Orde van het Bad

De Orde van het Bad (Engels: The most Honourable Order of the Bath) is een Britse ridderorde.

CivilKnightsGrandCrossoftheBath
Tekeningen van de Orde van het Bad uit 1884, civiele divisie.

Geschiedenis

In de Middeleeuwen onderscheidde men twee vormen van ridderschap. De ridders van het zwaard die op het slagveld werden geridderd na hun moed te hebben bewezen en de ridders van het bad die na een religieuze ceremonie de ridderslag ontvingen. In dit laatste geval werden ridders eerst ceremonieel gebaad en moesten zij de nacht voorafgaand aan hun ridderslag in gebed doorbrengen in een kapel.

De Orde van het Bad wordt verondersteld uit de Middeleeuwen te stammen, maar is in de vorm waarin wij hem nu kennen in 1725 door George I Koning van Engeland, Schotland en Frankrijk[1], Keurvorst van Hannover ingesteld. De orde werd verleend voor verdienste en werd niet alleen aan officieren van de marine en het leger, maar ook aan burgers toegekend.

In 1815 werden twee afdelingen (Engels: "Divisions"); de Militaire Divisie en de Civiele Divisie ingesteld. Elk van deze divisies kent Ridders Grootkruis, Ridders Commandeur en leden (Engels: " Companions").

De orde is in rang de vierde orde van het Verenigd Koninkrijk, na de Orde van de Kousenband, De Orde van de Distel en de Orde van Verdienste. De Orde wordt vooral verleend aan buitenlandse staatshoofden, de hoogste ambtenaren en aan de vlagofficieren van de drie krijgsmachtonderdelen. De Orde van het Bad is daarom zeer in aanzien.

De Britse koning is de soeverein van de orde. Op dit moment is de Prins van Wales de Grootmeester. Verder kent de orde nog een groot aantal officieren en andere,ook kerkelijke, dignitarissen.

De orde van het Bad kent de volgende rangen:

  1. Ridder (of Dame) Grootkruis. (Engels: "Knight / Dame Grand Cross". Hierbij hoort het recht om de letters GCB of DGB achter de familienaam te voeren.
  2. Ridder (of Dame) Commandeur. (Engels: "Knight / Dame Commander". Hierbij hoort het recht om de letters KCB of DCB achter de familienaam te voeren.
  3. Lid (Engels:Companion.". Hierbij hoort het recht om de letters CB of DB achter de familienaam te voeren.

De dragers van de twee hoogste rangen in iedere divisie mogen zich "Sir" of "Dame" noemen. Zij verkrijgen de persoonlijke, niet erfelijke adeldom. Zie hiervoor de "Knight Companion".

De onderscheidingstekens

Een Grootkruis in de Orde van het Bad
Een generaal draagt het Grootkruis van de Orde van het Bad
het kruis van de Orde 
Alleen voor de Militaire Divisie. Het kruis is een gouden, wit Maltezer kruis met gouden ballen op de punten en een zilveren medaillon met de drie koningskronen op een distel en een roos in het midden. Het medaillon heeft een rode band met het devies van de orde" tria iuncta in una" (drie verenigd in een).Om het medaillon is ook een lauwerkrans aangebracht.In de armen van het kruis zijn vier Engelse leeuwen aangebracht. Onder het medaillon is een blauw lint met de leus " ich dien" (ik dien, de wapenspreuk van de prins van Wales) te zien. Alleen de grootmeester (op dit moment is dat de prins van Wales) draagt een kroon boven zijn kruis.
het keten van de Orde
het juweel van de Orde 
Alleen voor de civiele divisie. Het juweel is een zware ovale opengewerkte gouden medaille met de drie koningskronen op een distel en een roos. Het juweel is niet geëmailleerd.
het lint van de Orde 
Het lint is purperrood en is niet gewaterd. Dat wil zeggen dat er geen moiré-effect zichtbaar is.
de Ster van de Militaire Divisie 
De ster van de Militaire Divisie is een achtpuntige, zilveren ster met gebrillianteerde uitwaaierende stralen. Daarop is het kruis van de orde zonder de vier leeuwen aangebracht.
de Ster van de Civiele Divisie 
Deze ster is gelijk aan de Militaire Divisie maar draagt in plaats van een kruis een rond medaillon zonder lauwerkrans of de leus van de Prins van Wales.
het borstkruis van de Militaire divisie 
Dit borstkruis is een min of meer vierkant zilveren kruis met gebrillianteerde stralen. Op het kruis is het medaillon van de orde met lauwerkrans, met de wapenspreuk van de Prins van Wales maar zonder zilveren Maltezer kruis gelegd.
het borstkruis van de Civiele Divisie 
Dit kruis is een eenvoudige versie van het Militaire borstkruis. Op het kruis is het medaillon van de Orde , gelijk aan dat van de Civiele Grootkruisen te zien. De kruisen en juwelen van de Ridders Commandeurs zijn iets kleiner dan die van de Grootkruisen. Die van de Companions: zijn nog iets kleiner. De uitvoering is binnen iedere divisie verder gelijk.

