelijke dienst) geplaatst. Op de keerzijde staat het monogram van de stichter.

Alle graden en de medaille worden op rokkostuum en soms op smokingjasjes als miniaturen gedragen. Militairen dragen modelversierselen, opgemaakte versieringen, miniaturen of, op dagelijks uniform, een baton.

Beambten of officieren

De Britse orden kennen "officers" die de orde besturen en de ceremoniële taken vervullen. De Orde van het Britse Rijk kent als enige orde officieren als graad in de orde en daarom heten de "officers" hier "officials". Er is een prelaat, dat is de bisschop van Londen, een deken, een secretaris, een archivaris, een wapenkoning en een ceremoniemeester, de "Gentleman Usher of the Purple Rod". Er zijn in de 20e eeuw vijf purple rods geweest, de huidige purple rod is sinds 30 november 2000 Alexander Graham. Zijn voorgangers werden allen als ridder-grootkruis in de orde opgenomen.

Geschiedenis

Keten en ster

De orde is de meest recente en heeft meer leden dan de andere Britse ridderorden. Koning George V stelde de orde in omdat zijn land in de Eerste Wereldoorlog democratischer was geworden en een onderscheiding nodig was voor de talloze mensen die zich voor de koning en het rijk hadden ingezet. De orden van het Bad en Sint-Michaël en Sint-George werden alleen aan de regerende elite verleend. In de eerste jaren na de oprichting werd door velen erg op de Orde van het Britse Rijk neergekeken.

De instelling van een nieuwe ridderorde van de Britse staat, voor het eerst sinds honderd jaar, was het antwoord op de ongeëvenaarde wijze waarop de Britse bevolking in de Eerste Werteldoorlog bij de oorlogsvoering werd betrokken. Voor het eerst was de oorlog geen zaak van huurlingen en adellijke officieren die een kabinetsoorlog uitvochten, voor het eerst werd de gehele de bevolking in de oorlogsvoering betrokken. De totale oorlogen van de 20e eeuw vroegen om grotere offers, aan het front en aan het thuisfront, dan ooit tevoren. De Orde van het Britse Rijk was de eerste Bitse ridderorde waarin ook vrouwen werden opgenomen. De orde werd ook gebruikt om vreemdelingen te belonen die de Britten in de strijd, voornamelijk tegen Duitsland en Turkije, hadden bijgestaan. In het begin van de oorlog was het voor de ambtenaren in Londen een bittere pil dat het leger en de marine zo'n groot beslag legden op de enige beschikbare orden, de exclusieve Orde van het Bad en de even aanzienlijke Orde van Sint-Michaël en Sint-George.

In 1918 werd de Orde van het Britse Rijk in een Militaire Divisie en een Civiele Divisie opgedeeld. Tussen de twee divisies is geen verschil in rang, wanneer een militair voor verdiensten in het leger een MBE met een zilveren middenstreep (kenmerk van de Militaire Divisie) heeft ontvangen zal deze na verdiensten in het burgerleven worden vervangen door een OBE van de Civiele Divisie, zonder de middenstreep.

Het was de intentie van George V dat de Orde van het Britse Rijk na de oorlog in brede kring zou worden toegekend. Zo werd de Orde van het Britse Rijk de tegenhanger van orden als de Orde van Oranje-Nassau in Nederland.

De eerste versierselen droegen een afbeelding van Britannia in het medaillon. In 1935 werd zij vervangen door de gekroonde portretten van George V en koningin Mary. De onderscheiding werd in eerste instantie overal in het Britse rijk verleend, toen de regeringen van de dominions Canada en Australië bezwaar gingen maken tegen het verlenen van Britse adeldom aan hun onderdanen werden daar eigen onderscheidingen, waaraan geen adeldom is verbonden, ingevoerd. In Nieuw-Zeeland werd jarenlang wél benoemingen gedaan maar ook daar is de nu een eigen onderscheiding ingevoerd. In Papoea-Nieuw-Guinea worden op voordracht van de premier van dat land nog wel benoemingen, soms ook in de twee hoogste graden met hun automatische verheffing in de adelstand, gedaan.

