Greta Thunberg

Greta Thunberg (Stockholm, 3 januari 2003) is een Zweedse klimaatactiviste.

Ze raakte bekend toen ze besloot om na de zomervakantie tot de Zweedse parlementsverkiezingen op 9 september 2018 elke schooldag te staken en met een spandoek buiten het Zweeds parlement post te vatten om aandacht te vragen voor de dreigende klimaatverandering.[1] Na de verkiezingen staakte ze iedere vrijdag.[2] In november 2018 verklaarde ze in een opiniestuk in The Guardian dit te zullen blijven doen totdat de politici het akkoord van Parijs zouden naleven.[3]

Greta Thunberg
Thunberg in april 2019
Thunberg in april 2019
Algemene informatie
Geboren Stockholm, 3 januari 2003
Nationaliteit Zweedse
Bekend van klimaatactivisme

Biografie

Thunbergs moeder is Malena Ernman, een Zweedse operazangeres en deelneemster aan het Eurovisiesongfestival 2009. Haar vader is Svante Thunberg, een acteur, genoemd naar Svante Arrhenius, een neef van zijn overgrootmoeder.[4] Arrhenius won in 1903 de Nobelprijs voor Scheikunde voor zijn theorie over elektrolytische dissociatie.[4]

Greta Thunberg was al vroeg sterk geïnteresseerd in milieu en wetenschap. Om de koolstofvoetafdruk te verminderen, overtuigde ze haar gezinsleden om veganistisch te eten, te consuminderen en niet meer te reizen met het vliegtuig.[5] Tijdens de TEDx Conferentie in Stockholm in november 2018 verklaarde ze te zijn gediagnosticeerd met obsessieve-compulsieve stoornis,[6] selectief mutisme,[6] ADHD[7] en het syndroom van Asperger.[6] Zij verklaart haar zwart-witdenken en de verbetenheid van haar engagement ten dele vanuit haar autisme.[8][9]

Inspiratie

In een interview met Amy Goodman van Democracy Now![4] en later op haar Facebookpagina zei Thunberg dat het idee van een schoolstaking voor het eerst bij haar opkwam na de Schietpartij op Stoneman Douglas High School op 14 februari 2018, toen een aantal jongeren weigerden nog naar school te gaan. Kort nadat ze in mei 2018 een schrijfwedstrijd van Svenska Dagbladet had gewonnen, opperde Bo Thorén van de milieugroep Fossil Free Dalsland de mogelijkheid van een schoolstaking als actiemiddel. Greta vond dit een prima idee, maar kreeg weinig steun van andere leden van de milieugroep, en al evenmin van haar ouders. Toen besloot ze de staking op haar eentje te houden.[10]

Greta Thunberg werd reeds op 20 augustus 2018, de eerste dag van haar protest, ontdekt door We Don't Have Time, een Zweedse tech-start-up onder leiding van CEO Ingmar Rentzhog,[11][12][13] een kennis van haar moeder Malena Ernman.[14] De stichting/onderneming zet zich in om via de sociale media ondersteuning te bieden voor ingrijpende klimaatinvesteringen (Green New Deal).[15][16] Greta Thunberg is korte tijd als speciale jeugdadviseur toegetreden tot het bestuur van de stichting.[15] In februari 2019 gaf de organisatie We Don’t Have Time toe dat ze zonder medeweten van Greta Thunberg en haar familie haar naam gebruikt hadden.[17]

Activisme

Greta Thunberg 4
Thunberg voor het Zweeds parlement in augustus 2018

Greta Thunberg kwam geregeld in de pers vanwege haar scherpe uitspraken op klimaatbijeenkomsten. Tijdens een actie van burgerlijke ongehoorzaamheid voor het Britse parlement op 31 oktober 2018, georganiseerd door Extinction Rebellion, had Thunberg het over “een uitzonderlijke en dringende crisis die nooit als zodanig is erkend, en onze leiders handelen allemaal als kleine kinderen".[18] Op de TED-conferentie van 24 november 2018 in Stockholm stelde Thunberg “we hebben al dertig jaar pep-talk en positieve praatjes gehoord. En sorry, maar het is nutteloos. Had het geholpen, dan waren de emissies nu al gezakt – en dat is niet het geval".[19][9]

Op de Klimaatconferentie van Katowice 2018 sprak Thunberg meermaals de aanwezigen toe, en verweet ze de huidige wereldleiders "de toekomst [van hun kinderen] te stelen waar ze bijstaan”[20] en “jullie zijn niet volwassen genoeg om de waarheid te vertellen. Zelfs die last laten jullie aan ons, kinderen, over”.[2]

Op 23 december 2018 werd zij geïnterviewd door Fareed Zakaria in het CNN-programma GPS, waarin normaliter politici, regeringsautoriteiten en diplomaten aan het woord komen.[21] Op 23 januari 2019 arriveerde ze in Davos, waar ze was uitgenodigd om te spreken op het World Economic Forum.[22] Terwijl Thunberg koos voor een 32 uur durende treinreis,[23] kwamen 1500 deelnemers hiernaartoe met privévliegtuigen.[24]

Greta Thunberg fungeerde ook als rolmodel voor de klimaatacties van scholieren (Spijbelen voor het klimaat) in België, Duitsland en Zwitserland, in januari 2019.[25][26]