De versierselen

Adolf Friedrich V (Mecklenburg-Strelitz)
Groothertog Adolf Friedrich V van Mecklenburg-Strelitz met keten en ster van de Civiele Divisie van de Orde van het Bad
Order of the Bath
Het juweel en de ster van een Ridder Grootkruis in de Civilie Divisie

Ridders Grootkruis in de Militaire divisie dragen een ster met een opgelegd kruis en een kruis aan een keten of aan een breed donkerrood lint van ongewaterde zijde over de rechterschouder.

De Ridders Grootkruis dragen bij de bijeenkomsten van de Orde een rode mantel met een witte satijnen voering en de geborduurde ster van de Orde op de schouder. De keten van de Orde wordt met witte satijnen linten aan de mantel vastgemaakt. Daarnaast is er een zwarte hoed met witte veren. De onderkleding van dit kostuum: Pofbroek, witte kousen en jas worden al enige tijd niet meer gebruikt.

De oudste grootkruisen (van iedere divisie)in deze Orde hebben een zetel in het koor van kapel van de Orde: de kapel van Hendrik VII in de Westminster Abbey. Boven hun zetel zijn hun zwaard, hun banier en hun helm met een uit hout gesneden helmteken aangebracht. Omdat er niet genoeg ruimte is voor alle ridders moeten zij soms tientallen jaren op een dergelijke "Stall" wachten.

Ridders Grootkruis in de Civiele Divisie dragen een ster met een centraal medaillon en een juweel aan een keten of een breed donkerrood lint van ongewaterde zijde over de rechterschouder. Het kostuum is in beide divisies gelijk. De op de mantel aangebrachte ster is wel verschillend.

Ridders Commandeur dragen een juweel of kruis aan een lint om de hals of, in het geval van een Dame, aan een strik, en een zilveren kruis van de Orde op hun linkerborst.

Leden dragen een kruis of juweel om de hals of aan een strik.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. De Engelse koningen, koningen van Schotland, maakten al sinds de late Middeleeuwen ook aanspraak op de Franse troon. Vandaar deze verwijzing naar de drie kronen. Na de vrede van 1805 tussen Frankrijk en Engeland werd de leus " Tria Iuncta in Una" geacht te slaan op de kronen van Ierland, Engeland en Schotland.
  1. De Engelse koningen, koningen van Schotland, maakten al sinds de late Middeleeuwen ook aanspraak op de Franse troon. Vandaar deze verwijzing naar de drie kronen. Na de vrede van 1805 tussen Frankrijk en Engeland werd de leus " Tria Iuncta in Una" geacht te slaan op de kronen van Ierland, Engeland en Schotland.
Alfred von Waldersee

Alfred Ludwig Heinrich Karl Graf von Waldersee (Potsdam, 8 april 1832 – Hannover, 5 maart 1904) was een Pruisisch militair die het tot de rang van veldmaarschalk bracht. De aristocratische Pruis was van 1888 tot 1891 chef-staf van het Duitse leger. In 1900 en 1901 kreeg hij het bevel over het uit soldaten van vijf grote machten opgebouwde expeditieleger in China. Hij sloeg de bokseropstand neer en ontzette de door de boksers belegerde Europese diplomaten in Peking.

Na de geslaagde expeditie werd Waldersee door het Verenigd Koninkrijk en Italië onderscheiden. Hij droeg al hoge Duitse orden en eretekens.

De Pruisische Orde van de Zwarte Adelaar

De Pruisische Orde van de Rode Adelaar IIIe Klasse met de Zwaarden en Ie Klasse

De Pruisische Hohenzollernorde (Ridderkruis met Kroon en Zwaarden en de ster en Hohenzollernketen van een Grootcommandeur)

Het Pruisische IJzeren Kruis Ie Klasse (1870) en IIe Klasse met gesp en het jubileumsjaartal "25".