Het aantal gedecoreerden in de twee laagste graden is onbeperkt en ieder jaar mogen worden er maximaal 858 officieren en 1464 leden benoemd. Het aantal leden in de hogere graden van de orde is wel aan limieten gebonden. Volgens de statuten zijn er 100 grootkruisen, 845 ridders-commandeur en 8960 Commandeurs.
Opvallend is dat de meeste benoemingen in de twee hoogste graden honorair en zijn en dus in het buitenland worden toegekend. De graad van dame-commandeur is daarentegen de meest gebruikelijke wijze om een dame in de adelstand te verheffen. Waar een belangrijke rechter als Knight Bachelor wordt geridderd zal de Britse regering zijn vrouwelijke collega in een van de twee hoogste graden in de Orde van het Britse Rijk opnemen.

In 2004 werd een rapport van Hayden Phillips over de orde door een commissie van het Lagerhuis besproken. De parlementariërs pleitten voor een naamsverandering; "Order of British Excellence" zou beter in deze tijd passen en "companion" in plaats van "Commander" zou minder militaristisch klinken. Deze aanbevelingen werden door de regering niet overgenomen.
De aanbeveling van Sir Hayden om net als in Europese landen (en Canada) een draagteken (knoopgatversiering) voor op de revers in te voeren werd in 2007 gerealiseerd. De regering koos niet voor een systeem met rozetten en gouden en zilveren galons zoals in Nederland gebruikelijk is maar voerde een rozet in dat door alle rangen én de medailles zal mogen worden gedragen.

Heraldiek en ceremonieel

Order of the British Empire - Non Arms
Wapenschild van een Ridder Commandeur de Orde van het Britse Rijk.
GBE star
de chaton of geborduurde ster van de grootkruisen wordt op de mantel bevestigd.

Anders dan Nederland en België heeft het Verenigd Koninkrijk strenge en in de wet vastgelegde regels voor de heraldiek. Niet iedereen mag een wapen voeren. Het onbevoegd voeren van een wapen en het onbevoegd gebruiken van een heraldisch privilege, zoals het in het wapen opnemen van pronkstukken kan worden vervolgd. Daarop wordt in Engeland en Wales toegezien door de Earl Marshall, in Schotland is een eigen heraldische autoriteit, een wapenkoning die de Lord Lyon King of Arms wordt genoemd belast met toezicht op de heraldiek en het onbevoegd gebruik van wapens en pronkstukken.

Aan de Orde van het Britse Rijk zijn heraldische privileges en gebruiken verbonden. De grootkruisen mogen de keten om hun wapenschild hangen. Grootkruisen en commandeurs hangen rond hun wapen ook een ronde band, "circlet" genoemd, met het motto van de orde. Deze circlet wordt naar het uitkomt rond of gedeeltelijk achter het wapen geplaatst. De ridders en dames-commandeurs hangen hun kleinood aan een lint onder de circlet.

Grootkruisen mogen twee schildhouders in hun wapen plaatsen. Andere leden van de orde geven het kleinood van de orde een passende plaats in hun wapen. Het is niet ongebruikelijk om een kruis van een van de twee lagere graden in de Orde van het Britse Rijk naast of schuin boven het schild af, op een "eervolle plaats" te beelden[3].

In het Verenigd Koninkrijk zijn de ridderorden, anders dan in de meeste landen op het vasteland van Europa, nog steeds levende organisaties die bijeen komen en plechtigheden vieren. De orde heeft sinds 1966 een kleine kapel in de crypte van Saint Paul's in Londen. Eens in de vier jaar komt de orde in het schip van de kathedraal bijeen en dan worden de nieuwe grootkruisen plechtig geïnstalleerd. De plechtigheid gaat met veel pracht en praal gepaard, de Britse koningin en de ridders- en dames-grootkruis dragen bij die plechtigheid hun rozerode mantels en hun gouden keten. De officieren van de orde en de geestelijken worden ook prachtig gekleed. In de grote kathedraal zijn dan 2000 van de ongeveer 100 000 leden van de orde toegelaten. Ook zij dragen bij die gelegenheid hun versierselen op jaquet of uniform. De bescheiden kapel is met symbolen van de Orde van het Britse Rijk versierd maar er wordt geen gelegenheid gegeven om de banieren en wapenschilden, zwaarden en helmen met helmtekens op te hangen zoals bij de Orde van het Bad of de Orde van de Kousenband.