Op 21 februari 2019 kwam Greta Thunberg naar Brussel om samen met Anuna De Wever, Kyra Gantois en Adélaïde Charlier, de Belgische boegbeelden van Youth for Climate, vooraan mee te lopen in de zevende klimaatmars op donderdag. Door de massale persbelangstelling moest de politie ingrijpen om de jongeren te beschermen.[27] In de voormiddag sprak Thunberg in Brussel de Europese Commissie met voorzitter Jean-Claude Juncker toe.[28] Op vrijdag 22 februari 2019 was Thunberg samen met onder anderen Anuna De Wever, Kyra Gantois en Adélaïde Charlier aanwezig bij de klimaatmars in Parijs en werd ze nadien samen met de Belgische en Duitse delegaties ontvangen door de Franse president Emmanuel Macron.[29] Thunberg deed tijdens een week schoolvakantie in Zweden mee aan de klimaatmarsen in Antwerpen op 28 februari 2019 en Hamburg op 1 maart 2019.[30] Omdat Thunberg in Berlijn uitgenodigd was voor het Goldene Kamera-gala, was ze op vrijdag 29 maart ook aanwezig op het Fridays for Future-protest, waar ze onder de Brandenburger Tor de circa 20.000 deelnemers toesprak.[31]

Op dinsdag 16 april 2019 sprak Thunberg de milieucommissie van het Europees Parlement in Straatsburg toe.[32] In de Vlierwijk in het centrum van Brussel werd een muurschildering gemaakt van Thunberg, door kunstenaar Encq, ook gekend als Henk De Ruddere.[33] Op woensdag 17 april 2019 had Thunberg op het Sint-Pietersplein in Rome een korte ontmoeting met Paus Franciscus die haar aanmoedigde om door te gaan.[34] Op donderdag was Thunberg uitgenodigd samen met andere organisatoren van de klimaatstakingen (o.a. Anuna De Wever) om te spreken voor het Italiaans parlement[35] en op vrijdag liep ze in Rome mee met de schoolstaking voor het klimaat, waar ze op het Piazza del Popolo de 25.000 deelnemers toesprak.[36] Vervolgens reisde Thunberg verder met de trein naar Londen, waar ze op zondag 21 april de actievoerders van de Extinction Rebellion-beweging toesprak die al acht dagen actie voerden in Londen.[37] Op 23 april 2019 gaf Thunberg een speech in het Britse parlement.[38]

In de zomer van 2019 kondigde Thunberg aan dat ze een jaar vrij zou nemen van school (in Zweden is de schoolplicht tot zestien jaar) en in augustus 2019 zeilde Thunberg over de Atlantische Oceaan vanaf de Engelse havenstad Plymouth naar New York in de Malizia II, een achttien meter lang zeiljacht, type IMOCA 60-enkelrompsschip dat is uitgerust met zonnepanelen en onderwaterturbines. De reis werd aangekondigd als een CO2-neutrale trans-Atlantische oversteek als een demonstratie van de overtuigingen van Thunberg over het belang van het verminderen van emissies.[39] Er kwam echter kritiek, omdat de reis uiteindelijk wel CO2-uitstoot veroorzaakte: om de boot terug te laten keren, werden bemanningsleden uit Europa overgevlogen; die vluchten werden overigens wel CO2-gecompenseerd.[40] De reis duurde 15 dagen, van 14 tot 28 augustus 2019. Thunberg woonde de VN-klimaattop in New York op 23 september 2019 bij en zal ook spreken op de COP 25-klimaatconferentie in Santiago (Chili) (2-13 december 2019). Bij haar aankomst in New York werd ze opgewacht door honderden fans en klimaatactivisten waaronder de veertienjarige Alexandria Villaseñor (medeoprichter van US Youth Climate Strike en oprichter van Earth Uprising) en de zeventienjarige Xiye Bastida (een van de organisatoren van de Fridays for Future New York City). Gedurende enkele weken was de reis en de discussie eromheen dagelijks in het nieuws. Op vrijdag 30 augustus en vrijdag 6 september was ze van de partij op de schoolstakingen in New York voor het klimaat.[41] Op vrijdag 13 september was Thunberg samen met enkele honderden activisten aanwezig op de schoolstaking voor het klimaat in Washington voor het Witte Huis[42] en op 14 september werd ze geïnterviewd door Trevor Noah in de The Daily Show.

Op 23 september 2019 riep Thunberg op de klimaattop in New York direct na secretaris-generaal António Guterres de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties de wereldwijd heersende bestuurders en volksvertegenwoordigers op scherpe toon ter verantwoording voor hun nalatigheid inzake daadkrachtig handelen tegen de klimaatcrisis.[43] Zij werd dan ook heftig aangevallen door een reeks denktanks en politici die zich verzetten tegen een ingrijpend klimaatbeleid.[44]

Erkenning en prijzen

Thunberg werd begin maart 2019 in Zweden uitgeroepen tot "vrouw van het jaar", na een enquête, uitgevoerd in opdracht van de Zweedse krant Aftonbladet. Expressen, een andere Zweedse krant, riep Thunberg eerder ook al tot vrouw van het jaar uit.[45] Op 13 maart 2019 werd Greta Thunberg genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede door drie Noorse parlementsleden, Freddy André Øvstegård en twee andere leden van de Socialistische Linkse Partij[46] nadat ze begin februari ook al was genomineerd door de Duitse politica Lisa Badum.[47] Op 30 maart 2019 kreeg Thunberg in Berlijn tijdens het Goldene Kamera-gala de Sonderpreis Klimaschutz[48] en dezelfde dag werd ze door de Swedish Women's Educational Association (ofwel SWEA International, Inc.) gehuldigd als Zweedse vrouw van het jaar.[49]