Het Pruisische Militair Ereteken voor Trouwe Dienst als Officier

Herdenkingsmunt voor de Oorlog van 1866

De Pruisische Oorlogsherdenkingsmunt voor de veldtochten van 1870 en 1871 met negen gespen

De China-Herdenkingsmunt van het Duitse Rijk (1901)

Het Kruis voor Militaire Verdienste Ie en IIe Klasse van Mecklenburg-Schwerin

De Württembergsche Militaire Orde van Verdienste (Grootkruis)

De Pius-Orde (Grootkruis)

Het Pruisische Pour le Mérite op 30 juli 1901 met Eikenloof

De Britse Orde van het Bad, 1901 (Grootkruis)

De Russische Orde van Sint-Andreas de Eerstgeroepene met Zwaarden en Diamanten, 1901

De Militaire Orde van Savoye (Grootkruis)

Andrew Smith

Andrew Smith (Hawick, Schotland, 3 december 1797 – Londen, 11 augustus 1872) was een Schotse militaire arts, onderzoeker, etnoloog en zoöloog.

Hij behaalde in 1819 zijn artsexamen aan de Universiteit van Edinburgh. In 1816 werd hij opgenomen bij de geneeskundige dienst van het Britse leger.

Archibald Wavell

Archibald Percival Wavell (Colchester, 5 mei 1883 - Londen, 24 mei 1950) was een Britse veldmaarschalk en aanvoerder van het Britse Expeditieleger in het Midden-Oosten tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Bernard Montgomery

Bernard Law Montgomery, sinds 1946 burggraaf Montgomery of Alamein, (Kennington (Groot-Londen), 17 november 1887 – Alton (Hampshire), 24 maart 1976) was een Britse generaal en veldmaarschalk.

Commandeur (ridderorde)

Een commandeur (vroeger ook als kommandeur geschreven) is een hoge rang in een ridderorde.

In de geestelijke ridderorden zoals de Duitse Orde, de Maltezer Orde en de Tempeliers was het bestuur van de bezittingen van de orde toevertrouwd aan commandeurs die een riddergoed, de commanderij of commende, beheerden en de plaatselijke vertegenwoordigers van hun orde waren. De commanderij was vaak een grote herenboerderij waaraan ook pachthoeven waren verbonden. In heel Europa vinden we de sporen van deze commanderijen nog terug als gebouwen of als verwijzingen in wapenschilden of namen van hotels.

In Nederland bezat de Duitse Orde een belangrijk commende in Dieren. De Johanniter of Maltezer Orde bezat een aantal commenden in heel Nederland en de Tempeliers bezaten op het Iberisch Schiereiland en in Frankrijk grote bezittingen. In onder andere Rusland en Italië vond men ook erfcommandeurs.

David Baird

David Baird, 1st Baronet GCB (Newbyth House (Haddingtonshire, Schotland), 6 december 1757 - ?, 18 augustus 1829) was een Brits generaal.

De in Schotland geboren Baird trad in 1772 in militaire dienst. In 1779 werd hij uitgezonden naar de kolonie Madras in Brits-Indië om onder Hector Munro te dienen. Tijdens de tweede oorlog met Mysore werd Baird gevangengenomen door de troepen van Haider Ali. Hij bleef vijf jaar in gevangenschap.

In 1801 verjoeg hij de door Napoleon achtergelaten Fransen uit Egypte. Het leverde hem de Ottomaanse Orde van de Halve Maan op. Als luitenant-generaal veroverde hij in 1806 de Nederlandse of Bataafse Kaapkolonie op generaal Jan Willem Janssens. Zie hiervoor: Slag bij Blaauwberg.

Distinguished Service Cross (Groot-Brittannië)

Het Distinguished Service Cross is een Britse onderscheiding voor marine-personeel.

Sinds 1901 verleent de Britse Koning als onderscheiding voor dappere en verdienstelijke daden het Conspicuous Service Cross aan Lieutenant Commanders (vergelijkbaar met Luitenant ter zee der eerste klasse) en lagere officieren van zijn marine, marineluchtvaartdienst, luchtmacht voor zover zij op zee dienstdoen en vrouwelijke officieren van de marine. Ook officieren van de handelsvloot komen voor deze onderscheiding in aanmerking.