Bekende titelhouders

Nederlanders

  • Johannes Stephanus Bax, marineofficier (OBE)
  • Pim Blanken, burgemeester (OBE)
  • Dirk Coenraad Carel van Boetzelaer, militair commandant van de provincie Utrecht (OBE)
  • Hajo Bruining (1946), ingenieur Philips natlab, leider verzetsgroep, captain staff CNF, (VHK, MBE military division)
  • Daniel Coert Canne, Surg. Lieutenant Commander (OBE)
  • Joannes Laurens van Elsen, verzetsman (MBE)
  • Jan Goudriaan, econoom en president-directeur van de NS (MBE)
  • Adriaan Groeneweg, Airborne Museum bestuurder; historicus Market Garden (OBE)
  • Bernard Haitink, dirigent (KBE)
  • Frits Hijmans, uroloog (OBE)
  • Jan ter Horst en Kate ter Horst-Arriëns, oorlogsactiviteiten Market Garden (MBE)
  • Willem Jan Kruys, vice-admiraal, oorlogsactiviteiten, Timorferry Hr.Ms. Tjerk Hiddes. (OBE, military division)
  • Harry Linthorst Homan, Luitenant-kolonel (OBE)
  • Dirk Matzer van Bloois, burgemeester (OBE)
  • Cornelis Moolenburgh, luitenant-ter-zee eerste klasse (OBE)
  • Antonius Hendrikus Musters, Priester, lid Rome Escape Line (MBE)
  • Willem Dirk van Os, chef technische dienst KLM (OBE), oorlogsactiviteiten luchtbrug Lissabon-Londen
  • Koene Dirk Parmentier, vliegenier (OBE)[4]
  • Chris Petter, werkzaamheden voor het Airborne Cemetery, Oosterbeek, ontvangst familieleden gesneuvelden (MBE)
  • Gerrit Pijpers, luitenant-kolonel van de Koninklijke Luchtmacht, (OBE)
  • François van 't Sant, politieman, vertrouweling koningin Wilhelmina (CBE)
  • Max Schuchart, vertaler (MBE)
  • Jan Marginus Somer, kolonel (OBE)
  • Bram van der Stok, vliegenier (MBE)
  • Jan Valkestijn, kerkmusicus (MBE)
  • Ben Verwaayen, CEO van Alcatel-Lucent (KBE)
  • Pouwel Vos, voorzitter Airborne Wandeltocht (OBE)
  • Johan Willem Hugo van den Wall Bake, lt.admiraal (OBE)
  • Christiaan Jan Willem van Waning, commandeur tit., CBE
  • Roy Spiekerman van Weezelenburg, generaal-majoor der Mariniers, (CBE)
  • Guup Krayenhoff, voorzitter van het Nederlandse Rode Kruis, voorzitter van de Raad van Bestuur van AkzoNobel, (CBE)
  • Hans Onderwater, historicus, schrijver van boeken over de RAF en de Tweede Wereldoorlog, (MBE)

Belgen

Externe links/bronnen

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Honours for Branagh and Jowell, BBC News
  2. http://www.discogs.com/artist/Bernard+Haitink?anv=Sir+Bernard+Haitink&filter_anv=1 2012
  3. Bruno Bernard Heim
  4. ww2awards Parmentier Koene Dirk
Albert Gladstone

Albert Charles Gladstone MBE (Hawarden, 28 oktober 1886 - Fordingbridge, 2 maart 1967) was een Brits roeier. Gladstone was een kleinzoon van de Britse premier William Ewart Gladstone.

Gladstone won met de acht van de Universiteit van Oxford, waar hij studeerde, in 1909 The Boat Race.

Gladstone won de gouden medaille in de acht tijdens de Olympische Zomerspelen 1908 in eigen land. Gladstone vocht mee tijdens de Eerste Wereldoorlog en werd driemaal vermeld in de Dagorder. Gladstone werd in 1919 als lid opgenomen in de Orde van het Britse Rijk.

Codemasters

Codemasters is een van de bekende computerspelontwikkelaars wereldwijd en is daarbij een van de oudste van Engeland.

De oprichters Richard en David Darling hebben een onderscheiding tot Commandanten van de Orde van het Britse Rijk.

Derek Bell (coureur)

Derek Reginald Bell (Pinner, Middlesex, 31 oktober 1941) is een voormalig autocoureur uit Engeland die vijf maal de 24 uur van Le Mans won. Hij reed tussen 1968 en 1974 ook 16 Formule 1-races voor de teams Ferrari, McLaren, Surtees en Tecno, waarin hij 1 WK-punt scoorde. Bell kreeg ook de onderscheiding van de Orde van het Britse rijk.