Op 2 april 2019 werd bekendgemaakt dat Thunberg de winnaar werd van de Prix Liberté van de Franse regio Normandië, een prijs uitgereikt aan jongeren die zich inzetten voor vrijheid en vrede.[50] Op 12 april won Thunberg samen met de Noorse milieuvereniging Natur og Ungdom de Noorse Fritt Ords Pris.[51]

In augustus 2019 kreeg Thunberg de Game Changer Of The Year-award van het Britse tijdschrift GQ.[52] Op 16 september ontving Thunberg (samen met Fridays for Future) in Washington de prijs 'Ambassadeurs van het Geweten' (Ambassador of Conscience Award) van Amnesty International uit handen van Kumi Naidoo, secretaris-generaal van de mensenrechtenorganisatie.[53]

Zie ook

  1. The Swedish 15-year-old who's cutting class to fight the climate crisis. The Guardian (1 september 2018). Geraadpleegd op 3 februari 2019.
  2. a b 15-jarig meisje op klimaattop: “Jullie zijn niet volwassen genoeg om de waarheid te zeggen en laten dat aan ons, kinderen, over.”. Het Laatste Nieuws (16 december 2018). Geraadpleegd op 18 december 2018.
  3. (en) I'm striking from school to protest inaction on climate change – you should too. The Guardian (26 november 2018). Geraadpleegd op 18 december 2018.
  4. a b c (en) School Strike for Climate: Meet 15-Year-Old Activist Greta Thunberg, Who Inspired a Global Movement. Democracy Now! (11 december 2018). Geraadpleegd op 2019.
  5. (en) Gessen, Masha, The Fifteen-Year-Old Climate Activist Who Is Demanding a New Kind of Politics, The New Yorker, 2 oktober 2018
  6. a b c (en) School strike for climate - save the world by changing the rules Greta Thunberg. TEDx Stockholm. Geraadpleegd op 20 maart 2019.
  7. The Fifteen-Year-Old Climate Activist Who Is Demanding a New Kind of Politics (2 October 2018).. ""both Greta and her younger sister, Beata, have been diagnosed with autism, A.D.H.D., and other conditions.""
  8. (en) The Fifteen-Year-Old Climate Activist Who Is Demanding a New Kind of Politics. The New Yorker (2 oktober 2018). Geraadpleegd op 18 december 2018.
  9. a b (en) Thunberg, Greta, School strike for climate - save the world by changing the rules. TED (12 december 2018). Geraadpleegd op 21 december 2018.
  10. (en) Greta Thunberg, Greta Thunberg. Facebook (2 februari 2019). Geraadpleegd op 16 augustus 2019.
  11. (en) One 15 year old girl. twitter (20 augustus 2018). Geraadpleegd op 3 februari 2019.
  12. (en) David Olsson, This 15-year-old Girl Breaks Swedish Law for the Climate. medium.com (23 augustus 2018). Geraadpleegd op 3 februari 2019.
  13. Ophef rond klimaatmeisje Greta. De Telegraaf (11 februari 2019). Geraadpleegd op 13 februari 2019.
  14. (en) Malena Ernman: WWF Environmental Hero of the Year, 2017 (28 januari 2019). Geraadpleegd op 3 februari 2019.
  15. a b (en) About. We don’t Have Time. Geraadpleegd op 3 februari 2019.
  16. (en) Investor proposal. Geraadpleegd op 3 februari 2019.
  17. (en) Greta Thunberg, Greta Thunberg. Facebook (11 februari 2019). Geraadpleegd op 2019.
  18. (en) 'This Is Our Darkest Hour': With Declaration of Rebellion, New Group Vows Mass Civil Disobedience to Save Planet (31 oktober 2018). Geraadpleegd op 23 december 2018.
  19. (en) Depressed and Then Diagnosed With Autism, Greta Thunberg Explains Why Hope Cannot Save Planet But Bold Climate Action Still Can (19 december 2018). Geraadpleegd op 23 december 2018.
  20. (en) You Are Stealing Our Future: Greta Thunberg, 15, Condemns the World’s Inaction on Climate Change (13 december 2018). Geraadpleegd op 23 december 2018.
  21. https://edition.cnn.com/videos/world/2018/12/23/greta-thunberg-climate-change-activism-sot-gps-vpx.cnn
  22. Greta Thunberg "Our house in on fire" 24 januari 2019 World Economic Forum (WEF) in Davos
  23. (en) Time to 'get angry', teen climate activist says in Davos, Nina Larson, AFP
  24. (en) Davos 2019: Record number of private jets set to fly into conference addressing climate change, The Independent, 23 januari 2019
  25. Zo’n 3.000 klimaatspijbelaars brengen krachtige boodschap in Brussel: “Er is geen planeet B”. Het Laatste Nieuws (10 januari 2019). Geraadpleegd op 19 januari 2019.
  26. (en) FridaysForFuture. Twitter. Geraadpleegd op 19 januari 2019.
  27. 7.500 jongeren in Brussel, Greta Thunberg belaagd door media: “Politie moest ingrijpen”, Het Nieuwsblad, 21 februari 2019
  28. Greta Thunberg spreekt Europese Commissie toe in Brussel: “Volg de wetenschap, dat is onze enige eis”, Het Nieuwsblad, 21 februari 2019
  29. (fr) Greta Thunberg et les jeunes marchent pour le climat à Paris : "Quand je serai grand, je voudrais être vivant", Le Monde, 22 februari 2019