Deze onderscheiding werd ingesteld op advies van de admiraliteit waar men er op wees dat een benoeming tot Companion in de Orde van het Bad alleen voor commandeurs en kapiteins ter Zee Ie Klasse was weggelegd. Dat liet een gat in het militaire decoratiestelsel want lagere maar leidinggevende officieren konden niet passend worden onderscheiden.

Het Conspicuous Service Cross werd in 1914 omgedoopt tot Distinguished Service Cross.

De onderscheiding wordt verleend wanneer een Distinguished Service Order niet kan worden toegekend. De te decoreren officier moet in een dagorder eervol zijn genoemd.

De dragers plaatsen de letters "D.S.C." achter hun naam. Voor het eerdere Conspicuous Service Cross was dat uiteraard "C.S.C.".

In het conflict om de Falkland Eilanden werd het Distinguished Service Cross achtentwintig maal verleend, waarvan viermaal postuum.

Douglas Haig

Douglas Haig, sinds 1919 graaf Haig (Edinburgh, 19 juni 1861 – Londen, 29 januari 1928) was een Brits beroepsmilitair. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was hij van 1915 tot 1918 de Britse opperbevelhebber aan het westelijk front.

George Erskine

George Watkin Eben James Erskine (23 augustus 1899 – 29 augustus 1965) was een Britse legerofficier tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Grootkruis

Een grootkruis is de hoogste rang in een groot aantal ridderorden. Ook het bij die rang behorende insigne, of kleinood, wordt vaak grootkruis genoemd.

De eerste ridderorden waren gezelschappen van edellieden rondom een vorst die de stichter, soeverein of grootmeester van die orde was. Omdat de ridders een gemeenschap vormden, waren er geen rangen binnen die orden.

Voorbeelden van oude ridderorden met maar één rang zijn de Orde van de Kousenband, de Orde van de Zwarte Adelaar en de Orde van de Serafijn. Men spreekt hier van grote orden.

Omdat verdienste verschillend kan worden beoordeeld werden dergelijke orden in drie klassen verdeeld, meestal ging het om ridders, commandeurs en grootkruisen of grootcommandeurs. De driedeling maakte het ook mogelijk om een eenvoudige luitenant én zijn bevelvoerende generaal beiden te decoreren; de een als ridder, de ander als commandeur of grootkruis.

Deze orden stonden tot aan de Franse Revolutie niet open voor niet-adellijke ridders.

Voorbeelden van dergelijke "moderne" orden zijn de Militaire Maria-Theresia Orde, de Orde van de Heilige Lodewijk en de Orde van het Bad. In Nederland is dat de Ridder Grootkruis in de Orde van de Nederlandse Leeuw.

Grootlint

Het grootlint is een van de mogelijke versierselen van een ridderorde of, zoals in de Belgische Leopoldsorde, een aanduiding van een hoge graad in de orde.

Grootmeester (ridderorde)

Een grootmeester staat/stond aan het hoofd van een ridderorde. Hij laat/liet zich bij het bestuur vaak bijstaan door een kapittel of een kanselarij.

Horatio Nelson

Admiraal Horatio Nelson, burggraaf Nelson, hertog van Bronte (Burnham Thorpe (Verenigd Koninkrijk), 29 september 1758 – Slag bij Trafalgar, Los Caños de Meca (Spanje), 21 oktober 1805) was een Brits admiraal en wordt gezien als de belangrijkste Britse opponent ter zee van Napoleon Bonaparte.

John Cockcroft

John Douglas Cockcroft (Todmorden, 27 mei 1897 – Cambridge, 18 september 1967) was een Brits natuurkundige. Hij won de Nobelprijs voor de Natuurkunde voor zijn werk aan de kernsplitsing en speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van kernenergie.

Officier

Een officier (Lat. officium, ambt) is een functionaris die de leiding en/of het toezicht heeft op ondergeschikten. De functie komt niet alleen bij de strijdkrachten voor, maar ook in de scheepvaart, luchtvaart en bij de politie, brandweer, civiele bescherming en justitie.