Derek Bell won twee World Sportscar Championship titels in 1985-86, de 24 Uur van Daytona drie maal in 1986-87 en 1989 en Le Mans vijf keer in 1975, 1981, 1982, 1986 en 1987. Bij de meeste Le Mans overwinningen was Bell teamgenoot van Jacky Ickx in een van de Porsche 936en Porsche 956/Porsche 962 modellen. Ickx/Bell wordt tegenwoordig gezien als een van de bekendste teamgenoten in motorsport historie.

Bell was een van de vele coureurs die deelnamen aan het filmen van Le Mans (1970), de film over de iconische race waarin Steve McQueen een hoofdrol speelt. Tijdens het filmen had Bell een ongeluk met een Ferrari 512. De Ferrari 512 waarin hij reed vloog plotseling in brand terwijl Bell bezig was de auto te positioneren voor een shot van de auto. Bell wist uit de auto te klimmen voordat hij compleet in brand vloog. Tijdens dit ongeluk liep Bell lichte brandwonden op. De auto was zwaar beschadigd maar werd later herbouwd.

Dudley Storey

Dudley Leonard Storey (Wairoa, 27 november 1939 - Auckland, 6 maart 2017) was een Nieuw-Zeelands roeier. Storey nam driemaal deel aan de Olympische Zomerspelen en won samen met zijn ploeggenoten de eerste gouden medaille bij het roeien voor Nieuw-Zeeland, door het winnen van de gouden medaille in de vier-met-stuurman in 1968. Vier jaar later in München won Storey de zilveren medaille in de vier-zonder-stuurman achter de Oost-Duitsers.

Storey coachte de Nieuw-Zeelandse acht in 1982 en 1983 naar de wereldtitel en werd in 1983 benoemd tot officier in de Orde van het Britse Rijk. Storey overleed in 2017 aan de gevolgen van Amyotrofe laterale sclerose.

Gary Brooker

Gary Brooker (Londen, 29 mei 1945) is een Engels zanger, componist, pianist en oprichter van de rockband Procol Harum.

Samen met Ad Visser maakte hij in februari 1987 de vijf en een half minuut durende single No News From The Western Frontier dat bleef steken in de tipparade, afkomstig van het album Hi-tec Heroes.

Brooker werd op 14 juni 2003 benoemd tot Lid in de Orde van het Britse Rijk ter waardering voor zijn inspanningen voor liefdadigheidsorganisaties.

Gregory Mathews

Gregory Macalister Mathews (10 september 1876 - 27 maart 1949) was een Australische amateurornitholoog.

Mathews verwierf een vermogen dankzij aandelen in de mijnbouw en verhuisde in 1900 naar Engeland en hield zich vooral bezig met de vogelkunde. Tussen 1935 en 1938 was hij voorzitter van de British Ornithologists' Club, toen vooral een exclusief gezelschap van leden van de British Ornithologists' Union dat zich richtte op de biogeografie en het ontdekken van nieuwe vogelsoorten. Hij beschreef 38 nieuwe vogelsoorten (10 samen met een andere auteur) waaronder Huttons pijlstormvogel (Puffinus huttoni). Daarnaast beschreef hij meer dan 200 ondersoorten (waaronder de ondersoort Malurus splendens musgravi van het prachtelfje) en 30 herindelingen in nieuw benoemde geslachten (bijvoorbeeld Nesofregetta). In 1939 ontving hij een hoge onderscheiding (Orde van het Britse Rijk) voor zijn verdienste voor de ornithologie.

In 1939 werd hij gekozen tot Fellow of the Royal Australasian Ornithologists Union tussen 1946 en 1947 was hij de voorzitter van deze unie.

Henry Wells

Henry Bensley Wells MBE (Kensington, 12 januari 1891 - Newton Abbot, 4 juli 1967) was een Brits stuurman bij het roeien.

Wells stuurde in 1912 de acht naar olympisch goud. Wells vocht mee in de Eerste Wereldoorlog en werd in 1919 benoemd tot member in de Orde van het Britse Rijk.