  30. VRT NWS sprak met Greta Thunberg en Anuna De Wever: "Ik ben klaar met de traagheid van de politiek", vrt Nieuws, 28 februari 2019
  31. (de) Die große Greta-Show in Berlin, Bild, 29 maart 2019
  32. Greta Thunberg in tranen: ‘Red de wereld, zoals de Notre-Dame’, De Standaard, 17 april 2019
  33. Klimaatactiviste Greta Thunberg in Brussel vereeuwigd als muurschildering, De Standaard, 16 april 2019
  34. Paus Franciscus ontmoet Greta Thunberg: 'Ga door, Greta, gewoon doorgaan', De Standaard, 17 april 2019
  35. (en) Greta Thunburg castigates lawmakers in Rome, NBC News World, 18 april 2019
  36. (it) Greta Thunberg tra i ragazzi in piazza del Popolo: "Promesse non rispettate, la nostra lotta durerà anni", La Repubblica, 19 april 2019
  37. (en) Extinction Rebellion arrests pass 1,000 on eighth day of protests, The Guardian, 22 april 2019
  38. (en) Greta Thunberg condemns UK's climate stance in speech to MPs, The Guardian, 23 april 2019
  39. (en) Greta Thunberg sets sail for New York on zero-carbon yacht, The Guardian, 14 augustus 2019
  40. ‘Greta Thunberg stoot meer CO2 uit met zeiltocht naar NY dan met vlucht’. De Standaard (20 augustus 2019). Geraadpleegd op 9 september 2019.
  41. (en) Greta Thunberg: what the activist will actually do in America, and how she plans on getting home, inews.co.uk, 29 augustus 2019
  42. (en) Greta Thunberg and youth climate activists protest outside White House, The Guardian, 13 september 2019
  43. Greta Thunberg boos op wereldleiders: ‘Jullie hebben mijn dromen gestolen’, de Volkskrant, 23 september 2019
  44. (en) Attacks on Greta Thunberg Are About More Than Anti-Environmentalism (15 september 2019). Geraadpleegd op 27 september 2019.
  45. Greta Thunberg in Zweden uitgeroepen tot vrouw van het jaar, Het Laatste Nieuws, 8 maart 2019
  46. (en) Swedish teen climate activist Greta Thunberg nominated for Nobel Peace Prize, The Globe and Mail, 13 maart 2019
  47. (de) Grünen-Politikerin fordert Friedensnobelpreis für Greta Thunberg, BR24, 6 februari 2019
  48. (de) Goldene Kamera: Gottschalk löst Wettschuld, Greta gewinnt, Berliner Morgenpost, 31 maart 2019
  49. (sv) Fler utmärkelser till Greta Thunberg, Dagens Nyheter, 31 maart 2019
  50. (fr) Normandie. Greta Thunberg, première lauréate du Prix Liberté, Ouest France, 2 april 2019
  51. (no) Fritt Ords Pris 2019 til Natur og Ungdom og Greta Thunberg, 12 april 2019
  52. (en) Greta Thunberg named ‘Game Changer of the Year’ by GQ, Independent, 12 augustus 2019
  53. Greta Thunberg ontvangt prestigieuze prijs van Amnesty International, De Standaard, 16 september 2019
  1. The Swedish 15-year-old who's cutting class to fight the climate crisis. The Guardian (1 september 2018). Geraadpleegd op 3 februari 2019.
  2. a b 15-jarig meisje op klimaattop: “Jullie zijn niet volwassen genoeg om de waarheid te zeggen en laten dat aan ons, kinderen, over.”. Het Laatste Nieuws (16 december 2018). Geraadpleegd op 18 december 2018.
  3. (en) I'm striking from school to protest inaction on climate change – you should too. The Guardian (26 november 2018). Geraadpleegd op 18 december 2018.
  4. a b c (en) School Strike for Climate: Meet 15-Year-Old Activist Greta Thunberg, Who Inspired a Global Movement. Democracy Now! (11 december 2018). Geraadpleegd op 2019.
  5. (en) Gessen, Masha, The Fifteen-Year-Old Climate Activist Who Is Demanding a New Kind of Politics, The New Yorker, 2 oktober 2018
  6. a b c (en) School strike for climate - save the world by changing the rules Greta Thunberg. TEDx Stockholm. Geraadpleegd op 20 maart 2019.
  7. The Fifteen-Year-Old Climate Activist Who Is Demanding a New Kind of Politics (2 October 2018).. ""both Greta and her younger sister, Beata, have been diagnosed with autism, A.D.H.D., and other conditions.""
  8. (en) The Fifteen-Year-Old Climate Activist Who Is Demanding a New Kind of Politics. The New Yorker (2 oktober 2018). Geraadpleegd op 18 december 2018.
  9. a b (en) Thunberg, Greta, School strike for climate - save the world by changing the rules. TED (12 december 2018). Geraadpleegd op 21 december 2018.
  10. (en) Greta Thunberg, Greta Thunberg. Facebook (2 februari 2019). Geraadpleegd op 16 augustus 2019.
  11. (en) One 15 year old girl. twitter (20 augustus 2018). Geraadpleegd op 3 februari 2019.
  12. (en) David Olsson, This 15-year-old Girl Breaks Swedish Law for the Climate. medium.com (23 augustus 2018). Geraadpleegd op 3 februari 2019.
  13. Ophef rond klimaatmeisje Greta. De Telegraaf (11 februari 2019). Geraadpleegd op 13 februari 2019.