Orde van Sint-Michaël en Sint-George

De Meest Voorname Orde van Sint-Michaël en Sint-George (Engels: The Most Distinguished Order of Saint Michael and Saint George) werd op 12 augustus 1818 door koning George III van het Verenigd Koninkrijk ingesteld als een orde van verdienste voor de bewoners van de door Groot-Brittannië bezette Ionische Eilanden, de Verenigde Staten van de Ionische Eilanden en Malta.

De Orde werd toegekend voor verdiensten voor de Britse kroon en ook aan Britten verleend die zich in het Middellandse zeegebied verdienstelijk hadden gemaakt.Op het eerder door Frankrijk op de ridders van Malta veroverde eiland waren veel gedecoreerde inwoners die met hun linten en sterren pronkten terwijl de Maltezers die met de Engelsen samenwerkten niet passend beloond konden worden. Voor gebruik op Malta, Korfoe en de Ionische Eilanden vroeg en kreeg Gouverneur Maitland dan ook een eigen ridderorde. Er mochten 15 grootkruisen, 20 ridders-commandeur en 25 companions worden benoemd. De orde werd naar een Aartsengel en Sint-Joris, de schutspatroon van Engeland ("George" in het Engels) genoemd, een keuze die ook de katholieke inwoners niet zou afstoten.

De gouverneur werd grootmeester en de orde werd schitterend uitgerust met kostbare en fraai versierde kruizen en ketens en als ordekleding koos men voor hemelsblauwe zijden mantels met witte strikken.De voering van de mantels is rood en de officieren van de orde dragen de mantel, zonder het grote kruis op de linkerschouder, met de rode zijde buiten.

Sinds 1906 heeft de orde een kapel in de St. Paul's kathedraal in Londen.

Orde van Voorname Dienst (Verenigd Koninkrijk)

De Orde van Voorname Dienst (Engels: Distinguished Service Order, vaak kortweg als DSO aangeduid) is een Britse militaire onderscheiding.

Orde van de Ster van Indië (Verenigd Koninkrijk)

De Meest Verheven Orde van de Ster van Indië (Engels: Most Exalted Order of the Star of India) is een koloniale ridderorde die door koningin Victoria op 1 januari 1861 ten behoeve van haar Indische Keizerrijk werd ingesteld. De orde kende behalve de Souverein en de Grootmeester drie graden:

Ridder Grootcommandeur (Engels: "Knight Grand Commander")

Ridder Commandeur, sinds 1866 (Engels: "Knight Commander")

Lid, sinds 1866 (Engels: "Companion")De leden voerden de letters "GCSI", "KCSI" en "CSI" achter hun naam.

Sinds 1947 zijn er geen leden meer benoemd, alhoewel koningin Elizabeth nog wel de Souvereine van deze orde is gebleven. Het laatste (gewone) lid van deze orde, Zijne Hoogheid Singh Prabhakar Bahadur (1911-2009), de Maharaja van Alwar (KCSI) stierf in februari 2009 in New Delhi.

Het motto van de orde is "Het licht van de hemel leidt ons" (Engels: "Heaven's light our guide") en de ster van de orde verscheen ook op de standaard van de Indische Onderkoning die "ex officio" Grootmeester en Grootcommandeur van deze orde was.

In de hiërarchie van de Britse orden volgde deze orde op de Orde van het Bad en was daarmee de vijfde orde. Een andere Britse koloniale ridderorde, de veel vaker verleende Orde van het Indische Keizerrijk volgde in rang op Orde van de Ster van Indië.

Orde van het Britse Rijk

De Orde van het Britse Rijk (Engels: The Most Excellent Order of the British Empire, afkorting: OBE) is een Britse ridderorde, opgericht op 4 juni 1917 door koning George V. In principe wordt de onderscheiding toegekend aan staatsburgers van het Verenigd Koninkrijk of andere landen waarvan de Britse koningin het staatshoofd is, maar ook inwoners van andere landen kunnen deze onderscheiding ontvangen.

In 1918 werd de orde gesplitst in een militaire en een civiele afdeling, "Division" genoemd. De kleinoden en sterren zijn voor beide divisies, de Militaire Divisie en de Civiele Divisie gelijk maar de militairen dragen een lint met een dunne grijswitte middenstreep.

De Orde kent een soeverein, een grootmeester (prins Philip, hertog van Edinburgh) en vijf graden. Zijn voorgangers waren Edward, prins van Wales (1917–1936) en Queen Mary (1936–1953).

Het motto van de orde is "For God and the Empire".

In andere talen

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.