James Angus Gillan

Sir James Angus Gillan (Aberdeen 11 oktober 1885 – Leigh, 23 april 1981) was een Brits roeier. Gillan won tijdens de Olympische Zomerspelen 1908 de titel in de discipline vier-zonder-stuurman. Vier jaar later werd Gillan olympisch kampioen in de acht. Gillan werd in 1939 benoemd tot Ridder commandeur in de Orde van het Britse Rijk, Vanwege deze benoeming mocht Gillan zich Sir noemen. Gillan speelde een grote rol bij het organiseren van de Olympische Zomerspelen 1948 in Londen.

James Cracknell

James Edward Cracknell (Sutton, 5 mei 1972) is een Brits voormalig roeier. Hij maakte zijn debuut tijdens de Wereldkampioenschappen roeien 1991 met een zevende plaats in de vier-zonder-stuurman. Tijdens de Olympische Zomerspelen 1996 maakte Cracknell zijn olympische debuut met een zeventiende plaats in de dubbel-twee.

Cracknell won drie opeenvolgende wereldtitels in de vier-zonder-stuurman tijdens de wereldkampioenschappen roeien 1997, 1998 en 1999. Op zijn tweede Olympische deelname veroverde hij aan de zijde van onder andere de vijfvoudig olympische kampioen Steve Redgrave de olympische titel in de vier-zonder-stuurman. Op de wereldkampioenschappen roeien 2001 won Cracknell zowel goud in de twee-zonder-stuurman als in de twee-met-stuurman. Een jaar later prolongeerde hij zijn titel in de twee-zonder-stuurman tijdens de wereldkampioenschappen roeien 2002. Cracknell sloot zijn carrière af met een gouden medaille in de vier-zonder-stuurman tijdens de Olympische Zomerspelen 2004.

Vanwege zijn gouden medaille werd Cracknell benoemd tot lid in de Orde van het Britse Rijk.

In 2005 werd Cracknell bevorderd tot officier in de Orde van het Britse Rijk vanwege zijn tweede olympische gouden medaille.In 2006 deed Cracknell mee aan de Atlantic Rowing Race, een roeiwedstrijd over de Atlantische Oceaan. Hij raakte in 2010 zwaar gewond toen hij tijdens een fietstocht, bij Winslow (Arizona), werd aangereden door een tankwagen. In 2019 deed hij, in de boot van de Universiteit van Cambridge, waar hij een tweede studie volgt, mee aan The Boat Race. Zijn boot won de race, waarmee de 46-jarige Cracknell de oudste winnaar aller tijden werd.

John Parrott

John Parrott (11 mei 1964) is een Engels professioneel snookerspeler. Hij werd wereldkampioen bij de amateurs in 1983 en niet lang daarna werd hij professioneel speler.

In de jaren 80 won hij één rankingtoernooi, maar zijn hoogtepunt kwam begin jaren 90. Hij domineerde het seizoen 1990-1991 met winst van twee rankingtoernooien en het wereldkampioenschap 1991. Verder in de jaren 90 heeft hij nog een paar rankingtoernooien gewonnen, maar sindsdien draait hij niet meer mee aan de top. Toch neemt hij nog als qualifier aan de meeste toernooien deel; in 2005 ontbrak hij voor het eerst in het hoofdtoernooi van het wereldkampioenschap.

In 1996 werd Parrot benoemd tot Lid in de Orde van het Britse Rijk en mag daarom sindsdien de afkorting MBE ("Member of the Order of the British Empire") achter zijn naam voeren.

Tegenwoordig is hij studiocommentator en presentator bij de BBC, meestal samen met Steve Davis.

John Peel

John Robert Parker Ravenscroft (Heswall (Engeland), 30 augustus 1939 – Cuzco (Peru), 25 oktober 2004) was een Engelse radio-diskjockey die vanaf 1967 tot aan zijn dood onder de naam John Peel actief was voor de BBC.

Peel was zo'n 35 jaar lang een van de invloedrijkste deejays ter wereld. Als voorvechter van 'alternatieve' muziek speelde hij, vooral in het punk- en postpunktijdperk, een belangrijke rol bij de doorbraak van diverse Britse bands. Hij speelde een belangrijke rol bij de ontdekking van popfenomenen als David Bowie, The Sex Pistols, Radiohead en Underworld. Hoewel Peel een brede smaak had, wordt hij vooral geassocieerd met artiesten uit het punktijdperk. Zijn favoriete band was The Fall en zijn favoriete single Teenage Kicks van The Undertones.