  14. (en) Malena Ernman: WWF Environmental Hero of the Year, 2017 (28 januari 2019). Geraadpleegd op 3 februari 2019.
  15. a b (en) About. We don’t Have Time. Geraadpleegd op 3 februari 2019.
  16. (en) Investor proposal. Geraadpleegd op 3 februari 2019.
  17. (en) Greta Thunberg, Greta Thunberg. Facebook (11 februari 2019). Geraadpleegd op 2019.
  18. (en) 'This Is Our Darkest Hour': With Declaration of Rebellion, New Group Vows Mass Civil Disobedience to Save Planet (31 oktober 2018). Geraadpleegd op 23 december 2018.
  19. (en) Depressed and Then Diagnosed With Autism, Greta Thunberg Explains Why Hope Cannot Save Planet But Bold Climate Action Still Can (19 december 2018). Geraadpleegd op 23 december 2018.
  20. (en) You Are Stealing Our Future: Greta Thunberg, 15, Condemns the World’s Inaction on Climate Change (13 december 2018). Geraadpleegd op 23 december 2018.
  21. https://edition.cnn.com/videos/world/2018/12/23/greta-thunberg-climate-change-activism-sot-gps-vpx.cnn
  22. Greta Thunberg "Our house in on fire" 24 januari 2019 World Economic Forum (WEF) in Davos
  23. (en) Time to 'get angry', teen climate activist says in Davos, Nina Larson, AFP
  24. (en) Davos 2019: Record number of private jets set to fly into conference addressing climate change, The Independent, 23 januari 2019
  25. Zo’n 3.000 klimaatspijbelaars brengen krachtige boodschap in Brussel: “Er is geen planeet B”. Het Laatste Nieuws (10 januari 2019). Geraadpleegd op 19 januari 2019.
  26. (en) FridaysForFuture. Twitter. Geraadpleegd op 19 januari 2019.
  27. 7.500 jongeren in Brussel, Greta Thunberg belaagd door media: “Politie moest ingrijpen”, Het Nieuwsblad, 21 februari 2019
  28. Greta Thunberg spreekt Europese Commissie toe in Brussel: “Volg de wetenschap, dat is onze enige eis”, Het Nieuwsblad, 21 februari 2019
  29. (fr) Greta Thunberg et les jeunes marchent pour le climat à Paris : "Quand je serai grand, je voudrais être vivant", Le Monde, 22 februari 2019
  30. VRT NWS sprak met Greta Thunberg en Anuna De Wever: "Ik ben klaar met de traagheid van de politiek", vrt Nieuws, 28 februari 2019
  31. (de) Die große Greta-Show in Berlin, Bild, 29 maart 2019
  32. Greta Thunberg in tranen: ‘Red de wereld, zoals de Notre-Dame’, De Standaard, 17 april 2019
  33. Klimaatactiviste Greta Thunberg in Brussel vereeuwigd als muurschildering, De Standaard, 16 april 2019
  34. Paus Franciscus ontmoet Greta Thunberg: 'Ga door, Greta, gewoon doorgaan', De Standaard, 17 april 2019
  35. (en) Greta Thunburg castigates lawmakers in Rome, NBC News World, 18 april 2019
  36. (it) Greta Thunberg tra i ragazzi in piazza del Popolo: "Promesse non rispettate, la nostra lotta durerà anni", La Repubblica, 19 april 2019
  37. (en) Extinction Rebellion arrests pass 1,000 on eighth day of protests, The Guardian, 22 april 2019
  38. (en) Greta Thunberg condemns UK's climate stance in speech to MPs, The Guardian, 23 april 2019
  39. (en) Greta Thunberg sets sail for New York on zero-carbon yacht, The Guardian, 14 augustus 2019
  40. ‘Greta Thunberg stoot meer CO2 uit met zeiltocht naar NY dan met vlucht’. De Standaard (20 augustus 2019). Geraadpleegd op 9 september 2019.
  41. (en) Greta Thunberg: what the activist will actually do in America, and how she plans on getting home, inews.co.uk, 29 augustus 2019
  42. (en) Greta Thunberg and youth climate activists protest outside White House, The Guardian, 13 september 2019
  43. Greta Thunberg boos op wereldleiders: ‘Jullie hebben mijn dromen gestolen’, de Volkskrant, 23 september 2019
  44. (en) Attacks on Greta Thunberg Are About More Than Anti-Environmentalism (15 september 2019). Geraadpleegd op 27 september 2019.
  45. Greta Thunberg in Zweden uitgeroepen tot vrouw van het jaar, Het Laatste Nieuws, 8 maart 2019
  46. (en) Swedish teen climate activist Greta Thunberg nominated for Nobel Peace Prize, The Globe and Mail, 13 maart 2019
  47. (de) Grünen-Politikerin fordert Friedensnobelpreis für Greta Thunberg, BR24, 6 februari 2019
  48. (de) Goldene Kamera: Gottschalk löst Wettschuld, Greta gewinnt, Berliner Morgenpost, 31 maart 2019
  49. (sv) Fler utmärkelser till Greta Thunberg, Dagens Nyheter, 31 maart 2019
  50. (fr) Normandie. Greta Thunberg, première lauréate du Prix Liberté, Ouest France, 2 april 2019
  51. (no) Fritt Ords Pris 2019 til Natur og Ungdom og Greta Thunberg, 12 april 2019
  52. (en) Greta Thunberg named ‘Game Changer of the Year’ by GQ, Independent, 12 augustus 2019
  53. Greta Thunberg ontvangt prestigieuze prijs van Amnesty International, De Standaard, 16 september 2019
Adélaïde Charlier

