Hotspot (geologie)

Een hotspot is een plek op een planeet waar vulkanisme plaatsvindt dat niet gerelateerd is aan plaatbewegingen zoals die in de plaattektoniek gelden.

Hot Spot
Het ontstaan van een reeks van vulkanen boven een hotspot
Tectonic plates hotspots-nl
Hotspots op een wereldkaart. 1 - divergente plaatgrens; 2 - transforme plaatgrens; 3 - convergente plaatgrens; 4 - diffuse plaatgrens (orogene gordel); 5 - enkele prominente hotspots.

Oorzaak van hotspots

Lange tijd werd verondersteld dat op de plaats van de hotspot een mantelpluim het aardoppervlak bereikt. Zo'n mantelpluim voert magma vanuit de diepe mantel aan, bijna aan de grens tussen de mantel en de kern. De samenstelling van het magma is door partieel smelten anders dan de magma's die men aantreft bij vulkanen langs de tektonische platen. Tegenwoordig is niet iedereen overtuigd van deze theorie. Mogelijk worden hotspots veroorzaakt door een extensie van de lithosfeer waardoor er een verdunning en dus een zwakke plek ontstaat.

Gevolgen van hotspots

Hotspots op Aarde komen niet noodzakelijk voor aan de randen van de platen. Hotspots zijn het gevolg van de hogere warmtestroom boven plekken waar opwaartse stroming in de mantel plaatsvindt. Doordat de plaat (die zich boven de warmere plek bevindt) beweegt, verplaatst het aardoppervlak zich ten opzichte van de hotspot. Hierdoor kan er zich in de loop der tijd een rij vulkanen ontwikkelen aan het aardoppervlak. De bekendste voorbeelden hiervan zijn:

Hotspots op andere planeten

Hotspots zouden ook op andere planeten voorkomen. Op de planeet Venus zouden hotspots verantwoordelijk zijn voor de meeste vulkanische en tektonische verschijnselen. Erupties van waterdamp op Enceladus, een ijsmaan van Saturnus, zijn het gevolg van een vergelijkbaar proces, waarbij relatief warm water in het binnenste van de maan omhoog stroomt.

Hotspot

Hotspot (Engels voor "hete plek") kan verwijzen naar:

hotspot (woordenboekdefinitie): plaats die erg ín is, waar iedereen wil zijn (Van Dale)

hotspot (geologie), een zwakke plek in de aardkorst.

hotspot (dier), een oppervlakkige huidontsteking bij een hond of kat.

hotspot (biodiversiteit), een regio met uitzonderlijk hoge biodiversiteit.

hotspot (wifi), een draadloos internetaansluitpunt.

een deel van een afbeelding in een browser waarop geklikt kan worden.

Mantelpluim

Een mantelpluim (Engels: mantle plume) is een theoretische opwaartse stroming van heet, vast gesteente in de mantel van de Aarde. Mantelpluimen zijn diapieren en daarom fysisch vergelijkbaar met opstijgende blobs in een lavalamp. Mantelpluimen hebben een doorsnede in de orde van honderden tot duizend kilometer. Zij hebben een ronde kop en een lange, veel dunnere staart. Mantelpluimen worden waarschijnlijk gevormd door de verhitting van de ondermantel door de warmtestroom uit de aardkern. Het opgewarmde materiaal is lichter en begint omhoog te bewegen. Zodra de mantelpluim in de ondiepe mantel (op enkele honderden tot honderd kilometer diepte) komt, begint ze partieel te smelten. Een gedeelte van het zo gevormde magma baant zich een weg naar het aardoppervlak, waar het voor vulkanisme kan zorgen.

De juistheid van de mantelpluim-theorie wordt betwist.

In andere talen

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.