In het midden van de jaren tachtig maakte hij enige tijd een wekelijkse radio-uitzending voor de Nederlandse VPRO.

Omdat de BBC in het verleden, om vakbondstechnische redenen, maar een beperkt deel van de zendtijd aan grammofoonplaten mocht besteden, haalde Peel regelmatig bands voor een opnamesessie naar de studio. Van deze Peel Sessions, die in het beste geval de directheid van een live-optreden koppelt aan de geluidskwaliteit van een opnamestudio, werden er in de loop der tijd vele als album uitgebracht. Hetzelfde idee werd later in Nederland toegepast door Jan Douwe Kroeske in zijn 2 Meter Sessies.

In 1998 werd Peel geridderd in de Orde van het Britse Rijk. In 2002 verkozen tv-kijkers hem tot 43ste op een lijst van de honderd belangrijkste Britten. John Peel stierf op 25 oktober 2004 tijdens een werkvakantie in Peru aan een hartinfarct. Een jaar later werd in Engeland de eerste John Peel Day gehouden. Ter herinnering aan de dj vonden door het hele land optredens plaats om 'alternatieve' muziek onder de aandacht te brengen. In Nederland werd een podium op Pinkpop 2005 naar hem vernoemd (Van 1978 t/m 1986 was Peel presentator van Pinkpop.) In hetzelfde jaar werd ook het podium voor nieuwe bands op Glastonbury Festival naar Peel vernoemd.

Judi Dench

Judith Olivia Dench (York (North Yorkshire), 9 december 1934) is een Brits actrice. Ze studeerde aan de Central School of Speech and Drama in Londen. Op 6 december 2008 ontving Dench een oeuvreprijs bij de European Film Awards.In 1988 werd zij onderscheiden met een benoeming tot Dame Commandeur in de Orde van het Britse Rijk en werd daarmee Dame Judi Dench.

Onder haar vele optredens zijn de televisieserie As Time Goes By en A Fine Romance.

Live Aid

Live Aid was een 16 uur durend internationaal benefietconcert op 13 juli 1985. De opbrengst was voor Ethiopië, waar hongersnood heerste.

Jack Nicholson en Bette Midler waren twee van de presentatoren, en er trad een groot aantal vooraanstaande artiesten op. Het gehele evenement omvatte gelijktijdige optredens in de Verenigde Staten (JFK Stadium te Philadelphia), het Verenigd Koninkrijk (Wembley Stadium te Londen) en andere kleinere locaties waaronder Den Haag. De organisatie was in handen van Bob Geldof en Midge Ure. Het evenement werd in veel landen rechtstreeks uitgezonden en werd daarmee een van de grootste mediaspektakels die de wereld ooit had gezien.

De opbrengst van het concert overtrof alle verwachtingen van de organisatoren. Waar gerekend was op ca. 1 miljoen Britse pond (ca. 1,65 miljoen dollar) werd in 2001 in een televisieprogramma door een van de organisatoren aangegeven dat de opbrengsten waren opgelopen tot meer dan 150 miljoen pond (ca. 245,4 miljoen dollar).

Naar aanleiding van zijn inspanningen werd organisator Bob Geldof door de Britse koningin benoemd tot Ridder Commandeur in de Orde van het Britse Rijk. Omdat hij geen onderdaan is van een van de landen van het Britse gemenebest mag hij zich niet 'sir Bob' noemen. Hij mag wel de letters KCBE achter zijn naam zetten.

Max Whitlock

Max Antony Whitlock (Hemel Hempstead, 13 januari 1993) is een Brits turner.

Whitlock won tijdens de spelen van 2012 in eigen land de bronzen medaille in de landenwedstrijd en op het paard voltige.

In 2015 en 2017 werd Whitlock wereldkampioen op het paard voltige.

Tijdens de Olympische Zomerspelen 2016 in het Braziliaanse Rio de Janeiro won Whitlock de gouden medaille op het paard viltige en vloer en de bronzen medaille in de meerkamp. Whitlock was de eerste Brit die een olympische gouden medaille won bij het turnen.

Whitlock werd in 2017 benoemd tot lid in de Orde van het Britse Rijk.