Adélaïde Charlier is een Belgische militant voor het klimaat en de Franstalige coördinator voor de Youth for climate-beweging. Geïnspireerd door de acties van Greta Thunberg, is ze een van de leiders, samen met Anuna De Wever, van de schoolstakingen voor het klimaat.

Algemeen circulatiemodel

Een algemeen circulatiemodel (ACM) (General Circulation Model of GCM in het Engels), is een wiskundig klimaatmodel dat de algemene circulatie in de aardatmosfeer en de oceaan beschrijft.

Het is gebaseerd op de Navier-Stokes-vergelijkingen op een roterende bol inclusief thermodynamische termen voor enkele energiebronnen (straling, latente warmte). Deze vergelijkingen zijn de basis van complexe computerprogramma's die gebruikt worden om het globale klimaat te voorspellen, samen met vergelijkingen die ijs en het landoppervlak beschrijven. Ook worden algemene circulatiemodellen gebruikt bij het voorspellen van het weer, bij het onderzoeken van enkele aspecten in het klimaat en het maken van projecties over klimaatverandering. Het zijn computationeel zware numerieke programma's gebaseerd op de integratie van enkele vergelijkingen uit de vloeistofdynamica, chemie en soms biologie.

Wanneer een ACM uitgebreid wordt met zaken als vegetatiedynamiek wordt er meestal gesproken van een Earth System Model (ESM). Projecties van het toekomstige klimaat onder invloed van toenemende broeikasgassen worden over het algemeen gemaakt met een ESM, maar wetenschappers kunnen vaak ook veel leren door een simpeler ACM te gebruiken.

Anuna De Wever

Anuna De Wever (16 juni 2001) is een Belgische klimaatactiviste uit Mortsel. Samen met Kyra Gantois, die ze kende van het Koninklijk Atheneum van Mortsel, riep ze scholieren via sociale media op om in Brussel te demonstreren voor het klimaat. Sinds de oproep vonden verschillende edities van Schoolstaking voor het klimaat op donderdag plaats. Ze werd hierbij de belangrijkste spreekbuis van deze beweging.

Gaia-hypothese

De Gaia-hypothese is een wetenschappelijke hypothese die stelt dat de biosfeer op de niet-levende omgeving inwerkt op een zodanige manier dat er een zelfregulerend complex systeem ontstaat zodat er gunstige omstandigheden blijven bestaan voor het leven op Aarde.

De hypothese werd door de wetenschapper James Lovelock geformuleerd in 1969. Hij beschreef alle levende materie op aarde als één organisme en noemde dit naar de Griekse godin van de aarde, Gaea. De Amerikaanse microbioloog Lynn Margulis was de mede-ontwikkelaar van de hypothese.

Eén van de hulpmiddelen om dit te onderbouwen was het numeriek model Madeliefjeswereld (Daisyworld).

Er zijn aanwijzingen dat er inderdaad zulke systemen voorkomen: De eencellige alg Emiliania huxleyi komt in de oceaan voor en de algenbloei kan met satellietfoto's waargenomen worden. Deze algenbloei beïnvloedt wolkenvorming: er ontstaan gassen (dimethylsulfide) die in de atmosfeer omgezet worden tot zuren die condensatiekernen vormen; daardoor ontstaan er kleinere waterdruppels in de wolken, waardoor de wolken witter worden en meer zonlicht weerkaatsen. De algenbloei veroorzaakt zo indirect afkoeling van de planeet; het is dus een negatief terugkoppelingseffect.

Goldene Kamera

De Goldene Kamera (Gouden Camera) is een jaarlijkse Duitse televisieprijs, uitgereikt door het Duitse televisieblad HÖRZU. Het vergulde zilveren cameramodel is ontworpen door de Berlijnse ontwerper Wolfram Beck en is 25 centimeter hoog en weegt ongeveer 900 gram.

De prijs werd voor het eerst uitgereikt in 1965 als een puur Duitse televisieprijs. Sinds 1987 wordt de prijs ook aan internationale sterren vergeven. Zo won Herman van Veen in 1991 de prijs voor de animatieserie van Alfred Jodocus Kwak. Sinds 1995 bestrijkt de prijs ook een breder interessegebied, zoals popgroepen en organisaties, zoals Greenpeace. Verder won in het jaar 2000 Sabrina Setlur de prijs voor meest succesvolle Duitse artiest.

Sinds 1989 wordt een speciale prijs, de Lilli-Palmer-und-Curd-Jürgens-Gedächtniskamera ("Lilli-Palmer-en-Curd-Jürgens-Herdenkingcamera") en een prijzengeld van 20.000 euro aan buitengewoon jong talent verleend. Dit is de enige Gouden Camera waaraan een naam en een prijsgeld verbonden is.

In 2019 werd er ook een speciale prijs voor klimaatbescherming uitgereikt aan de Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg.