Peter Kennaugh

Peter Kennaugh MBE (Douglas, 15 juni 1989) is een Manx wielrenner die sinds 2018 rijdt voor BORA-hansgrohe. In 2010 debuteerde hij bij de profs bij de nieuwe ploeg Team Sky. Kennaugh werd in 2014 en 2015 Brits kampioen wielrennen op de weg. Na de Olympische Zomerspelen 2012 werd hij benoemd tot lid in de Orde van het Britse Rijk.

Sir (titel)

Sir wordt in het Verenigd Koninkrijk in twee verschillende vormen gebruikt:

met voornaam als adellijk predicaat;

zonder naam als aanspreektitel.Het woord is etymologisch verwant met woorden als senior, señor, (mon)sieur, enzovoort.

Steve Williams (roeier)

Stephen David (Steve) Williams (Leamington Spa, 15 april 1976) is een Brits voormalig roeier. Williams maakte zijn debuut met een zesde plaats in de twee-zonder-stuurman tijdens de wereldkampioenschappen roeien 1998. Bij de wereldkampioenschappen roeien 2000 voor niet Olympische nummer won Williams zijn eerste wereldtitel in de vier-met-stuurman. Een jaar later won Williams de wereldtitel in de Olympische vier-zonder-stuurman tijdens de wereldkampioenschappen roeien 2001. Na twee zilveren medaille in de vier-zonder-stuurman tijdens de wereldkampioenschappen roeien 2002 en 2003, nam Williams voor de eerste maal deel aan de Olympische spelen en won toen de gouden medaille in de vier-zonder-stuurman. Williams werd tweemaal wereldkampioen op rij tijdens de wereldkampioenschappen roeien 2005 en 2006. Op de Olympische Zomerspelen 2008 werd Williams voor de tweede maal olympisch kampioen in de vier-zonder-stuurman.

In 2011 skiede Williams naar de Noordpool en hij beklom de Mount Everest. Samen met Manuela Di Centa is hij de enige olympisch kampioen die op de top heeft gestaan van de Mount Everest.

Vanwege Williams zijn gouden medaille werd hij in 2005 benoemd tot lid in de Orde van het Britse Rijk. In 2009 werd Cracknell bevordert tot Officier in de Orde van het Britse Rijk vanwege zijn tweede Olympische gouden medaille.

Tim Foster

Timothy James Carrington (Tim) Foster (Hillingdon, 19 januari 1970) is een Brits voormalig roeier. Foster maakte zijn debuut tijdens de Wereldkampioenschappen roeien 1990 met een vierde plaats in de vier-zonder-stuurman. Bij de Olympische Zomerspelen 1992 behaalde Foster de zesde plaats in de acht. Bij de Wereldkampioenschappen roeien 1994 en 1995 behaalde Foster de bronzen en de zilveren medaille in de vier-zonder-stuurman. Bij Foster zijn tweede Olympische deelname behaalde hij de bronzen medaille in de vier-zonder-stuurman tijdens de Olympische Zomerspelen 1996. Bij de twee daarop volgende wereldkampioenschappen werd hij wereldkampioen in de vier-zonder-stuurman. Op de Olympische Zomerspelen 2000 werd Foster olympisch kampioen in de vier-zonder-stuurman.

Foster studeerde aan de prestigieuze Universiteit van Oxford.

In 2001 werd Foster door koningin Elizabeth II benoemd tot lid in Orde van het Britse Rijk.

Wendy Turnbull

Wendy Turnbull (Brisbane, 26 november 1952) is een voormalig tennisspeelster uit Australië. Haar bijnaam Rabbit kreeg ze vanwege haar snelle voetenwerk op de tennisbaan. Ze stond tien jaar achtereen in de top 20 (1977–1986) waarvan acht jaren in de top 10 (1977–1984).Op de Olympische Spelen van 1988 in Seoel behaalde ze samen met Elizabeth Smylie een bronzen medaille in het vrouwendubbelspel.

Turnbull vertegenwoordigde Australië in de Fed Cup van 1977 tot en met 1988. In de periode 1985–1993 was zij captain van het Australische Fed Cup-team.In 1984 werd zij onderscheiden met de benoeming tot Lid in de Orde van het Britse Rijk vanwege haar verdiensten voor het tennis. In 1992 ontving Turnbull de Sarah Palfrey Danzig Award. In 2009 werd zij geïnstalleerd op de Australische Tennis Hall of Fame.Na haar carrière op de tennisbaan heeft ze voor het Australische Network 7 tenniswedstrijden verslagen.

In andere talen

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.