De showmasters Rudi Carrell en Thomas Gottschalk hebben 4 maal een Gouden Camera gekregen. Ook acteur Götz George won hem vaak.

In 2012 won de Nederlandse zangeres Caro Emerald de prijs in de categorie "muziek internationaal"

De show (Verleihung der Goldenen Kamera) wordt gewoonlijk begin februari gehouden in Berlijn, al is ook Hamburg vijf keer gaststad geweest en Dortmund één keer.

Internationaal pooljaar

Het internationale pooljaar (International Polar Year IPY) liep van maart 2007 tot maart 2009. Honderden Nederlandse wetenschappers werkten aan metingen, experimenten en heel uiteenlopend onderzoek in de poolgebieden. Op verschillende manieren werd het brede publiek op de hoogte gehouden van de resultaten van dit pooljaar; onder meer via musea, met tentoonstellingen en met films. Wereldwijd waren ongeveer 50.000 mensen uit 63 landen betrokken bij het internationale pooljaar.

James Hansen

James E. Hansen (Denison, Iowa, 29 maart 1941) is een Amerikaans natuurkundige die tussen 1981 en 2013 aan het hoofd stond van het Goddard Institute for Space Studies van NASA. Hij is hoogleraar bij het departement Aard- en milieuwetenschappen bij de Columbia-universiteit.

James Hansen is bekend voor zijn werk op het gebied van de opwarming van de Aarde en zijn publieke engagement op dit onderwerp. Zijn getuigenis voor het Amerikaanse congres over klimaatverandering in 1988 hielp dit onderwerp op de politieke agenda te zetten.

In 2009 won hij de Carl-Gustaf Rossby-medaille van de American Meteorological Society.

John Tyndall

John Tyndall (Leighlinbridge, 2 augustus 1820 – Haslemere, 4 december 1893) was een Iers natuurkundige uit de negentiende eeuw. Hij raakte bekend door zijn studie van diamagnetisme. Later in zijn carrière werkte hij aan infraroodstraling en de fysische eigenschappen van lucht. Hij schreef een tiental boeken over state-of-the-art experimentele natuurkunde, die begrijpelijk waren voor een brede groep mensen. Tussen 1853 en 1887 was hij professor op het Royal Institution in Londen.

Zijn grootste bijdragen aan de wetenschap waren:

Hij mat als eerst de relatieve absorptiekracht van de broeikasgassen waterdamp, koolstofdioxide en methaan, en ontdekte dat waterdamp het belangrijkste broeikasgas is, dat de temperatuur van de Aarde bepaalt. De theorie van het broeikaseffect was toen al geaccepteerd. Minder uitgebreide metingen aan waterdamp en koolstofdioxide waren onafhankelijk van hem drie jaar eerder gedaan door Eunice Newton Foote.

Hij was de eerste die thermoforese waarnam en rapporteerde.

Het Tyndall-effect, de elastische verstrooiing van licht onder invloed van deeltjes die groter zijn dan de golflengte van het licht. Door het Tyndall-effect krijgen suspensies van witte deeltjes soms een blauwe kleur.

Klimaatactivist in de politiek

Klimaatactivist in de politiek is een autobiografisch boek van de Nederlandse oud-politicus en milieuactivist Wijnand Duyvendak, waarin hij vertelt van zijn betrokkenheid bij milieuvraagstukken binnen zowel de parlementaire als de buitenparlementaire politiek. Ook zet hij zijn visie uiteen op de aanpak van de problemen die wereldwijd ontstaan als gevolg van de klimaatverandering. Hij benadrukt daarbij dat er brede samenwerking uit alle geledingen van de samenleving nodig is.

Duyvendak gebruikt dit boek tevens om afstand te nemen van zijn krakersverleden. Hij beschrijft hoe hij langzaam maar zeker ontdekte dat het isolement en geweld de kraakbeweging geen goed deden. Nog weer later raakte hij ervan overtuigd dat activisten 'in principe' binnen de grenzen van de wet moeten blijven en zich moeten richten op het overtuigen van de politiek.

Zijn actieverleden diept hij op om uit te leggen dat het klimaat eigenlijk meer gebaat is bij ingrijpen door de politiek. 'Bij actievoeren ligt uiteindelijk altijd een zwaar accent op aanklagen. Nu wil ik echter oplossen, oplossen en nog eens oplossen.' Met zijn boek wilde hij de aanzet geven tot een brede maatschappelijke beweging tegen de klimaatverandering.

In een persbericht ter aankondiging van zijn boek onthulde Duyvendak betrokken te zijn geweest bij een inbraak in het Ministerie van Economische Zaken, een milieuactie waarbij de buit bestond uit plannen voor nieuwe kerncentrales. Deze onthulling deed veel stof opwaaien en leidde tot zijn aftreden als Tweede Kamerlid voor GroenLinks.

Het boek werd op 20 augustus 2008 gepresenteerd in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam. Deze presentatie werd korte tijd onderbroken, actievoerders van Voorpost gooiden een taart in het gezicht van Wijnand Duyvendak en gooiden propagandamateriaal de zaal in. Hierbij werd een driemanschap korte tijd gearresteerd.

Klimaatbeweging

De klimaatbeweging is een term die gebruikt wordt voor organisaties en individuen die zich bezighouden met activiteiten rond het thema klimaatverandering. Deze is onderdeel van de milieubeweging, maar wordt met name in het Verenigd Koninkrijk en de VS door de omvang en het aantal activiteiten wel als een zelfstandige sociale beweging beschouwd. Aanhangers van de beweging dringen aan op maatregelen om klimaatverandering tegen te gaan, zoals stimulering van duurzame energie. Naast protestmarsen en petities, probeert de beweging door lobby investeerders te beïnvloeden. Ook worden klimaatkampen en directe acties georganiseerd.

Lijst van personen geboren in 2003

Dit is een lijst van personen die geboren zijn in 2003.

De inhoud van deze pagina is gebaseerd op gegevens in Wikidata. Als er onvolkomenheden in deze lijst zitten, gelieve dan aldaar de gegevens aan te passen. Achter iedere persoon is hiervoor een link aanwezig met de aanduiding bewerken.

Wijzigingen in Wikidata worden met enige (on)regelmatigheid geautomatiseerd overgenomen naar deze pagina.

Lijst van winnaars van de Internationale Kindervredesprijs

Dit artikel bevat een lijst van winnaars van de Internationale Kindervredesprijs. De prijs werd in 2005 opgezet door Stichting KidsRights.

Malena Ernman

Sara Magdalena (Malena) Ernman (Uppsala, 4 november 1970) is een Zweedse operazangeres (mezzosopraan) en milieu-activiste. Ze was de Zweedse inzending op het Eurovisiesongfestival 2009.

Nationally Determined Contributions

Nationally Determined Contributions (NDC) of Intended Nationally Determined Contributions (INDC), “nationaal vastgestelde (klimaat)doelstellingen”, zijn een evaluatiemechanisme, afgesproken in het kader van het Klimaatverdrag, en meer bepaald het Akkoord van Parijs. Individuele landen moeten volgens het akkoord hun inspanningen uitwerken, internationaal rapporteren en regelmatig bijwerken, aan de hand van vastgelegde criteria.

De NDC’s werden voor het eerst afgesproken op de Klimaatconferentie Warschau 2013 (COP-19). In de praktijk verloopt de rapportage echter niet altijd vlekkeloos, zoals nog bleek op de Klimaatconferentie van Katowice 2018.

RCP scenario's

De RCP scenario's (voor Representative Concentration Pathways) of RCP’s zijn enkele scenario's die de ontwikkeling van broeikasgassen beschrijven, die gebruikt worden in het vijfde IPCC-rapport. In tegenstelling tot eerdere scenario’s die gebruikt werden in eerdere rapporten van het IPCC waarin geen klimaatbeleid werd verondersteld, ligt de focus op de effecten van verschillende ambitieniveaus van beleid. Deze ambitieniveaus komen overeen met atmosferische broeikasgasconcentraties van 450, 650, 870 en 1400 ppmv CO2-equivalent.

De namen van de vier verschillende emissie-scenario's duiden op de bijbehorende stralingsforcering in het jaar 2100. Zo kent het RCP2.6 scenario een stralingsforcering van 2,6 W/m2 in 2100, en het RCP8.5 scenario een stralingsforcering van 8,5 W/m2.

RCP2.6 komt overeen met een zeer ambitieus klimaatbeleid, en ook in RCP4.5 moeten veel maatregelen getroffen worden om dit niveau van broeikasgasconcentraties te bereiken. RCP6.0 en RCP8.5 geven twee mogelijke scenario's aan waar weinig maatregelen worden genomen en weinig technologische doorbraken worden gebruikt.Het laagste emissiescenario leidt waarschijnlijk tot een temperatuurverandering van minder dan twee graden Celsius ten opzichte van het pre-industriële tijdperk. Er wordt aan gewerkt op de RCP-scenario's verder uit te breiden voor de lange termijn (tot 2300), zodat de gevolgen van langzame processen, zoals het smelten van grote ijsmassa's, in kaart gebracht kunnen worden.

Schoolstaking voor het klimaat

Schoolstaking voor het klimaat, bekend als Spijbelen voor het klimaat of Klimaatmars voor een betere toekomst, is een actie van scholieren, die regeringen oproept om maatregelen tegen de opwarming van de Aarde te nemen. De acties ontstonden in navolging van de internationale beweging School strikes for climate, School Strikes 4 Climate, Fridays for Future (Duitsland en Oostenrijk) en Klimastreik (Zwitserland), die startten in augustus 2018 op initiatief van Greta Thunberg. In België startten de eerste acties van Youth for Climate op 10 januari 2019, op initiatief van Anuna De Wever en Kyra Gantois. Sinds de zomer van 2019 wordt het voortouw genomen door Adélaïde Charlier en Anuna De Wever.

Svante Arrhenius

Svante August Arrhenius (Uppsala, 19 februari 1859 – Stockholm, 2 oktober 1927) was een Zweeds natuur- en scheikundige. Arrhenius heeft de Nobelprijs voor Scheikunde ontvangen in 1903 voor zijn werk aan de elektrolytische dissociatietheorie.

Systeem Aarde

Systeem Aarde is een concept uit de aardwetenschappen (vooral de geochemie en ecologie). Het houdt in dat alle onderdelen van de Aarde (de zogenaamde geosfeer) één groot dynamisch systeem zijn, waarin alle componenten onderling in interactie zijn.

We Don't Have Time

We Don't Have Time ("We hebben geen tijd [meer]") is een Zweedse tech-start-up die via de sociale media, en meer bepaald een eigen sociaal platform, ondersteuning wil bieden voor ingrijpende klimaatinvesteringen.

In andere talen

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.